MN 28. KINH DÀI VÍ DỤ DẤU CHÂN VOI

(Mahāhatthipadopamasutta)Bản tóm tắt→

1. Tôi đã nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthi (Xá-vệ), tại rừng Jeta (Kỳ-đà), trong khu vườn của Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Độc). Tại đó, Tôn giả Sāriputta (Xá-lợi-phất) gọi các tỳ kheo: "Này các hiền giả tỳ kheo".

"Thưa vâng, hiền giả", các tỳ kheo ấy đáp lời Tôn giả Sāriputta. Tôn giả Sāriputta nói như sau:

2. "Này các hiền giả, ví như bất kỳ dấu chân của loài sinh vật nào đi lại trên mặt đất, tất cả đều nằm gọn trong dấu chân voi, và dấu chân voi được xem là lớn nhất trong số đó vì kích thước khổng lồ của nó; cũng vậy, này các hiền giả, bất kỳ những điều thiện (thiện pháp / kusalā dhammā) nào, tất cả đều được thu nhiếp vào trong bốn Thánh đế (ariyasaccesu). Bốn [Thánh đế] nào? Thánh đế về đau khổ (khổ thánh đế / dukkhe ariyasacce), Thánh đế về sự hình thành của đau khổ (khổ tập thánh đế / dukkhasamudaye ariyasacce), Thánh đế về sự chấm dứt đau khổ (khổ diệt thánh đế / dukkhanirodhe ariyasacce), và Thánh đế về con đường đưa đến chấm dứt đau khổ (khổ diệt đạo thánh đế / dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasacce).

3. Và này các hiền giả, thế nào là Thánh đế về đau khổ? Sự Tái sinh (sinh / jāti) là đau khổ, già là đau khổ, chết là đau khổ, sầu, bi, đau khổ, ưu phiền (domanassa), tuyệt vọng là đau khổ, mong muốn mà không đạt được là đau khổ; tóm lại, năm tập hợp bị bám giữ (ngũ thủ uẩn / pañcupādānakkhandhā) là đau khổ. Này các hiền giả, năm tập hợp bị bám giữ là gì? Đó là: bám giữ vào tập vật chất (sắc thủ uẩn / rūpupādānakkhandho), bám giữ vào tập cảm giác (thọ thủ uẩn / vedanupādānakkhandho), bám giữ vào tập nhận thức (tưởng thủ uẩn / saññupādānakkhandho), bám giữ vào tập hoạt động (hành thủ uẩn / saṅkhārupādānakkhandho), bám giữ vào tập 'cái biết' (thức thủ uẩn / viññāṇupādānakkhandho).

4. Và này các hiền giả, thế nào là bám giữ vào tập vật chất? Đó là bốn đặc tính lớn (đại / mahābhūtāni) và vật chất (sắc / rūpaṁ) hình thành dựa vào bốn đặc tính lớn đó.

5. Này các hiền giả, thế nào là bốn đặc tính lớn? Đó là tính đất (địa đại / pathavīdhātu), tính nước (thủy đại / āpodhātu), tính lửa (hỏa đại / tejodhātu), và tính gió (phong đại / vāyodhātu).

6. Và này các hiền giả, thế nào là tính đất? Tính đất có thể ở bên trong (nội / ajjhattikā), có thể ở bên ngoài (ngoại / bāhirā). Này các hiền giả, thế nào là tính đất bên trong? Bất cứ cái gì thuộc về bên trong, thuộc về cá nhân, cứng, rắn chắc, và bị bám giữ (chấp thủ / upādinnaṁ), ví dụ như: tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, tủy xương, thận, tim, gan, màng phổi, lá lách, phổi, ruột non, màng ruột, thức ăn chưa tiêu, phân, hoặc bất cứ cái gì khác thuộc về bên trong, thuộc về cá nhân, cứng, rắn chắc và bị bám giữ. Này các hiền giả, đây gọi là tính đất bên trong. Cho dù là tính đất bên trong hay tính đất bên ngoài, nó cũng chỉ đơn thuần là tính đất. Cần phải được nhìn thấy bằng trí tuệ chân chính đúng như thật rằng: 'Cái này không phải của tôi, tôi không phải là cái này, cái này không phải là tự ngã của tôi'. Sau khi thấy điều này bằng trí tuệ chân chính đúng như thật, người ấy chán ngán đối với tính đất, và làm cho tâm phai nhạt đắm nhiễm đối với tính đất.

7. Này các hiền giả, có một thời điểm mà tính đất bên ngoài nổi loạn [tàn phá]. Vào thời điểm đó, tính đất bên ngoài biến mất. Này các hiền giả, đối với tính đất bên ngoài khổng lồ như vậy, sự không bền vững sẽ hiện rõ, tính chịu sự hao mòn sẽ hiện rõ, tính hoại diệt sẽ hiện rõ, tính biến đổi sẽ hiện rõ. Vậy thì đối với cơ thể tồn tại ngắn ngủi, bị bám giữ bởi sự mong muốn (tham ái / taṇhā) này, làm sao có thể cho rằng 'tôi', hay 'của tôi', hay 'tôi là'? Điều đó là không thể.

8. Này các hiền giả, nếu những người khác mắng chửi, nhục mạ, tức giận, và quấy rối vị tỳ kheo ấy, vị ấy biết rõ (tuệ tri / pajānāti) như sau: 'Cảm giác khó chịu (thọ khổ / dukkhavedanā) sinh ra từ sự tiếp xúc ở tai này đã khởi lên trong tôi. Và nó sinh ra do Phụ thuộc (duyên / paṭicca), không phải không có sự Phụ thuộc. Phụ thuộc vào cái gì? Phụ thuộc vào Xúc (phassa)'. Vị ấy thấy rằng Xúc là không bền vững, vị ấy thấy cảm giác (thọ / vedanā) là không bền vững, nhận thức (tưởng / saññā) là không bền vững, các hoạt động (hành / saṅkhārā) là không bền vững, 'cái biết' (thức / viññāṇa) là không bền vững. Tâm của vị ấy lao vào, trở nên trong sáng, lắng đọng, và quyết tâm bám chặt vào đối tượng chỉ như một đặc tính vật lý thuần túy.

9. Này các hiền giả, nếu những người khác tấn công vị tỳ kheo ấy bằng những điều không mong muốn, không dễ chịu, không vừa ý — bằng những cú đấm, bằng cục đất, bằng gậy gộc, bằng đao kiếm. Vị ấy biết rõ như sau: 'Cơ thể này có bản chất là như vậy, đối với một cơ thể như vậy thì những cú đấm chạm vào, những cục đất chạm vào, những cây gậy chạm vào, những đao kiếm chạm vào. Hơn nữa, Đức Thế Tôn đã dạy trong Kinh Ví Dụ Cái Cưa rằng:

"Này các tỳ kheo, dù cho những kẻ cướp hung ác có dùng cưa hai tay để cưa đứt từng khúc tay chân, nếu ai khởi tâm oán hận, người đó không phải là người thực hành lời dạy của Ta." Do đó, Nỗ lực Thiện (tinh tấn / vīriya) của ta sẽ được khơi dậy không lùi bước, sự tập trung chú ý (niệm / sati) được thiết lập không quên lãng, cơ thể được lắng dịu không kích động, tâm được tập trung, hợp nhất. Bây giờ, hãy để những cú đấm chạm vào cơ thể này, hãy để cục đất chạm vào, hãy để gậy gộc chạm vào, hãy để đao kiếm chạm vào; lời dạy của chư Phật đang được thực hành.'

10. Này các hiền giả, nếu vị tỳ kheo ấy khi liên tục nhớ đến Phật, nhớ đến Pháp, nhớ đến Tăng như vậy, mà Tâm quân bình dựa trên điều thiện (xả câu hữu thiện / upekkhā kusalanissitā) không được thiết lập. Vị ấy cảm thấy kinh hãi, sinh lòng cảnh tỉnh: 'Thật thiệt thòi cho ta, ta chẳng được lợi ích gì; thật tồi tệ cho ta, ta chẳng đạt được điều tốt đẹp, khi ta liên tục nhớ đến Phật, nhớ đến Pháp, nhớ đến Tăng như vậy mà Tâm quân bình dựa trên điều thiện không được thiết lập.' Này các hiền giả, ví như cô con dâu nhìn thấy cha chồng liền cảm thấy kinh hãi, sinh lòng cảnh tỉnh; cũng vậy, này các hiền giả, nếu vị tỳ kheo ấy liên tục nhớ đến Phật, Pháp, Tăng mà Tâm quân bình dựa trên điều thiện không được thiết lập, vị ấy sinh lòng cảnh tỉnh: 'Thật thiệt thòi cho ta... Tâm quân bình dựa trên điều thiện không được thiết lập.' Này các hiền giả, nếu vị tỳ kheo ấy liên tục nhớ đến Phật, nhớ đến Pháp, nhớ đến Tăng, và Tâm quân bình dựa trên điều thiện được thiết lập, vị ấy cảm thấy hài lòng. Này các hiền giả, đến mức độ này, vị tỳ kheo đã làm được rất nhiều.

11. Này các hiền giả, thế nào là tính nước? Tính nước có thể ở bên trong, có thể ở bên ngoài. Thế nào là tính nước bên trong? Bất cứ cái gì thuộc về bên trong, thuộc về cá nhân, lỏng, có dạng lỏng, và bị bám giữ, ví dụ như: mật, đờm, mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ nước, nước bọt, nước mũi, nước khớp xương, nước tiểu, hoặc bất cứ cái gì khác thuộc về bên trong, thuộc về cá nhân, lỏng, có dạng lỏng và bị bám giữ — đây gọi là tính nước bên trong. Cho dù là tính nước bên trong hay tính nước bên ngoài, nó cũng chỉ đơn thuần là tính nước. Cần phải được nhìn thấy bằng trí tuệ chân chính đúng như thật rằng: 'Cái này không phải của tôi, tôi không phải là cái này, cái này không phải là tự ngã của tôi.' Sau khi thấy điều này bằng trí tuệ chân chính đúng như thật, người ấy chán ngán đối với tính nước, và làm cho tâm phai nhạt đắm nhiễm đối với tính nước.

12. Này các hiền giả, có một thời điểm mà tính nước bên ngoài nổi loạn. Nó cuốn trôi làng mạc, cuốn trôi thị trấn, cuốn trôi thành phố, cuốn trôi quốc gia, cuốn trôi cả một vùng lãnh thổ. Có thời điểm mà nước trong đại dương rút xuống hàng trăm do tuần, hai trăm, ba trăm, bốn trăm, năm trăm, sáu trăm, bảy trăm do tuần. Có thời điểm nước trong đại dương chỉ còn sâu bằng bảy cây thốt nốt, sáu, năm, bốn, ba, hai, hoặc một cây thốt nốt. Có thời điểm nước trong đại dương chỉ còn sâu bằng bảy người, sáu, năm, bốn, ba, hai, hoặc bằng một người. Có thời điểm nước trong đại dương chỉ còn sâu nửa người, ngang hông, ngang đầu gối, ngang mắt cá chân. Có thời điểm nước trong đại dương không đủ làm ướt một đốt ngón tay. Này các hiền giả, đối với tính nước bên ngoài khổng lồ như vậy, sự không bền vững sẽ hiện rõ, tính chịu sự hao mòn sẽ hiện rõ, tính hoại diệt sẽ hiện rõ, tính biến đổi sẽ hiện rõ. Vậy thì đối với cơ thể tồn tại ngắn ngủi, bị bám giữ bởi sự mong muốn này, làm sao có thể cho rằng 'tôi', hay 'của tôi', hay 'tôi là'? Điều đó là không thể [...lặp lại...] Này các hiền giả, nếu vị tỳ kheo ấy liên tục nhớ đến Phật, nhớ đến Pháp, nhớ đến Tăng như vậy, và Tâm quân bình dựa trên điều thiện được thiết lập. Vị ấy cảm thấy hài lòng. Này các hiền giả, đến mức độ này, vị tỳ kheo đã làm được rất nhiều.

16. Này các hiền giả, thế nào là tính lửa? Tính lửa có thể ở bên trong, có thể ở bên ngoài. Thế nào là tính lửa bên trong? Bất cứ cái gì thuộc về bên trong, thuộc về cá nhân, nhiệt, có dạng nhiệt, và bị bám giữ, ví dụ như: cái làm cho cơ thể ấm lên, cái làm cho cơ thể già yếu đi, cái làm cho cơ thể sốt, cái giúp tiêu hóa thức ăn, đồ uống, đồ nhai, đồ nếm, hoặc bất cứ cái gì khác thuộc về bên trong, thuộc về cá nhân, nhiệt, có dạng nhiệt và bị bám giữ — đây gọi là tính lửa bên trong. Cho dù là tính lửa bên trong hay tính lửa bên ngoài, nó cũng chỉ đơn thuần là tính lửa. Cần phải được nhìn thấy bằng trí tuệ chân chính đúng như thật rằng: 'Cái này không phải của tôi, tôi không phải là cái này, cái này không phải là tự ngã của tôi.' Sau khi thấy điều này bằng trí tuệ chân chính đúng như thật, người ấy chán ngán đối với tính lửa, và làm cho tâm phai nhạt đắm nhiễm đối với tính lửa.

17. Này các hiền giả, có một thời điểm mà tính lửa bên ngoài nổi loạn. Nó thiêu rụi làng mạc, thị trấn, thành phố, quốc gia, vùng lãnh thổ. Nó lan đến thảm cỏ xanh, đến mép đường, đến vách đá, đến bờ nước, hoặc một vùng đất tươi đẹp rồi tự tắt vì hết chất liệu đốt. Này các hiền giả, có thời điểm người ta phải đi tìm mồi lửa bằng một chiếc lông gà hay một mẩu gân khô. Này các hiền giả, đối với tính lửa bên ngoài khổng lồ như vậy, sự không bền vững sẽ hiện rõ, tính chịu sự hao mòn sẽ hiện rõ, tính hoại diệt sẽ hiện rõ, tính biến đổi sẽ hiện rõ. Vậy thì đối với cơ thể tồn tại ngắn ngủi, bị bám giữ bởi sự mong muốn này, làm sao có thể cho rằng 'tôi', hay 'của tôi', hay 'tôi là'?

18-20. Điều đó là không thể [...lặp lại...] Này các hiền giả, nếu vị tỳ kheo ấy liên tục nhớ đến Phật, nhớ đến Pháp, nhớ đến Tăng như vậy, và Tâm quân bình dựa trên điều thiện được thiết lập, vị ấy cảm thấy hài lòng. Này các hiền giả, đến mức độ này, vị tỳ kheo đã làm được rất nhiều.

21. Này các hiền giả, thế nào là tính gió? tính gió có thể ở bên trong, có thể ở bên ngoài. Thế nào là tính gió bên trong? Bất cứ cái gì thuộc về bên trong, thuộc về cá nhân, gió, có dạng gió, và bị bám giữ, ví dụ như: gió đi lên, gió đi xuống, gió trong thành bụng, gió trong ruột, gió chạy khắp các chi tiết cơ thể, hơi thở vào hơi thở ra, hoặc bất cứ cái gì khác thuộc về bên trong, thuộc về cá nhân, gió, có dạng gió và bị bám giữ — đây gọi là tính gió bên trong. Cho dù là tính gió bên trong hay tính gió bên ngoài, nó cũng chỉ đơn thuần là tính gió. Cần phải được nhìn thấy bằng trí tuệ chân chính đúng như thật rằng: 'Cái này không phải của tôi, tôi không phải là cái này, cái này không phải là tự ngã của tôi.' Sau khi thấy điều này bằng trí tuệ chân chính đúng như thật, người ấy chán ngán đối với tính gió, làm cho tâm phai nhạt đắm nhiễm đối với tính gió.

22. Này các hiền giả, có một thời điểm mà tính gió bên ngoài nổi loạn. Nó cuốn bay làng mạc, thị trấn, thành phố, quốc gia, vùng lãnh thổ. Này các hiền giả, có thời điểm vào tháng cuối của mùa hè, người ta phải tìm kiếm gió bằng quạt lá cọ hay quạt thổi, cỏ trên mái hiên cũng không buồn lay động. Này các hiền giả, đối với tính gió bên ngoài khổng lồ như vậy, sự không bền vững sẽ hiện rõ, tính chịu sự hao mòn sẽ hiện rõ, tính hoại diệt sẽ hiện rõ, tính biến đổi sẽ hiện rõ. Vậy thì đối với cơ thể tồn tại ngắn ngủi, bị bám giữ bởi sự mong muốn này, làm sao có thể cho rằng 'tôi', hay 'của tôi', hay 'tôi là'? Điều đó là không thể.

23. Này các hiền giả, nếu những người khác mắng chửi, nhục mạ, tức giận, và quấy rối vị tỳ kheo ấy. Vị ấy biết rõ như sau: 'Cảm giác khó chịu sinh ra từ sự tiếp xúc ở tai này đã khởi lên trong tôi. Và nó sinh ra do Phụ thuộc, không phải không có sự Phụ thuộc. Phụ thuộc vào cái gì? Phụ thuộc vào Xúc'. Vị ấy thấy rằng Xúc là không bền vững, cảm giác là không bền vững, nhận thức là không bền vững, các hoạt động là không bền vững, 'cái biết' là không bền vững. Tâm của vị ấy lao vào, trở nên trong sáng, lắng đọng, và quyết tâm bám chặt vào đối tượng chỉ như một đặc tính vật lý.

24. Này các hiền giả, nếu những người khác tấn công vị tỳ kheo ấy bằng những điều không mong muốn, không dễ chịu, không vừa ý — bằng những cú đấm, bằng cục đất, bằng gậy gộc, bằng đao kiếm. Vị ấy biết rõ như sau: 'Cơ thể này có bản chất là như vậy, đối với một cơ thể như vậy thì những cú đấm chạm vào, những cục đất chạm vào, những cây gậy chạm vào, những đao kiếm chạm vào. Hơn nữa, Đức Thế Tôn đã dạy trong Kinh Ví Dụ Cái Cưa rằng: "Này các tỳ kheo, dù cho những kẻ cướp hung ác có dùng cưa hai tay để cưa đứt từng khúc tay chân, nếu ai khởi tâm oán hận, người đó không phải là người thực hành lời dạy của Ta." Do đó, Nỗ lực Thiện của ta sẽ được khơi dậy không lùi bước, sự tập trung chú ý được thiết lập không quên lãng, cơ thể được lắng dịu không kích động, tâm được tập trung, hợp nhất. Bây giờ, hãy để những cú đấm chạm vào cơ thể này, hãy để cục đất chạm vào, hãy để gậy gộc chạm vào, hãy để đao kiếm chạm vào; lời dạy của chư Phật đang được thực hành.'

25. Này các hiền giả, nếu vị tỳ kheo ấy khi liên tục nhớ đến Phật, nhớ đến Pháp, nhớ đến Tăng như vậy, mà Tâm quân bình dựa trên điều thiện không được thiết lập. Vị ấy cảm thấy kinh hãi, sinh lòng cảnh tỉnh: 'Thật thiệt thòi cho ta... Tâm quân bình dựa trên điều thiện không được thiết lập.' Này các hiền giả, ví như cô con dâu nhìn thấy cha chồng liền cảm thấy kinh hãi, sinh lòng cảnh tỉnh; cũng vậy, này các hiền giả, nếu vị tỳ kheo ấy liên tục nhớ đến Phật, Pháp, Tăng mà Tâm quân bình dựa trên điều thiện không được thiết lập. Vị ấy sinh lòng cảnh tỉnh: 'Thật thiệt thòi cho ta... Tâm quân bình dựa trên điều thiện không được thiết lập.' Này các hiền giả, nếu vị tỳ kheo ấy liên tục nhớ đến Phật, nhớ đến Pháp, nhớ đến Tăng, và Tâm quân bình dựa trên điều thiện được thiết lập, vị ấy cảm thấy hài lòng. Này các hiền giả, đến mức độ này, vị tỳ kheo đã làm được rất nhiều.

26. Này các hiền giả, ví như khoảng không gian bị bao quanh dựa vào gỗ, dựa vào dây leo, dựa vào cỏ, dựa vào đất sét, liền được gọi bằng cái tên là 'ngôi nhà'; cũng vậy, này các hiền giả, khoảng không gian bị bao quanh dựa vào xương, dựa vào gân, dựa vào thịt, dựa vào da, liền được gọi bằng cái tên là vật chất (sắc / rūpa).

27. Này các hiền giả, nếu con mắt bên trong còn nguyên vẹn, nhưng các hình ảnh (sắc / rūpā) bên ngoài không đi vào phạm vi [nhận thức], và không có sự hướng sự chú ý (tác ý / samannāhāro) tương ứng, thì phần 'cái biết' (thức phần / viññāṇabhāgassa) tương ứng chưa xuất hiện. Này các hiền giả, nếu con mắt bên trong còn nguyên vẹn, các hình ảnh bên ngoài đi vào phạm vi [nhận thức], nhưng không có sự hướng sự chú ý tương ứng, thì phần 'cái biết' tương ứng chưa xuất hiện. Nhưng này các hiền giả, khi con mắt bên trong còn nguyên vẹn, các hình ảnh bên ngoài đi vào phạm vi [nhận thức], và có sự hướng sự chú ý tương ứng; theo cách này, phần 'cái biết' tương ứng xuất hiện.

28. Bất cứ vật chất nào hiện diện trong trạng thái như vậy, nó được gom vào trong bám giữ vào tập vật chất. Bất cứ cảm giác nào hiện diện trong trạng thái như vậy, nó được gom vào trong bám giữ vào tập cảm giác. Bất cứ nhận thức nào hiện diện trong trạng thái như vậy, nó được gom vào trong bám giữ vào tập nhận thức. Bất cứ các hoạt động nào hiện diện trong trạng thái như vậy, chúng được gom vào trong bám giữ vào tập hoạt động. Bất cứ 'cái biết' nào hiện diện trong trạng thái như vậy, nó được gom vào trong bám giữ vào tập 'cái biết'.

Vị ấy biết rõ như sau: 'Như vậy, đây chính là sự thu nhiếp, sự tụ hội, sự kết hợp của năm tập hợp bị bám giữ này. Hơn nữa, Đức Thế Tôn đã dạy rằng: "Ai thấy sự sinh ra qua quan hệ Phụ thuộc (duyên khởi / paṭiccasamuppāda), người ấy thấy Quy luật (pháp / dhamma); ai thấy Quy luật, người ấy thấy sự sinh ra qua quan hệ Phụ thuộc." Và những năm tập hợp bị bám giữ này chính là những thứ sinh qua quan hệ Phụ thuộc (duyên sinh / paṭiccasamuppannā). Bất cứ mong muốn (dục / chando), sự nương tựa, sự quyến luyến, sự vướng mắc nào vào năm tập hợp bị bám giữ này, đó là sự hình thành (tập khởi / samudayo) của đau khổ. Bất cứ sự nhổ bật sự tham đắm (dục tham / chandarāga), sự hoàn toàn từ bỏ (đoạn trừ / pahānaṁ) sự tham đắm nào đối với năm tập hợp bị bám giữ này, đó là sự chấm dứt của đau khổ.' Này các hiền giả, đến mức độ này, vị tỳ kheo đã làm được rất nhiều.

29-30. Này các hiền giả, nếu tai bên trong còn nguyên vẹn [...lặp lại...] mũi còn nguyên vẹn [...lặp lại...] lưỡi còn nguyên vẹn [...lặp lại...] cơ thể còn nguyên vẹn [...lặp lại...] giác quan trí não (ý căn / mano) còn nguyên vẹn, nhưng các Điều (pháp / dhammā) bên ngoài không đi vào phạm vi [nhận thức], và không có sự hướng sự chú ý tương ứng, thì phần 'cái biết' tương ứng chưa xuất hiện.

38. Này các hiền giả, nếu giác quan trí não bên trong còn nguyên vẹn, các Điều bên ngoài đi vào phạm vi [nhận thức], nhưng không có sự hướng sự chú ý tương ứng, thì phần 'cái biết' tương ứng chưa xuất hiện. Nhưng này các hiền giả, khi giác quan trí não bên trong còn nguyên vẹn, các Điều bên ngoài đi vào phạm vi [nhận thức], và có sự hướng sự chú ý tương ứng; theo cách này, phần 'cái biết' tương ứng xuất hiện.

Bất cứ vật chất nào hiện diện trong trạng thái như vậy, nó được gom vào trong bám giữ vào tập vật chất. Bất cứ cảm giác nào hiện diện trong trạng thái như vậy, nó được gom vào trong bám giữ vào tập cảm giác. Bất cứ nhận thức nào hiện diện trong trạng thái như vậy, nó được gom vào trong bám giữ vào tập nhận thức. Bất cứ các hoạt động nào hiện diện trong trạng thái như vậy, chúng được gom vào trong bám giữ vào tập hoạt động. Bất cứ 'cái biết' nào hiện diện trong trạng thái như vậy, nó được gom vào trong bám giữ vào tập 'cái biết'. Vị ấy biết rõ như sau: 'Như vậy, đây chính là sự thu nhiếp, sự tụ hội, sự kết hợp của năm tập hợp bị bám giữ này.

Hơn nữa, Đức Thế Tôn đã dạy rằng: "Ai thấy sự sinh ra qua quan hệ Phụ thuộc, người ấy thấy Quy luật; ai thấy Quy luật, người ấy thấy sự sinh ra qua quan hệ Phụ thuộc." Và những năm tập hợp bị bám giữ này chính là những thứ sinh qua quan hệ Phụ thuộc. Bất cứ mong muốn, sự nương tựa, sự quyến luyến, sự vướng mắc nào vào năm tập hợp bị bám giữ này, đó là sự hình thành của đau khổ. Bất cứ sự nhổ bật sự tham đắm, sự hoàn toàn từ bỏ sự tham đắm nào đối với năm tập hợp bị bám giữ này, đó là sự chấm dứt của đau khổ.' Này các hiền giả, đến mức độ này, vị tỳ kheo đã làm được rất nhiều."

Tôn giả Sāriputta đã nói như vậy. Các tỳ kheo ấy cảm thấy hài lòng, vui mừng đón nhận lời dạy của Tôn giả Sāriputta.

Kết thúc Kinh Đại Dấu Chân Voi, bài kinh thứ tám.