MN 45. Kinh Tiểu Về Cách Thọ Trì Pháp
(Cūḷadhammasamādāna Sutta)
1. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī (Xá-vệ), tại Jetavana (Kỳ-đà Lâm), khu vườn của ông Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Độc). Tại đó, Ngài gọi các tỳ kheo (monks-bhikkhus-nhà sư): “Này các tỳ kheo”. - “Bạch Thế Tôn,” họ đáp lời. Thế Tôn nói điều này:
2. "Này các tỳ kheo, có bốn trạng thái thọ trì pháp này. Bốn cách ấy là gì? Có cách thọ trì pháp hiện tại thì vui sướng nhưng tương lai kết quả là đau khổ. Có cách thọ trì pháp hiện tại thì đau khổ và tương lai kết quả cũng là đau khổ. Có cách thọ trì pháp hiện tại thì đau khổ nhưng tương lai kết quả là vui sướng. Có cách thọ trì pháp hiện tại thì vui sướng và tương lai kết quả cũng là vui sướng.
3. "Này các tỳ kheo, thế nào là cách thọ trì pháp hiện tại thì vui sướng nhưng tương lai kết quả là đau khổ? Này các tỳ kheo, có những vị sa môn và bà la môn chủ trương và thấy rằng: ‘Không có lỗi gì trong các dục lạc (sensual pleasures - niềm vui thích qua các giác quan)’. Họ đắm mình ngấu nghiến trong dục lạc và vui chơi với các nữ du sĩ búi tóc. Họ nói rằng: ‘Các vị sa môn và bà la môn tốt lành kia thấy mối nguy hại tương lai nào trong dục lạc mà lại nói về việc từ bỏ dục lạc và mô tả sự hiểu biết toàn diện về dục lạc? Thật dễ chịu làm sao khi chạm vào cánh tay mềm mại, mịn màng, tơ non của nữ du sĩ này!’ Cứ thế, họ đắm mình ngấu nghiến trong dục lạc, và sau khi làm vậy, khi thân hoại mạng chung, sau khi chết, họ tái sanh vào cõi thiếu thốn, vào nơi đến bất hạnh, vào đọa xứ (perdition - nơi khổ đau, sa đọa), thậm chí vào địa ngục. Ở đó, họ cảm nhận những cảm giác đau đớn, giày vò, nhức nhối. Họ nói rằng: ‘Đây chính là mối nguy hại tương lai mà các vị sa môn và bà la môn tốt lành kia đã thấy trong dục lạc khi họ nói về việc từ bỏ dục lạc và mô tả sự hiểu biết toàn diện về dục lạc. Chính vì dục lạc, [306] do dục lạc, mà giờ đây chúng ta đang cảm nhận những cảm giác đau đớn, giày vò, nhức nhối.’
4. "Này các tỳ kheo, ví như vào tháng cuối mùa nóng, một quả dây leo māluvā nứt ra và một hạt dây leo māluvā rơi xuống gốc cây sāla (sala). Khi ấy, vị thiên nhân (deity - vị trời, thần linh) sống trong cây đó trở nên sợ hãi, lo lắng, kinh hoàng; nhưng bạn bè, người thân, quyến thuộc của vị ấy – các vị thiên nhân ở vườn, ở công viên, ở cây cối, và các vị thiên nhân trú ngụ trong dược thảo, cỏ cây, và các cây chúa tể rừng xanh – tụ tập lại và trấn an vị thiên nhân đó rằng: ‘Thưa ngài, đừng sợ, đừng sợ. Có lẽ con công sẽ nuốt hạt dây leo māluvā đó, hoặc thú rừng sẽ ăn nó, hoặc lửa rừng sẽ thiêu rụi nó, hoặc tiều phu sẽ mang nó đi, hoặc mối sẽ ăn nó, hoặc có thể nó không nảy mầm được.’ Nhưng không con công nào nuốt hạt giống đó, không thú rừng nào ăn nó, không lửa rừng nào thiêu rụi nó, không tiều phu nào mang nó đi, không mối nào ăn nó, và thực tế là nó có thể nảy mầm. Rồi, được thấm ướt bởi mưa từ đám mây mang mưa, hạt giống đó đúng thời điểm nảy mầm và tua dây leo māluvā mềm mại, mịn màng, tơ non quấn quanh cây sāla đó. Khi ấy, vị thiên nhân sống trong cây sāla nghĩ rằng: ‘Bạn bè, người thân, quyến thuộc của ta… đã thấy mối nguy hại tương lai nào trong hạt dây leo māluvā đó khi họ tụ tập lại và trấn an ta như vậy? Thật dễ chịu làm sao khi chạm vào tua dây leo māluvā mềm mại, mịn màng, tơ non này!’ Rồi dây leo bao phủ cây sāla, tạo thành một tán che trên ngọn, phủ một bức màn xung quanh, và làm nứt cả những cành chính của cây. Vị thiên nhân sống trong cây đó lúc ấy mới nhận ra: ‘Đây chính là mối nguy hại tương lai mà họ đã thấy trong hạt dây leo māluvā đó. [307] Chính vì hạt dây leo māluvā đó mà giờ đây ta đang cảm nhận những cảm giác đau đớn, giày vò, nhức nhối.’
"Cũng vậy, này các tỳ kheo, có những vị sa môn và bà la môn chủ trương và thấy rằng: ‘Không có lỗi gì trong các dục lạc.’… Họ nói rằng: ‘Đây chính là mối nguy hại tương lai mà các vị sa môn và bà la môn tốt lành kia đã thấy trong dục lạc… mà giờ đây chúng ta đang cảm nhận những cảm giác đau đớn, giày vò, nhức nhối.’ Đây gọi là cách thọ trì pháp hiện tại thì vui sướng nhưng tương lai kết quả là đau khổ.
5. "Và này các tỳ kheo, thế nào là cách thọ trì pháp hiện tại thì đau khổ và tương lai kết quả cũng là đau khổ? Ở đây, này các tỳ kheo, có người đi lõa thể, từ bỏ quy ước xã hội, liếm tay, được mời không đến, được bảo dừng không dừng… (như trong Kinh số 12, đoạn 45) [308]… Người ấy sống theo đuổi việc thực hành tắm nước ba lần mỗi ngày kể cả buổi tối. Cứ như thế, bằng nhiều cách khác nhau, người ấy sống theo đuổi việc thực hành hành hạ và ép xác (mortifying the body - làm khổ thân xác). Khi thân hoại mạng chung, sau khi chết, người ấy tái sanh vào cõi thiếu thốn, vào nơi đến bất hạnh, vào đọa xứ, thậm chí vào địa ngục. Đây gọi là cách thọ trì pháp hiện tại thì đau khổ và tương lai kết quả cũng là đau khổ.
6. "Và này các tỳ kheo, thế nào là cách thọ trì pháp hiện tại thì đau khổ nhưng tương lai kết quả là vui sướng? Ở đây, này các tỳ kheo, có người tự tánh vốn nhiều tham ái (lust - ham muốn mạnh mẽ), và người ấy thường xuyên trải qua đau khổ và sầu muộn sinh khởi từ tham ái; tự tánh vốn nhiều sân hận (hate - ghét bỏ, thù hằn mạnh mẽ), và người ấy thường xuyên trải qua đau khổ và sầu muộn sinh khởi từ sân hận; tự tánh vốn nhiều si mê (delusion - sự mê mờ, không hiểu biết đúng sự thật), và người ấy thường xuyên trải qua đau khổ và sầu muộn sinh khởi từ si mê. Tuy vậy, trong đau khổ và sầu muộn, khóc lóc với gương mặt đẫm lệ, người ấy vẫn sống đời sống phạm hạnh (holy life - đời sống trong sạch, hướng đến giải thoát) hoàn hảo và thanh tịnh. Khi thân hoại mạng chung, sau khi chết, người ấy tái sanh vào nơi đến hạnh phúc, thậm chí vào cõi trời (heavenly world - cảnh giới an vui của chư thiên). Đây gọi là cách thọ trì pháp hiện tại thì đau khổ nhưng tương lai kết quả là vui sướng.
7. “Và này các tỳ kheo, thế nào là cách thọ trì pháp hiện tại thì vui sướng và tương lai kết quả cũng là vui sướng? Ở đây, này các tỳ kheo, có người tự tánh vốn không nhiều tham ái, và người ấy không thường xuyên trải qua đau khổ và sầu muộn sinh khởi từ tham ái; tự tánh vốn không nhiều sân hận, và người ấy không thường xuyên trải qua đau khổ và sầu muộn sinh khởi từ sân hận; tự tánh vốn không nhiều si mê, [309] và người ấy không thường xuyên trải qua đau khổ và sầu muộn sinh khởi từ si mê. Hoàn toàn ly dục (secluded from sensual pleasures - xa lìa các ham muốn giác quan), ly bất thiện pháp (secluded from unwholesome states - xa lìa các trạng thái tâm xấu ác), người ấy chứng và trú thiền thứ nhất (first jhāna - tầng thiền định thứ nhất)… Với sự chấm dứt tầm và tứ (applied and sustained thought - sự suy nghĩ hướng tâm và sự duy trì tâm trên đối tượng), người ấy chứng và trú thiền thứ hai… Với sự phai nhạt của hỷ (rapture - niềm vui thích, phấn khởi)… người ấy chứng và trú thiền thứ ba… Với sự xả bỏ lạc và khổ (abandoning of pleasure and pain - từ bỏ cảm giác dễ chịu và khó chịu)… người ấy chứng và trú thiền thứ tư… Khi thân hoại mạng chung, sau khi chết, người ấy tái sanh vào nơi đến hạnh phúc, thậm chí vào cõi trời. Đây gọi là cách thọ trì pháp hiện tại thì vui sướng và tương lai kết quả cũng là vui sướng. Này các tỳ kheo, đó là bốn cách thọ trì pháp.”
8. Thế Tôn đã nói như vậy. Các tỳ kheo đã hoan hỷ và tín thọ lời Thế Tôn dạy.