MN 46. KINH DÀI SỐNG THEO PHÁP

(Mahādhammasamādānasutta) Bản tóm tắt→

1. Tôi đã nghe như vầy—Một thời Thế Tôn sống ở Sāvatthī, tại tịnh xá Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Tại đó, Thế Tôn gọi các tỳ kheo: “Này các tỳ kheo.”

“Bạch Thế Tôn,” các tỳ kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này:

2. “Này các tỳ kheo, phần lớn chúng sinh có mong muốn (dục / kāma) như vầy, mong muốn (dục / cchanda) như vầy, ý định như vầy: ‘Mong sao những Điều (pháp / dhammā) không mong muốn, không dễ thương, không vừa ý bị suy giảm; mong sao những Điều mong muốn, dễ thương, vừa ý được tăng trưởng.’ Này các tỳ kheo, đối với những chúng sinh có mong muốn như vầy, mong muốn như vầy, ý định như vầy, những Điều không mong muốn, không dễ thương, không vừa ý lại tăng trưởng; những Điều mong muốn, dễ thương, vừa ý lại suy giảm. Này các tỳ kheo, các ông nghĩ nguyên nhân ở đây là gì?”

“Bạch Thế Tôn, đối với chúng con, các Điều lấy Thế Tôn làm gốc, lấy Thế Tôn làm người dẫn đường, lấy Thế Tôn làm nơi nương tựa. Thật tốt đẹp thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn giải thích ý nghĩa của lời nói này; sau khi nghe Thế Tôn, các tỳ kheo sẽ ghi nhớ.”

“Vậy thì, này các tỳ kheo, hãy lắng nghe, hãy suy nghĩ (tác ý / manasi karotha) kỹ lưỡng, Ta sẽ nói.”

“Thưa vâng, bạch Thế Tôn,” các tỳ kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này:

3. "Ở đây, này các tỳ kheo, người thường không học (vô văn phàm phu / assutavā puthujjano), không thấy các bậc thánh (thánh nhân / ariyānaṁ), không am hiểu Giáo pháp (pháp / dhamma) của bậc thánh, không được rèn luyện trong Giáo pháp của bậc thánh, không thấy các chân nhân (chân nhân / sappurisānaṁ), không am hiểu Giáo pháp của chân nhân, không được rèn luyện trong Giáo pháp của chân nhân, không biết những Điều nên theo, không biết những Điều không nên theo, không biết những Điều nên gần gũi, không biết những Điều không nên gần gũi. Vì không biết những Điều nên theo, không biết những Điều không nên theo, không biết những Điều nên gần gũi, không biết những Điều không nên gần gũi, người ấy theo những Điều không nên theo, không theo những Điều nên theo, gần gũi những Điều không nên gần gũi, không gần gũi những Điều nên gần gũi. Do người ấy theo những Điều không nên theo, không theo những Điều nên theo, gần gũi những Điều không nên gần gũi, không gần gũi những Điều nên gần gũi, những Điều không mong muốn, không dễ thương, không vừa ý tăng trưởng; những Điều mong muốn, dễ thương, vừa ý suy giảm. Nguyên nhân của điều đó là gì? Này các tỳ kheo, sự việc là như vậy đối với người không hiểu biết (vô minh / aviddasuno).

4. Này các tỳ kheo, người có học (hữu học / sutavā), đệ tử bậc thánh, thấy các bậc thánh, am hiểu Giáo pháp của bậc thánh, được rèn luyện tốt trong Giáo pháp của bậc thánh, thấy các chân nhân, am hiểu Giáo pháp của chân nhân, được rèn luyện tốt trong Giáo pháp của chân nhân, biết những Điều nên theo, biết những Điều không nên theo, biết những Điều nên gần gũi, biết những Điều không nên gần gũi. Vì biết những Điều nên theo, biết những Điều không nên theo, biết những Điều nên gần gũi, biết những Điều không nên gần gũi, vị ấy không theo những Điều không nên theo, theo những Điều nên theo, không gần gũi những Điều không nên gần gũi, gần gũi những Điều nên gần gũi. Do vị ấy không theo những Điều không nên theo, theo những Điều nên theo, không gần gũi những Điều không nên gần gũi, gần gũi những Điều nên gần gũi, những Điều không mong muốn, không dễ thương, không vừa ý suy giảm; những Điều mong muốn, dễ thương, vừa ý tăng trưởng. Nguyên nhân của điều đó là gì? Này các tỳ kheo, sự việc là như vậy đối với người có hiểu biết.

MN 46. ÐẠI KINH PHÁP HÀNH

(Mahàdhammasamàdàna Sutta)

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi, Jetavana, tại tịnh xá Ông Anathapindika (Cấp Cô Ðộc). Ở đây Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo.

– Bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

– Này các Tỷ-kheo, phần lớn các loài hữu tình có dục như thế này, có ước vọng như thế này, có nguyện vọng như thế này: “Ôi, mong rằng các pháp bất khả ái, bất khả lạc, bất khả ý được tiêu diệt! Mong rằng các pháp khả ái, khả lạc, khả ý được tăng trưởng!” Này các Tỷ-kheo, dầu cho các loài hữu tình ấy có dục như vậy, có ước vọng như vậy, có nguyện vọng như vậy, nhưng các pháp bất khả ái, bất khả lạc, bất khả ý được tăng trưởng; các pháp khả ái, khả lạc, khả ý bị tiêu diệt. Ở đây, này các Tỷ-kheo, các Người có biết vì nguyên nhân gì không?

– Bạch Thế Tôn, đối với chúng con, các pháp dựa Thế Tôn làm căn bản, hướng Thế Tôn làm lãnh đạo, nương tựa Thế Tôn làm y cứ. Bạch Thế Tôn, tốt lành thay nếu Thế Tôn thuyết giảng cho ý nghĩa này! Sau khi được nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo sẽ hành trì.

– Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có kẻ vô văn phàm phu, không đi đến các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không đi đến các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân nhân, không biết rõ các pháp nên phục vụ, không biết rõ các pháp không nên phục vụ, không biết rõ các pháp nên thân cận, không biết rõ các pháp không nên thân cận. Vì không biết rõ các pháp nên phục vụ, không biết rõ các pháp không nên phục vụ, không biết rõ các pháp nên thân cận, không biết rõ các pháp không nên thân cận, vị này phục vụ các pháp không nên phục vụ, không phục vụ các pháp nên phục vụ, thân cận các pháp không nên thân cận, không thân cận các pháp nên thân cận. Vị này vì phục vụ các pháp không nên phục vụ, không phục vụ các pháp nên phục vụ, vì thân cận các pháp không nên thân cận, không thân cận các pháp nên thân cận, cho nên các pháp bất khả ái, bất khả lạc, bất khả ý tăng trưởng; các pháp khả ái, khả lạc, khả ý bị tiêu diệt. Vì sao vậy? Như vậy, này các Tỷ-kheo, là vì người ấy không có trí đối với pháp này.

Và này các Tỷ-kheo, vị Ða văn Thánh đệ tử đi đến các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh, đi đến các bậc Chân nhân, thuần thục pháp các bậc Chân nhân, tu tập pháp các bậc Chân nhân, biết rõ các pháp nên phục vụ, biết rõ các pháp không nên phục vụ, biết rõ các pháp nên thân cận, biết rõ các pháp không nên thân cận. Vì biết rõ các pháp nên phục vụ, biết rõ các pháp không nên phục vụ, biết rõ các pháp nên thân cận, biết rõ các pháp không nên thân cận, vị này phục vụ các pháp nên phục vụ, không phục vụ các pháp không nên phục vụ, thân cận các pháp nên thân cận, không thân cận các pháp không nên thân cận. Vị này vì phục vụ các pháp nên phục vụ, không phục vụ các pháp không nên phục vụ, thân cận các pháp nên thân cận, không thân cận các pháp không nên thân cận, cho nên các pháp bất khả ái, bất khả lạc, bất khả ý bị tiêu diệt; các pháp khả ái, khả lạc, khả ý được tăng trưởng. Vì sao vậy? Như vậy này các Tỷ-kheo, là vì vị ấy có trí đối với pháp này.

5. Này các tỳ kheo, có bốn cách sống theo pháp (thọ trì pháp / dhammasamādānāni) này. Bốn cách nào? Này các tỳ kheo, có cách sống theo pháp hiện tại đau khổ (khổ / dukkha) và tương lai có kết quả (quả báo / vipāka) đau khổ; này các tỳ kheo, có cách sống theo pháp hiện tại hạnh phúc (lạc / sukha) nhưng tương lai có kết quả đau khổ; này các tỳ kheo, có cách sống theo pháp hiện tại đau khổ nhưng tương lai có kết quả hạnh phúc; này các tỳ kheo, có cách sống theo pháp hiện tại hạnh phúc và tương lai có kết quả hạnh phúc.

6. Ở đây, này các tỳ kheo, đối với cách sống theo pháp hiện tại đau khổ và tương lai có kết quả đau khổ, người không hiểu biết không biết rõ (tuệ tri / pajānāti) đúng như thật rằng: ‘Đây là cách sống theo pháp hiện tại đau khổ và tương lai có kết quả đau khổ’. Vì không hiểu biết, không biết rõ đúng như thật, người ấy đi theo nó, không tránh né nó. Do người ấy đi theo nó, không tránh né nó, những Điều không mong muốn, không dễ thương, không vừa ý tăng trưởng; những Điều mong muốn, dễ thương, vừa ý suy giảm. Nguyên nhân của điều đó là gì? Này các tỳ kheo, sự việc là như vậy đối với người không hiểu biết.

7. Ở đây, này các tỳ kheo, đối với cách sống theo pháp hiện tại hạnh phúc nhưng tương lai có kết quả đau khổ, người không hiểu biết không biết rõ đúng như thật rằng: ‘Đây là cách sống theo pháp hiện tại hạnh phúc nhưng tương lai có kết quả đau khổ’. Vì không hiểu biết, không biết rõ đúng như thật, người ấy đi theo nó, không tránh né nó. Do người ấy đi theo nó, không tránh né nó, những Điều không mong muốn, không dễ thương, không vừa ý tăng trưởng; những Điều mong muốn, dễ thương, vừa ý suy giảm. Nguyên nhân của điều đó là gì? Này các tỳ kheo, sự việc là như vậy đối với người không hiểu biết.

8. Ở đây, này các tỳ kheo, đối với cách sống theo pháp hiện tại đau khổ nhưng tương lai có kết quả hạnh phúc, người không hiểu biết không biết rõ đúng như thật rằng: ‘Đây là cách sống theo pháp hiện tại đau khổ nhưng tương lai có kết quả hạnh phúc’. Vì không hiểu biết, không biết rõ đúng như thật, người ấy không đi theo nó, lại tránh né nó. Do người ấy không đi theo nó, lại tránh né nó, những Điều không mong muốn, không dễ thương, không vừa ý tăng trưởng; những Điều mong muốn, dễ thương, vừa ý suy giảm. Nguyên nhân của điều đó là gì? Này các tỳ kheo, sự việc là như vậy đối với người không hiểu biết.

9. Ở đây, này các tỳ kheo, đối với cách sống theo pháp hiện tại hạnh phúc và tương lai có kết quả hạnh phúc, người không hiểu biết không biết rõ đúng như thật rằng: ‘Đây là cách sống theo pháp hiện tại hạnh phúc và tương lai có kết quả hạnh phúc’. Vì không hiểu biết, không biết rõ đúng như thật, người ấy không đi theo nó, lại tránh né nó. Do người ấy không đi theo nó, lại tránh né nó, những Điều không mong muốn, không dễ thương, không vừa ý tăng trưởng; những Điều mong muốn, dễ thương, vừa ý suy giảm. Nguyên nhân của điều đó là gì? Này các tỳ kheo, sự việc là như vậy đối với người không hiểu biết.

Này các Tỷ-kheo, có bốn pháp hành. Thế nào là bốn? Này các Tỷ-kheo, có pháp hành hiện tại khổ, tương lai quả báo cũng khổ. Này các Tỷ-kheo, các pháp hành hiện tại khổ, tương lai quả báo lạc. Này các Tỷ-kheo, có pháp hành hiện tại lạc, tương lai quả báo khổ. Này các Tỷ-kheo, có pháp hành hiện tại lạc và tương lai quả báo cũng lạc.

(Kẻ vô trí)

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đây là pháp hành hiện tại khổ và tương lai quả báo cũng khổ. Do vô trí với pháp này, do si mê, nên không tuệ tri như chân: “Ðây là pháp hành hiện tại khổ và tương lai quả báo cũng khổ”. Do vô trí với pháp này, do si mê, do không tuệ tri như chân, nên phục vụ pháp này, không tránh né pháp này. Vì phục vụ pháp này, vì không tránh né pháp nầy, nên đối với vị này, các pháp bất khả ái, bất khả lạc, bất khả ý tăng trưởng; các pháp khả ái, khả lạc, khả ý bị tiêu diệt. Vì sao vậy? Như vậy, này các Tỷ-kheo, là vì vị ấy không có trí đối với pháp này.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đây là pháp hành hiện tại lạc tương lai quả báo khổ. Do vô trí với pháp này, do si mê nên không biết như chân: “Ðây là pháp hành hiện tại lạc, tương lai quả báo khổ”. Do vô trí với pháp này, do si mê, do không tuệ tri như chân, nên phục vụ pháp này, không tránh né pháp này. Vì phục vụ pháp này, vì không tránh né pháp này, nên đối với vị này, các pháp bất khả ái, bất khả lạc, bất khả ý tăng trưởng; các pháp khả ái, khả lạc, khả ý bị tiêu diệt. Vì sao vậy? Như vậy này các Tỷ-kheo, là vì vị ấy không có trí đối với pháp này.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đây là pháp hành hiện tại khổ, tương lai quả báo lạc. Do vô trí với pháp này, do si mê nên không tuệ tri như chân: “Ðây là pháp hành hiện tại khổ, tương lai quả báo lạc”. Do vô trí với pháp này, do si mê, do không tuệ tri như chân, nên không phục vụ pháp này, tránh né pháp này. Vì không phục vụ pháp này, tránh né pháp này, nên đối với vị này, các pháp bất khả ái, bất khả lạc, bất khả ý tăng trưởng; các pháp khả ái, khả lạc, khả ý bị tiêu diệt. Vì sao vậy? Như vậy, này các Tỷ-kheo, là vì vị ấy không có trí đối với pháp này?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đấy là pháp hành hiện tại lạc, tương lai quả báo cũng lạc. Do vô trí với pháp này, do si mê, nên không tuệ tri như chân: “Ðây là pháp hành hiện tại lạc và tương lai quả báo cũng lạc”. Do vô trí với pháp này, do si mê, do không tuệ tri như chân, nên không phục vụ pháp này, tránh né pháp này. vì không phục vụ pháp này, vì tránh né pháp này, nên đối với vị này, các pháp bất khả ái, bất khả lạc, bất khả ý tăng trưởng; các pháp khả ái, khả lạc, khả ý bị tiêu diệt. Vì sao vậy? Như vậy, này các Tỷ- kheo, là vì vị ấy không có trí đối với pháp này.

10. Ở đây, này các tỳ kheo, đối với cách sống theo pháp hiện tại đau khổ và tương lai có kết quả đau khổ, người có hiểu biết biết rõ đúng như thật rằng: ‘Đây là cách sống theo pháp hiện tại đau khổ và tương lai có kết quả đau khổ’. Vì có hiểu biết, biết rõ đúng như thật, vị ấy không đi theo nó, lại tránh né nó. Do vị ấy không đi theo nó, lại tránh né nó, những Điều không mong muốn, không dễ thương, không vừa ý suy giảm; những Điều mong muốn, dễ thương, vừa ý tăng trưởng. Nguyên nhân của điều đó là gì? Này các tỳ kheo, sự việc là như vậy đối với người có hiểu biết.

11. Ở đây, này các tỳ kheo, đối với cách sống theo pháp hiện tại hạnh phúc nhưng tương lai có kết quả đau khổ, người có hiểu biết biết rõ đúng như thật rằng: ‘Đây là cách sống theo pháp hiện tại hạnh phúc nhưng tương lai có kết quả đau khổ’. Vì có hiểu biết, biết rõ đúng như thật, vị ấy không đi theo nó, lại tránh né nó. Do vị ấy không đi theo nó, lại tránh né nó, những Điều không mong muốn, không dễ thương, không vừa ý suy giảm; những Điều mong muốn, dễ thương, vừa ý tăng trưởng. Nguyên nhân của điều đó là gì? Này các tỳ kheo, sự việc là như vậy đối với người có hiểu biết.

12. Ở đây, này các tỳ kheo, đối với cách sống theo pháp hiện tại đau khổ nhưng tương lai có kết quả hạnh phúc, người có hiểu biết biết rõ đúng như thật rằng: ‘Đây là cách sống theo pháp hiện tại đau khổ nhưng tương lai có kết quả hạnh phúc’. Vì có hiểu biết, biết rõ đúng như thật, vị ấy đi theo nó, không tránh né nó. Do vị ấy đi theo nó, không tránh né nó, những Điều không mong muốn, không dễ thương, không vừa ý suy giảm; những Điều mong muốn, dễ thương, vừa ý tăng trưởng. Nguyên nhân của điều đó là gì? Này các tỳ kheo, sự việc là như vậy đối với người có hiểu biết.

13. Ở đây, này các tỳ kheo, đối với cách sống theo pháp hiện tại hạnh phúc và tương lai có kết quả hạnh phúc, người có hiểu biết biết rõ đúng như thật rằng: ‘Đây là cách sống theo pháp hiện tại hạnh phúc và tương lai có kết quả hạnh phúc’. Vì có hiểu biết, biết rõ đúng như thật, vị ấy đi theo nó, không tránh né nó. Do vị ấy đi theo nó, không tránh né nó, những Điều không mong muốn, không dễ thương, không vừa ý suy giảm; những Điều mong muốn, dễ thương, vừa ý tăng trưởng. Nguyên nhân của điều đó là gì? Này các tỳ kheo, sự việc là như vậy đối với người có hiểu biết.

(Người trí)

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đây là pháp hành hiện tại khổ và tương lai quả báo cũng khổ. Do có trí với pháp này, do tâm sáng suốt, vị này tuệ tri như chơn: “Pháp hành này hiện tại khổ và tương lai quả báo cũng khổ”. Do có trí với pháp này, do tâm sáng suốt, do tuệ tri như chơn, vị này không phục vụ pháp này, tránh né pháp này. Do không phục vụ pháp này, do tránh né pháp này, các pháp bất khả ái, bất khả lạc, bất khả ý bị tiêu diệt; các pháp khả ái, khả lạc, khả ý tăng trưởng. Vì sao vậy? Như vậy, này các Tỷ- kheo, là vì vị ấy có trí đối với pháp này.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đây là pháp hành hiện tại lạc, tương lai quả báo khổ. Do có trí với pháp này, do tâm sáng suốt, vị này tuệ tri như chơn: “Pháp hành này hiện tại lạc, tương lai quả báo khổ”. Do có trí với pháp này, do tâm sáng suốt, do tuệ tri như chân, vị này không phục vụ pháp này, tránh né pháp này. Do

không phục vụ pháp này, do tránh né pháp này, các pháp bất khả ái, bất khả lạc, bất khả ý tiêu diệt; các pháp khả ái, khả lạc, khả ý tăng trưởng. Vì sao vậy? Như vậy, này các Tỷ-kheo, là vì vị ấy có trí đối với pháp này.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đây là pháp hành hiện tại khổ, tương lai quả báo lạc. Do có trí đối với pháp này, do tâm sáng suốt, vị này tuệ tri như chân: “Pháp này hiện tại khổ, tương lai quả báo lạc”. Do có trí đối với pháp này, do tâm sáng suốt, do tuệ tri như chân, vị này phục vụ pháp này, không tránh né pháp này. Do phục vụ pháp này, không tránh né pháp này, các pháp bất khả ái, bất khả lạc, bất khả ý tiêu diệt; các pháp khả ái, khả lạc, khả ý tăng trưởng. Vì sao vậy? Như vậy, này các Tỷ-kheo, là vì vị ấy có trí đối với pháp này.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đây là pháp hành hiện tại lạc và tương lai quả báo cũng lạc. Do có trí với pháp này, do tâm sáng suốt, vị này tuệ tri như chân: “Pháp hành này hiện tại lạc và tương lai quả báo cũng lạc”. Do có trí với pháp này, do tâm sáng suốt, do tuệ tri như chân, vị này phục vụ pháp này, không tránh né pháp này. Do phục vụ pháp này, do không tránh né pháp này, các pháp bất khả ái, bất khả lạc, bất khả ý tiêu diệt; các pháp khả ái, khả lạc, khả ý tăng trưởng. Vì sao vậy? Như vậy, này các Tỷ-kheo, là vì vị ấy có trí đối với pháp này.

14. Này các tỳ kheo, thế nào là cách sống theo pháp hiện tại đau khổ và tương lai có kết quả đau khổ? Ở đây, này các tỳ kheo, có người:

vừa đau khổ, vừa ưu phiền (ưu / domanassa) mà [còn] giết hại sinh vật (sát sanh / pāṇātipātī) và do Điều kiện [hành động] (duyên / paccaya) giết hại sinh vật, người ấy trải nghiệm đau khổ và ưu phiền;

vừa đau khổ, vừa ưu phiền mà lấy của không cho (trộm cắp / adinnādāyī), và do Điều kiện [hành động] lấy của không cho, người ấy trải nghiệm đau khổ và ưu phiền;

vừa đau khổ, vừa ưu phiền mà ham muốn bản năng sai trái (tà dâm / kāmesu micchācārī), và do Điều kiện [hành động] ham muốn bản năng sai trái, người ấy trải nghiệm đau khổ và ưu phiền;

vừa đau khổ, vừa ưu phiền mà nói dối (vọng ngữ / musāvādī), và do Điều kiện [hành động] nói dối, người ấy trải nghiệm đau khổ và ưu phiền;

vừa đau khổ, vừa ưu phiền mà nói lời chia rẽ (lưỡng thiệt / pisuṇavāco), và do Điều kiện [hành động] nói lời chia rẽ, người ấy trải nghiệm đau khổ và ưu phiền;

vừa đau khổ, vừa ưu phiền mà nói lời thô ác (ác khẩu / pharusavāco), và do Điều kiện [hành động] nói lời thô ác, người ấy trải nghiệm đau khổ và ưu phiền;

vừa đau khổ, vừa ưu phiền mà nói lời phù phiếm (ỷ ngữ / samphappalāpī), và do Điều kiện [hành động] nói lời phù phiếm, người ấy trải nghiệm đau khổ và ưu phiền;

vừa đau khổ, vừa ưu phiền mà có lòng tham (tham / abhijjhālu), và do Điều kiện [hành động] lòng tham, người ấy trải nghiệm đau khổ và ưu phiền;

vừa đau khổ, vừa ưu phiền mà có ác ý hãm hại (sân / byāpannacitto), và do Điều kiện [hành động] ác ý hãm hại, người ấy trải nghiệm đau khổ và ưu phiền;

vừa đau khổ, vừa ưu phiền mà có quan điểm sai (tà kiến / micchādiṭṭhi), và do Điều kiện [hành động] quan điểm sai, người ấy trải nghiệm đau khổ và ưu phiền.

Sau khi thân hoại mạng chung, người ấy tái sinh vào cõi khổ (ác thú / apāya), nơi tồi tệ (đọa xứ / duggati), cõi suy sụp (đọa xứ / vinipāta), địa ngục (địa ngục / niraya). Này các tỳ kheo, đây được gọi là cách sống theo pháp hiện tại đau khổ và tương lai có kết quả đau khổ.

15. Này các tỳ kheo, thế nào là cách sống theo pháp hiện tại hạnh phúc nhưng tương lai có kết quả đau khổ? Ở đây, này các tỳ kheo, có người vừa hạnh phúc, vừa thư thái (hỷ / somanassa) mà giết hại sinh vật, và do Điều kiện [hành động] giết hại sinh vật, người ấy trải nghiệm hạnh phúc và thư thái;

vừa hạnh phúc, vừa thư thái mà lấy của không cho, và do Điều kiện [hành động] lấy của không cho, người ấy trải nghiệm hạnh phúc và thư thái;

vừa hạnh phúc, vừa thư thái mà ham muốn bản năng sai trái, và do Điều kiện [hành động] ham muốn bản năng sai trái, người ấy trải nghiệm hạnh phúc và thư thái;

vừa hạnh phúc, vừa thư thái mà nói dối, và do Điều kiện [hành động] nói dối, người ấy trải nghiệm hạnh phúc và thư thái;

vừa hạnh phúc, vừa thư thái mà nói lời chia rẽ, và do Điều kiện [hành động] nói lời chia rẽ, người ấy trải nghiệm hạnh phúc và thư thái;

vừa hạnh phúc, vừa thư thái mà nói lời thô ác, và do Điều kiện [hành động] nói lời thô ác, người ấy trải nghiệm hạnh phúc và thư thái;

vừa hạnh phúc, vừa thư thái mà nói lời phù phiếm, và do Điều kiện [hành động] nói lời phù phiếm, người ấy trải nghiệm hạnh phúc và thư thái;

vừa hạnh phúc, vừa thư thái mà có lòng tham, và do Điều kiện [hành động] lòng tham, người ấy trải nghiệm hạnh phúc và thư thái;

vừa hạnh phúc, vừa thư thái mà có ác ý hãm hại, và do Điều kiện [hành động] ác ý hãm hại, người ấy trải nghiệm hạnh phúc và thư thái;

vừa hạnh phúc, vừa thư thái mà có quan điểm sai, và do Điều kiện [hành động] quan điểm sai, người ấy trải nghiệm hạnh phúc và thư thái.

Sau khi thân hoại mạng chung, người ấy tái sinh vào cõi khổ, nơi tồi tệ, cõi suy sụp, địa ngục. Này các tỳ kheo, đây được gọi là cách sống theo pháp hiện tại hạnh phúc nhưng tương lai có kết quả đau khổ.

16. Này các tỳ kheo, thế nào là cách sống theo pháp hiện tại đau khổ nhưng tương lai có kết quả hạnh phúc? Ở đây, này các tỳ kheo, có người vừa đau khổ, vừa ưu phiền mà từ bỏ giết hại sinh vật, và do Điều kiện [hành động] từ bỏ giết hại sinh vật, người ấy trải nghiệm đau khổ và ưu phiền;

vừa đau khổ, vừa ưu phiền mà từ bỏ lấy của không cho, và do Điều kiện [hành động] từ bỏ lấy của không cho, người ấy trải nghiệm đau khổ và ưu phiền;

vừa đau khổ, vừa ưu phiền mà từ bỏ ham muốn bản năng sai trái, và do Điều kiện [hành động] từ bỏ ham muốn bản năng sai trái đó, người ấy trải nghiệm đau khổ và ưu phiền;

vừa đau khổ, vừa ưu phiền mà từ bỏ nói dối, và do Điều kiện [hành động] từ bỏ nói dối đó, người ấy trải nghiệm đau khổ và ưu phiền;

vừa đau khổ, vừa ưu phiền mà từ bỏ nói lời chia rẽ, và do Điều kiện [hành động] từ bỏ nói lời chia rẽ đó, người ấy trải nghiệm đau khổ và ưu phiền;

vừa đau khổ, vừa ưu phiền mà từ bỏ nói lời thô ác, và do Điều kiện [hành động] từ bỏ nói lời thô ác đó, người ấy trải nghiệm đau khổ và ưu phiền;

vừa đau khổ, vừa ưu phiền mà từ bỏ nói lời phù phiếm, và do Điều kiện [hành động] từ bỏ nói lời phù phiếm đó, người ấy trải nghiệm đau khổ và ưu phiền;

vừa đau khổ, vừa ưu phiền mà không có lòng tham, và do Điều kiện không có lòng tham đó, người ấy trải nghiệm đau khổ và ưu phiền;

vừa đau khổ, vừa ưu phiền mà không có ác ý hãm hại, và do Điều kiện không có ác ý hãm hại, người ấy trải nghiệm đau khổ và ưu phiền;

vừa đau khổ, vừa ưu phiền mà có Thấy Thiện (chánh kiến / sammādiṭṭhi), và do Điều kiện Thấy Thiện, người ấy trải nghiệm đau khổ và ưu phiền.

Sau khi thân hoại mạng chung, người ấy tái sinh vào cõi tốt đẹp (thiện thú / sugati), thế giới chư thiên (thiên giới / sagga loka). Này các tỳ kheo, đây được gọi là cách sống theo pháp hiện tại đau khổ nhưng tương lai có kết quả hạnh phúc.

17. Này các tỳ kheo, thế nào là cách sống theo pháp hiện tại hạnh phúc và tương lai có kết quả hạnh phúc? Ở đây, này các tỳ kheo, có người vừa hạnh phúc, vừa thư thái mà từ bỏ giết hại sinh vật, và do Điều kiện [hành động] từ bỏ giết hại sinh vật, người ấy trải nghiệm hạnh phúc và thư thái;

vừa hạnh phúc, vừa thư thái mà từ bỏ lấy của không cho, và do Điều kiện [hành động] từ bỏ lấy của không cho, người ấy trải nghiệm hạnh phúc và thư thái;

vừa hạnh phúc, vừa thư thái mà từ bỏ ham muốn bản năng sai trái, và do Điều kiện [hành động] từ bỏ ham muốn bản năng sai trái, người ấy trải nghiệm hạnh phúc và thư thái;

vừa hạnh phúc, vừa thư thái mà từ bỏ nói dối, và do Điều kiện [hành động] từ bỏ nói dối, người ấy trải nghiệm hạnh phúc và thư thái;

vừa hạnh phúc, vừa thư thái mà từ bỏ nói lời chia rẽ, và do Điều kiện [hành động] từ bỏ nói lời chia rẽ, người ấy trải nghiệm hạnh phúc và thư thái;

vừa hạnh phúc, vừa thư thái mà từ bỏ nói lời thô ác, và do Điều kiện [hành động] từ bỏ nói lời thô ác, người ấy trải nghiệm hạnh phúc và thư thái;

vừa hạnh phúc, vừa thư thái mà từ bỏ nói lời phù phiếm, và do Điều kiện [hành động] từ bỏ nói lời phù phiếm, người ấy trải nghiệm hạnh phúc và thư thái;

vừa hạnh phúc, vừa thư thái mà không có lòng tham, và do Điều kiện [hành động] không có lòng tham, người ấy trải nghiệm hạnh phúc và thư thái;

vừa hạnh phúc, vừa thư thái mà không có ác ý hãm hại, và do Điều kiện [hành động] không có ác ý hãm hại, người ấy trải nghiệm hạnh phúc và thư thái;

vừa hạnh phúc, vừa thư thái mà có Thấy Thiện, và do Điều kiện Thấy Thiện, người ấy trải nghiệm hạnh phúc và thư thái.

Sau khi thân hoại mạng chung, người ấy tái sinh vào cõi tốt đẹp, thế giới chư thiên. Này các tỳ kheo, đây được gọi là cách sống theo pháp hiện tại hạnh phúc và tương lai có kết quả hạnh phúc. Này các tỳ kheo, đây là bốn cách sống theo pháp.

(Bốn pháp)

Này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp hành hiện tại khổ và tương lai quả báo cũng khổ? Ở đây, này các Tỷ- kheo, có người với khổ, với ưu, sát sanh, và do duyên sát sanh, cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu lấy của không cho, và do duyên lấy của không cho, cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu sống theo tà hạnh trong các dục, và do duyên sống theo tà hạnh trong các dục, cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu nói lời vọng ngữ, và do duyên nói lời vọng ngữ, cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu nói lời hai lưỡi, và do duyên nói lời hai lưỡi, cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu, nói lời ác ngữ, và do duyên nói lời ác ngữ, cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu, nói lời phù phiếm và do duyên nói lời phù phiếm, cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu, có tâm tham ái, và do duyên có tâm tham ái, cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu có tâm sân hận, và do duyên có tâm sân hận cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu có tà kiến, và do duyên tà kiến cảm thọ khổ ưu. Vị ấy sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Như vậy, này các Tỷ-kheo, gọi là pháp hành hiện tại khổ, tương lai quả báo cũng khổ.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp hành hiện tại lạc, tương lai quả báo khổ? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người với lạc, với hỷ, sát sanh và do duyên sát sanh, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, lấy của không cho và do duyên lấy của không cho, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, sống theo tà hạnh trong các dục, và do duyên sống theo tà hạnh trong các dục, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, nói lời vọng ngữ, và do duyên nói lời vọng ngữ, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, nói lời hai lưỡi, và do duyên nói lời hai lưỡi, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, nói lời ác ngữ và do duyên nói lời ác ngữ, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, nói lời phù phiếm, và do duyên nói lời phù phiếm, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, có tâm tham ái và do duyên có tâm tham ái, cảm thọ lạc và hỷ, với lạc, với hỷ, có tâm sân hận, và do duyên có tâm sân hận, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, có tà kiến, và do duyên có tà kiến, cảm thọ lạc và hỷ. Vị này sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ địa ngục. Như vậy, này các Tỷ-kheo, gọi là pháp hành hiện tại lạc, tương lai quả báo khổ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp hành hiện tại khổ, tương lai quả báo lạc? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người với khổ với ưu, từ bỏ sát sanh, và do duyên từ bỏ sát sanh cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu, từ bỏ lấy của không cho, và do duyên từ bỏ lấy của không cho cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu, từ bỏ tà hạnh trong các dục, và do duyên từ bỏ tà hạnh trong các dục, cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu từ bỏ nói lời vọng ngữ và do duyên từ bỏ nói lời vọng ngữ cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu, từ bỏ nói lời hai lưỡi, và do duyên từ bỏ nói lời hai lưỡi, cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu, từ bỏ nói lời ác ngữ, và do duyên từ bỏ nói lời ác ngữ, cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu, từ bỏ nói lời phù phiếm, và do duyên từ bỏ nói lời phù phiếm, cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu, từ bỏ tâm tham ái, và do duyên từ bỏ tâm tham ái, cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu, từ bỏ tâm sân hận, và do duyên từ bỏ tâm sân hận, cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu, từ bỏ tà kiến, và do duyên từ bỏ tà kiến, cảm thọ khổ ưu. Vị ấy sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Như vậy này các Tỷ-kheo, gọi là pháp hành hiện tại khổ, tương lai quả báo lạc.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp hành hiện tại lạc và tương lai quả báo cũng lạc? Ở đây, này các Tỷ- kheo, có người với lạc, với hỷ, từ bỏ sát sanh và do duyên từ bỏ sát sanh, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, từ bỏ lấy của không cho, và do duyên từ bỏ lấy của không cho, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, từ bỏ các tà hạnh trong các dục, và do duyên từ bỏ các tà hạnh trong các dục, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, từ bỏ nói lời vọng ngữ, và do duyên từ bỏ nói lời vọng ngữ, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, từ bỏ nói lời hai lưỡi, và do duyên từ bỏ nói lời hai lưỡi, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, từ bỏ ác ngữ, và do duyên từ bỏ nói lời ác ngữ, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, từ bỏ nói lời phù phiếm, và do duyên từ bỏ nói lời phù phiếm, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, không có tham ái, và do duyên không có tham ái, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, không có sân tâm và do duyên không có sân tâm, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, có chánh kiến và do duyên chánh kiến, cảm thọ lạc và hỷ. Vị ấy, sau khi thân hoại mạng chung, sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Như vậy, này các Tỷ-kheo, gọi là pháp hành hiện tại lạc và tương lai quả báo cũng lạc.

18. Này các tỳ kheo, giống như một quả bầu đắng được trộn với thuốc độc. Rồi một người đi đến, muốn sống, không muốn chết, muốn hạnh phúc, ghét đau khổ. Người ta nói với người ấy như vầy: ‘Này anh bạn, đây là quả bầu đắng trộn với thuốc độc, nếu anh muốn thì hãy uống. Khi anh uống, nó sẽ không làm anh thích thú về màu sắc, về mùi hương, về mùi vị, và sau khi uống, anh sẽ đi đến cái chết hoặc chịu đau khổ gần như chết’. Người ấy không suy xét kỹ mà uống nó, không từ chối nó. Khi người ấy uống, nó không làm người ấy thích thú về màu sắc, về mùi hương, về mùi vị, và sau khi uống, người ấy đi đến cái chết hoặc chịu đau khổ gần như chết. Này các tỳ kheo, Ta nói cách sống theo pháp này giống như ví dụ ấy, đây là cách sống theo pháp hiện tại đau khổ và tương lai có kết quả đau khổ.

19. Này các tỳ kheo, giống như một ly nước uống có màu sắc đẹp, mùi hương thơm, mùi vị ngon. Nhưng nó được trộn với thuốc độc. Rồi một người đi đến, muốn sống, không muốn chết, muốn hạnh phúc, ghét đau khổ. Người ta nói với người ấy như vầy: ‘Này anh bạn, đây là ly nước uống có màu sắc đẹp, mùi hương thơm, mùi vị ngon. Nhưng nó được trộn với thuốc độc, nếu anh muốn thì hãy uống. Khi anh uống, nó sẽ làm anh thích thú về màu sắc, về mùi hương, về mùi vị, nhưng sau khi uống, anh sẽ đi đến cái chết hoặc chịu đau khổ gần như chết’. Người ấy không suy xét kỹ mà uống nó, không từ chối nó. Khi người ấy uống, nó làm người ấy thích thú về màu sắc, về mùi hương, về mùi vị, nhưng sau khi uống, người ấy đi đến cái chết hoặc chịu đau khổ gần như chết. Này các tỳ kheo, Ta nói cách sống theo pháp này giống như ví dụ ấy, đây là cách sống theo pháp hiện tại hạnh phúc nhưng tương lai có kết quả đau khổ.

20. Này các tỳ kheo, giống như nước tiểu thối được trộn với nhiều loại thuốc. Rồi một người bị bệnh vàng da đi đến. Người ta nói với người ấy như vầy: ‘Này anh bạn, đây là nước tiểu thối trộn với nhiều loại thuốc, nếu anh muốn thì hãy uống. Khi anh uống, nó sẽ không làm anh thích thú về màu sắc, về mùi hương, về mùi vị, nhưng sau khi uống, anh sẽ được khỏe mạnh’. Người ấy suy xét kỹ rồi uống nó, không từ chối nó. Khi người ấy uống, nó không làm người ấy thích thú về màu sắc, về mùi hương, về mùi vị, nhưng sau khi uống, người ấy được khỏe mạnh. Này các tỳ kheo, Ta nói cách sống theo pháp này giống như ví dụ ấy, đây là cách sống theo pháp hiện tại đau khổ nhưng tương lai có kết quả hạnh phúc.

21. Này các tỳ kheo, giống như sữa đông, mật ong, bơ trong và mật mía được trộn chung lại với nhau. Rồi một người bị bệnh kiết lỵ đi đến. Người ta nói với người ấy như vầy: ‘Này anh bạn, đây là sữa đông, mật ong, bơ trong và mật mía trộn chung lại với nhau, nếu anh muốn thì hãy uống. Khi anh uống, nó sẽ làm anh thích thú về màu sắc, về mùi hương, về mùi vị, và sau khi uống, anh sẽ được khỏe mạnh’. Người ấy suy xét kỹ rồi uống nó, không từ chối nó. Khi người ấy uống, nó làm người ấy thích thú về màu sắc, về mùi hương, về mùi vị, và sau khi uống, người ấy được khỏe mạnh. Này các tỳ kheo, Ta nói cách sống theo pháp này giống như ví dụ ấy, đây là cách sống theo pháp hiện tại hạnh phúc và tương lai có kết quả hạnh phúc.

22. Này các tỳ kheo, giống như vào tháng cuối mùa mưa, trong tiết mùa thu, khi bầu trời quang đãng không mây, mặt trời mọc lên giữa hư không, xua tan mọi bóng tối trên bầu trời, chiếu sáng, tỏa nhiệt và rực rỡ; cũng vậy, này các tỳ kheo, cách sống theo pháp hiện tại hạnh phúc và tương lai có kết quả hạnh phúc này xua tan các học thuyết của những sa-môn và bà-la-môn ngoại đạo khác, chiếu sáng, tỏa nhiệt và rực rỡ."

Thế Tôn đã nói những điều này. Các tỳ kheo ấy hài lòng, vui mừng đón nhận lời Thế Tôn dạy.

Kết thúc Kinh Đại Pháp Thọ Trì, bài thứ sáu.

(Ví dụ)

Này các Tỷ-kheo, ví như trái bí đắng có tẩm thuốc độc. Rồi một người đến muốn sống, muốn không chết, ưa lạc, hiềm ghét khổ, và có người nói với người ấy như sau: “Này bạn, trái bí đắng này có tẩm thuốc độc, nếu bạn muốn, hãy ăn. Trong khi ăn, bạn không được thích thú về sắc, về hương, về vị. Sau khi ăn, bạn có thể đi đến chết hay đau khổ gần như chết”. Người ấy có thể ăn không có suy nghĩ, không có từ bỏ. Trong khi ăn, người ấy không được thích thú về sắc, về hương, về vị. Sau khi ăn, người ấy bị chết, hay bi đau khổ gần như chết. Này các Tỷ-kheo, Ta nói pháp hành này giống như ví dụ ấy, tức là pháp hành hiện tại khổ và tương lai quả báo cũng khổ.

Này các Tỷ-kheo, ví như một bình đồng đựng nước uống, có sắc, có hương, có vị, và nước uống ấy có tẩm thuốc độc. Rồi một người đến, muốn sống, muốn không chết, muốn ưa lạc, hiềm ghét khổ. Và có người nói với người ấy như sau: “Này bạn, bình đồng đựng nước uống này, có sắc, có hương, có vị, và nước uống ấy có tẩm thuốc độc. Nếu bạn muốn, hãy uống. Trong khi uống, bạn sẽ được thích thú về sắc, về hương, về vị. Sau khi uống, bạn có thể đi đến chết hay đau khổ gần như chết”. Người kia có thể uống, không suy nghĩ, không từ bỏ. Trong khi uống, người ấy được thích thú về sắc, về hương, về vị. Sau khi uống, người ấy có thể đi đến chết hay đau khổ gần như chết. Này các Tỷ-kheo, Ta nói pháp hành này giống như ví dụ ấy, tức là pháp hành hiện tại lạc, tương lai quả báo khổ.

Này các Tỷ-kheo, ví như nước đái quỷ được trộn nhiều loại thuốc. Rồi có người đi đến, bị bệnh hoàng đản, và có người nói với người đó như sau: “Này bạn, nước đái quỷ này được trộn với nhiều loại thuốc. Nếu bạn muốn, hãy uống. Trong khi uống, bạn không được thích thú về sắc, về hương, về vị. Nhưng sau khi uống, bạn sẽ được an lạc”. Người ấy có thể uống, sau khi suy nghĩ, không có từ bỏ. Trong khi uống, người ấy không được thích thú về sắc, về hương, về vị. Nhưng sau khi uống, người ấy được an lạc. Này các Tỷ-kheo, Ta nói pháp hành này giống như ví dụ ấy, tức là pháp hành hiện tại khổ, tương lai quả báo lạc.

Này các Tỷ-kheo, ví như lạc, mật, thục tô và đường trộn lẫn với nhau. Rồi có người đi đến bị bệnh kiết lỵ. Và có người nói với người ấy như sau: “Này bạn, đây là lạc, mật, thục tô và đường trộn lẫn với nhau. Nếu bạn muốn, hãy uống. Trong khi uống, bạn sẽ được thích thú về sắc, về hương, về vị. Sau khi uống, bạn sẽ được an lạc”. Người kia có thể uống, sau khi suy nghĩ, không có từ bỏ. Trong khi uống, người kia được thích thú về sắc, về hương, về vị. Sau khi uống, người kia được an lạc. Này các Tỷ-kheo, Ta nói

pháp hành này giống như ví dụ ấy, tức là pháp hành hiện tại lạc, tương lai quả báo cũng lạc. Này các Tỷ- kheo, ví như trong tháng cuối mùa mưa, vào mùa thu, mùa gặt hái, khí bầu trời quang đãng, không có mây, và mặt trời mọc lên giữa bầu trời, phá sạch hắc ám khắp cả hư không, và chói sáng, hực sáng và rực sáng. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, pháp hành hiện tại lạc, tương lai quả báo cũng lạc này, sau khi phá sạch các dị thuyết của các Sa-môn, Bà-la-môn tầm thường, chói sáng, hực sáng và rực sáng.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

-ooOoo-