MN 104. Tại Sāmagāma
(Kinh Sāmagāma)
1. Tôi nghe như vầy. Một thời Đức Thế Tôn trú ở xứ Sakya, tại làng Sāmagāma.
2. Bấy giờ, Ni-kiền-tử Nātaputta [^976] vừa mới qua đời tại Pāvā. Sau khi ông qua đời, các Ni-kiền-tử chia rẽ, phân thành hai phái; họ bắt đầu cãi cọ, xung đột và tranh chấp sâu sắc, dùng lời nói như dao găm đâm chém nhau: “Ông không hiểu Pháp và Luật (Dhamma and Discipline - giáo lý và giới luật) này. Tôi mới hiểu Pháp và Luật này. Làm sao ông có thể hiểu Pháp và Luật này? Cách của ông sai. Cách của tôi đúng. Tôi nhất quán. Ông không nhất quán. Điều đáng lẽ phải nói trước [244] thì ông lại nói sau. Điều đáng lẽ phải nói sau thì ông lại nói trước. Điều ông đã suy nghĩ kỹ lưỡng đã bị đảo lộn. Luận điểm của ông đã bị vạch trần. Ông đã bị bác bỏ. Hãy đi học lại cho tốt hơn, hoặc tự gỡ rối nếu có thể!” Dường như chỉ có sự tàn sát lẫn nhau giữa các đệ tử của Ni-kiền-tử Nātaputta. Và các đệ tử cư sĩ áo trắng của ông thì chán ghét, mất tinh thần và thất vọng với các đệ tử của Ni-kiền-tử Nātaputta, cũng như với Pháp và Luật được tuyên bố và giảng giải tồi tệ của ông, một giáo pháp không giải thoát (unemancipating - không dẫn đến sự giải thoát khỏi khổ đau), không dẫn đến an lạc (unconducive to peace - không mang lại sự bình yên nội tâm), được giảng bởi một người chưa hoàn toàn giác ngộ (not fully enlightened - chưa đạt được sự giác ngộ viên mãn như Phật), và nay như điện thờ đã sụp đổ, không còn nơi nương tựa (shrine broken, left without a refuge - giáo pháp mất đi nền tảng và uy tín, không còn là chỗ dựa tinh thần). [^977]
3. Khi ấy, sa-di Cunda, [^978] người đã an cư mùa mưa tại Pāvā, đi đến chỗ Tôn giả Ānanda, sau khi đảnh lễ ngài, ngồi xuống một bên và kể lại sự việc đang diễn ra.
Tôn giả Ānanda bèn nói với sa-di Cunda: “Này hiền giả Cunda, đây là tin tức nên trình lên Đức Thế Tôn. Nào, chúng ta hãy đến gặp Đức Thế Tôn và trình bày việc này.”
“Vâng, thưa Tôn giả,” sa-di Cunda đáp lời.
4. Sau đó, Tôn giả Ānanda và sa-di Cunda cùng nhau đi đến chỗ Đức Thế Tôn. Sau khi đảnh lễ Ngài, họ ngồi xuống một bên, và [245] Tôn giả Ānanda bạch Đức Thế Tôn: “Bạch Đức Thế Tôn, sa-di Cunda này nói như sau: ‘Thưa Tôn giả, Ni-kiền-tử Nātaputta vừa mới qua đời. Sau khi ông qua đời, các Ni-kiền-tử chia rẽ, phân thành hai phái… và nay như điện thờ đã sụp đổ, không còn nơi nương tựa.’ Bạch Đức Thế Tôn, con đã nghĩ rằng: ‘Mong rằng không có tranh chấp nào phát sinh trong Tăng đoàn (Sangha - cộng đồng những người xuất gia theo Phật) sau khi Đức Thế Tôn nhập diệt. Vì một sự tranh chấp như vậy sẽ gây tổn hại và bất hạnh cho nhiều người, gây mất mát, tổn hại và đau khổ cho chư thiên và loài người.’”
5. “Này Ānanda, ông nghĩ sao? Những điều mà Ta đã dạy cho các ông sau khi tự mình chứng ngộ - tức là, bốn nền tảng chánh niệm (four foundations of mindfulness - tứ niệm xứ: quán thân, thọ, tâm, pháp), bốn loại nỗ lực chân chính (four right kinds of striving - tứ chánh cần: tinh tấn ngăn ngừa ác pháp chưa sanh, diệt trừ ác pháp đã sanh, phát sanh thiện pháp chưa sanh, tăng trưởng thiện pháp đã sanh), bốn nền tảng năng lực tâm linh (four bases for spiritual power - tứ như ý túc: dục, tinh tấn, tâm, thẩm), năm năng lực (five faculties - ngũ căn: tín, tấn, niệm, định, tuệ), năm sức mạnh (five powers - ngũ lực: tín, tấn, niệm, định, tuệ - ở mức độ mạnh hơn ngũ căn), bảy yếu tố giác ngộ (seven enlightenment factors - thất giác chi: niệm, trạch pháp, tinh tấn, hỷ, khinh an, định, xả), Con Đường Tám Chánh (Noble Eightfold Path - Tám Bước Thiện (Bát Chánh Đạo): chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định) - này Ānanda, ông có thấy dù chỉ hai vị tỳ kheo (bhikkhus - nhà sư nam đã thọ giới cụ túc) có những khẳng định khác nhau về những điều này không?”
“Bạch Đức Thế Tôn, con không thấy dù chỉ hai vị tỳ kheo có những khẳng định khác nhau về những điều này. Nhưng, bạch Đức Thế Tôn, có những người sống kính trọng Đức Thế Tôn, sau khi Ngài nhập diệt, có thể gây ra tranh chấp trong Tăng đoàn về sinh kế và về Giới bổn Ba-la-đề-mộc-xoa (Pātimokkha - bộ giới luật được tụng đọc hai lần mỗi tháng bởi Tăng đoàn). [^979] Một sự tranh chấp như vậy sẽ gây tổn hại và bất hạnh cho nhiều người, gây mất mát, tổn hại và đau khổ cho chư thiên và loài người.”
"Này Ānanda, tranh chấp về sinh kế hay về Giới bổn Ba-la-đề-mộc-xoa chỉ là chuyện nhỏ nhặt. Nhưng nếu có tranh chấp phát sinh trong Tăng đoàn về đạo lộ hay con đường (path or the way - con đường thực hành dẫn đến giác ngộ), [^980] một sự tranh chấp như vậy mới thực sự gây tổn hại và bất hạnh cho nhiều người, gây mất mát, tổn hại và đau khổ cho chư thiên và loài người.
6. "Này Ānanda, có sáu nguồn gốc tranh chấp (roots of disputes - những nguyên nhân sâu xa dẫn đến xung đột) này. [^981] Sáu điều đó là gì? Này Ānanda, ở đây, một vị tỳ kheo sân hận và thù oán. Vị tỳ kheo như vậy sống thiếu tôn kính và bất phục đối với Bậc Đạo Sư, đối với Pháp, và đối với Tăng đoàn, và vị ấy không hoàn thành việc tu học. Một vị tỳ kheo sống thiếu tôn kính và bất phục đối với Bậc Đạo Sư, đối với Pháp, và đối với Tăng đoàn, [246] và không hoàn thành việc tu học, sẽ gây ra tranh chấp trong Tăng đoàn, điều đó sẽ gây tổn hại và bất hạnh cho nhiều người, gây mất mát, tổn hại và đau khổ cho chư thiên và loài người. Này, nếu các ông thấy bất kỳ gốc rễ tranh chấp nào như vậy ở trong chính mình hay ở bên ngoài, các ông nên cố gắng từ bỏ chính gốc rễ tranh chấp xấu xa đó. Và nếu các ông không thấy bất kỳ gốc rễ tranh chấp nào như vậy ở trong chính mình hay ở bên ngoài, các ông nên thực hành sao cho gốc rễ tranh chấp xấu xa đó không bùng phát trong tương lai. Như vậy là có sự từ bỏ gốc rễ tranh chấp xấu xa đó; như vậy là có sự không bùng phát của gốc rễ tranh chấp xấu xa đó trong tương lai.
7-11. "Lại nữa, một vị tỳ kheo khinh miệt và áp đặt… ganh tị và tham lam… lừa dối và gian trá… có ước muốn xấu xa và tà kiến (wrong view - quan điểm sai lầm, không phù hợp với Chánh pháp)… chấp chặt vào quan điểm riêng, giữ chúng một cách ngoan cố, và khó từ bỏ. Vị tỳ kheo như vậy sống thiếu tôn kính và bất phục đối với Bậc Đạo Sư, đối với Pháp, và đối với Tăng đoàn, và vị ấy không hoàn thành việc tu học. Một vị tỳ kheo sống thiếu tôn kính và bất phục đối với Bậc Đạo Sư, đối với Pháp, và đối với Tăng đoàn, và không hoàn thành việc tu học, sẽ gây ra tranh chấp trong Tăng đoàn, điều đó sẽ gây tổn hại và bất hạnh cho nhiều người, gây mất mát, tổn hại và đau khổ cho chư thiên và loài người. Này, nếu các ông thấy bất kỳ gốc rễ tranh chấp nào như vậy ở trong chính mình hay ở bên ngoài, các ông nên cố gắng từ bỏ chính gốc rễ tranh chấp xấu xa đó. Và nếu các ông không thấy bất kỳ gốc rễ tranh chấp nào như vậy ở trong chính mình hay ở bên ngoài, các ông nên thực hành sao cho gốc rễ tranh chấp xấu xa đó không bùng phát trong tương lai. [247] Như vậy là có sự từ bỏ gốc rễ tranh chấp xấu xa đó; như vậy là có sự không bùng phát của gốc rễ tranh chấp xấu xa đó trong tương lai. Đó là sáu nguồn gốc tranh chấp.
12. "Này Ānanda, có bốn loại tranh tụng (litigation - các vụ việc cần giải quyết theo luật trong Tăng đoàn) này. Bốn loại đó là gì? Tranh tụng do tranh cãi (về Pháp, Luật), tranh tụng do cáo buộc (về giới hạnh), tranh tụng do phạm lỗi, và tranh tụng liên quan đến thủ tục (của Tăng đoàn). Đó là bốn loại tranh tụng. [^982]
13. "Này Ānanda, có bảy cách giải quyết tranh tụng (settlement of litigation - các phương pháp dàn xếp, hòa giải vụ việc) này. [^983] Để giải quyết và dàn xếp các vụ tranh tụng bất cứ khi nào chúng phát sinh: có thể áp dụng cách dàn xếp tranh tụng bằng cách đối chất (removal of litigation by confrontation - sammukhā-vinaya: giải quyết khi có mặt đầy đủ các bên liên quan và Tăng đoàn, dựa trên Pháp và Luật), có thể áp dụng cách dàn xếp tranh tụng dựa vào trí nhớ (removal of litigation on account of memory - sati-vinaya: áp dụng khi tỳ kheo bị cáo buộc khẳng định mình có chánh niệm và không nhớ đã phạm lỗi), có thể áp dụng cách dàn xếp tranh tụng dựa vào tình trạng mất trí trong quá khứ (removal of litigation on account of past insanity - amūḷha-vinaya: áp dụng khi tỳ kheo phạm lỗi trong lúc mất trí), thực hiện việc thừa nhận lỗi (the effecting of acknowledgement of an offence - paṭiññāta-karaṇa: giải quyết bằng cách đương sự tự thú nhận lỗi), ý kiến số đông (the opinion of the majority - yebhuyyasikā: giải quyết theo biểu quyết của đa số Tăng chúng khi không thể đạt đồng thuận), tuyên bố về hành vi xấu của ai đó (the pronouncement of bad character against someone - tassapāpiyyasikā: áp dụng cho người phạm lỗi nặng, quanh co chối tội rồi sau mới thú nhận), và phủ cỏ lên (covering over with grass - tiṇavatthāraka: phương pháp hòa giải tập thể khi cả hai bên đều có lỗi, giống như phủ cỏ lên đống rác để không ai thấy nữa).
14. "Và thế nào là dàn xếp tranh tụng bằng cách đối chất? [^984] Ở đây, các tỳ kheo đang tranh cãi: ‘Đây là Pháp,’ hay ‘Đây không phải là Pháp,’ hoặc ‘Đây là Luật,’ hay ‘Đây không phải là Luật.’ Tất cả các tỳ kheo đó nên họp lại trong sự hòa hợp. Sau đó, khi đã họp lại, đường lối của Pháp cần được đưa ra. [^985] Một khi đường lối của Pháp đã được đưa ra, vụ tranh tụng đó nên được giải quyết theo cách phù hợp với đường lối đó. Như vậy là dàn xếp tranh tụng bằng cách đối chất. Và như thế, một số vụ tranh tụng ở đây được giải quyết bằng cách dàn xếp tranh tụng bằng cách đối chất.
15. "Và thế nào là ý kiến số đông? Nếu các tỳ kheo đó không thể giải quyết vụ tranh tụng tại trú xứ đó, họ nên đến một trú xứ có số lượng tỳ kheo đông hơn. Ở đó, tất cả họ nên họp lại trong sự hòa hợp. Sau đó, khi đã họp lại, đường lối của Pháp cần được đưa ra. Một khi đường lối của Pháp đã được đưa ra, vụ tranh tụng đó nên được giải quyết theo cách phù hợp với đường lối đó. Như vậy là ý kiến số đông. Và như thế, một số vụ tranh tụng ở đây được giải quyết bằng ý kiến số đông.
16. "Và thế nào là dàn xếp tranh tụng dựa vào trí nhớ? [^986] Ở đây, một tỳ kheo khiển trách một tỳ kheo khác về một trọng tội nào đó, thuộc loại bất cộng trụ hoặc gần như bất cộng trụ (grave offence, one involving defeat or bordering on defeat - pārājikaṃ vā pārājikasāmantam vā: Các tội nghiêm trọng nhất trong giới luật. Bất cộng trụ (pārājika) là tội khiến tỳ kheo bị trục xuất vĩnh viễn khỏi Tăng đoàn. Gần như bất cộng trụ (saṅghādisesa) là tội nặng cần Tăng đoàn xử lý và thực hiện hình thức sám hối đặc biệt): [^987] ‘Thưa Tôn giả, ngài có nhớ đã phạm một trọng tội như vậy, thuộc loại bất cộng trụ hoặc gần như bất cộng trụ không?’ Vị kia nói: ‘Thưa các hiền giả, tôi không nhớ đã phạm một trọng tội như vậy, thuộc loại bất cộng trụ hoặc gần như bất cộng trụ.’ [248] Trong trường hợp này, nên tuyên bố dàn xếp tranh tụng dựa vào trí nhớ. Như vậy là dàn xếp tranh tụng dựa vào trí nhớ. Và như thế, một số vụ tranh tụng ở đây được giải quyết bằng cách dàn xếp tranh tụng dựa vào trí nhớ.
17. "Và thế nào là dàn xếp tranh tụng dựa vào tình trạng mất trí trong quá khứ? [^988] Ở đây, một tỳ kheo khiển trách một tỳ kheo khác về một trọng tội nào đó, thuộc loại bất cộng trụ hoặc gần như bất cộng trụ: ‘Thưa Tôn giả, ngài có nhớ đã phạm một trọng tội như vậy, thuộc loại bất cộng trụ hoặc gần như bất cộng trụ không?’ Vị kia nói: ‘Thưa các hiền giả, tôi không nhớ đã phạm một trọng tội như vậy, thuộc loại bất cộng trụ hoặc gần như bất cộng trụ.’ Mặc dù vị kia phủ nhận, vị khiển trách vẫn tiếp tục hỏi: ‘Chắc chắn Tôn giả phải biết rõ nếu ngài nhớ đã phạm một trọng tội như vậy, thuộc loại bất cộng trụ hoặc gần như bất cộng trụ chứ?’ Vị kia nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đã mất trí, tâm thần không ổn định, và khi tôi mất trí, tôi đã nói và làm nhiều điều không phù hợp với một vị sa-môn. Tôi không nhớ, tôi đã mất trí khi làm điều đó.’ Trong trường hợp này, nên tuyên bố dàn xếp tranh tụng dựa vào tình trạng mất trí trong quá khứ. Như vậy là dàn xếp tranh tụng dựa vào tình trạng mất trí trong quá khứ. Và như thế, một số vụ tranh tụng ở đây được giải quyết bằng cách dàn xếp tranh tụng dựa vào tình trạng mất trí trong quá khứ.
18. "Và thế nào là thực hiện việc thừa nhận lỗi? Ở đây, một vị tỳ kheo, dù bị khiển trách hay không, nhớ ra một lỗi, tiết lộ và trình bày lỗi đó. Vị ấy nên đến gặp một vị tỳ kheo trưởng lão, vắt y qua một bên vai, và đảnh lễ dưới chân vị ấy. Sau đó, ngồi xổm, chắp tay và nói: ‘Bạch Tôn giả, con đã phạm lỗi như vậy; con xin sám hối.’ Vị kia hỏi: ‘Ông có thấy (lỗi của mình) không?’ - ‘Vâng, con thấy.’ - ‘Ông sẽ thực hành sự thu thúc trong tương lai chứ?’ - ‘Con sẽ thực hành sự thu thúc trong tương lai.’ Như vậy là thực hiện việc thừa nhận lỗi. [^989] Và như thế, một số vụ tranh tụng ở đây được giải quyết bằng việc thực hiện thừa nhận lỗi. [249]
19. "Và thế nào là tuyên bố về hành vi xấu của ai đó? [^990] Ở đây, một tỳ kheo khiển trách một vị khác về một trọng tội nào đó, thuộc loại bất cộng trụ hoặc gần như bất cộng trụ: ‘Thưa Tôn giả, ngài có nhớ đã phạm một trọng tội như vậy, thuộc loại bất cộng trụ hoặc gần như bất cộng trụ không?’ Vị kia nói: ‘Thưa các hiền giả, tôi không nhớ đã phạm một trọng tội như vậy, thuộc loại bất cộng trụ hoặc gần như bất cộng trụ.’ Mặc dù vị kia phủ nhận, vị khiển trách vẫn tiếp tục hỏi: ‘Chắc chắn Tôn giả phải biết rõ nếu ngài nhớ đã phạm một trọng tội như vậy, thuộc loại bất cộng trụ hoặc gần như bất cộng trụ chứ?’ Vị kia nói: ‘Thưa các hiền giả, tôi không nhớ đã phạm một trọng tội như vậy, thuộc loại bất cộng trụ hoặc gần như bất cộng trụ. Nhưng, thưa các hiền giả, tôi nhớ đã phạm một lỗi nhỏ như vậy.’ Mặc dù vị kia phủ nhận, vị khiển trách vẫn tiếp tục hỏi: ‘Chắc chắn Tôn giả phải biết rõ nếu ngài nhớ đã phạm một trọng tội như vậy, thuộc loại bất cộng trụ hoặc gần như bất cộng trụ chứ?’ Vị kia nói: ‘Thưa các hiền giả, khi không được hỏi, tôi còn thừa nhận đã phạm lỗi nhỏ này; vậy thì khi được hỏi, tại sao tôi lại không thừa nhận đã phạm một trọng tội như vậy, thuộc loại bất cộng trụ hoặc gần như bất cộng trụ?’ Vị khiển trách nói: ‘Thưa hiền giả, nếu ông không được hỏi, ông đã không thừa nhận phạm lỗi nhỏ này; vậy thì tại sao, khi được hỏi, ông lại thừa nhận đã phạm một trọng tội như vậy, thuộc loại bất cộng trụ hoặc gần như bất cộng trụ? Chắc chắn Tôn giả phải biết rõ nếu ngài nhớ đã phạm một trọng tội như vậy, thuộc loại bất cộng trụ hoặc gần như bất cộng trụ chứ?’ Vị kia nói: ‘Thưa các hiền giả, tôi nhớ đã phạm một trọng tội như vậy, thuộc loại bất cộng trụ hoặc gần như bất cộng trụ. Tôi đã vội vàng, tôi đã bối rối, khi tôi nói rằng tôi không nhớ đã phạm một trọng tội như vậy, thuộc loại bất cộng trụ hoặc gần như bất cộng trụ.’ Như vậy là tuyên bố về hành vi xấu của ai đó. Và như thế, một số vụ tranh tụng ở đây được giải quyết bằng việc tuyên bố về hành vi xấu của ai đó. [250]
20. "Và thế nào là phủ cỏ lên? [^991] Ở đây, khi các tỳ kheo đã cãi cọ, xung đột và tranh chấp sâu sắc, họ có thể đã nói và làm nhiều điều không phù hợp với một vị sa-môn. Tất cả các tỳ kheo đó nên họp lại trong sự hòa hợp. Khi họ đã họp lại, một vị tỳ kheo có trí tuệ trong số các tỳ kheo thuộc một phe nên đứng dậy khỏi chỗ ngồi, vắt y qua một bên vai, chắp tay và tác bạch Tăng sự như sau: ‘Kính bạch chư Tôn đức Tăng, xin Tăng đoàn lắng nghe. Khi chúng con đã cãi cọ, xung đột và tranh chấp sâu sắc, chúng con đã nói và làm nhiều điều không phù hợp với một vị sa-môn. Nếu được Tăng đoàn chấp thuận, thì vì lợi ích của các vị tôn giả này và vì lợi ích của chính con, giữa Tăng đoàn, con xin sám hối, bằng phương pháp phủ cỏ lên, bất kỳ lỗi nào của các vị tôn giả này và bất kỳ lỗi nào của chính con, ngoại trừ những lỗi đáng bị khiển trách nặng và những lỗi liên quan đến cư sĩ.’ [^992]
"Sau đó, một vị tỳ kheo có trí tuệ trong số các tỳ kheo thuộc phe kia nên đứng dậy khỏi chỗ ngồi, vắt y qua một bên vai, chắp tay và tác bạch Tăng sự như sau: ‘Kính bạch chư Tôn đức Tăng, xin Tăng đoàn lắng nghe. Khi chúng con đã cãi cọ, xung đột và tranh chấp sâu sắc, chúng con đã nói và làm nhiều điều không phù hợp với một vị sa-môn. Nếu được Tăng đoàn chấp thuận, thì vì lợi ích của các vị tôn giả này và vì lợi ích của chính con, giữa Tăng đoàn, con xin sám hối, bằng phương pháp phủ cỏ lên, bất kỳ lỗi nào của các vị tôn giả này và bất kỳ lỗi nào của chính con, ngoại trừ những lỗi đáng bị khiển trách nặng và những lỗi liên quan đến cư sĩ.’ Như vậy là phủ cỏ lên. Và như thế, một số vụ tranh tụng ở đây được giải quyết bằng phương pháp phủ cỏ lên.
21. "Này Ānanda, có sáu pháp đáng nhớ (six memorable qualities - sāraṇīya dhamma: những phẩm chất giúp sống hòa hợp, đáng được ghi nhớ) này tạo ra tình thương và sự kính trọng, và đưa đến sự giúp đỡ lẫn nhau, không tranh chấp, hòa hợp và đoàn kết. [^993] Sáu pháp đó là gì?
"Ở đây, một vị tỳ kheo duy trì những hành động thân thể đầy từ ái cả khi công khai lẫn lúc riêng tư đối với các bạn đồng tu (companions in the holy life - những người cùng thực hành đời sống phạm hạnh) của mình. Đây là một pháp đáng nhớ tạo ra tình thương và sự kính trọng, và đưa đến sự giúp đỡ lẫn nhau, không tranh chấp, hòa hợp và đoàn kết.
"Lại nữa, một vị tỳ kheo duy trì những hành động lời nói đầy từ ái cả khi công khai lẫn lúc riêng tư đối với các bạn đồng tu của mình. Đây là một pháp đáng nhớ tạo ra tình thương và sự kính trọng, và đưa đến… sự đoàn kết.
"Lại nữa, một vị tỳ kheo duy trì những hành động ý nghĩ đầy từ ái cả khi công khai lẫn lúc riêng tư đối với các bạn đồng tu của mình. Đây là một pháp đáng nhớ tạo ra tình thương [251] và sự kính trọng, và đưa đến… sự đoàn kết.
"Lại nữa, một vị tỳ kheo cùng hưởng chung vật dụng với các bạn đồng tu có giới đức của mình; không giữ lại cho riêng mình, vị ấy chia sẻ với họ mọi lợi lộc phù hợp với Pháp và có được một cách đúng Pháp, ngay cả những gì trong bình bát của mình. Đây là một pháp đáng nhớ tạo ra tình thương và sự kính trọng, và đưa đến… sự đoàn kết.
"Lại nữa, một vị tỳ kheo sống cả khi công khai lẫn lúc riêng tư, cùng nhau sở hữu với các bạn đồng tu của mình những giới đức không bị phá vỡ, không sứt mẻ, không tỳ vết, không ô nhiễm, có tính giải thoát, được bậc trí tán thán, không bị hiểu sai, và dẫn đến thiền định (concentration - sự tập trung tâm ý, samādhi). Đây cũng là một pháp đáng nhớ tạo ra tình thương và sự kính trọng và đưa đến… sự đoàn kết.
"Lại nữa, một vị tỳ kheo sống cả khi công khai lẫn lúc riêng tư, cùng nhau sở hữu với các bạn đồng tu của mình quan điểm cao thượng và giải thoát (noble and emancipating view - chánh kiến giúp thoát khỏi khổ đau), dẫn dắt người thực hành theo đó đến sự đoạn tận khổ đau hoàn toàn (complete destruction of suffering - sự chấm dứt hoàn toàn mọi khổ đau, mục tiêu cuối cùng của Phật giáo). Đây cũng là một pháp đáng nhớ tạo ra tình thương và sự kính trọng, và đưa đến sự giúp đỡ lẫn nhau, không tranh chấp, hòa hợp và đoàn kết. "Đó là sáu pháp đáng nhớ tạo ra tình thương và sự kính trọng, và đưa đến sự giúp đỡ lẫn nhau, không tranh chấp, hòa hợp và đoàn kết.
22. “Này Ānanda, nếu ông thực hành và duy trì sáu pháp đáng nhớ này, ông có thấy bất kỳ lời nói nào, dù nhỏ nhặt hay thô thiển, mà ông không thể kham nhẫn không?”[^994] - “Bạch Đức Thế Tôn, không ạ.” “Vậy thì, này Ānanda, hãy thực hành và duy trì sáu pháp đáng nhớ này. Điều đó sẽ dẫn đến lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho ông.”
Đó là những gì Đức Thế Tôn đã nói. Tôn giả Ānanda hoan hỷ và tín thọ lời dạy của Đức Thế Tôn.