MN 123. Hy Hữu và Kỳ Diệu

(Kinh Acchariya-abbhūta)

1. Tôi nghe như vầy. Một thời Đức Thế Tôn trú tại Xá-vệ (Sāvatthī), trong vườn ông Jeta (Kỳ-đà), tu viện ông Anāthapiṇ̣ika (Cấp Cô Độc).

2. Khi ấy, một số tỳ kheo (monks-bhikkhus-nhà sư) đang ngồi trong giảng đường, nơi họ tụ họp sau khi đi khất thực về và dùng bữa xong, thì cuộc thảo luận này khởi lên giữa họ: “Thật hy hữu thay, chư hiền, thật kỳ diệu thay, Như Lai (Tathāgata - người đã đến như vậy/người đã đi như vậy, một danh hiệu của Phật) thật vĩ đại và đầy quyền năng! Vì Ngài có thể biết về các vị Phật quá khứ - những vị đã đạt đến Niết-bàn cuối cùng (final Nibbāna - sự chấm dứt hoàn toàn khổ đau và tái sinh), đoạn trừ sự lan tràn [của phiền não] (cut [the tangle of] proliferation - cắt đứt sự phát triển, lan rộng của các ý niệm, vọng tưởng gây đau khổ), phá vỡ vòng luân chuyển, chấm dứt vòng luân hồi, và vượt qua mọi khổ đau - rằng các Đức Thế Tôn ấy đã sinh ra như thế nào, danh hiệu các Ngài là gì, dòng tộc các Ngài là gì, giới hạnh các Ngài ra sao, trạng thái [thiền định] của các Ngài thế nào, trí tuệ các Ngài ra sao, sự an trú [trong các tầng thiền/chứng đắc] của các Ngài thế nào, và sự giải thoát (deliverance - sự thoát khỏi khổ đau và vòng luân hồi) của các Ngài thế nào.”[^1160]

Khi ấy, Tôn giả A-nan nói với các vị tỳ kheo: “Chư hiền, các đấng Như Lai là hy hữu và có những phẩm chất hy hữu. Các đấng Như Lai là kỳ diệu và có những phẩm chất kỳ diệu.” [119]

Tuy nhiên, cuộc thảo luận của họ bị gián đoạn; vì Đức Thế Tôn xả thiền vào buổi chiều, đi đến giảng đường và ngồi xuống chỗ đã soạn sẵn. Rồi Ngài hỏi các vị tỳ kheo: “Này các tỳ kheo, các ông đang ngồi lại đây bàn luận về vấn đề gì? Và cuộc bàn luận bị gián đoạn của các ông là gì?”

“Bạch Thế Tôn, chúng con đang ngồi trong giảng đường, nơi chúng con tụ họp sau khi đi khất thực về và dùng bữa xong, thì cuộc thảo luận này khởi lên giữa chúng con: ‘Thật hy hữu thay, chư hiền, thật kỳ diệu thay… sự giải thoát của các Ngài thế nào.’ Khi ấy, bạch Thế Tôn, Tôn giả A-nan nói với chúng con: ‘Chư hiền, các đấng Như Lai là hy hữu và có những phẩm chất hy hữu. Các đấng Như Lai là kỳ diệu và có những phẩm chất kỳ diệu.’ Bạch Thế Tôn, đó là cuộc bàn luận của chúng con đã bị gián đoạn khi Đức Thế Tôn đến.”

Bấy giờ Đức Thế Tôn nói với Tôn giả A-nan: “Vậy thì, A-nan, hãy giải thích đầy đủ hơn về những phẩm chất hy hữu và kỳ diệu của Như Lai.”

3. "Con đã nghe và ghi nhớ điều này, bạch Thế Tôn, từ chính kim khẩu của Ngài: 'Này A-nan, với chánh niệm và tỉnh giác (Mindful and fully aware - sự chú tâm và nhận biết rõ ràng những gì đang xảy ra), Bồ-tát (Bodhisatta - chúng sinh đang trên đường giác ngộ, vị Phật tương lai) đã xuất hiện ở cung trời Đâu-suất (Tusita heaven - một cõi trời trong dục giới, nơi Bồ-tát thường tái sinh trước khi sinh làm người để thành Phật).[^1161] [120] Việc Bồ-tát xuất hiện ở cung trời Đâu-suất với chánh niệm và tỉnh giác – điều này con ghi nhớ là một phẩm chất hy hữu và kỳ diệu của Đức Thế Tôn.

4. "Con đã nghe và ghi nhớ điều này từ chính kim khẩu của Đức Thế Tôn: ‘Với chánh niệm và tỉnh giác, Bồ-tát đã an trú tại cung trời Đâu-suất.’ Điều này con cũng ghi nhớ là một phẩm chất hy hữu và kỳ diệu của Đức Thế Tôn.

5. "Con đã nghe và ghi nhớ điều này từ chính kim khẩu của Đức Thế Tôn: ‘Bồ-tát đã an trú tại cung trời Đâu-suất trọn vẹn tuổi thọ của mình ở đó.’ Điều này con cũng ghi nhớ là một phẩm chất hy hữu và kỳ diệu của Đức Thế Tôn.

6. "Con đã nghe và ghi nhớ điều này từ chính kim khẩu của Đức Thế Tôn: ‘Với chánh niệm và tỉnh giác, Bồ-tát đã từ trần khỏi cung trời Đâu-suất và nhập vào thai mẹ.’ Điều này con cũng ghi nhớ là một phẩm chất hy hữu và kỳ diệu của Đức Thế Tôn.

7. "Con đã nghe và ghi nhớ điều này từ chính kim khẩu của Đức Thế Tôn: ‘Khi Bồ-tát từ trần khỏi cung trời Đâu-suất và nhập vào thai mẹ, một ánh sáng vĩ đại, vô lượng, vượt xa hào quang của chư thiên đã xuất hiện trong thế giới cùng với chư thiên, Ma vương, và Phạm thiên, trong chúng sanh đời này gồm các sa-môn (recluses - người xuất gia tu hành) và bà-la-môn (brahmins - giai cấp tu sĩ, trí thức trong xã hội Ấn Độ cổ), vua chúa và thường dân. Và ngay cả trong những khoảng không gian tăm tối giữa các thế giới, trống rỗng, u ám, và hoàn toàn tối đen, nơi mà mặt trăng và mặt trời, dù hùng mạnh và quyền năng đến đâu, cũng không thể chiếu sáng tới – ngay cả ở đó, một ánh sáng vĩ đại, vô lượng, vượt xa hào quang của chư thiên cũng đã xuất hiện.[^1162] Và các chúng sinh sinh ra ở đó nhận biết được nhau nhờ ánh sáng ấy: “À, thì ra có những chúng sinh khác đã xuất hiện ở đây.” Và hệ thống mười nghìn thế giới (ten-thousandfold world system - một cụm gồm nhiều hệ thống thế giới trong vũ trụ quan Phật giáo) này rung chuyển, chấn động và lay động, và ở đó một ánh sáng vĩ đại, vô lượng, vượt xa hào quang của chư thiên cũng đã xuất hiện.’ Điều này con cũng ghi nhớ là một phẩm chất hy hữu và kỳ diệu của Đức Thế Tôn.

8. "Con đã nghe và ghi nhớ điều này từ chính kim khẩu của Đức Thế Tôn: 'Khi Bồ-tát đã nhập vào thai mẹ, có bốn vị thiên tử trẻ đến canh giữ Ngài ở bốn phương để không một người, phi nhân (non-humans - các loài chúng sinh không phải người, như chư thiên, dạ xoa, v.v.) hay bất kỳ ai có thể làm hại Bồ-tát hoặc mẹ Ngài.[^1163] Điều này con cũng ghi nhớ là một phẩm chất hy hữu và kỳ diệu của Đức Thế Tôn.

9. "Con đã nghe và ghi nhớ điều này từ chính kim khẩu của Đức Thế Tôn: ‘Khi Bồ-tát đã nhập vào thai mẹ, bà tự nhiên có giới hạnh, tự nhiên giữ giới không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, và không dùng các loại rượu và chất gây say, là nhân đưa đến sự dễ duôi (negligence - sự lơ là, thiếu chú tâm).’ Điều này con cũng ghi nhớ là một phẩm chất hy hữu và kỳ diệu của Đức Thế Tôn. [121]

10. "Con đã nghe và ghi nhớ điều này từ chính kim khẩu của Đức Thế Tôn: ‘Khi Bồ-tát đã nhập vào thai mẹ, không có ý nghĩ dục lạc nào liên quan đến nam giới khởi lên trong bà, và không một người nam nào với tâm ái dục có thể tiếp cận bà.’ Điều này con cũng ghi nhớ là một phẩm chất hy hữu và kỳ diệu của Đức Thế Tôn.

11. "Con đã nghe và ghi nhớ điều này từ chính kim khẩu của Đức Thế Tôn: ‘Khi Bồ-tát đã nhập vào thai mẹ, bà có được năm loại dục lạc giác quan (five cords of sensual pleasure - niềm vui đến từ sắc, thanh, hương, vị, xúc), và được cung phụng đầy đủ, bà tận hưởng chúng.’ Điều này con cũng ghi nhớ là một phẩm chất hy hữu và kỳ diệu của Đức Thế Tôn.

12. "Con đã nghe và ghi nhớ điều này từ chính kim khẩu của Đức Thế Tôn: ‘Khi Bồ-tát đã nhập vào thai mẹ, không có loại phiền não, đau đớn nào khởi lên trong bà; bà an lạc và không mệt mỏi thân xác. Bà thấy rõ Bồ-tát trong bụng mình với đầy đủ tay chân, không thiếu căn nào. Ví như một sợi chỉ màu xanh, vàng, đỏ, trắng, hay nâu được xâu qua một viên ngọc lưu ly trong suốt, tám cạnh, được cắt gọt khéo léo, và một người mắt sáng cầm nó lên xem xét: “Đây là một viên ngọc lưu ly trong suốt, tám cạnh, được cắt gọt khéo léo, và có một sợi chỉ màu xanh, vàng, đỏ, trắng, hay nâu xâu qua”; cũng vậy, khi Bồ-tát đã nhập vào thai mẹ… bà thấy rõ Bồ-tát trong bụng mình với đầy đủ tay chân, không thiếu căn nào.’ Điều này con cũng ghi nhớ là một phẩm chất hy hữu và kỳ diệu của Đức Thế Tôn. [122]

13. "Con đã nghe và ghi nhớ điều này từ chính kim khẩu của Đức Thế Tôn: 'Bảy ngày sau khi Bồ-tát đản sinh, mẹ Ngài qua đời và tái sinh về cõi trời Đâu-suất.[^1164] Điều này con cũng ghi nhớ là một phẩm chất hy hữu và kỳ diệu của Đức Thế Tôn.

14. "Con đã nghe và ghi nhớ điều này từ chính kim khẩu của Đức Thế Tôn: ‘Những người phụ nữ khác mang thai chín hoặc mười tháng rồi sinh con, nhưng mẹ của Bồ-tát thì không như vậy. Mẹ của Bồ-tát mang thai Ngài tròn mười tháng rồi mới sinh.’ Điều này con cũng ghi nhớ là một phẩm chất hy hữu và kỳ diệu của Đức Thế Tôn.

15. "Con đã nghe và ghi nhớ điều này từ chính kim khẩu của Đức Thế Tôn: ‘Những người phụ nữ khác sinh con khi ngồi hoặc nằm, nhưng mẹ của Bồ-tát thì không như vậy. Mẹ của Bồ-tát sinh Ngài trong tư thế đứng.’ Điều này con cũng ghi nhớ là một phẩm chất hy hữu và kỳ diệu của Đức Thế Tôn.

16. "Con đã nghe và ghi nhớ điều này từ chính kim khẩu của Đức Thế Tôn: ‘Khi Bồ-tát ra khỏi lòng mẹ, chư thiên đỡ lấy Ngài trước, sau đó mới đến con người.’ Điều này con cũng ghi nhớ là một phẩm chất hy hữu và kỳ diệu của Đức Thế Tôn.

17. "Con đã nghe và ghi nhớ điều này từ chính kim khẩu của Đức Thế Tôn: ‘Khi Bồ-tát ra khỏi lòng mẹ, Ngài không chạm đất. Bốn vị thiên tử trẻ đỡ lấy Ngài và đặt Ngài trước mặt mẹ Ngài, nói rằng: “Xin hoàng hậu hãy vui mừng, một người con đầy quyền năng đã được sinh ra cho bà.”’ Điều này con cũng ghi nhớ là một phẩm chất hy hữu và kỳ diệu của Đức Thế Tôn.

18. "Con đã nghe và ghi nhớ điều này từ chính kim khẩu của Đức Thế Tôn: ‘Khi Bồ-tát ra khỏi lòng mẹ, Ngài ra đời không tì vết, không dính [123] nước ối, máu mủ hay bất kỳ loại ô uế nào, hoàn toàn trong sạch. Ví như có một viên ngọc đặt trên tấm vải lụa xứ Kāsi, thì viên ngọc không làm bẩn tấm vải, và tấm vải cũng không làm bẩn viên ngọc. Tại sao vậy? Vì cả hai đều trong sạch. Cũng vậy, khi Bồ-tát ra khỏi lòng mẹ… hoàn toàn trong sạch.’ Điều này con cũng ghi nhớ là một phẩm chất hy hữu và kỳ diệu của Đức Thế Tôn.

19. "Con đã nghe và ghi nhớ điều này từ chính kim khẩu của Đức Thế Tôn: ‘Khi Bồ-tát ra khỏi lòng mẹ, có hai dòng nước từ trời đổ xuống, một dòng mát, một dòng ấm, để tắm cho Bồ-tát và mẹ Ngài.’ Điều này con cũng ghi nhớ là một phẩm chất hy hữu và kỳ diệu của Đức Thế Tôn.

20. "Con đã nghe và ghi nhớ điều này từ chính kim khẩu của Đức Thế Tôn: 'Ngay khi vừa sinh ra, Bồ-tát đã đứng vững bằng hai chân trên mặt đất; rồi Ngài đi bảy bước về phía bắc, dưới một chiếc lọng trắng che trên đầu, Ngài nhìn khắp bốn phương và thốt lên lời của bậc Tối Thượng (Leader of the Herd - người dẫn đầu, chỉ Đức Phật): “Ta là bậc tối thượng trên đời; Ta là bậc tốt nhất trên đời; Ta là bậc đứng đầu trên đời. Đây là lần sinh cuối cùng của ta; nay không còn tái sinh (renewal of being - sự sinh lại trong vòng luân hồi) nữa.”[^1165] Điều này con cũng ghi nhớ là một phẩm chất hy hữu và kỳ diệu của Đức Thế Tôn.

21. “Con đã nghe và ghi nhớ điều này từ chính kim khẩu của Đức Thế Tôn: ‘Khi Bồ-tát ra khỏi lòng mẹ, một ánh sáng vĩ đại, vô lượng, vượt xa hào quang của chư thiên đã xuất hiện trong thế giới cùng với chư thiên, Ma vương, và Phạm thiên, trong chúng sanh đời này gồm các sa-môn và bà-la-môn, vua chúa và thường dân. Và ngay cả trong những khoảng không gian tăm tối giữa các thế giới, trống rỗng, u ám, và hoàn toàn tối đen, nơi mà mặt trăng và mặt trời, dù hùng mạnh và quyền năng đến đâu, cũng không thể chiếu sáng tới – [124] ngay cả ở đó, một ánh sáng vĩ đại, vô lượng, vượt xa hào quang của chư thiên cũng đã xuất hiện. Và các chúng sinh sinh ra ở đó nhận biết được nhau nhờ ánh sáng ấy: “À, thì ra có những chúng sinh khác đã xuất hiện ở đây.” Và hệ thống mười nghìn thế giới này rung chuyển, chấn động và lay động, và ở đó một ánh sáng vĩ đại, vô lượng, vượt xa hào quang của chư thiên cũng đã xuất hiện.’ Việc khi Bồ-tát ra khỏi lòng mẹ, một ánh sáng vĩ đại, vô lượng, vượt xa hào quang của chư thiên đã xuất hiện… điều này con cũng ghi nhớ là một phẩm chất hy hữu và kỳ diệu của Đức Thế Tôn.”

22. “Vậy thì, A-nan, hãy ghi nhớ thêm điều này như một phẩm chất hy hữu và kỳ diệu của Như Lai: Này A-nan, đối với Như Lai, các cảm thọ (feelings - vedanā - các cảm giác dễ chịu, khó chịu, hoặc trung tính) được biết rõ khi chúng khởi sinh, khi chúng hiện hữu, khi chúng biến mất; các tri giác (perceptions - saññā - sự nhận biết, ghi nhận đối tượng) được biết rõ khi chúng khởi sinh, khi chúng hiện hữu, khi chúng biến mất; các tư tưởng (thoughts - vitakka - các ý nghĩ, suy tư) được biết rõ khi chúng khởi sinh, khi chúng hiện hữu, khi chúng biến mất.[^1166] Hãy ghi nhớ thêm điều này nữa, A-nan, như một phẩm chất hy hữu và kỳ diệu của Như Lai.”

23. “Bạch Thế Tôn, vì đối với Đức Thế Tôn, các cảm thọ được biết rõ khi chúng khởi sinh, khi chúng hiện hữu, khi chúng biến mất; các tri giác được biết rõ khi chúng khởi sinh, khi chúng hiện hữu, khi chúng biến mất; các tư tưởng được biết rõ khi chúng khởi sinh, khi chúng hiện hữu, khi chúng biến mất – điều này con cũng ghi nhớ là một phẩm chất hy hữu và kỳ diệu của Đức Thế Tôn.”

Đó là những lời Tôn giả A-nan đã nói. Đức Đạo Sư chấp thuận. Các vị tỳ kheo hoan hỷ và vui thích với những lời của Tôn giả A-nan.

123. KINH HY HỮU VỊ TẰNG HỮU PHÁP

123. KINH HY HỮU VỊ TẰNG HỮU PHÁP (Acchariya-abbhùtadhamma Sutta)

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà-lâm), tại tịnh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Ðộc).

Rồi một số rất đông Tỷ-kheo, sau buổi ăn, sau khi đi khất thực về, đang ngồi tụ họp trong thị giả đường (upatthanasala), câu chuyện này được khởi lên giữa chúng Tăng:

"Thật hy hữu thay chư Hiền! Thật vị tằng hữu thay chư Hiền, là đại thần thông lực, đại uy lực của Như Lai! Vì Ngài biết được chư Phật quá khứ, đã nhập Niết-bàn, đã đoạn các hý luận, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt luân hồi, đã thoát ly mọi khổ: “Chư Thế Tôn ấy sanh tánh như vậy, danh tánh như vậy, tộc tánh như vậy, giới hạnh như vậy, pháp hạnh như vậy, tuệ hạnh như vậy, trú hạnh như vậy, chư Thế Tôn ấy giải thoát như vậy”.

Khi được nghe nói như vậy, Tôn giả Ananda nói với các Tỷ-kheo ấy: “Thật hy hữu thay chư Hiền, Như Lai được đầy đủ các pháp hy hữu! Thật vị tằng hữu thay chư Hiền, Như Lai được đầy đủ các pháp vị tằng hữu!”

Và câu chuyện giữa các Tỷ-kheo ấy bị gián đoạn. Rồi Thế Tôn vào buổi chiều, từ Thiền tịnh độc cư đứng dậy, đi đến thị giả đường, sau khi đến, ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo, nay các Ông ngồi nói chuyện gì? Câu chuyện gì giữa các Ông bị gián đoạn?

– Ở đây, bạch Thế Tôn, chúng con sau buổi ăn, sau khi đi khất thực trở về, chúng con ngồi tụ họp tại thị giả đường, câu chuyện sau đây được khởi lên: “Hy hữu thay, chư Hiền! … chư Thế Tôn ấy được giải thoát như vậy”. Khi được nghe nói vậy, bạch Thế Tôn, Tôn giả Ananda nói với chúng con như sau: “Thật hy hữu thay… Như Lai được đầy đủ các pháp hy hữu! Thật vị tằng hữu thay… Như Lai được đầy đủ các pháp vị tằng hữu!” Câu chuyện này giữa chúng con, bạch Thế Tôn, bị gián đoạn. Rồi Thế Tôn đến.

Thế Tôn bảo Tôn giả Ananda:

– Do vậy, này Ananda, hãy nói lên nhiều nữa, những đặc tánh hy hữu, vị tằng hữu của Như Lai.

– Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con tận mặt ghi nhớ từ Thế Tôn: “Chánh niệm tỉnh giác, này Ananda, Bồ-tát sanh trong Thiên chúng (Kaya) Tusita”. Vì rằng, bạch Thế Tôn, chánh niệm tỉnh giác Bồ-tát sanh trong Thiên chúng Tusita, con thọ trì sự việc này, bạch Thế Tôn, là một hy hữu, một vị tằng hữu của Thế Tôn.

Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con tận mặt ghi nhớ từ Thế Tôn: “Chánh niệm tỉnh giác, này Ananda, Bồ-tát an trú trong Thiên chúng Tusita”. Vì rằng, bạch Thế Tôn, chánh niệm tỉnh giác, Bồ-tát an trú trong Thiên chúng Tusita, con thọ trì sự việc này, bạch Thế Tôn, là một hy hữu, một vị tằng hữu của Thế Tôn.

Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con tận mặt ghi nhớ từ Thế Tôn: “Chánh niệm tỉnh giác, này Ananda, Bồ-tát an trú tại Thiên chúng Tusita cho đến trọn thọ mạng”. Vì rằng, bạch Thế Tôn, chánh niệm tỉnh

giác, Bồ-tát an trú tại Thiên chúng Tusita cho đến trọn thọ mạng, con thọ trì sự việc này, bạch Thế Tôn, là một hy hữu, một vị tằng hữu của Thế Tôn.

Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con tận mặt ghi nhớ từ Thế Tôn: “Chánh niệm, tỉnh giác này Ananda, Bồ-tát sau khi từ Thiên chúng Tusita mạng chung, nhập vào mẫu thai”. Vì rằng, bạch Thế Tôn, chánh niệm tỉnh giác, Bồ-tát sau khi từ Thiên chúng Tusita mạng chung, nhập vào mẫu thai, con thọ trì sự việc này, bạch Thế Tôn, là một hy hữu, một vị tằng hữu của Thế Tôn.

Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con tận mặt ghi nhớ từ Thế Tôn: “Khi Bồ-tát nhập vào mẫu thai, này Ananda, khi ấy một hào quang vô lượng, thần diệu, thắng xa oai lực của chư Thiên hiện ra cùng khắp thế giới, gồm có các thế giới ở trên chư Thiên, thế giới của các Ma vương và Phạm thiên và thế giới ở dưới gồm các vị Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người. Cho đến các thế giới ở giữa các thế giới, tối tăm, u ám không có nền tảng, những cảnh giới mà mặt trăng mặt trời với đại thần lực, với đại oai lực như vậy cũng không thể chiếu thấu, trong những cảnh giới ấy, một hào quang vô lượng, thắng xa oai lực của chư Thiên hiện ra. Và các chúng sanh sống tại những chỗ ấy nhờ hào quang ấy mới thấy nhau và nói: “Cũng có những chúng sanh khác sống ở đây”. Và mười ngàn thế giới này chuyển động, rung động, chuyển động mạnh. Và hào quang vô lượng, thần diệu, thắng xa oai lực của chư Thiên hiện ra ở thế giới. Vì rằng, bạch Thế Tôn, con thọ trì sự việc này, bạch Thế Tôn, là một hy hữu, một vị tằng hữu của Thế Tôn”.

Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con tận mặt ghi nhớ từ Thế Tôn: “Khi Bồ-tát nhập mẫu thai, này Ananda, bốn vị Thiên tử đến canh gác bốn phương trời và nói: “Không cho một ai, người hay không phải loài người được phiền nhiễu Bồ-tát, hay mẹ vị Bồ-tát”. Vì rằng, bạch Thế Tôn, con thọ trì sự việc này, bạch Thế Tôn, là một hy hữu, một vị tằng hữu của Thế Tôn”.

Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con tận mặt ghi nhớ từ Thế Tôn: “Khi Bồ-tát nhập mẫu thai, này Ananda, mẹ Bồ-tát giữ giới một cách hồn nhiên, không sát sanh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói láo, không uống các thứ rượu nấu, rượu lên chất men”. Vì rằng, bạch Thế Tôn, con thọ trì sự việc này, bạch Thế Tôn, là một hy hữu. là một vị tằng hữu của Thế Tôn.

Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con tận mặt ghi nhớ từ Thế Tôn: “Khi Bồ-tát nhập mẫu thai, này Ananda, mẹ Bồ-tát không khởi dục tâm đối với một nam nhân nào, và mẹ Bồ-tát không bị xâm phạm bởi bất kỳ người đàn ông nào có nhiễm tâm”. Vì rằng, bạch Thế Tôn, con thọ trì sự việc này, bạch Thế Tôn, là một hy hữu, một vị tằng hữu của Thế Tôn.

Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con tận mặt ghi nhớ từ Thế Tôn: “Khi Bồ-tát nhập mẫu thai, này Ananda, mẹ vị Bồ-tát tận hưởng năm dục công đức đầy đủ, tận hưởng trọn năm dục công đức”. Vì rằng, bạch Thế Tôn, con thọ trì sự việc này, bạch Thế Tôn, là một hy hữu, một vị tằng hữu của Thế Tôn.

Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con tận mặt ghi nhớ từ Thế Tôn: "Khi Bồ-tát nhập mẫu thai, này Ananda, mẹ Bồ-tát không bị một bệnh tật gì. Bà sống với tâm hoan hỷ, với tâm khoan khoái. Bà thấy trong bào thai của mình vị Bồ-tát đầy đủ mọi bộ phận và chân tay. Này Ananda, ví như viên ngọc lưu ly, thanh tịnh, thuần nhất, có tám cạnh, khéo cắt, khéo dũa, trong sáng, không tỳ vết, hoàn hảo trong mọi phương diện. Rồi một sợi dây được xâu qua viên ngọc ấy, dây màu xanh, màu vàng, màu đỏ, màu trắng hay màu vàng lợt. Nếu có người có mắt để viên ngọc trên bàn tay của mình, người ấy sẽ thấy rõ ràng: “Ðây là viên ngọc lưu ly, thanh tịnh, thuần nhất, có tám cạnh, khéo cắt, khéo dũa, trong sáng, không tỳ vết, hoàn hảo trong mọi phương diện. Ðây là sợi dây xâu qua, sợi dây màu xanh, màu vàng, màu đỏ, màu trắng hay màu vàng lợt”. Cũng vậy, này Ananda, khi Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ Bồ-tát không bị một bệnh tật gì. Bà sống với tâm hoan hỷ, với thân khoan khoái.

Bà thấy trong bào thai của mình vị Bồ-tát đầy đủ bộ phận và chân tay". Vì rằng, bạch Thế Tôn, con thọ trì sự việc này, bạch Thế Tôn, là một hy hữu, một vị tằng hữu của Thế Tôn.

Bạch Thế Tôn con tận mặt nghe, con tận mặt ghi nhớ từ Thế Tôn: “Sau khi sanh Bồ-tát bảy ngày, này Ananda, mẹ Bồ-tát mệnh chung và sanh lên cõi trời Ðâu suất”. Vì rằng, bạch Thế Tôn, con thọ trì sự việc này, bạch Thế Tôn, là một hy hữu, một vị tằng hữu của Thế Tôn.

Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con tận mặt ghi nhớ từ Thế Tôn: “Trong khi các người đàn bà khác, này Ananda, mang bầu thai trong bụng chín tháng hay mười tháng rồi mới sanh, mẹ Bồ-tát sanh Bồ-tát không phải như vậy. Mẹ Bồ-tát mang Bồ-tát trong bụng mười tháng rồi mới sanh”. Vì rằng, bạch Thế Tôn, con thọ trì sự việc này, bạch Thế Tôn, là một hy hữu, một vị tằng hữu của Thế Tôn.

Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con tận mặt ghi nhớ từ Thế Tôn: “Trong khi các người đàn bà khác, này Ananda, hoặc ngồi hoặc nằm mà sanh con, mẹ vị Bồ-tát sanh Bồ- tát không phải như vậy. Mẹ Bồ-tát đứng mà sanh Bồ-tát”. Vì rằng bạch Thế Tôn, con thọ trì sự việc này, bạch Thế Tôn, là một hy hữu, một vị tằng hữu của Thế Tôn.

Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con tận mặt ghi nhớ từ Thế Tôn: “Khi Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, này Ananda, chư Thiên đỡ lấy Ngài trước, sau mới đến loài người”. Vì rằng, bạch Thế Tôn, con thọ trì sự việc này, bạch Thế Tôn là một hy hữu, một vi tằng hữu của Thế Tôn.

Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con tận mặt ghi nhớ từ Thế Tôn: "Khi Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, này Ananda, Bồ-tát không đụng đến đất. Có bốn Thiên tử đỡ lấy Ngài, đặt Ngài trước bà mẹ và thưa: “Hoàng hậu hãy hoan hỷ! Hoàng Hậu sanh một bậc vĩ nhân”. Vì rằng, bạch Thế Tôn, con thọ trì sự việc này, bạch Thế Tôn, là một hy hữu, một vị tằng hữu của Thế Tôn.

Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con tận mặt ghi nhớ từ Thế Tôn: “Khi Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, này Ananda, Ngài sanh ra thanh tịnh, không bị nhiễm ô bởi nước nhớt nào, không bị nhiễm ô bởi loại mủ nào, không bị nhiễm ô bởi loại máu nào, không bị nhiễm ô bởi bất cứ vật bất tịnh nào, thanh tịnh, trong sạch. Này Ananda, ví như một viên ngọc ma-ni bảo châu đặt trên một tấm vải Ba-la-nại. Viên ngọc không làm nhiễm ô tấm vải Ba-la-nại, tấm vải Ba-la-nai cũng không làm nhiễm ô hòn ngọc. Vì sao vậy? Vì cả hai đều thanh tịnh. Cũng vậy, này Ananda, khi Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, Ngài sanh ra thanh tịnh, không bị nhiễm ô bởi nước nhớt nào, không bị nhiễm ô bởi loại mủ nào, không bị nhiễm ô bởi loại máu nào, không bị nhiễm ô bởi bất cứ sự vật bất tịnh nào, thanh tịnh, trong sạch”. Vì rằng, bạch Thế Tôn, con thọ trì sự việc này, bạch Thế Tôn, là một hy hữu, một vị tằng hữu của Thế Tôn.

Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con tận mặt ghi nhớ từ Thế Tôn: “Khi Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, này Ananda, hai dòng nước từ hư không hiện ra, một dòng lạnh, một dòng nóng. Hai dòng nước ấy tắm rửa sạch sẽ cho Bồ-tát và cho bà mẹ”. Vì rằng, bạch Thế Tôn, con thọ trì sự việc này, bạch Thế Tôn, là một hy hữu, một vị tằng hữu của Thế Tôn.

Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con tận mặt ghi nhớ từ Thế Tôn: "Bồ-tát khi sanh ra, này Ananda, Ngài đứng vững, thăng bằng trên hai chân, mặt hướng phía Bắc, bước đi bảy bước, một lọng trắng được che lên. Ngài nhìn khắp cả mọi phương lên tiếng như con ngưu vương, thốt ra lời như sau: “Ta là bậc tối thượng ở trên đời! Ta là bậc tối tôn ở trên đời! Ta là bậc cao nhất ở trên đời! Nay là đời sống cuối cùng, không còn phải tái sanh ở đời này nữa”. Vì rằng, bạch Thế Tôn, con thọ trì sự việc này, bạch Thế Tôn, là một hy hữu, một vị tằng hữu của Thế Tôn.

Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con tận mặt ghi nhớ từ Thế Tôn: "Khi Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, này Ananda, khi ấy một hào quang vô lượng thần diệu, thắng xa oai lực của chư Thiên, hiện ra cùng khắp

thế giới, gồm có các thế giới trên chư Thiên, thế giới của các Ma vương và Phạm thiên, và thế giới ở dưới gồm các Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người. Cho đến các cảnh giới giữa các thế giới, tối tăm, u ám, không có nền tảng, những cảnh giới mà mặt trăng mặt trời với đại thần lực, đại oai lực như vậy cũng không thể chiếu thấu, trong những cảnh giới ấy một hào quang vô lượng, thắng xa oai lực chư Thiên hiện ra. Và các chúng sanh sống tại các chỗ ấy, nhờ hào quang ấy mới thấy nhau mà nói: “Cũng có những chúng sanh khác sống ở đây”. Và mười ngàn thế giới này chuyển động, rung động, chuyển động mạnh. Và hào quang vô lượng thần diệu, thắng xa oai lực của chư Thiên hiện ra ở thế giới. Vì rằng, bạch Thế Tôn, con thọ trì sự việc này, bạch Thế Tôn là một hy hữu, một vị tằng hữu của Thế Tôn.

– Do vậy, này Ananda, hãy thọ trì sự việc này là một hy hữu, một vị tằng hữu của Như Lai. Ở đây, này Ananda, các cảm thọ khởi lên nơi Thế Tôn được biết đến; được biết đến, chúng an trú; được biết đến, chúng đi đến biến hoại; các tưởng được biết đến; các tầm khởi lên được biết đến; được biết đến, chúng an trú; được biết đến, chúng đi đến biến hoại. Này Ananda, hãy thọ trì việc này là một hy hữu, một vị tằng hữu của Như Lai.

– Vì rằng, bạch Thế Tôn, các cảm thọ khởi lên nơi Thế Tôn được biết đến; được biết đến, chúng an trú; được biết đến, chúng đi đến biến hoại; các tưởng được biết đến; các tầm khởi lên được biết đến; được biết đến, chúng an trú; được biết đến, chúng đi đến biến hoại. Bạch Thế Tôn, con thọ trì sự việc này là một hy hữu, một vị tằng hữu của Như Lai.

Tôn giả Ananda, nói như vậy. Bậc Ðạo Sư chấp nhận. Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Tôn giả Ananda nói.

-ooOoo-

Từ ngữ:

• Tỳ kheo / bhikkhu / monk: Nhà sư Phật giáo Theravada đã thọ giới cụ túc (giới luật cao nhất dành cho tu sĩ).
• Như Lai / Tathāgata / Thus Gone One/Thus Come One: Một danh hiệu tôn kính của Đức Phật, thường được hiểu là “Người đã đến như vậy” (đến với chân lý) hoặc “Người đã đi như vậy” (đi theo con đường giác ngộ), chỉ sự chứng ngộ và thể hiện chân lý tối thượng.
• Niết-bàn cuối cùng / final Nibbāna / final Nirvana (parinibbāna): Trạng thái chấm dứt hoàn toàn mọi khổ đau, phiền não và vòng luân hồi sinh tử sau khi thân xác của một vị Phật hay A-la-hán tan rã. Đây là mục tiêu tối hậu của người tu Phật.
• Đoạn trừ sự lan tràn [của phiền não] / cut [the tangle of] proliferation / papañca-nirodha: Cắt đứt, chấm dứt papañca - sự phức tạp hóa, sự lan man của các ý niệm, vọng tưởng, định kiến sai lầm dựa trên bản ngã, vốn là nguồn gốc của khổ đau và trói buộc trong luân hồi.
• Sự giải thoát / deliverance / vimutti: Sự thoát khỏi mọi khổ đau, phiền não và vòng luân hồi sinh tử (saṃsāra), đồng nghĩa với Niết-bàn (Nibbāna).
• Chánh niệm và tỉnh giác / mindful and fully aware / sati-sampajañña: Hai yếu tố quan trọng trong thiền tập. Chánh niệm (sati) là sự chú tâm, ghi nhận không phán xét đối với những gì đang xảy ra trong hiện tại. Tỉnh giác (sampajañña) là sự nhận biết rõ ràng, hiểu biết đúng đắn về bản chất của những gì đang diễn ra (ví dụ: biết rõ hành động, mục đích, tính phù hợp, bản chất vô thường, khổ, vô ngã của hiện tượng).
• Bồ-tát / Bodhisatta / Bodhisattva: Một chúng sinh đã phát tâm và đang thực hành con đường tu tập để đạt đến giác ngộ hoàn toàn (thành Phật) vì lợi ích của tất cả chúng sinh. Trong kinh này, thuật ngữ này chỉ tiền thân của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni trước khi Ngài thành đạo.
• Cung trời Đâu-suất / Tusita heaven / Tusita Devaloka: Một trong sáu cõi trời của Dục giới (Kāmaloka). Đây là nơi các vị Bồ-tát thường tái sinh vào kiếp áp chót trước khi giáng sinh làm người ở cõi người để thành Phật.
• Sa-môn / recluse / samaṇa: Thuật ngữ chỉ chung các tu sĩ, người xuất gia tu hành khổ hạnh trong các truyền thống tôn giáo Ấn Độ cổ, bao gồm cả Phật giáo, Kỳ Na giáo và các trường phái khác, những người từ bỏ đời sống thế tục để tìm cầu giải thoát.
• Bà-la-môn / brahmin / brāhmaṇa: Thành viên của giai cấp cao nhất trong hệ thống bốn giai cấp xã hội Ấn Độ cổ (varna), thường đảm nhiệm vai trò tu sĩ, tế lễ, học giả, người nắm giữ và giảng dạy kinh Vệ Đà.
• Hệ thống mười nghìn thế giới / ten-thousandfold world system / dasasahassi lokadhātu: Một khái niệm trong vũ trụ quan Phật giáo, chỉ một cụm vũ trụ cực lớn, bao gồm một nghìn hệ thống gồm một nghìn thế giới (tức một triệu thế giới), hoặc đôi khi được hiểu là mười nghìn thế giới. Đây là phạm vi mà ảnh hưởng của một vị Phật có thể lan tỏa.
• Phi nhân / non-human / amanussa: Các loài chúng sinh không phải con người, bao gồm chư thiên (deva), a-tu-la (asura), ngạ quỷ (peta), các loài địa ngục (niraya), súc sinh (tiracchāna), dạ xoa (yakkha), các loài thần linh khác, v.v.
• Dễ duôi / negligence / pamāda: Sự lơ là, thiếu chú tâm, buông thả, không cẩn trọng trong việc tu tập các thiện pháp (kusala dhamma) và tránh xa các ác pháp (akusala dhamma). Đây là trạng thái đối nghịch với sự không dễ duôi, tinh tấn (appamāda).
• Năm loại dục lạc giác quan / five cords of sensual pleasure / pañca kāmaguṇa: Năm loại đối tượng hấp dẫn của năm giác quan, trói buộc chúng sinh vào dục giới: sắc đẹp (rūpa) đối với mắt, âm thanh hay (sadda) đối với tai, mùi thơm (gandha) đối với mũi, vị ngon (rasa) đối với lưỡi, và sự tiếp xúc êm ái (phoṭṭhabba) đối với thân.
• Bậc Tối Thượng / Leader of the Herd / yūthabha: Nghĩa đen là con bò đực đầu đàn, mạnh mẽ nhất, dẫn dắt cả đàn. Trong kinh điển Phật giáo, từ này được dùng như một ẩn dụ để chỉ Đức Phật là bậc Thầy, bậc Lãnh đạo tối cao, không ai sánh bằng trong thế gian.
• Tái sinh / renewal of being / punabbhava: Sự sinh lại, sự tiếp nối của dòng tâm thức trong một cảnh giới khác (cõi trời, người, a-tu-la, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục) sau khi chết, diễn ra liên tục trong vòng luân hồi (saṃsāra) do năng lực của nghiệp (kamma) và phiền não (kilesa) chi phối, cho đến khi đạt được Niết-bàn.
• Cảm thọ / feelings / vedanā: Một trong năm uẩn (khandha), là kinh nghiệm cảm giác trực tiếp phát sinh khi có sự tiếp xúc (phassa) giữa nội căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) và ngoại cảnh (sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp). Có ba loại cảm thọ chính: lạc thọ (sukha vedanā - dễ chịu), khổ thọ (dukkha vedanā - khó chịu), và xả thọ (adukkhamasukha vedanā - không khổ không lạc, trung tính).
• Tri giác / perceptions / saññā: Một trong năm uẩn (khandha), là chức năng nhận biết, ghi nhận, đặt tên, và hình thành khái niệm về đối tượng đã được cảm nhận qua các giác quan. Ví dụ, khi mắt thấy một vật màu xanh, tri giác nhận biết đó là “màu xanh”.
• Tư tưởng / thoughts / vitakka: Sự suy nghĩ, ý niệm, sự hướng tâm đến một đối tượng. Trong thiền định, vitakka (tầm) là yếu tố đầu tiên của tầng thiền thứ nhất, là sự đưa tâm đến, áp tâm vào đối tượng thiền. Trong ngữ cảnh thông thường, nó chỉ các ý nghĩ, suy tư khởi lên trong tâm.