MN 41. KINH SĀLEYYAKA

(Sāleyyakasutta)Bản tóm tắt→

1. Tôi đã nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn đang du hành trong xứ Kosala cùng với một đại chúng tỳ-kheo, Ngài đi đến một ngôi làng Bà-la-môn của người Kosala tên là Sālā.

2. Các gia chủ Bà-la-môn ở Sālā nghe tin: "Thưa các ngài, Sa-môn Gotama là Thích tử, xuất gia từ gia tộc Thích-ca, đang du hành trong xứ Kosala cùng với đại chúng tỳ-kheo đã đến Sālā. Tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền đi về Tôn giả Gotama: 'Ngài là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn'. Ngài tự mình hiểu toàn bộ (thắng tri / abhiññā), trực tiếp chứng nghiệm (chứng ngộ / sacchikatvā) và tuyên bố cho thế giới này cùng với chư thiên, Ma vương, Phạm thiên, cho quần chúng gồm Sa-môn, Bà-la-môn, chư thiên và loài người. Ngài giảng dạy Giáo pháp (pháp / dhamma) toàn thiện ở đoạn đầu, toàn thiện ở đoạn giữa, toàn thiện ở đoạn cuối, đầy đủ ý nghĩa và văn tự; Ngài công bố cốt lõi đời sống thánh thiện (phạm hạnh / brahmacariya) hoàn toàn viên mãn và thanh khiết. Thật tốt đẹp thay nếu được chiêm ngưỡng một bậc A-la-hán như vậy."

3. Sau đó, các gia chủ Bà-la-môn ở Sālā đi đến nơi Thế Tôn ở; sau khi đến, một số người đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số người chào hỏi Thế Tôn, sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu bèn ngồi xuống một bên; một số người chắp tay vái chào Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số người xưng tên và dòng họ trước mặt Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số người giữ im lặng và ngồi xuống một bên. Khi đã ngồi xuống một bên, các gia chủ Bà-la-môn ở Sālā thưa với Thế Tôn điều này:

4. "Thưa Tôn giả Gotama, do nguyên nhân nào, do điều kiện nào mà một số chúng sinh ở đây, sau khi thân hoại mạng chung, lại tái sinh vào cõi khổ (ác thú / apāyaṁ), cõi xấu (đọa xứ / duggatiṁ), cõi đọa (vinipātaṁ), địa ngục (nirayaṁ)? Và thưa Tôn giả Gotama, do nguyên nhân nào, do điều kiện nào mà một số chúng sinh ở đây, sau khi thân hoại mạng chung, lại tái sinh vào cõi lành (thiện thú / sugatiṁ), thế giới thiên giới (thiên giới / saggaṁ lokaṁ)?"

5. "Này các gia chủ, do nguyên nhân là hành vi sai trái và không công bằng (phi pháp bất bình đẳng hành / adhammacariyāvisamacariyāhetu) mà một số chúng sinh ở đây, sau khi thân hoại mạng chung, tái sinh vào cõi khổ, cõi xấu, cõi đọa, địa ngục. Này các gia chủ, do nguyên nhân là hành vi đúng đắn và công bằng (đúng pháp bình đẳng hành / dhammacariyāsamacariyāhetu) mà một số chúng sinh ở đây, sau khi thân hoại mạng chung, tái sinh vào cõi lành, thế giới thiên giới."

6. "Chúng tôi không hiểu được ý nghĩa chi tiết của lời nói vắn tắt này, khi ý nghĩa chưa được Tôn giả Gotama phân tích chi tiết. Thật tốt đẹp nếu Tôn giả Gotama giảng dạy Giáo pháp cho chúng tôi, sao cho chúng tôi có thể hiểu được ý nghĩa chi tiết của lời nói vắn tắt này, khi ý nghĩa được phân tích chi tiết."

"Vậy thì này các gia chủ, hãy lắng nghe và suy nghĩ (tác ý / manasi karotha) kỹ lưỡng, Ta sẽ nói."

"Vâng, thưa Tôn giả," các gia chủ Bà-la-môn ở Sālā đáp lời Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này:

7. "Này các gia chủ, có ba loại hành vi sai trái và không công bằng qua thân, có bốn loại hành vi sai trái và không công bằng qua lời nói, có ba loại hành vi sai trái và không công bằng qua ý nghĩ (ý / manasā).

8. Này các gia chủ, thế nào là ba loại hành vi sai trái và không công bằng qua thân? Ở đây, này các gia chủ, có người là kẻ giết hại sinh mạng (sát sanh / pāṇātipātī), tàn nhẫn, tay dính máu, chuyên tâm đánh đập và giết chóc, không có lòng thương xót đối với các sinh vật.

Người ấy là kẻ lấy của không cho (trộm cắp / adinnādāyī). Bất cứ tài sản hay vật dụng nào của người khác, dù ở trong làng hay trong rừng, người ấy lấy đi những thứ không được cho với ý định trộm cắp.

Người ấy là kẻ có hành vi sai trái trong bản năng (tà dâm / kāmesumicchācārī). Đối với những người nữ được mẹ bảo vệ, cha bảo vệ, mẹ cha bảo vệ, anh em bảo vệ, chị em bảo vệ, họ hàng bảo vệ, gia tộc bảo vệ, Quy luật (pháp / dhamma) bảo vệ, đã có chồng, có hình phạt răn đe, thậm chí là những người nữ đã được quàng vòng hoa đính hôn, người ấy có hành vi giao cấu với những người nữ như vậy. Này các gia chủ, như vậy là ba loại hành vi sai trái và không công bằng qua thân.

9. Này các gia chủ, thế nào là bốn loại hành vi sai trái và không công bằng qua lời nói? Ở đây, này các gia chủ, có người là kẻ nói dối (vọng ngữ / musāvādī). Khi được gọi đến hội đồng hoặc đám đông, hoặc giữa họ hàng, hoặc giữa hội đoàn, hoặc giữa hoàng tộc, bị đưa ra làm chứng và được hỏi: 'Này người kia, hãy nói những gì anh biết', người ấy không biết lại nói: 'Tôi biết', hoặc biết lại nói: 'Tôi không biết', không thấy lại nói: 'Tôi thấy', hoặc thấy lại nói: 'Tôi không thấy'. Như vậy, vì nguyên nhân tự thân, vì nguyên nhân người khác hoặc vì nguyên nhân một chút lợi lộc vật chất, người ấy cố ý nói dối.

Người ấy là kẻ nói lời chia rẽ (lưỡng thiệt / pisuṇavāco). Nghe điều gì ở chỗ này, người ấy mang đến chỗ kia kể lại để chia rẽ những người này; hoặc nghe điều gì ở chỗ kia, người ấy mang đến chỗ này kể lại để chia rẽ những người kia. Như vậy, người ấy phá hoại những người đang hòa hợp hoặc khuyến khích những người đang chia rẽ, người ấy thích thú sự chia rẽ, vui mừng trong sự chia rẽ, hân hoan trong sự chia rẽ, nói những lời gây ra sự chia rẽ.

Người ấy là kẻ nói lời thô ác (ác khẩu / pharusavāco). Bất cứ lời nói nào thô bạo, cộc cằn, cay độc với người khác, xúc phạm người khác, gần với sự tức giận, không dẫn đến sự tập trung, người ấy nói những lời như vậy.

Người ấy là kẻ nói lời phù phiếm (ỷ ngữ / samphappalāpī). Người ấy nói không đúng lúc, nói điều không có thật, nói điều vô ích, nói Điều sai (phi pháp / adhammavādī), nói điều trái kỷ luật. Người ấy nói những lời không đáng lưu giữ, không đúng thời điểm, không có lý do, không có giới hạn, không mang lại lợi ích. Này các gia chủ, như vậy là bốn loại hành vi sai trái và không công bằng qua lời nói.

10. Này các gia chủ, thế nào là ba loại hành vi sai trái và không công bằng qua ý nghĩ? Ở đây, này các gia chủ, có người là kẻ có lòng tham (tham lam / abhijjhālu), người ấy thèm muốn tài sản và vật dụng của người khác: 'Ôi, mong sao những gì của người khác sẽ trở thành của mình'.

Người ấy là kẻ có tâm ác ý (sân hận / byāpannacitto), có suy nghĩ độc ác: 'Mong sao những chúng sinh này bị đánh đập, bị giết chết, bị tiêu diệt, bị hủy hoại hoặc không còn tồn tại'.

Người ấy là kẻ có quan điểm sai (tà kiến / micchādiṭṭhiko), có cái nhìn đảo ngược: 'Không có bố thí, không có cúng dường, không có tế lễ; không có quả báo hay kết quả của những hành động thiện và ác; không có thế giới này, không có thế giới khác; không có mẹ, không có cha; không có chúng sinh sinh ra tự nhiên (hóa sanh / opapātika); trên đời không có những Sa-môn, Bà-la-môn đi đúng đường, thực hành đúng đắn, những người tự mình hiểu toàn bộ, trực tiếp chứng nghiệm và tuyên bố về thế giới này và thế giới khác'. Này các gia chủ, như vậy là ba loại hành vi sai trái và không công bằng qua ý nghĩ.

Này các gia chủ, do nguyên nhân là hành vi sai trái và không công bằng như vậy mà một số chúng sinh ở đây, sau khi thân hoại mạng chung, tái sinh vào cõi khổ, cõi xấu, cõi đọa, địa ngục.

11. Này các gia chủ, có ba loại hành vi đúng đắn và công bằng qua thân, có bốn loại hành vi đúng đắn và công bằng qua lời nói, có ba loại hành vi đúng đắn và công bằng qua ý nghĩ.

12. Này các gia chủ, thế nào là ba loại hành vi đúng đắn và công bằng qua thân? Ở đây, này các gia chủ, có người từ bỏ (đoạn trừ / pahāya) việc giết hại sinh mạng, tránh xa việc giết hại sinh mạng, bỏ gậy gộc, bỏ vũ khí, có lòng hổ thẹn, có lòng thương xót, sống với tâm từ bi hướng đến lợi ích của mọi sinh vật.

Người ấy từ bỏ việc lấy của không cho, tránh xa việc lấy của không cho. Bất cứ tài sản hay vật dụng nào của người khác, dù ở trong làng hay trong rừng, người ấy không lấy đi những thứ không được cho với ý định trộm cắp.

Người ấy từ bỏ hành vi sai trái trong bản năng, tránh xa hành vi sai trái trong bản năng. Đối với những người nữ được mẹ bảo vệ, cha bảo vệ, mẹ cha bảo vệ, anh em bảo vệ, chị em bảo vệ, họ hàng bảo vệ, gia tộc bảo vệ, Quy luật bảo vệ, đã có chồng, có hình phạt răn đe, thậm chí là những người nữ đã được quàng vòng hoa đính hôn, người ấy không có hành vi giao cấu với những người nữ như vậy. Này các gia chủ, như vậy là ba loại hành vi đúng đắn và công bằng qua thân.

13. Này các gia chủ, thế nào là bốn loại hành vi đúng đắn và công bằng qua lời nói? Ở đây, này các gia chủ, có người từ bỏ việc nói dối, tránh xa việc nói dối. Khi được gọi đến hội đồng hoặc đám đông, hoặc giữa họ hàng, hoặc giữa hội đoàn, hoặc giữa hoàng tộc, bị đưa ra làm chứng và được hỏi: 'Này người kia, hãy nói những gì anh biết', người ấy không biết thì nói: 'Tôi không biết', hoặc biết thì nói: 'Tôi biết', không thấy thì nói: 'Tôi không thấy', hoặc thấy thì nói: 'Tôi thấy'. Như vậy, vì nguyên nhân tự thân, vì nguyên nhân người khác hoặc vì nguyên nhân một chút lợi lộc vật chất, người ấy không cố ý nói dối.

Người ấy từ bỏ việc nói lời chia rẽ, tránh xa việc nói lời chia rẽ. Nghe điều gì ở chỗ này, người ấy không mang đến chỗ kia kể lại để chia rẽ những người này; hoặc nghe điều gì ở chỗ kia, người ấy không mang đến chỗ này kể lại để chia rẽ những người kia. Như vậy, người ấy gắn kết những người đang chia rẽ hoặc khuyến khích những người đang hòa hợp, người ấy thích thú sự hòa hợp, vui mừng trong sự hòa hợp, hân hoan trong sự hòa hợp, nói những lời tạo ra sự hòa hợp.

Người ấy từ bỏ việc nói lời thô ác, tránh xa việc nói lời thô ác. Bất cứ lời nói nào không có lỗi, êm tai, đáng yêu, đi vào lòng người, lịch sự, được nhiều người ưa thích, làm vui lòng nhiều người—người ấy nói những lời như vậy.

Người ấy từ bỏ việc nói lời phù phiếm, tránh xa việc nói lời phù phiếm. Người ấy nói đúng lúc, nói điều có thật, nói điều có lợi ích, nói Giáo pháp, nói đúng kỷ luật. Người ấy nói những lời đáng lưu giữ, đúng thời điểm, có lý do, có giới hạn, mang lại lợi ích. Này các gia chủ, như vậy là bốn loại hành vi đúng đắn và công bằng qua lời nói.

14. Này các gia chủ, thế nào là ba loại hành vi đúng đắn và công bằng qua ý nghĩ? Ở đây, này các gia chủ, có người không phải là kẻ có lòng tham, người ấy không thèm muốn tài sản và vật dụng của người khác: 'Ôi, mong sao những gì của người khác sẽ trở thành của mình'.

Người ấy không phải là kẻ có tâm ác ý, không có suy nghĩ độc ác: 'Mong sao những chúng sinh này không có hận thù, không bị áp bức, không bị rắc rối, được giữ gìn bản thân trong hạnh phúc (lạc / sukhī)'.

Người ấy là kẻ Thấy Thiện (chánh kiến / sammādiṭṭhiko), có cái nhìn không đảo ngược: 'Có bố thí, có cúng dường, có tế lễ; có quả báo và kết quả của những hành động thiện và ác; có thế giới này, có thế giới khác; có mẹ, có cha; có chúng sinh sinh ra tự nhiên; trên đời có những Sa-môn, Bà-la-môn đi đúng đường, thực hành đúng đắn, những người tự mình hiểu toàn bộ, trực tiếp chứng nghiệm và tuyên bố về thế giới này và thế giới khác'. Này các gia chủ, như vậy là ba loại hành vi đúng đắn và công bằng qua ý nghĩ.

Này các gia chủ, do nguyên nhân là hành vi đúng đắn và công bằng như vậy mà một số chúng sinh ở đây, sau khi thân hoại mạng chung, tái sinh vào cõi lành, thế giới thiên giới.

15. Này các gia chủ, nếu người có hành vi đúng đắn và công bằng mong muốn: 'Mong sao sau khi thân hoại mạng chung, ta được tái sinh vào cộng đồng các Sát-đế-lỵ đại gia'; thì sự kiện này có thể xảy ra, rằng sau khi thân hoại mạng chung, người ấy tái sinh vào cộng đồng các Sát-đế-lỵ đại gia. Do nguyên nhân nào? Vì người ấy có hành vi đúng đắn và công bằng.

16-17. Này các gia chủ, nếu người có hành vi đúng đắn và công bằng mong muốn: 'Mong sao sau khi thân hoại mạng chung, ta được tái sinh vào cộng đồng các Bà-la-môn đại gia [...lặp lại...] các gia chủ đại gia'; thì sự kiện này có thể xảy ra, rằng sau khi thân hoại mạng chung, người ấy tái sinh vào cộng đồng các gia chủ đại gia. Do nguyên nhân nào? Vì người ấy có hành vi đúng đắn và công bằng.

Này các gia chủ, nếu người có hành vi đúng đắn và công bằng mong muốn: 'Mong sao sau khi thân hoại mạng chung, ta được tái sinh vào cộng đồng chư thiên Tứ Thiên Vương'; thì sự kiện này có thể xảy ra, rằng sau khi thân hoại mạng chung, người ấy tái sinh vào cộng đồng chư thiên Tứ Thiên Vương. Do nguyên nhân nào? Vì người ấy có hành vi đúng đắn và công bằng.

Này các gia chủ, nếu người có hành vi đúng đắn và công bằng mong muốn: 'Mong sao sau khi thân hoại mạng chung, ta được tái sinh vào cộng đồng chư thiên Đao Lợi [...lặp lại...] chư thiên Dạ Ma... chư thiên Đâu Suất... chư thiên Hóa Lạc... chư thiên Tha Hóa Tự Tại... chư thiên Phạm Chúng'; thì sự kiện này có thể xảy ra, rằng sau khi thân hoại mạng chung, người ấy tái sinh vào cộng đồng chư thiên Phạm Chúng. Do nguyên nhân nào? Vì người ấy có hành vi đúng đắn và công bằng.

Này các gia chủ, nếu người có hành vi đúng đắn và công bằng mong muốn: 'Mong sao sau khi thân hoại mạng chung, ta được tái sinh vào cộng đồng chư thiên Quang thiên'; thì sự kiện này có thể xảy ra, rằng sau khi thân hoại mạng chung, người ấy tái sinh vào cộng đồng chư thiên Quang thiên. Do nguyên nhân nào? Vì người ấy có hành vi đúng đắn và công bằng.

Này các gia chủ, nếu người có hành vi đúng đắn và công bằng mong muốn: 'Mong sao sau khi thân hoại mạng chung, ta được tái sinh vào cộng đồng chư thiên Thiểu Quang [...lặp lại...] chư thiên Vô Lượng Quang... chư thiên Quang Âm... chư thiên Thiểu Tịnh... chư thiên Vô Lượng Tịnh... chư thiên Biến Tịnh... chư thiên Quảng Quả... chư thiên Vô Phiền... chư thiên Vô Nhiệt... chư thiên Thiện Kiến... chư thiên Thiện Hiện... chư thiên Sắc Cứu Cánh... chư thiên thuộc cõi Không Gian là Vô Tận (không vô biên xứ / ākāsānañcāyatanūpagānaṁ)... chư thiên thuộc cõi 'Cái Biết' là Vô Tận (thức vô biên xứ / viññāṇañcāyatanūpagānaṁ)... chư thiên thuộc cõi Không Có Vật Gì (vô sở hữu xứ / ākiñcaññāyatanūpagānaṁ)... chư thiên thuộc xứ Không Phải "Có Nhận Thức"; Cũng Không Phải "Mất Nhận Thức" (phi tưởng phi phi tưởng xứ / nevasaññānāsaññāyatanūpagānaṁ)'; thì sự kiện này có thể xảy ra, rằng sau khi thân hoại mạng chung, người ấy tái sinh vào cộng đồng chư thiên thuộc xứ Không Phải "Có Nhận Thức"; Cũng Không Phải "Mất Nhận Thức". Do nguyên nhân nào? Vì người ấy có hành vi đúng đắn và công bằng.

43. Này các gia chủ, nếu người có hành vi đúng đắn và công bằng mong muốn: 'Mong sao do cạn kiệt (đoạn tận / khayā) các nguồn ác (lậu hoặc / āsavānaṁ), ngay trong hiện tại, ta tự mình hiểu toàn bộ, trực tiếp chứng nghiệm và an trú trong tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn nguồn ác'; thì sự kiện này có thể xảy ra, rằng do cạn kiệt các nguồn ác, ngay trong hiện tại, người ấy tự mình hiểu toàn bộ, trực tiếp chứng nghiệm và an trú trong tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn nguồn ác. Do nguyên nhân nào? Vì người ấy có hành vi đúng đắn và công bằng."

44. Khi được nói như vậy, các gia chủ Bà-la-môn ở Sālā thưa với Thế Tôn điều này: "Thật tuyệt vời, thưa Tôn giả Gotama! Thật tuyệt vời, thưa Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama, giống như người dựng đứng lại những gì bị lật úp, mở phơi ra những gì bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc lối hoặc cầm ngọn đèn sáng đi vào bóng tối để những ai có mắt có thể nhìn thấy các hình ảnh (sắc / rūpāni); cũng vậy, Giáo pháp đã được Tôn giả Gotama làm sáng tỏ qua nhiều phương tiện. Chúng tôi xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Giáo pháp và quy y chúng tỳ-kheo. Xin Tôn giả Gotama nhận chúng tôi làm cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, chúng tôi trọn đời quy y."

Kinh Sāleyyaka thứ nhất kết thúc.