MN 103. Các Thầy Nghĩ Gì Về Ta?

(Kinh Kinti - Kinti Sutta)

1. Như vầy tôi nghe. Một thời, Đức Thế Tôn trú tại Kusināra, trong khu rừng Sāla Upavattana của dòng họ Malla. Tại đó, Ngài gọi các vị tỳ kheo (monks-bhikkhus-nhà sư): “Này các Tỳ kheo.” - “Bạch Thế Tôn,” các vị ấy đáp lời. Đức Thế Tôn nói thế này:

2. “Này các Tỳ kheo, các thầy nghĩ gì về Ta? Rằng Sa môn Cồ Đàm giảng Pháp (Dhamma - giáo lý, sự thật) vì muốn có y áo? Hay Sa môn Cồ Đàm giảng Pháp vì muốn có vật thực khất thực? Hay Sa môn Cồ Đàm giảng Pháp vì muốn có chỗ ở? Hay Sa môn Cồ Đàm giảng Pháp vì một cảnh giới tốt đẹp hơn nào đó (some better state of being - ý chỉ sự tái sinh vào cõi trời hoặc cảnh giới an lành hơn, nhưng không phải Niết Bàn)?”

“Bạch Thế Tôn, chúng con không nghĩ về Đức Thế Tôn như vậy: ‘Sa môn Cồ Đàm giảng Pháp vì muốn có y áo, hay vì muốn có vật thực khất thực, hay vì muốn có chỗ ở, hay vì một cảnh giới tốt đẹp hơn nào đó.’”

“Vậy, này các Tỳ kheo, các thầy không nghĩ về Ta như vậy: ‘Sa môn Cồ Đàm giảng Pháp vì muốn có y áo… hay vì một cảnh giới tốt đẹp hơn nào đó.’ Thế thì các thầy nghĩ gì về Ta?”

“Bạch Thế Tôn, chúng con nghĩ về Đức Thế Tôn như vầy: ‘Đức Thế Tôn có lòng bi mẫn và mong cầu hạnh phúc cho chúng con; Ngài giảng Pháp vì lòng bi mẫn.’”

"Vậy, này các Tỳ kheo, các thầy nghĩ về Ta như vầy: ‘Đức Thế Tôn có lòng bi mẫn và mong cầu hạnh phúc cho chúng con; Ngài giảng Pháp vì lòng bi mẫn.’

3. "Vậy, này các Tỳ kheo, những pháp này mà Ta đã dạy cho các thầy sau khi tự mình chứng ngộ (directly knowing - thắng tri, biết rõ một cách trực tiếp không qua trung gian) - tức là, bốn nền tảng niệm thiện (four foundations of mindfulness - cattāro satipaṭṭhānā - bốn lĩnh vực quan sát: thân, thọ, tâm, pháp), bốn nỗ lực thiện (four right kinds of striving - cattāro sammappadhānā - bốn chánh cần: ngăn ngừa ác pháp chưa sanh, đoạn trừ ác pháp đã sanh, phát triển thiện pháp chưa sanh, duy trì thiện pháp đã sanh), bốn cổng thần thông (four bases for spiritual power - cattāro iddhipādā - bốn như ý túc: dục, cần, tâm, thẩm), năm căn (five faculties - pañcindriyāni - năm năng lực tinh thần: tín, tấn, niệm, định, tuệ), năm lực (five powers - pañca balāni - năm sức mạnh tinh thần tương ứng với năm căn, khi đã phát triển mạnh mẽ), bảy yếu tố giác ngộ ( thất giác chi) (seven enlightenment factors - satta bojjhaṅgā - bảy điều dẫn đến giác ngộ: niệm, trạch pháp, tinh tấn, hỷ, khinh an, định, xả), Tám điều Thiện (Tám Bước Thiện (Bát Chánh Đạo)) (Noble Eightfold Path - ariyo aṭṭhaṅgiko maggo - con đường tám nhánh dẫn đến giải thoát: chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định) - đối với những pháp này, tất cả các thầy nên cùng nhau tu tập trong hòa hợp, hoan hỷ với nhau, không tranh cãi.

4. "Trong khi các thầy đang tu tập trong hòa hợp, hoan hỷ với nhau, không tranh cãi, có thể xảy ra trường hợp hai vị tỳ kheo có ý kiến khác nhau về Pháp cao siêu hơn (higher Dhamma - Abhidhamma hoặc các khía cạnh sâu sắc của Giáo Pháp). [^970]

5. "Lúc ấy, nếu các thầy nghĩ rằng: ‘Các vị tôn giả này khác nhau cả về ý nghĩa lẫn lời văn (meaning and the phrasing - attha và byañjana - nội dung và cách diễn đạt),’ [^971] thì nên đến gặp vị tỳ kheo nào mà các thầy cho là có lý hơn và nói như sau: ‘Chư vị tôn giả khác nhau cả về ý nghĩa lẫn lời văn. Chư vị tôn giả nên biết rằng chính vì lý do này mà có sự khác biệt về ý nghĩa và sự khác biệt về lời văn; mong các vị đừng tranh cãi.’ Sau đó, nên đến gặp vị tỳ kheo nào mà các thầy cho là có lý nhất trong số những vị cùng phe đối lập và nói như sau: ‘Chư vị tôn giả khác nhau cả về ý nghĩa lẫn lời văn. Chư vị tôn giả nên biết rằng chính vì lý do này mà có sự khác biệt về ý nghĩa và sự khác biệt về lời văn; mong các vị đừng tranh cãi.’ Như vậy, điều đã bị hiểu sai (wrongly grasped - duggahita - nắm bắt sai ý) cần được ghi nhớ là đã hiểu sai. Ghi nhớ điều đã bị hiểu sai là đã hiểu sai, thì điều gì là Pháp (Dhamma) và điều gì là Luật (Discipline - Vinaya - giới luật) nên được trình bày.

6. "Lúc ấy, nếu các thầy nghĩ rằng: ‘Các vị tôn giả này khác nhau về ý nghĩa nhưng đồng ý về lời văn,’ thì nên đến gặp vị tỳ kheo nào mà các thầy cho là có lý hơn và nói như sau: ‘Chư vị tôn giả khác nhau về ý nghĩa nhưng đồng ý về lời văn. Chư vị tôn giả nên biết rằng chính vì lý do này mà có sự khác biệt về ý nghĩa nhưng đồng thuận về lời văn; mong các vị đừng tranh cãi.’ Sau đó, nên đến gặp vị tỳ kheo nào mà các thầy cho là có lý nhất trong số những vị cùng phe đối lập và nói như sau: ‘Chư vị tôn giả khác nhau về ý nghĩa nhưng đồng ý về lời văn. Chư vị tôn giả nên biết rằng chính vì lý do này mà có sự khác biệt về ý nghĩa nhưng đồng thuận về lời văn; mong các vị đừng tranh cãi.’ [240] Như vậy, điều đã bị hiểu sai cần được ghi nhớ là đã hiểu sai và điều đã được hiểu đúng (rightly grasped - suggahita - nắm bắt đúng ý) cần được ghi nhớ là đã hiểu đúng. Ghi nhớ điều đã bị hiểu sai là đã hiểu sai, và ghi nhớ điều đã được hiểu đúng là đã hiểu đúng, thì điều gì là Pháp và điều gì là Luật nên được trình bày.

7. "Lúc ấy, nếu các thầy nghĩ rằng: ‘Các vị tôn giả này đồng ý về ý nghĩa nhưng khác nhau về lời văn,’ thì nên đến gặp vị tỳ kheo nào mà các thầy cho là có lý hơn và nói như sau: ‘Chư vị tôn giả đồng ý về ý nghĩa nhưng khác nhau về lời văn. Chư vị tôn giả nên biết rằng chính vì lý do này mà có sự đồng thuận về ý nghĩa nhưng khác biệt về lời văn. Nhưng lời văn chỉ là chuyện nhỏ nhặt. Mong các vị tôn giả đừng tranh cãi vì một chuyện nhỏ nhặt.’ [^9972] Sau đó, nên đến gặp vị tỳ kheo nào mà các thầy cho là có lý nhất trong số những vị cùng phe đối lập và nói như sau: ‘Chư vị tôn giả đồng ý về ý nghĩa nhưng khác nhau về lời văn. Chư vị tôn giả nên biết rằng chính vì lý do này mà có sự đồng thuận về ý nghĩa nhưng khác biệt về lời văn. Nhưng lời văn chỉ là chuyện nhỏ nhặt. Mong các vị tôn giả đừng tranh cãi vì một chuyện nhỏ nhặt.’ Như vậy, điều đã được hiểu đúng cần được ghi nhớ là đã hiểu đúng và điều đã bị hiểu sai cần được ghi nhớ là đã hiểu sai. Ghi nhớ điều đã được hiểu đúng là đã hiểu đúng, và ghi nhớ điều đã bị hiểu sai là đã hiểu sai, thì điều gì là Pháp và điều gì là Luật nên được trình bày.

8. "Lúc ấy, nếu các thầy nghĩ rằng: ‘Các vị tôn giả này đồng ý cả về ý nghĩa lẫn lời văn,’ thì nên đến gặp vị tỳ kheo nào mà các thầy cho là có lý hơn và nói như sau: ‘Chư vị tôn giả đồng ý cả về ý nghĩa lẫn lời văn. Chư vị tôn giả nên biết rằng chính vì lý do này mà có sự đồng thuận cả về ý nghĩa lẫn lời văn; mong các vị tôn giả đừng tranh cãi.’ Sau đó, nên đến gặp vị tỳ kheo nào mà các thầy cho là có lý nhất trong số những vị cùng phe đối lập và nói như sau: ‘Chư vị tôn giả đồng ý cả về ý nghĩa lẫn lời văn. Chư vị tôn giả nên biết rằng chính vì lý do này mà có sự đồng thuận cả về ý nghĩa lẫn lời văn; mong các vị tôn giả đừng [241] tranh cãi.’ Như vậy, điều đã được hiểu đúng cần được ghi nhớ là đã hiểu đúng. Ghi nhớ điều đã được hiểu đúng là đã hiểu đúng, thì điều gì là Pháp và điều gì là Luật nên được trình bày.

9. "Trong khi các thầy đang tu tập trong hòa hợp, hoan hỷ với nhau, không tranh cãi, có thể có vị tỳ kheo nào đó phạm phải một lỗi lầm hay sự vi phạm (offence or a transgression - āpatti - sự phạm giới hoặc quy tắc). [^973]

10. "Này các Tỳ kheo, lúc ấy các thầy không nên vội vàng khiển trách vị ấy; thay vào đó, cần phải xem xét người đó như sau: ‘Ta sẽ không bị phiền muộn và người kia sẽ không bị tổn thương; vì người kia không dễ sân hận và thù oán, vị ấy không cố chấp vào quan điểm của mình (firmly attached to his view - diṭṭhi-parāmāsa - sự chấp thủ kiến giải sai lầm hoặc cứng nhắc) và dễ dàng từ bỏ (quan điểm sai), và ta có thể giúp người đó thoát khỏi điều bất thiện (unwholesome - akusala - các hành động, lời nói, ý nghĩ có hại, gây khổ đau) và an trú vào điều thiện (wholesome - kusala - các hành động, lời nói, ý nghĩ có lợi, mang lại an vui).’ Nếu các thầy thấy như vậy, này các Tỳ kheo, thì nên nói.

11. "Rồi các thầy có thể nghĩ rằng, này các Tỳ kheo: ‘Ta sẽ không bị phiền muộn, nhưng người kia sẽ bị tổn thương, vì người kia dễ sân hận và thù oán. Tuy nhiên, vị ấy không cố chấp vào quan điểm của mình và dễ dàng từ bỏ (quan điểm sai), và ta có thể giúp người đó thoát khỏi điều bất thiện và an trú vào điều thiện. Việc người kia bị tổn thương chỉ là chuyện nhỏ, nhưng việc ta có thể giúp người đó thoát khỏi điều bất thiện và an trú vào điều thiện là điều lớn lao hơn nhiều.’ Nếu các thầy thấy như vậy, này các Tỳ kheo, thì nên nói.

12. "Rồi các thầy có thể nghĩ rằng, này các Tỳ kheo: ‘Ta sẽ bị phiền muộn, nhưng người kia sẽ không bị tổn thương; vì người kia không dễ sân hận và thù oán, dù vị ấy cố chấp vào quan điểm của mình và khó khăn từ bỏ (quan điểm sai); nhưng ta vẫn có thể giúp người đó thoát khỏi điều bất thiện và an trú vào điều thiện. Việc ta bị phiền muộn chỉ là chuyện nhỏ, nhưng việc ta có thể giúp người đó thoát khỏi điều bất thiện và an trú vào điều thiện là điều lớn lao hơn nhiều.’ Nếu các thầy thấy như vậy, này các Tỳ kheo, thì nên nói.

13. "Rồi các thầy có thể nghĩ rằng, này các Tỳ kheo: ‘Ta sẽ bị phiền muộn và người kia cũng bị tổn thương; [242] vì người kia dễ sân hận và thù oán, và vị ấy cố chấp vào quan điểm của mình và khó khăn từ bỏ (quan điểm sai); nhưng ta vẫn có thể giúp người đó thoát khỏi điều bất thiện và an trú vào điều thiện. Việc ta bị phiền muộn và người kia bị tổn thương chỉ là chuyện nhỏ, nhưng việc ta có thể giúp người đó thoát khỏi điều bất thiện và an trú vào điều thiện là điều lớn lao hơn nhiều.’ Nếu các thầy thấy như vậy, này các Tỳ kheo, thì nên nói.

14. "Rồi các thầy có thể nghĩ rằng, này các Tỳ kheo: ‘Ta sẽ bị phiền muộn và người kia cũng bị tổn thương; vì người kia dễ sân hận và thù oán, và vị ấy cố chấp vào quan điểm của mình và khó khăn từ bỏ (quan điểm sai); và ta không thể giúp người đó thoát khỏi điều bất thiện và an trú vào điều thiện.’ Người ta không nên xem nhẹ tâm xả (equanimity - upekkhā - trạng thái tâm quân bình, không thiên vị, không phản ứng thái quá) đối với người như vậy.

15. "Trong khi các thầy đang tu tập trong hòa hợp, hoan hỷ với nhau, không tranh cãi, có thể nảy sinh sự cọ xát bằng lời nói lẫn nhau, những quan điểm áp đặt, sự khó chịu trong tâm, sự cay đắng, và sự chán nản. Lúc ấy, nên đến gặp vị tỳ kheo nào mà các thầy cho là có lý nhất trong số những vị cùng phe và nói như sau: ‘Này hiền giả, trong khi chúng ta đang tu tập trong hòa hợp, hoan hỷ với nhau, không tranh cãi, đã nảy sinh sự cọ xát bằng lời nói lẫn nhau, những quan điểm áp đặt, sự khó chịu trong tâm, sự cay đắng, và sự chán nản. Nếu Sa môn (Đức Phật) biết được, ngài có khiển trách điều đó không?’ [^1974] Trả lời đúng, vị tỳ kheo ấy sẽ đáp: ‘Này hiền giả, trong khi chúng ta đang tu tập… Nếu Sa môn biết được, ngài sẽ khiển trách điều đó.’

"‘Nhưng, này hiền giả, không từ bỏ điều đó, liệu có thể chứng ngộ Niết Bàn (Nibbāna - Nirvana - sự chấm dứt hoàn toàn khổ đau, mục tiêu tối hậu của đạo Phật) không?’ Trả lời đúng, vị tỳ kheo ấy sẽ đáp: ‘Này hiền giả, không từ bỏ điều đó, không thể chứng ngộ Niết Bàn.’ [^1975]

16. "Sau đó, nên đến gặp vị tỳ kheo nào mà các thầy cho là có lý nhất trong số những vị cùng phe đối lập và nói như sau: ‘Này hiền giả, trong khi chúng ta đang tu tập trong hòa hợp, hoan hỷ với nhau, không tranh cãi, đã nảy sinh sự cọ xát bằng lời nói lẫn nhau, những quan điểm áp đặt, sự khó chịu trong tâm, sự cay đắng, và sự chán nản. Nếu Sa môn biết được, ngài có khiển trách điều đó không?’ Trả lời đúng, vị tỳ kheo ấy sẽ đáp: ‘Này hiền giả, trong khi chúng ta đang tu tập… Nếu Sa môn biết được, ngài sẽ khiển trách điều đó.’

"‘Nhưng, này hiền giả, không từ bỏ điều đó, liệu có thể chứng ngộ Niết Bàn không?’ Trả lời đúng, vị tỳ kheo ấy sẽ đáp: [243] ‘Này hiền giả, không từ bỏ điều đó, không thể chứng ngộ Niết Bàn.’

17. “Nếu những người khác hỏi vị tỳ kheo ấy như vầy: ‘Có phải chính tôn giả đã giúp các vị tỳ kheo kia thoát khỏi điều bất thiện và an trú vào điều thiện không?’ Trả lời đúng, vị tỳ kheo ấy sẽ đáp: ‘Này các hiền giả, tôi đã đến gặp Đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn đã giảng Pháp cho tôi. Sau khi nghe Pháp đó, tôi đã nói lại cho các vị tỳ kheo kia. Các vị tỳ kheo ấy nghe Pháp đó, và họ đã thoát khỏi điều bất thiện và an trú vào điều thiện.’ Trả lời như vậy, vị tỳ kheo không tán dương mình cũng không chê bai người khác; vị ấy trả lời đúng theo Pháp theo cách mà không ai có thể suy diễn một cách hợp lý điều gì đáng khiển trách từ lời khẳng định của vị ấy.”

Đó là những gì Đức Thế Tôn đã nói. Các vị tỳ kheo đã hoan hỷ và vui thích với lời dạy của Đức Thế Tôn.

103. KINH NGHĨ NHƯ THẾ NÀO?

103. KINH NGHĨ NHƯ THẾ NÀO? (Kinti Sutta)

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Kusinara, tại khu rừng Baliharana. Ở đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: “Này các Tỷ-kheo”, --“Thưa vâng, bạch Thế Tôn”. Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, đối với Ta, các Ông nghĩ như thế nào? Có phải vì nhân y áo, Sa-môn Gotama thuyết pháp? Hay có phải vì nhân đồ ăn khất thực, Sa-môn Gotama thuyết pháp? Hay có phải vì nhân sàng tọa, Sa-môn Gotama thuyết pháp? Hay có phải vì nhân thành bại, Sa-môn Gotama thuyết pháp?

– Thưa không phải vậy, bạch Thế Tôn! Chúng con không nghĩ rằng: “Vì nhân y áo, Sa-môn Gotama thuyết pháp Hay vì nhân đồ ăn khất thực, Sa-môn Gotama thuyết pháp. Hay nhân sàng tọa, Sa-môn Gotama thuyết pháp. Hay vì nhân thành bại, Sa-môn Gotama thuyết pháp”.

– Và như vậy, này các Tỷ-kheo, đối với Ta, các Ông không nghĩ như sau: “Vì nhân y áo, Sa-môn Gotama thuyết pháp… vì nhân thành bại, Sa-môn Gotama thuyết pháp”. Vậy này các Tỷ-kheo, đối với ta, các Ông nghĩ như thế nào?"

– Như thế này, bạch Thế Tôn, đối với Thế Tôn, chúng con nghĩ như sau: “Với từ tâm, vì lợi tha và do lòng từ, Thế Tôn thuyết pháp”.

– Như vậy, này các Tỷ-kheo, đối với Ta, các Ông nghĩ như sau: “Với từ tâm, vì lợi tha và do lòng từ, Thế Tôn thuyết pháp”.

Do vậy, này các Tỷ-kheo, những pháp Ta giảng cho các Ông với thượng trí, như là Bốn niệm xứ, Bốn chánh cần, Bốn như ý túc, Năm căn, Năm lực, Bảy Bồ đề phần, Thánh đạo tám ngành. Ở đây, các ông phải học tập tất cả, trong tinh thần hòa đồng, hoan hỷ, không cãi lộn với nhau. Và này các Tỷ-kheo, khi các Ông học tập trong các pháp ấy, trong tinh thần hòa đồng, hoan hỷ, không cãi lộn với nhau, có thể có hai vị Tỷ-kheo nói khác nhau về Thắng pháp (Abhidhamma).

Ở đây, nếu các Ông nghĩ như sau: “Giữa các vị Tôn giả này, có sự sai khác về nghĩa, có sự sai khác về văn”; ở đây, Tỷ-kheo nào các Ông nghĩ là nhu thuận dễ nói hơn, hãy đến vị ấy nói như sau: “Giữa các Tôn giả có sự sai khác về nghĩa, có sự sai khác về văn. Về vấn đề này các Tôn giả phải biết có sự sai khác về nghĩa, có sự sai khác về văn như thế này. Các Tôn giả chớ có cãi lộn với nhau”. Rồi một Tỷ- kheo nào của phái bên kia mà các Ông nghĩ là nhu thuận dễ nói hơn, hãy đến vị ấy và nói như sau: “Giữa các Tôn giả có sự sai khác về nghĩa, có sự sai khác về văn. Về vấn đề này, các Tôn giả phải biết có sự sai khác về nghĩa, có sự sai khác về văn như thế này. Các Tôn giả chớ có cãi lộn với nhau”. Như vậy, cái gì khó nắm giữ, cần phải thọ trì là khó nắm giữ. Sau khi thọ trì là khó nắm giữ cái gì khó nắm giữ, cái gì thuộc về Pháp, cái gì thuộc về Luật phải được nói lên.

Ở đây, nếu các Ông suy nghĩ như sau: “Giữa các bậc Tôn giả này, có sự sai khác về nghĩa, có sự đồng nhất về văn”. Ở đây, Tỷ-kheo nào các Ông nghĩ là nhu thuận dễ nói hơn, hãy đến vị ấy và nói như sau. “Giữa các Tôn giả, có sự sai khác về nghĩa, có sự đồng nhất về văn. Về vấn đề này, các Tôn giả phải biết có sự sai khác về nghĩa, có sự đồng nhất về văn như thế này. Các Tôn giả chớ có cãi lộn với nhau”. Rồi một Tỷ-kheo nào của phe bên kia mà các Ông nghĩ là nhu thuận dễ nói hơn, hãy đến vị ấy và nói như sau: “Giữa các Tôn giả có sự sai khác về nghĩa, có sự đồng nhất về văn. Về vấn đề này, các Tôn giả phải biết có sự sai khác về nghĩa, có sự đồng nhất về văn như thế này. Các Tôn giả chớ có cãi lộn với nhau”. Như vậy, cái gì khó nắm giữ, cần phải thọ trì là khó nắm giữ, cái gì dễ nắm giữ phải thọ trì là dễ nắm

giữ. Sau khi thọ trì là khó nắm giữ cái gì khó nắm giữ, sau khi thọ trì là dễ nắm giữ cái gì dễ nắm giữ, cái gì thuộc về Pháp, cái gì thuộc về Luật phải được nói lên.

Ở đây, nếu các Ông nghĩ như sau: “Giữa các Tôn giả này, có sự đồng nhất về nghĩa, có sự sai khác về văn”. Ở đây, Tỷ-kheo nào các Ông nghĩ là nhu thuận dễ nói hơn, hãy đến vị ấy và nói như sau: “Giữa các Tôn giả, có sự đồng nhất nghĩa, có sự sai khác về văn. Về vấn đề này, các Tôn giả phải biết có sự đồng nhất về nghĩa, có sự sai khác về văn như thế này. Nhưng đây chỉ là một vấn đề nhỏ nhặt tức là văn: Các Tôn giả chớ có cãi lộn với nhau vì một vấn đề nhỏ nhặt”. Rồi một Tỷ-kheo nào của phe bên kia mà các Ông nghĩ là nhu thuận dễ nói hơn, hãy nghĩ đến vị ấy và nói như sau: “Giữa các Tôn giả, có sự đồng nhất về nghĩa, có sự sai khác về văn. Về vấn đề này, các Tôn giả phải biết có sự đồng nhất về nghĩa, có sự sai khác về văn như thế này. Nhưng đây chỉ là một vấn đề nhỏ nhặt, tức là văn. Các Tôn giả chớ có cãi lộn với nhau, vì một vấn đề nhỏ nhặt” Như vậy, cái gì dễ nắm giữ, phải thọ trì là dễ nắm giữ, cái gì khó nắm giữ, phải thọ trì là khó nắm giữ. Sau khi thọ trì là dễ nắm giữ cái gì dễ nắm giữ, sau khi thọ trì là khó nắm giữ cái gì khó nắm giữ, cái gì thuộc về Pháp, cái gì thuộc về Luật phải được nói lên.

Ở đây, nếu các Ông nghĩ như sau: “Giữa các Tôn giả này có sự đồng nhất về nghĩa có sự đồng nhất về văn”; ở đây, vị Tỷ-kheo nào các Ông nghĩ là nhu thuận dễ nói hơn, hãy đến vị ấy và nói như sau: “Giữa các Tôn giả có sự đồng nhất về nghĩa và cũng có sự đồng nhất về văn. Về vấn đề này, các Tôn giả phải biết có sự đồng nhất về nghĩa và cũng có sự đồng nhất về văn như thế này. Các Tôn giả chớ có cãi lộn nhau”. Rồi một Tỷ-kheo nào của phe bên kia mà các Ông nghĩ là nhu thuận dễ nói hơn, hãy đến vị ấy và nói như sau: “Giữa các Tôn giả, có sự đồng nhất về nghĩa và có sự đồng nhất về văn. Về vấn đề này, các Tôn giả phải biết có sự đồng nhất về nghĩa và cũng có sự đồng nhất về văn như thế này. Các Tôn giả chớ có cãi lộn với nhau”. Như vậy, cái gì dễ nắm giữ phải thọ trì là dễ nắm giữ. Sau khi thọ trì là dễ nắm giữ cái gì dễ nắm giữ, cái gì thuộc về Pháp, cái gì thuộc về Luật hãy được nói lên".

Và này các Tỷ-kheo, khi các Ông học tập các pháp ấy trong tinh thần hòa đồng, hoan hỷ, không cãi lộn với nhau, có thể có một Tỷ-kheo khác phạm giới, phạm luật.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, chớ có khiển trách hấp tấp, cá nhân người kia cần phải giác sát. (Các Ông phải suy nghĩ): “Sẽ không có hại gì cho ta, và sẽ không có tổn hại gì cho người kia. Nếu người kia không phẫn nộ, không uất hận, có ý kiến lanh lợi, và dễ thuyết phục, và ta có thể khiến người ấy vượt khỏi bất thiện, an trú vào thiện”. Này các Tỷ-kheo, nếu các Ông nghĩ như vậy, thời các Ông nên nói là phải.

Nhưng nếu, này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ như sau: “Sẽ không có hại gì cho ta, và sẽ có tổn hại cho người kia. Người kia phẫn nộ, uất hận, có ý kiến chậm chạp, nhưng dễ thuyết phục, và ta có thể khiến người ấy vượt khỏi bất thiện, an trú vào thiện. Nhưng đây chỉ là một vấn đề nhỏ nhặt, tức là sự tổn hại cho người kia. Và đây là sự việc to lớn hơn, là ta có thể khiến người này vượt khỏi bất thiện, an trú vào thiện”. Này các Tỷ-kheo, nếu các Ông nghĩ như vậy, thời các Ông nên nói là phải.

Nhưng này các Tỷ-kheo, nếu các Ông suy nghĩ như sau: “Sẽ có hại cho ta và không có tổn hại cho người kia. Người kia không có phẫn nộ, uất hận, có ý kiến lanh lợi, nhưng khó thuyết phục, và ta có thể khiến người ấy vượt khỏi bất thiện, an trú vào thiện. Nhưng đây chỉ là một vấn đề nhỏ nhặt, tức là sự tổn hại cho ta. Và đây là sự việc to lớn hơn, là ta có thể khiến người này vượt khỏi bất thiện, an trú vào thiện”. Này các Tỷ-kheo, nếu các Ông suy nghĩ như vậy, thời các Ông nên nói là phải.

Nhưng này các Tỷ-kheo, nếu các Ông suy nghĩ như sau: “Sẽ có hại cho ta và sẽ có tổn hại cho người kia. Người khác phẫn nộ, uất hận, có ý kiến chậm chạp, khó thuyết phục và ta có thể khiến người này vượt khỏi bất thiện, an trú vào thiện. Nhưng đây chỉ là một vấn đề nhỏ nhặt, tức là hại cho ta và tổn hại cho người kia. Và đây là sự việc to lớn hơn, là ta có thể khiến người này vượt khỏi bất thiện, an trú vào thiện”. Này các Tỷ-kheo, nếu các Ông suy nghĩ như vậy, thời các Ông nên nói là phải.

Nhưng này các Tỷ-kheo, nếu các Ông suy nghĩ như sau: “Ta sẽ bị hại và người kia cũng bị tổn hại. Người kia phẫn nộ, uất hận, có ý kiến chậm chạp, khó thuyết phục, và ta không có thể khiến người này vượt khỏi bất thiện, an trú vào thiện”. Ðối với một người như vậy, này các Tỷ-kheo, hãy xã, chớ có nên khinh miệt.

Và này các Tỷ-kheo, khi các Ông học tập các pháp ấy trong tinh thần hòa đồng, hoan hỷ, không cãi lộn với nhau, có thể khởi lên giữa các Ông, một khẩu hành, một ý kiến ngoan cố, một tâm hiềm hận, ưu não, phẫn nộ. Ở đây, một Tỷ-kheo nào của phe bên kia mà các Ông nghĩ là nhu thuận dễ nói hơn, hãy đến vị ấy và nói như sau: “Này Hiền giả, dầu chúng tôi học tập các pháp ấy trong tinh thần hòa đồng, hoan hỷ, không cãi lộn nhau, có khởi lên một khẩu hành, một ý kiến ngoan cố, một tâm hiềm hận, ưu não, phẫn nộ. Nếu biết được như thế, vị Sa-môn sẽ quở trách”. Trả lời một cách chơn chánh, này các Tỷ-kheo, Tỷ- kheo phải trả lời như sau: “Này Hiền giả, dầu cho, chúng tôi học tập các pháp ấy trong tinh thần hòa đồng, hoan hỷ, không cãi lộn nhau… , vị Sa-môn sẽ quở trách.”

Nhưng này Hiền giả, nếu không từ bỏ điều kiện ấy, Niết-bàn có thể chứng được chăng?" Nếu trả lời một cách chơn chánh, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo phải trả lời như sau: “Này Hiền giả, nếu không từ bỏ điều kiện ấy, Niết-bàn không có thể chứng được”.

Rồi một Tỷ-kheo nào của phe bên kia mà các Ông nghĩ là nhu thuận dễ nói hơn hãy đến vị ấy và nói như sau: “Này Hiền giả, dầu chúng tôi học tập các pháp ấy… ,vị Sa-môn sẽ quở trách”. Trả lời một cách chơn chánh, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo phải trả lời như sau: “Này Hiền giả, dầu cho chúng tôi … , vị Sa-môn sẽ quở trách.”

Nhưng này Hiền giả, nếu không từ bỏ điều kiện ấy, Niết-bàn có thể chứng được chăng?" Nếu trả lời một cách chơn chánh, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo phải trả lời như sau: “Này Hiền giả, nếu không từ bỏ điều kiện ấy, Niết-bàn không có thể chứng được”.

Nhưng này các Tỷ-kheo, nếu các Ông khác hỏi Tỷ-kheo ấy, nói rằng: “Các Tỷ-kheo ấy có được Tôn giả khiến cho vượt khỏi bất thiện, an trú vào thiện chăng?” Nếu trả lời một cách chơn chánh, này các Tỷ- kheo, Tỷ-kheo phải trả lời như sau: “Ở đây, này Hiền giả, tôi đi đến Thế Tôn và Thế Tôn thuyết pháp của Ngài cho tôi. Sau khi nghe pháp ấy, tôi đã nói lại cho các Tỷ-kheo ấy. Khi các Tỷ-kheo ấy nghe pháp ấy xong, các vị ấy tự vượt khỏi bất thiện và an trú vào thiện”. Trả lời như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không tự khen mình chê người. Vị ấy giải thích tùy pháp đúng với pháp, và không một ai trong các Pháp hữu nói lời tùy thuyết, có thể đưa đến phỉ báng.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

-ooOoo-

Từ ngữ:

• Tỳ kheo / bhikkhu / monk: Nhà sư nam trong Phật giáo đã thọ giới cụ túc (giới luật cao nhất).
• Pháp / Dhamma / Dhamma: Giáo lý, lời dạy của Đức Phật; cũng có nghĩa là sự thật về thực tại, các hiện tượng tự nhiên, các trạng thái tâm.
• Cảnh giới tốt đẹp hơn / better state of being: Trạng thái tái sinh tốt hơn trong vòng luân hồi (saṃsāra), như cõi người sung sướng hoặc cõi trời (deva), nhưng vẫn chưa phải là sự giải thoát hoàn toàn khỏi khổ đau (Niết Bàn).
• Chứng ngộ / directly knowing (abhiññā): Sự hiểu biết trực tiếp, thấu suốt sự thật thông qua kinh nghiệm tu tập của bản thân, không chỉ qua suy luận hay niềm tin. Thường liên quan đến việc tự mình chứng thực các chân lý được dạy.
• Bốn nền tảng chánh niệm / cattāro satipaṭṭhānā / four foundations of mindfulness: Bốn lĩnh vực thực hành thiền quán (vipassanā) để phát triển chánh niệm và tuệ giác: quán thân (kāyānupassanā), quán thọ (vedanānupassanā - cảm giác dễ chịu, khó chịu, trung tính), quán tâm (cittānupassanā - các trạng thái tâm như tham, sân, si, định tĩnh, v.v.), và quán pháp (dhammānupassanā - các đối tượng tâm, các pháp như năm triền cái, bảy giác chi, Tứ Diệu Đế, v.v.).
• Bốn loại nỗ lực chân chính / cattāro sammappadhānā / four right kinds of striving: Bốn phương diện của sự tinh tấn (viriya) đúng đắn, một phần của Tám Bước Thiện (Bát Chánh Đạo) (Chánh Tinh Tấn): 1. Nỗ lực ngăn ngừa các pháp bất thiện (akusala dhamma - điều xấu, ác) chưa sanh khởi. 2. Nỗ lực đoạn trừ các pháp bất thiện đã sanh khởi. 3. Nỗ lực phát triển các pháp thiện (kusala dhamma - điều tốt, lành) chưa sanh khởi. 4. Nỗ lực duy trì và làm tăng trưởng các pháp thiện đã sanh khởi. Còn gọi là Tứ Chánh Cần.
• Bốn nền tảng thần thông / cattāro iddhipādā / four bases for spiritual power: Bốn yếu tố tâm lý làm nền tảng cho sự phát triển các năng lực tâm linh (iddhi) và thành tựu đạo quả: Dục (chanda - mong muốn, ý muốn thiện), Cần (viriya - tinh tấn, nỗ lực), Tâm (citta - sự chú tâm, định tâm), Thẩm (vīmaṃsā - trí tuệ quán sát, thẩm xét). Còn gọi là Tứ Như Ý Túc.
• Năm căn / pañcindriyāni / five faculties: Năm năng lực tinh thần chủ đạo cần được quân bình và phát triển trong tu tập: Tín (saddhā - niềm tin vào Tam Bảo và nghiệp báo), Tấn (viriya - tinh tấn, nỗ lực), Niệm (sati - chánh niệm, sự tỉnh thức), Định (samādhi - sự tập trung tâm ý), Tuệ (paññā - trí tuệ thấy rõ bản chất sự vật).
• Năm lực / pañca balāni / five powers: Năm sức mạnh tinh thần tương ứng với năm căn, khi đã được phát triển vững mạnh, có khả năng vượt qua các trở ngại đối nghịch (như vô tín, lười biếng, thất niệm, tán loạn, vô minh): Tín lực, Tấn lực, Niệm lực, Định lực, Tuệ lực.
• Bảy yếu tố giác ngộ / satta bojjhaṅgā / seven enlightenment factors: Bảy yếu tố tâm cần được tu tập và phát triển tuần tự hoặc đồng thời để đạt đến giác ngộ (bodhi): Niệm (sati - mindfulness), Trạch pháp (dhammavicaya - investigation of phenomena - sự phân tích, thẩm sát giáo pháp), Tinh tấn (viriya - energy), Hỷ (pīti - joy - niềm vui, sự phấn khởi), Khinh an (passaddhi - tranquillity - sự an tĩnh của thân và tâm), Định (samādhi - concentration), Xả (upekkhā - equanimity - sự bình thản, quân bình). Còn gọi là Thất Giác Chi.
• Tám Bước Thiện (Bát Chánh Đạo) / ariyo aṭṭhaṅgiko maggo / Noble Eightfold Path: Con đường cao quý gồm tám yếu tố thực hành đồng thời, dẫn đến sự chấm dứt khổ đau (Niết Bàn): Chánh kiến (sammā diṭṭhi - hiểu biết đúng), Chánh tư duy (sammā saṅkappa - suy nghĩ đúng), Chánh ngữ (sammā vācā - lời nói đúng), Chánh nghiệp (sammā kammanta - hành động đúng), Chánh mạng (sammā ājīva - nuôi mạng đúng), Chánh tinh tấn (sammā vāyāma - nỗ lực đúng), Chánh niệm (sammā sati - nhớ nghĩ đúng, tỉnh thức), Chánh định (sammā samādhi - tập trung đúng).
• Pháp cao siêu hơn / higher Dhamma (Abhidhamma): Thường chỉ Vi Diệu Pháp (Abhidhamma Piṭaka), tạng thứ ba trong Kinh điển Pali, phân tích chi tiết và hệ thống về tâm (citta), tâm sở (cetasika), sắc pháp (rūpa) và Niết Bàn (Nibbāna). Cũng có thể chỉ các khía cạnh sâu sắc, vi tế của Giáo Pháp nói chung.
• Ý nghĩa và lời văn / attha and byañjana / meaning and phrasing: Attha là nội dung, ý nghĩa cốt lõi, mục đích của lời dạy. Byañjana là cách diễn đạt, từ ngữ, câu chữ, văn phong được sử dụng để truyền tải ý nghĩa đó.
• Hiểu sai / wrongly grasped / duggahita: Nắm bắt, diễn giải ý nghĩa của Pháp và Luật một cách sai lệch, không đúng với chủ ý của Đức Phật hoặc bản chất của sự thật.
• Luật / Vinaya / Discipline: Bộ quy tắc và giới luật dành cho cộng đồng tăng ni (Tăng đoàn - Sangha) do Đức Phật chế định, nhằm duy trì sự hòa hợp, thanh tịnh và sự trường tồn của Tăng đoàn. Tạng Luật (Vinaya Piṭaka) là một trong ba tạng kinh điển Pali.
• Hiểu đúng / rightly grasped / suggahita: Nắm bắt, diễn giải ý nghĩa của Pháp và Luật một cách đúng đắn, phù hợp với chủ ý của Đức Phật và bản chất của sự thật.
• Lỗi lầm hay sự vi phạm / āpatti / offence or transgression: Hành vi vi phạm giới luật (sīla) hoặc các quy tắc ứng xử (sekhiya dhamma) của tu sĩ Phật giáo, có nhiều mức độ nặng nhẹ khác nhau.
• Cố chấp vào quan điểm / firmly attached to his view / diṭṭhi-parāmāsa: Sự bám víu, chấp thủ một cách cứng nhắc vào các quan điểm, lý thuyết, đặc biệt là các tà kiến (micchā diṭṭhi - quan điểm sai lầm) hoặc các kiến chấp sai lầm về bản ngã, thế giới. Đây là một trong những phiền não (kilesa) trói buộc chúng sinh trong luân hồi.
• Bất thiện / akusala / unwholesome: Các hành động (thân, khẩu, ý) xuất phát từ gốc rễ tham (lobha), sân (dosa), si (moha - vô minh), dẫn đến kết quả khổ đau, bất lợi cho mình và người khác trong hiện tại và tương lai.
• Thiện / kusala / wholesome: Các hành động (thân, khẩu, ý) xuất phát từ gốc rễ vô tham (alobha - không tham, bố thí), vô sân (adosa - không sân, từ bi), vô si (amoha - không si, trí tuệ), dẫn đến kết quả an vui, hạnh phúc, lợi ích cho mình và người khác trong hiện tại và tương lai.
• Tâm xả / upekkhā / equanimity: Trạng thái tâm quân bình, bình thản, không dao động trước các hoàn cảnh thuận nghịch (được-mất, khen-chê, danh-nhục, khổ-vui), không thiên vị yêu ghét; là một trong Bảy Yếu Tố Giác Ngộ và Tứ Vô Lượng Tâm (mettā, karuṇā, muditā, upekkhā).
• Niết Bàn / Nibbāna / Nibbāna (Nirvana): Mục tiêu tối hậu của đạo Phật, trạng thái chấm dứt hoàn toàn mọi khổ đau (dukkha), phiền não (kilesa) và vòng luân hồi sinh tử (saṃsāra). Nghĩa đen là “dập tắt” (ngọn lửa tham, sân, si).