MN 35. KINH NGĂN SACCAKA

(Cūḷasaccakasutta) Bản tóm tắt→

1. Tôi đã nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Vesāli, trong rừng Đại Lâm, tại Trùng Các Giảng Đường.

2. Lúc bấy giờ, Saccaka, con trai của Nigaṇṭha, đang sống tại Vesāli. Ông ta là một người hay tranh luận, tự xưng là người trí, được đông đảo quần chúng tôn kính. Ông ta nói những lời này giữa hội chúng tại Vesāli: “Ta không thấy bất kỳ một sa-môn hay bà-la-môn nào, dù là người đứng đầu hội chúng, người đứng đầu nhóm, đạo sư của nhóm, hay thậm chí là người tự xưng là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, mà khi bị ta dùng lý lẽ để tranh luận lại không run sợ, không rúng động, không run rẩy, và không toát mồ hôi nách. Thậm chí, nếu ta dùng lý lẽ để tranh luận với một cây cột vật vô tri (vô tình / acetana), cây cột ấy bị ta dùng lý lẽ tranh luận cũng sẽ run sợ, rúng động, run rẩy. Huống hồ là một con người bằng xương bằng thịt!”

3. Rồi Tôn giả Assaji, vào buổi sáng, mặc y, mang bát, đi vào Vesāli để khất thực. Saccaka, con trai của Nigaṇṭha, trong lúc đang đi dạo thư giãn chân quanh Vesāli, nhìn thấy Tôn giả Assaji đang đi tới từ đằng xa. Thấy vậy, ông ta đi đến chỗ Tôn giả Assaji; sau khi đến, ông ta chào hỏi Tôn giả Assaji.

MN 35. TIỂU KINH SACCAKA

(Cùlasaccaka Sutta)

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở tại Vesali, rừng Ðại Lâm, tại giảng đường Trùng Các.

Lúc bấy giờ Niganthaputta Saccaka ở tại Vesali tánh ưa luận chiến, biện luận thiện xảo, được số đông tôn kính. Vị này thường tuyên bố cho hội chúng ở Vesali: “Ta không thấy một Sa-môn hay một Bà-la- môn nào, là vị Hội chủ, là vị Giáo trưởng, vị Sư trưởng Giáo hội, dầu tự cho là bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác, khi đối thoại với ta, không ai là không run sợ, không hoảng sợ, không khiếp sợ, không ai là không toát mồ hôi nách. Dầu ta có đối thoại với một cột trụ vô tình, cột trụ ấy khi đối thoại với ta cũng run sợ, cũng hoảng sợ, cũng khiếp sợ, huống nữa là một người thường”.

Rồi Tôn giả Assaji vào buổi sáng đắp y, cầm bát vào Vesali để khất thực. Niganthaputta Saccaka, thường hay ngao du thiên hạ, thấy Tôn giả Assaji từ xa đi lại. Sau khi thấy, Niganthaputta Saccaka liền đến gần Tôn giả Assaji, nói lên những lời hỏi thăm, chào đón, xã giao rồi đứng một bên. Sau khi đứng một bên, Niganthaputta Saccaka nói với Tôn giả Assaji:

Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu, ông ta đứng sang một bên. Đứng một bên, Saccaka, con trai của Nigaṇṭha, nói với Tôn giả Assaji điều này: “Này Tôn giả Assaji, Sa-môn Gotama rèn luyện các học trò (đệ tử / sāvake) như thế nào, và phần lớn những lời hướng dẫn (giáo giới / anusāsanī) của Sa-môn Gotama dành cho các học trò diễn ra theo cách nào?”

4. “Này Aggivessana, Thế Tôn rèn luyện các học trò như thế này, và phần lớn những lời hướng dẫn của Thế Tôn dành cho các học trò diễn ra theo cách này: ‘vật chất (sắc / rūpa), này các tỳ kheo, là không bền vững (vô thường / anicca); cảm giác (thọ / vedanā) là không bền vững; nhận thức (tưởng / saññā) là không bền vững; hoạt động (hành / saṅkhārā) là không bền vững; ‘cái biết’ (thức / viññāṇa) là không bền vững. vật chất, này các tỳ kheo, không phải tự ngã (vô ngã / anattā); cảm giác không phải tự ngã; nhận thức không phải tự ngã; hoạt động không phải tự ngã; ‘cái biết’ không phải tự ngã. Mọi thứ do hợp lại mà thành, không bền vững (các hành là vô thường / sabbe saṅkhārā aniccā), mọi Quy luật (pháp / dhammā) là không phải tự ngã.’ Này Aggivessana, Thế Tôn rèn luyện các học trò như thế này, và phần lớn những lời hướng dẫn của Thế Tôn dành cho các học trò diễn ra theo cách này.”

“Thật là một điều khó nghe thay, thưa Tôn giả Assaji, khi chúng tôi phải nghe Sa-môn Gotama có quan điểm như vậy. Mong sao có một lúc nào đó chúng tôi được gặp Tôn giả Gotama, mong sao có một cuộc trò chuyện, mong sao chúng tôi có thể tách ông ấy ra khỏi quan điểm sai lầm đó.”

5. Lúc bấy giờ, có khoảng năm trăm người Licchavi đang tụ tập tại hội trường vì một công việc nào đó. Saccaka, con trai của Nigaṇṭha, đi đến chỗ những người Licchavi ấy; sau khi đến, ông ta nói với những người Licchavi: “Hãy tiến lên, thưa các ngài Licchavi! Hãy tiến lên, thưa các ngài Licchavi! Hôm nay tôi sẽ có một cuộc trò chuyện với Sa-môn Gotama. Nếu Sa-môn Gotama giữ vững lập trường đúng như vị học trò tên là tỳ kheo Assaji đã trình bày, thì giống như một người đàn ông khỏe mạnh nắm lấy lông của một con cừu lông dài rồi kéo tới, kéo lui, kéo vòng quanh; cũng vậy, tôi sẽ dùng lý lẽ để kéo tới, kéo lui, kéo vòng quanh Sa-môn Gotama. Giống như một người thợ nấu rượu khỏe mạnh ném một tấm phên lọc rượu lớn xuống hồ nước sâu, nắm lấy góc phên rồi kéo tới, kéo lui, kéo vòng quanh; cũng vậy, tôi sẽ dùng lý lẽ để kéo tới, kéo lui, kéo vòng quanh Sa-môn Gotama. Giống như một người nghiện rượu khỏe mạnh nắm lấy góc màng lọc rượu rồi giũ xuống, giũ lên, đập mạnh; cũng vậy, tôi sẽ dùng lý lẽ để giũ xuống, giũ lên, đập mạnh Sa-môn Gotama. Giống như một con voi sáu mươi tuổi đi xuống một hồ sen sâu và chơi trò chơi gọi là ‘rửa gai dầu’; cũng vậy, tôi nghĩ tôi sẽ chơi trò ‘rửa gai dầu’ với Sa-môn Gotama. Hãy tiến lên, thưa các ngài Licchavi! Hãy tiến lên, thưa các ngài Licchavi! Hôm nay tôi sẽ có một cuộc trò chuyện với Sa-môn Gotama.”

6. Tại đó, một số người Licchavi nói như sau: “Sa-môn Gotama là ai mà có thể bác bỏ được lý lẽ của Saccaka, con trai của Nigaṇṭha? Trái lại, chính Saccaka, con trai của Nigaṇṭha, sẽ bác bỏ lý lẽ của Sa-môn Gotama.”

Một số người Licchavi khác lại nói: “Saccaka, con trai của Nigaṇṭha, là ai mà có thể bác bỏ được lý lẽ của Thế Tôn? Trái lại, chính Thế Tôn sẽ bác bỏ lý lẽ của Saccaka, con trai của Nigaṇṭha.”

Rồi Saccaka, con trai của Nigaṇṭha, được bao quanh bởi khoảng năm trăm người Licchavi, đi đến rừng Đại Lâm, tại Trùng Các Giảng Đường.

7. Lúc bấy giờ, có nhiều tỳ kheo đang đi kinh hành ngoài trời. Saccaka, con trai của Nigaṇṭha, đi đến chỗ các tỳ kheo ấy; sau khi đến, ông ta nói với các tỳ kheo: “Thưa các ngài, hiện nay Tôn giả Gotama đang ở đâu? Chúng tôi muốn được gặp Tôn giả Gotama.”

“Này Aggivessana, Thế Tôn đã đi sâu vào rừng Đại Lâm và đang ngồi nghỉ trưa dưới gốc một cái cây.”

8. Rồi Saccaka, con trai của Nigaṇṭha, cùng với hội chúng Licchavi đông đảo đi sâu vào rừng Đại Lâm, đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông ta trao đổi những lời chào hỏi với Thế Tôn. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu, ông ta ngồi xuống một bên. Những người Licchavi ấy, có người đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; có người trao đổi lời chào hỏi với Thế Tôn, sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu rồi ngồi xuống một bên; có người chắp tay vái chào Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; có người xưng tên và dòng họ trước mặt Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; có người giữ im lặng rồi ngồi xuống một bên.

– Này Tôn giả Assaji, Sa-môn Gotama huấn luyện đệ tử như thế nào? Và có những bộ môn nào mà phần lớn Sa-môn Gotama giảng dạy được dành cho đệ tử?

– Này Aggivessana, như thế này, Thế Tôn huấn luyện đệ tử. Với những bộ môn như thế này, phần lớn Sa-môn Gotama giảng dạy được dành cho đệ tử: “Này các Tỷ-kheo, sắc là vô thường, thọ là vô thường, tưởng là vô thường, hành là vô thường, thức là vô thường. Này các Tỷ-kheo, sắc là vô ngã, thọ là vô ngã, tưởng là vô ngã, hành là vô ngã, thức là vô ngã. Tất cả hành là vô thường, tất cả pháp là vô ngã”. Như vậy này Aggivessana, Thế Tôn huấn luyện các đệ tử. Như vậy là các bộ môn mà phần lớn Thế Tôn giảng dạy được dành cho đệ tử.

– Này Tôn giả Assaji, thật sự chúng tôi đã thất vọng khi nghe Sa-môn Gotama thuyết giảng như vậy. Rất có thể chúng tôi sẽ gặp Tôn giả Gotama một thời nào đó và tại một chỗ nào đó. Rất có thể sẽ có một cuộc thảo luận. Rất có thể chúng tôi sẽ đoạn trừ ác tà kiến ấy.

Lúc bấy giờ, có khoảng độ năm trăm vị Licchavi tập hợp tai giảng đường vì một vài công vụ. Rồi Niganthaputta Saccaka đến chỗ các Licchavi ấy, sau khi đến, liền nói các vị ấy như sau:

– Hãy đến, các Tôn giả Licchavi; hãy đến các Tôn giả Licchavi. Hôm nay sẽ có cuộc đàm luận giữa Sa- môn Gotama với ta. Nếu Sa-môn Gotama đứng đối thoại với ta như Tỷ-kheo Assaji, một vị đệ tử danh tiếng của ông ta đã làm, thì như một lực sĩ tay nắm chặt lông một con cừu có lông dài, có thể kéo tới, dặc lui, vần quanh; cũng vậy, ta dùng lời nói, kéo tới, dặc lui, vần quanh Sa-môn Gotama. Cũng như một người lực sĩ nấu rượu, sau khi nhận chìm một thùng rượu lớn xuống hồ nước sâu, nắm một góc thùng có thể kéo tới, dặc lui, vần quanh; cũng vậy, ta dùng lời nói, kéo tới, dặc lui, vần quanh Sa-môn Gotama. Và cũng như một lực sĩ nghiện rượu, sống phóng đãng, sau khi nắm góc một cái sàng, lắc qua lắc lại, lắc xoay quanh. Cũng vậy, ta sẽ dùng lời nói, lắc qua lắc lại, lắc xoay quanh Sa-môn Gotama. Và cũng như một con voi lớn sáu mươi tuổi, sau khi lặn xuống một hồ nước sâu, lại chơi trò phun nước; cũng vậy, ta nghĩ ta sẽ chơi trò chơi phun nước với Sa-môn Gotama. Hãy đến, các Tôn giả Licchavi. Hãy đến các Tôn giả Licchavi. Hôm nay sẽ có cuộc đàm luận giữa Sa-môn Gotama với ta.

Một số Licchavi nói như sau:

– Làm sao Sa-môn Gotama có thể luận thắng Niganthaputta Saccaka? Niganthaputta Saccaka sẽ luận thắng Sa-môn Gotama.

Một số Licchavi lại nói như sau:

– Làm sao chỉ là Niganthaputta Saccaka lại có thể luận thắng Thế Tôn? Thế Tôn sẽ luận thắng Niganthaputta Saccaka.

Rồi Niganthaputta Saccaka với khoảng năm trăm Licchavi vây quanh, cùng đi đến Ðại Lâm, giảng đường Trùng Các.

Lúc bấy giờ một số đông các Tỷ-kheo đang đi qua lại giữa trời. Niganthaputta Saccaka đến các Tỷ-kheo, sau khi đến, liền nói với các vị ấy:

– Chư Tôn giả, nay Tôn giả Gotama ở đâu? Chúng tôi muốn yết kiến Tôn giả Gotama.

– Này Aggivessana, Thế Tôn sau khi đi sâu vào rừng Ðại Lâm, đang ngồi dưới một gốc cây để nghỉ trưa.

Rồi Niganthaputta Saccaka cùng với đại chúng Licchavi, sau khi đi sâu vào rừng Ðại Lâm, đến tại chỗ Thế Tôn. Sau khi đến Niganthaputta Saccaka nói lên với Thế Tôn những lời chúc tụng, hỏi thăm xã giao rồi ngồi xuống một bên. Một số Licchavi đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số Licchavi nói lên với Thế Tôn những lời chúc tụng, hỏi thăm xã giao rồi ngồi xuống một bên; một số Licchavi chấp tay vái Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số Licchavi xưng tên họ của mình rồi ngồi xuống một bên; một số Licchavi im lặng ngồi xuống một bên.

9. Ngồi một bên, Saccaka, con trai của Nigaṇṭha, nói với Thế Tôn điều này: “Tôi muốn hỏi Tôn giả Gotama một điểm nhỏ, nếu Tôn giả Gotama cho phép tôi đặt câu hỏi.”

“Hãy hỏi đi, này Aggivessana, bất cứ điều gì ông muốn.”

“Tôn giả Gotama rèn luyện các học trò như thế nào, và phần lớn những lời hướng dẫn của Tôn giả Gotama dành cho các học trò diễn ra theo cách nào?”

“Này Aggivessana, Ta rèn luyện các học trò như thế này, và phần lớn những lời hướng dẫn của Ta dành cho các học trò diễn ra theo cách này: ‘vật chất, này các tỳ kheo, là không bền vững; cảm giác là không bền vững; nhận thức là không bền vững; hoạt động là không bền vững; ‘cái biết’ là không bền vững. vật chất, này các tỳ kheo, không phải tự ngã; cảm giác không phải tự ngã; nhận thức không phải tự ngã; hoạt động không phải tự ngã; ‘cái biết’ không phải tự ngã. Mọi thứ do hợp lại mà thành, không bền vững, mọi Quy luật là không phải tự ngã.’ Này Aggivessana, Ta rèn luyện các học trò như thế này, và phần lớn những lời hướng dẫn của Ta dành cho các học trò diễn ra theo cách này.”

10. “Một ví dụ hiện lên trong tôi, thưa Tôn giả Gotama.”

“Hãy nói ra ví dụ đó đi, này Aggivessana,” Thế Tôn nói.

"Thưa Tôn giả Gotama, giống như bất kỳ loại hạt giống hay cây cỏ nào lớn lên, phát triển và trưởng thành, tất cả chúng đều dựa vào đất, đứng vững trên đất. Bằng cách đó, những hạt giống và cây cỏ này mới lớn lên, phát triển và trưởng thành. Hoặc thưa Tôn giả Gotama, giống như bất kỳ công việc nặng nhọc nào được thực hiện, tất cả đều dựa vào đất, đứng vững trên đất. Bằng cách đó, những công việc nặng nhọc này mới được thực hiện.

Cũng y như vậy, thưa Tôn giả Gotama, con người có vật chất là cái tôi cốt lõi (ngã / attā), đứng vững trên vật chất mà tạo ra điều tốt hay điều xấu; con người có cảm giác là cái tôi cốt lõi, đứng vững trên cảm giác mà tạo ra điều tốt hay điều xấu; con người có nhận thức là cái tôi cốt lõi, đứng vững trên nhận thức mà tạo ra điều tốt hay điều xấu; con người có hoạt động là cái tôi cốt lõi, đứng vững trên hoạt động mà tạo ra điều tốt hay điều xấu; con người có ‘cái biết’ là cái tôi cốt lõi, đứng vững trên ‘cái biết’ mà tạo ra điều tốt hay điều xấu."

11. “Này Aggivessana, có phải ông đang nói thế này: ‘vật chất là cái tôi cốt lõi của tôi, cảm giác là cái tôi cốt lõi của tôi, nhận thức là cái tôi cốt lõi của tôi, hoạt động là cái tôi cốt lõi của tôi, ‘cái biết’ là cái tôi cốt lõi của tôi’?”

“Đúng vậy, thưa Tôn giả Gotama, tôi nói như thế này: ‘vật chất là cái tôi cốt lõi của tôi, cảm giác là cái tôi cốt lõi của tôi, nhận thức là cái tôi cốt lõi của tôi, hoạt động là cái tôi cốt lõi của tôi, ‘cái biết’ là cái tôi cốt lõi của tôi’, và đám đông này cũng nói như vậy.”

“Đám đông thì không giúp được gì cho [quan điểm] ông đâu, này Aggivessana? Này Aggivessana, ông hãy xác nhận chính lập luận của mình đi.”

“Thưa Tôn giả Gotama, tôi nói như thế này: ‘vật chất là cái tôi cốt lõi của tôi, cảm giác là cái tôi cốt lõi của tôi, nhận thức là cái tôi cốt lõi của tôi, hoạt động là cái tôi cốt lõi của tôi, ‘cái biết’ là cái tôi cốt lõi của tôi’.”

12. “Nếu vậy, này Aggivessana, Ta sẽ hỏi ông về chính điểm này, ông thấy thế nào thì hãy trả lời như thế ấy. Ông nghĩ sao, này Aggivessana, một vị vua Sát-đế-lỵ đã lên ngôi, ví dụ như vua Pasenadi của nước Kosala, hay vua Ajātasattu Vedehiputta của nước Māgadha, có quyền lực trong vương quốc của mình để xử tử người đáng bị xử tử, phạt tiền người đáng bị phạt tiền, lưu đày người đáng bị lưu đày không?”

“Thưa Tôn giả Gotama, một vị vua Sát-đế-lỵ đã lên ngôi, ví dụ như vua Pasenadi của nước Kosala, hay vua Ajātasattu Vedehiputta của nước Māgadha, có quyền lực trong vương quốc của mình để xử tử người đáng bị xử tử, phạt tiền người đáng bị phạt tiền, lưu đày người đáng bị lưu đày. Thưa Tôn giả Gotama, ngay cả những hội chúng và các nhóm này—như nhóm Vajjī và nhóm Malla—cũng có quyền lực trong lãnh thổ của họ để xử tử người đáng bị xử tử, phạt tiền người đáng bị phạt tiền, lưu đày người đáng bị lưu đày. Huống hồ là một vị vua Sát-đế-lỵ đã lên ngôi, như vua Pasenadi của nước Kosala, hay vua Ajātasattu Vedehiputta của nước Māgadha? Vị ấy có quyền lực đó, thưa Tôn giả Gotama, và vị ấy xứng đáng có quyền lực đó.”

13. “Ông nghĩ sao, này Aggivessana, khi ông nói rằng: ‘vật chất là cái tôi cốt lõi của tôi’, ông có quyền lực kiểm soát đối với vật chất ấy để ra lệnh: ‘Mong sao vật chất của tôi như thế này, mong sao vật chất của tôi đừng như thế kia’ không?” Khi được hỏi như vậy, Saccaka, con trai của Nigaṇṭha, giữ im lặng.

Lần thứ hai, Thế Tôn nói với Saccaka, con trai của Nigaṇṭha: “Ông nghĩ sao, này Aggivessana, khi ông nói rằng: ‘vật chất là cái tôi cốt lõi của tôi’, ông có quyền lực kiểm soát đối với vật chất ấy để ra lệnh: ‘Mong sao vật chất của tôi như thế này, mong sao vật chất của tôi đừng như thế kia’ không?” Lần thứ hai, Saccaka, con trai của Nigaṇṭha, vẫn giữ im lặng.

Rồi Thế Tôn nói với Saccaka, con trai của Nigaṇṭha: “Bây giờ hãy trả lời đi, này Aggivessana, đây không phải là lúc để ông giữ im lặng. Này Aggivessana, bất cứ ai được Như Lai hỏi một câu hỏi hợp lý đến lần thứ ba mà không trả lời, thì ngay tại đó đầu của người ấy sẽ vỡ làm bảy mảnh.”

14. Lúc bấy giờ, Dạ-xoa Vajirapāṇi (Kim Cương Thủ) cầm một chày kim cương bằng sắt, rực cháy, đỏ rực, phát sáng, đứng lơ lửng trên không trung ngay phía trên Saccaka, con trai của Nigaṇṭha, nghĩ rằng: “Nếu Saccaka, con trai của Nigaṇṭha, được Thế Tôn hỏi một câu hỏi hợp lý đến lần thứ ba mà không trả lời, ta sẽ đập vỡ đầu hắn làm bảy mảnh ngay tại đây.” Cả Thế Tôn và Saccaka, con trai của Nigaṇṭha, đều nhìn thấy Dạ-xoa Vajirapāṇi.

Khi ấy, Saccaka, con trai của Nigaṇṭha, hoảng sợ, kinh hãi, lông tóc dựng ngược, tìm kiếm sự bảo vệ từ Thế Tôn, tìm kiếm nơi trú ẩn từ Thế Tôn, tìm kiếm chỗ nương tựa từ Thế Tôn, liền nói với Thế Tôn: “Xin Tôn giả Gotama hãy hỏi tôi, tôi sẽ trả lời.”

15. “Ông nghĩ sao, này Aggivessana, khi ông nói rằng: ‘vật chất là cái tôi cốt lõi của tôi’, ông có quyền lực kiểm soát đối với vật chất ấy để ra lệnh: ‘Mong sao vật chất của tôi như thế này, mong sao vật chất của tôi đừng như thế kia’ không?”

“Thưa Tôn giả Gotama, không thể được.”

16. “Hãy suy nghĩ (tác ý / manasi karohi), này Aggivessana; sau khi suy nghĩ kỹ, này Aggivessana, hãy trả lời. Lời nói trước của ông không khớp với lời nói sau, và lời nói sau không khớp với lời nói trước. Ông nghĩ sao, này Aggivessana, khi ông nói rằng: ‘cảm giác là cái tôi cốt lõi của tôi’, ông có quyền lực kiểm soát đối với cảm giác ấy để ra lệnh: ‘Mong sao cảm giác của tôi như thế này, mong sao cảm giác của tôi đừng như thế kia’ không?”

“Thưa Tôn giả Gotama, không thể được.”

17. “Hãy suy nghĩ, này Aggivessana; sau khi suy nghĩ kỹ, này Aggivessana, hãy trả lời. Lời nói trước của ông không khớp với lời nói sau, và lời nói sau không khớp với lời nói trước. Ông nghĩ sao, này Aggivessana, khi ông nói rằng: ‘nhận thức là cái tôi cốt lõi của tôi’, ông có quyền lực kiểm soát đối với nhận thức ấy để ra lệnh: ‘Mong sao nhận thức của tôi như thế này, mong sao nhận thức của tôi đừng như thế kia’ không?”

“Thưa Tôn giả Gotama, không thể được.”

18. “Hãy suy nghĩ, này Aggivessana; sau khi suy nghĩ kỹ, này Aggivessana, hãy trả lời. Lời nói trước của ông không khớp với lời nói sau, và lời nói sau không khớp với lời nói trước. Ông nghĩ sao, này Aggivessana, khi ông nói rằng: ‘hoạt động là cái tôi cốt lõi của tôi’, ông có quyền lực kiểm soát đối với các hoạt động ấy để ra lệnh: ‘Mong sao hoạt động của tôi như thế này, mong sao hoạt động của tôi đừng như thế kia’ không?”

“Thưa Tôn giả Gotama, không thể được.”

19. “Hãy suy nghĩ, này Aggivessana; sau khi suy nghĩ kỹ, này Aggivessana, hãy trả lời. Lời nói trước của ông không khớp với lời nói sau, và lời nói sau không khớp với lời nói trước. Ông nghĩ sao, này Aggivessana, khi ông nói rằng: ‘‘cái biết’ là cái tôi cốt lõi của tôi’, ông có quyền lực kiểm soát đối với ‘cái biết’ ấy để ra lệnh: ‘Mong sao ‘cái biết’ của tôi như thế này, mong sao ‘cái biết’ của tôi đừng như thế kia’ không?”

“Thưa Tôn giả Gotama, không thể được.”

20. “Hãy suy nghĩ, này Aggivessana; sau khi suy nghĩ kỹ, này Aggivessana, hãy trả lời. Lời nói trước của ông không khớp với lời nói sau, và lời nói sau không khớp với lời nói trước. Ông nghĩ sao, này Aggivessana, vật chất là thường hằng hay không bền vững?”

“Thưa Tôn giả Gotama, là không bền vững.”

“Cái gì không bền vững, thì nó là đau khổ (khổ / dukkha) hay hạnh phúc (lạc / sukha)?”

“Thưa Tôn giả Gotama, là đau khổ.”

“Cái gì không bền vững, đau khổ, mang tính chất biến đổi (hoại diệt pháp / vipariṇāmadhamma), thì có hợp lý không khi xem xét nó là: ‘Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là cái tôi cốt lõi của tôi’?”

“Thưa Tôn giả Gotama, không thể được.”

“Ông nghĩ sao, này Aggivessana, cảm giác […lặp lại…] nhận thức […lặp lại…] hoạt động […lặp lại…] Ông nghĩ sao, này Aggivessana, ‘cái biết’ là thường hằng hay không bền vững?”

“Thưa Tôn giả Gotama, là không bền vững.”

“Cái gì không bền vững, thì nó là đau khổ hay hạnh phúc?”

“Thưa Tôn giả Gotama, là đau khổ.”

“Cái gì không bền vững, đau khổ, mang tính chất biến đổi, thì có hợp lý không khi xem xét nó là: ‘Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là cái tôi cốt lõi của tôi’?”

“Thưa Tôn giả Gotama, không thể được.”

21. “Ông nghĩ sao, này Aggivessana, một người bám chặt vào đau khổ, đi đến đau khổ, dính mắc vào đau khổ, và xem xét đau khổ là: ‘Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là cái tôi cốt lõi của tôi’, liệu người ấy có thể tự mình hiểu biết trọn vẹn (liễu tri / parijāneyya) đau khổ, hay có thể loại bỏ hoàn toàn đau khổ để sống không?”

“Làm sao có thể được, thưa Tôn giả Gotama? Không thể được, thưa Tôn giả Gotama.”

“Ông nghĩ sao, này Aggivessana, sự việc đang là như vậy, có phải ông đang bám chặt vào đau khổ, đi đến đau khổ, dính mắc vào đau khổ, và xem xét đau khổ là: ‘Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là cái tôi cốt lõi của tôi’ không?”

“Làm sao lại không phải vậy, thưa Tôn giả Gotama? Đúng là như vậy, thưa Tôn giả Gotama.”

22. "Này Aggivessana, giống như một người cần lõi cây, tìm kiếm lõi cây, đi tìm lõi cây, mang theo một cái rìu sắc bén đi vào rừng. Ở đó, người ấy thấy một thân cây chuối lớn, thẳng, tươi tốt, chưa sinh buồng. Người ấy chặt đứt phần gốc, sau khi chặt phần gốc thì chặt phần ngọn, sau khi chặt phần ngọn thì lột từng bẹ lá. Khi lột từng bẹ lá ở đó, người ấy thậm chí không tìm thấy phần dác gỗ, huống hồ là lõi cây?

Cũng y như vậy, này Aggivessana, khi bị Ta truy vấn, chất vấn, và vặn hỏi về chính lập luận của mình, ông trở nên trống rỗng, vô nghĩa, và thất bại. Này Aggivessana, ông đã nói những lời này giữa hội chúng tại Vesāli: ‘Ta không thấy bất kỳ một sa-môn hay bà-la-môn nào, dù là người đứng đầu hội chúng, người đứng đầu nhóm, đạo sư của nhóm, hay thậm chí là người tự xưng là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, mà khi bị ta dùng lý lẽ để tranh luận lại không run sợ, không rúng động, không run rẩy, và không toát mồ hôi nách. Thậm chí, nếu ta dùng lý lẽ để tranh luận với một cây cột vật vô tri, cây cột ấy bị ta dùng lý lẽ tranh luận cũng sẽ run sợ, rúng động, run rẩy. Huống hồ là một con người bằng xương bằng thịt!’ Nhưng này Aggivessana, bây giờ những giọt mồ hôi đang rịn ra trên trán ông, thấm qua áo choàng ngoài và rơi xuống đất. Còn Ta, này Aggivessana, hiện tại không có một giọt mồ hôi nào trên cơ thể." Nói rồi, Thế Tôn để lộ cơ thể màu vàng kim của mình trước hội chúng. Khi được nói như vậy, Saccaka, con trai của Nigaṇṭha, ngồi im lặng, bối rối, rũ vai, cúi đầu, ủ rũ, không nói được lời nào.

Niganthaputta Saccaka sau khi ngồi xuống một bên nói với Thế Tôn:

– Tôi muốn hỏi Tôn giả Gotama một vấn đề, nếu Tôn giả Gotama cho phép tôi được hỏi.

– Này Aggivessana, hãy hỏi như Ông muốn.

– Tôn giả Gotama huấn luyện đệ tử như thế nào? Những bộ môn nào mà phần lớn Sa-môn Gotama giảng dạy được dành cho đệ tử?

– Này Aggivessana, như thế này Ta huấn luyện đệ tử. Với những bộ môn này, phần lớn Ta giảng dạy được dành cho đệ tử: “Này các Tỷ-kheo, sắc là vô thường, thọ là vô thường, tưởng là vô thường, hành là vô thường, thức là vô thường. Này các Tỷ-kheo, sắc là vô ngã, thọ là vô ngã, tưởng là vô ngã, hành là vô ngã, thức là vô ngã. Tất cả hành là vô thường, tất cả pháp là vô ngã”. Như vậy này Aggivessana, Ta huấn luyện các đệ tử. Các bộ môn như vậy, phần lớn ta giảng dạy được dành cho đệ tử.

– Này Tôn giả Gotama, tôi có một ví dụ.

Thế Tôn nói:

– Này Aggivessana, hãy nói lên ví dụ ấy.

– Như các hột giống, các cây cỏ này được lớn lên, được trưởng thành, được hưng thịnh là vì tất cả chúng đều y cứ vào đất, nương tựa vào đất. Nhờ vậy các hột giống, các cây cỏ này được lớn lên, được trưởng thành, được hưng thịnh. Tôn giả Gotama, như các công nghiệp nặng nhọc này được tạo tác, tất cả

chúng đều y cứ vào đất, nương tựa vào đất. Nhờ vậy, các công nghiệp nặng nhọc này được tạo tác. Cũng vậy, này Tôn giả Gotama, như người này mà tự ngã là sắc, nhờ nương tựa sắc làm thiện sự hay ác sự; như người này mà tự ngã là thọ, nhờ nương tựa thọ làm thiện sự hay ác sự; như người này mà tự ngã là tưởng, nhờ nương tựa tưởng làm thiện sự hay ác sự; như người này mà tự ngã là các hành, nhờ nương tựa các hành làm thiện sự hay ác sự; như người này mà tự ngã là thức, nhờ nương tựa thức làm thiện sự hay ác sự.

– Này Aggivessana, như vậy có phải ông nói: “Sắc là tự ngã của ta, thọ là tự ngã của ta, tưởng là tự ngã của ta, hành là tự ngã của ta, thức là tự ngã của ta”?

– Tôn giả Gotama, như vậy tôi nói: “Sắc là tự ngã của ta, thọ là tự ngã của ta, tưởng là tự ngã của ta, hành là tự ngã của ta, thức là tự ngã của ta”. Và như đại chúng này cũng vậy.

– Này Aggivessana, đại chúng này có quan hệ gì với Ông? Này Aggivessana, hãy giải thích lời nói của Ông.

– Tôn giả Gotama, như vậy tôi nói: “Sắc là tự ngã của ta, thọ là tự ngã của ta, tưởng là tự ngã của ta, hành là tự ngã của ta, thức là tự ngã của ta”.

– Này Aggivessana, Ta sẽ hỏi Ông trở lại về vấn đề này. Ông có thể trả lời nếu Ông muốn. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Một vị vua Sát-đế-lị đã làm lễ quán đảnh, như vua Pasenadi nước Kosala, vua Ajatasattu con bà Vedehi nước Magadha, vua này có quyền hành trong quốc gia của mình, muốn giết những ai đáng bị giết, muốn tước đoạt những ai đáng bị tước đoạt, muốn tẩn xuất những ai đáng bị tẩn xuất không?

– Tôn giả Gotama, một vua Sát-đế-lị đã làm lễ quán đảnh, như vua Pasenadi nước Kosala, vua Ajatasattu, con bà Vedehi nước Magadha, vua này có quyền hành trong quốc gia của mình, muốn giết những ai đáng bị giết, muốn tước đoạt những ai đáng bị tước đoạt, muốn tẩn xuất những ai đáng bị tẩn xuất. Này Tôn giả Gotama, cho đến các giáo đoàn, các đoàn thể, như các Vajji, các Malla, vẫn có quyền hành trong quốc gia của mình, muốn giết những ai đáng bị giết, muốn tước đoạt những ai đáng bị tước đoạt, muốn tẩn xuất những ai đáng bị tẩn xuất, còn nói gì một vua Sát-đế-lị đã làm lễ quán đảnh, như vua Pasenadi nước Kosala, vua Ajatasattu con bà Vedehi nước Magadha. Này Tôn giả Gotama, vị ấy có quyền hành ấy và xứng đáng có quyền hành ấy.

– Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như Ông nói: “Sắc là tự ngã của ta”, Ông có quyền hành gì đối với sắc ấy và có nói được rằng: “Sắc của tôi như thế này, sắc của tôi không phải như thế này” không?

Ðược nói vậy Niganthaputta Saccaka giữ im lặng. Lần thứ hai, Thế Tôn nói với Niganthaputta Saccaka:

– Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như Ông nói: “Sắc là tự ngã của ta”, Ông có quyền hành gì đối với sắc ấy và có nói được rằng: “Sắc của tôi phải như thế này, sắc của tôi không phải như thế này” không?

Lần thứ hai, Niganthaputta Saccaka vẫn giữ im lặng.

Rồi Thế Tôn nói với Niganthaputta Saccaka:

– Này Aggivessana, nay Ông phải trả lời. Nay không phải lúc Ông giữ im lặng nữa. Này Aggivessana, ai được Như Lai hỏi đến lần thứ ba một câu hỏi hợp lý mà không trả lời, thời đầu của người ấy sẽ bị bể ra làm bảy mảnh tại chỗ.

Lúc bấy giờ thần Dạ xoa Vajirapani (Kim Cang Thủ) đang cầm một chùy sắt to lớn, cháy đỏ, sáng chói, đứng trên không trên đầu Niganthaputta Saccaka với ý định: “Nếu Thế Tôn hỏi đến câu hỏi thứ ba, một câu hỏi hợp lý mà Niganthaputta Saccaka không trả lời, thì ta sẽ đánh bể đầu nó ra làm bảy mảnh”. Chỉ có Thế Tôn và Niganthaputta Saccaka mới thấy thần Dạ xoa Vajirapani. Niganthaputta Saccaka sợ hãi, hoảng hốt, lông tóc dựng, ngược, chỉ tìm thấy sự che chở nơi Thế Tôn, chỉ tìm thấy sự an ổn nơi Thế Tôn, chỉ tìm thấy sự nương tựa nơi Thế Tôn, liền bạch Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama hãy hỏi tôi, tôi sẽ trả lời.

– Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như Ông nói: “Sắc là tự ngã của ta”, thì Ông có quyền hành gì đối với sắc ấy và có nói được rằng: “Sắc của tôi phải như thế này, sắc của tôi không phải như thế này” không?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Hãy suy nghiệm kỹ, này Aggivessana. Sau khi suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy trả lời. Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói đầu của Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời nói cuối của Ông. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như Ông nói: “Thọ là tự ngã của ta”, Ông có quyền hành gì đối với thọ ấy và có nói được, rằng: “Thọ của tôi phải như thế này, thọ của tôi không phải như thế này” không?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Hãy suy nghiệm kỹ, này Aggivessana. Sau khi suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy trả lời. Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói đầu của Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời nói cuối của Ông. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như Ông nói: “Tưởng là tự ngã của ta”, Ông có quyền hành gì đối với tưởng ấy và có nói được rằng: “Tưởng của tôi phải như thế này, tưởng của tôi không phải như thế này” không?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Hãy suy nghiệm kỹ, này Aggivessana. Sau khi suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy trả lời. Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói đầu của Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời nói cuối của Ông. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như Ông nói: “Các hành là tự ngã của ta”, Ông quyền hành gì đối với tự ngã ấy và có nói được rằng: “Các hành của tôi phải như thế này, các hành của tôi không phải như thế này” không?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Hãy suy nghiệm kỹ, này Aggivessana. Sau khi suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy trả lời. Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói đầu của Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời nói cuối của Ông. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như Ông nói: “Thức là tự ngã của ta”, Ông quyền hành gì đối với tự ngã ấy và có nói được rằng: “Thức của tôi phải như thế này, thức của tôi không phải như thế này” không?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Hãy suy nghiệm kỹ, này Aggivessana. Sau khi suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy trả lời. Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói đầu của Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời nói cuối của Ông. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Sắc là thường hay vô thường?

– Vô thường, Tôn giả Gotama.

– Cái gì vô thường thì cái ấy là khổ hay lạc?

– Là khổ, Tôn giả Gotama.

– Cái gì vô thường, khổ, biến hoại; có hợp lý chăng khi chánh quán cái ấy là: “Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi”?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Thọ… (như trên)… tưởng… (như trên)… các hành… (như trên)… Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Thức là thường hay vô thường?

– Vô thường, Tôn giả Gotama.

– Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

– Là khổ, Tôn giả Gotama.

– Cái gì vô thường, khổ, biến hoại; có hợp lý chăng khi chánh quán cái ấy là: “Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi”?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Ai ái luyến khổ, chấp trước khổ, tham đắm khổ, quán khổ và nói: “Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi”. Người ấy có thể liễu tri cái khổ của tự mình hay có thể sống trừ diệt khổ không?

– Làm sao có thể được, Tôn giả Gotama? Không thể như vậy, Tôn giả Gotama.

– Này Aggivessana, như một người muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây, đi chỗ này chỗ kia tìm kiếm lõi cây. Người ấy cầm một cái búa sắc bén, đi vào rừng. Người ấy có thể thấy ở đây thân một cây chuối lớn thẳng đứng, còn trẻ, không có khúc đốt. Người ấy có thể chặt gốc cây ấy. Sau khi chặt gốc cây, người ấy chặt ngọn cây. Sau khi chặt ngọn cây, người ấy có thể lột ra các lá cuộn tròn. Nhưng khi lột ra các lá cuộn tròn, người ấy không tìm được giác cây, còn nói gì đến lõi cây. Cũng vậy này Aggivessana, khi được Ta hỏi, Ta cật vấn, Ta chất vấn về những lời của Ông, Ông đã tự tỏ ra trống rỗng, trống không, thất bại. Nhưng này Aggivessana, những lời nói mà Ông tuyên bố cho hội chúng ở Vesali: “Ta không thấy một Sa-môn hay Bà-la-môn nào, là vị Hội chủ, là vị Giáo trưởng, vị Sư trưởng Giáo hội, dầu có tự cho là bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác, khi đối thoại với Ta, không ai là không run sợ, không hoảng sợ, không khiếp sợ, không ai là không bị toát mồ hôi nách. Dầu Ta có đối thoại với một cột trụ vô tình, cột trụ ấy khi đối thoại với ta cũng run sợ, cũng hoảng sợ, cũng khiếp sợ, huống nữa là một người thường”. Nhưng chính từ nơi trán của Ông, này một người thường. Nhưng chính từ nơi trán của ông, này Aggivessana, những giọt mồ hôi đang chảy xuống, sau khi thấm qua thượng y, đang rơi xuống đất. Còn Ta, này Aggivessana, nay không có mồ hôi nào trên thân Ta.

Rồi Thế Tôn để lộ kim thân cho Hội chúng ấy thấy. Khi nghe nói vậy, Niganthaputta Saccaka im lặng, hổ thẹn, thụt vai, cúi đầu, ngồi bàng hoàng, không nói một lời.

23. Lúc bấy giờ, Dummukha, một người Licchavi, thấy Saccaka, con trai của Nigaṇṭha, đang ngồi im lặng, bối rối, rũ vai, cúi đầu, ủ rũ, không nói được lời nào, liền nói với Thế Tôn: “Một ví dụ hiện lên trong con, bạch Thế Tôn.”

“Hãy nói ra ví dụ đó đi, này Dummukha,” Thế Tôn nói.

“Bạch Thế Tôn, giống như không xa một ngôi làng hay thị trấn có một hồ nước. Trong đó có một con cua. Rồi bạch Thế Tôn, có nhiều cậu bé và cô bé đi ra từ ngôi làng hay thị trấn đó, đến hồ nước ấy; sau khi đến, chúng lội xuống hồ, bắt con cua lên khỏi nước và đặt trên bờ. Bất cứ khi nào con cua ấy thò cái càng nào ra, những cậu bé và cô bé ấy liền dùng gậy hoặc mảnh sành đập đứt, bẻ gãy, nghiền nát cái càng đó. Bạch Thế Tôn, khi tất cả các càng đã bị đập đứt, bẻ gãy, nghiền nát, con cua ấy không thể nào bò xuống hồ nước đó lại như trước nữa. Cũng y như vậy, bạch Thế Tôn, tất cả những sự vặn vẹo, những sự lắt léo, những sự giãy giụa của Saccaka, con trai của Nigaṇṭha, đều đã bị Thế Tôn đập đứt, bẻ gãy, nghiền nát; và bây giờ, bạch Thế Tôn, Saccaka, con trai của Nigaṇṭha, không thể nào đến gần Thế Tôn với ý định tranh luận nữa.”

24. Khi được nói như vậy, Saccaka, con trai của Nigaṇṭha, nói với Dummukha, người Licchavi: "Hãy đợi đấy, Dummukha! Hãy đợi đấy, Dummukha! Chúng tôi không nói chuyện với ông, ở đây chúng tôi đang nói chuyện với Tôn giả Gotama.

Hãy để qua một bên những lời nói của chúng tôi và của các sa-môn, bà-la-môn khác, thưa Tôn giả Gotama. Tôi nghĩ đó chỉ là những lời nói suông. Theo những cách nào (cho đến mức độ nào / kittāvatā) thì một học trò của Tôn giả Gotama là người thực hành giáo pháp, làm theo lời khuyên, đã vượt qua nghi ngờ, không còn phân vân, đạt được sự tự tin, không phụ thuộc vào người khác trong lời dạy của bậc đạo sư?"

“Ở đây, này Aggivessana, học trò của Ta đối với bất kỳ vật chất nào—dù thuộc quá khứ, tương lai hay hiện tại, bên trong hay bên ngoài, tính thô (thô / oḷārika) hay tinh tế, thấp kém hay cao thượng, ở xa hay ở gần—đều Thấy Thiện (chánh kiến / sammappaññāya) đúng như thật rằng: ‘Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải là cái tôi cốt lõi của tôi’; đối với bất kỳ cảm giác nào […lặp lại…] đối với bất kỳ nhận thức nào […lặp lại…] đối với bất kỳ hoạt động nào […lặp lại…] đối với bất kỳ ‘cái biết’ nào—dù thuộc quá khứ, tương lai hay hiện tại, bên trong hay bên ngoài, tính thô hay tinh tế, thấp kém hay cao thượng, ở xa hay ở gần—đều Thấy Thiện đúng như thật rằng: ‘Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải là cái tôi cốt lõi của tôi’. Theo những cách này, này Aggivessana, học trò của Ta là người thực hành giáo pháp, làm theo lời khuyên, đã vượt qua nghi ngờ, không còn phân vân, đạt được sự tự tin, không phụ thuộc vào người khác trong lời dạy của bậc đạo sư.”

25. “Theo những cách nào, thưa Tôn giả Gotama, một tỳ kheo là bậc A-la-hán, người đã sạch nguồn ác (lậu tận / khīṇāsavo), đã sống trọn vẹn, đã làm những việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã phá hủy hoàn toàn xiềng xích của cõi tồn tại, được giải thoát nhờ hiểu biết đúng đắn?”

"Ở đây, này Aggivessana, một tỳ kheo đối với bất kỳ vật chất nào—dù thuộc quá khứ, tương lai hay hiện tại, bên trong hay bên ngoài, tính thô hay tinh tế, thấp kém hay cao thượng, ở xa hay ở gần—sau khi có sự nhìn Thiện đúng như thật rằng: ‘Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải là cái tôi cốt lõi của tôi’, vị ấy được giải thoát nhờ không bám giữ (vô thủ giải thoát / anupādā vimutto); đối với bất kỳ cảm giác nào […lặp lại…] đối với bất kỳ nhận thức nào […lặp lại…] đối với bất kỳ hoạt động nào […lặp lại…] đối với bất kỳ ‘cái biết’ nào—dù thuộc quá khứ, tương lai hay hiện tại, bên trong hay bên ngoài, tính thô hay tinh tế, thấp kém hay cao thượng, ở xa hay ở gần—sau khi Thấy Thiện đúng như thật rằng: ‘Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải là cái tôi cốt lõi của tôi’, vị ấy được giải thoát nhờ không bám giữ. Theo những cách này, này Aggivessana, một tỳ kheo là bậc A-la-hán, người đã sạch nguồn ác, đã sống trọn vẹn, đã làm những việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã phá hủy hoàn toàn xiềng xích của cõi tồn tại, được giải thoát nhờ hiểu biết đúng đắn.

26. Với tâm được giải thoát như vậy, này Aggivessana, tỳ kheo ấy hội đủ ba điều vô thượng: sự thấy rõ vô thượng, sự thực hành vô thượng, sự giải thoát vô thượng. Với tâm được giải thoát như vậy, này Aggivessana, tỳ kheo ấy tôn kính, tôn trọng, kính trọng, cúng dường Như Lai: ‘Thế Tôn đã giác ngộ, Ngài giảng dạy Quy luật để giác ngộ; Thế Tôn đã được nhiếp phục, Ngài giảng dạy Quy luật để nhiếp phục; Thế Tôn đã an tịnh, Ngài giảng dạy Quy luật để an tịnh; Thế Tôn đã vượt qua, Ngài giảng dạy Quy luật để vượt qua; Thế Tôn đã hoàn toàn tịch diệt, Ngài giảng dạy Quy luật để hoàn toàn tịch diệt’."

27. Khi được nói như vậy, Saccaka, con trai của Nigaṇṭha, nói với Thế Tôn: “Thưa Tôn giả Gotama, chúng tôi thật xấc xược, chúng tôi thật táo bạo, khi chúng tôi nghĩ rằng có thể dùng lý lẽ để tấn công Tôn giả Gotama. Thưa Tôn giả Gotama, một người tấn công một con voi đang nổi điên có thể còn giữ được an toàn, nhưng tấn công Tôn giả Gotama thì không thể nào giữ được an toàn. Thưa Tôn giả Gotama, một người tấn công một đống lửa đang rực cháy có thể còn giữ được an toàn, nhưng tấn công Tôn giả Gotama thì không thể nào giữ được an toàn. Thưa Tôn giả Gotama, một người tấn công một con rắn độc cực kỳ nguy hiểm có thể còn giữ được an toàn, nhưng tấn công Tôn giả Gotama thì không thể nào giữ được an toàn. Chúng tôi thật xấc xược, thưa Tôn giả Gotama, chúng tôi thật táo bạo, khi chúng tôi nghĩ rằng có thể dùng lý lẽ để tấn công Tôn giả Gotama. Xin Tôn giả Gotama nhận lời mời dùng bữa của tôi vào ngày mai, cùng với hội chúng tỳ kheo.” Thế Tôn nhận lời bằng cách giữ im lặng.

28. Rồi Saccaka, con trai của Nigaṇṭha, biết Thế Tôn đã nhận lời, liền nói với những người Licchavi: “Xin các ngài Licchavi hãy nghe tôi, tôi đã mời Sa-môn Gotama dùng bữa vào ngày mai cùng với hội chúng tỳ kheo. Vậy các ngài hãy mang đến cho tôi những gì các ngài cho là phù hợp với Ngài ấy.”

29. Rồi những người Licchavi ấy, khi đêm đã qua, mang đến cho Saccaka, con trai của Nigaṇṭha, khoảng năm trăm mâm thức ăn. Rồi Saccaka, con trai của Nigaṇṭha, cho chuẩn bị thức ăn thượng vị loại cứng và loại mềm tại khu vườn của mình, và báo giờ cho Thế Tôn: “Đã đến giờ, thưa Tôn giả Gotama, bữa ăn đã sẵn sàng.”

30. Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng, mặc y, mang bát, đi đến khu vườn của Saccaka, con trai của Nigaṇṭha; sau khi đến, Ngài ngồi trên chỗ ngồi đã được dọn sẵn cùng với hội chúng tỳ kheo. Rồi Saccaka, con trai của Nigaṇṭha, tự tay phục vụ và làm thỏa mãn hội chúng tỳ kheo do Đức Phật đứng đầu bằng thức ăn thượng vị loại cứng và loại mềm. Rồi Saccaka, con trai của Nigaṇṭha, khi Thế Tôn đã ăn xong và rút tay ra khỏi bát, lấy một chỗ ngồi thấp hơn và ngồi xuống một bên.

Ngồi một bên, Saccaka, con trai của Nigaṇṭha, nói với Thế Tôn điều này: “Thưa Tôn giả Gotama, mong rằng công đức và kết quả của công đức từ việc bố thí này sẽ mang lại hạnh phúc cho những người đã đóng góp.”

“Này Aggivessana, những gì được dâng đến một người xứng đáng nhận cúng dường như ông—người chưa cạn hết đắm nhiễm (ly tham / avītarāgaṁ), chưa cạn hết ám ảnh khó chịu (ly sân / avītadosaṁ), chưa cạn hết sự u mê (ly si / avītamohaṁ)—thì kết quả sẽ thuộc về những người đã đóng góp. Còn những gì được dâng đến một người xứng đáng nhận phẩm vật như Ta—người đã cạn hết đắm nhiễm (vītarāgaṁ), đã cạn hết ám ảnh khó chịu (vītadosaṁ), đã cạn hết sự u mê (vītamohaṁ)—thì kết quả sẽ thuộc về ông.” (Đức Phật giải thích rằng người Licchavi sẽ nhận được công đức nhờ cung cấp thực phẩm để Saccaka dâng cúng Đức Phật, còn chính Saccaka sẽ nhận được công đức từ việc dâng cúng thực phẩm ấy lên Đức Phật.)

Kinh Saccaka Nhỏ thứ năm kết thúc.

Rồi Dummukha, một người con Licchavi, biết được Niganthaputta Saccaka im lặng, hổ thẹn, thụt vai, cúi đầu, ngồi bàng hoàng, không nói một lời, liền bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, con có một ví dụ.

Thế Tôn nói:

– Này Dummukha, hãy nói lên ví dụ ấy.

– Bạch Thế Tôn, như một hồ sen không xa làng hay thị trấn bao nhiêu, ở đây có con cua. Bạch Thế Tôn, rồi một số đông con trai hay con gái đi ra khỏi làng hay thị trấn ấy, đến tại hồ sen kia, sau khi đến, lặn xuống hồ nước ấy bắt con cua lên và đặt nó trên đất khô. Bạch Thế Tôn, khi con cua này thò ra cái càng nào, thì các đứa con trai hay con gái ấy, với cái gậy hay miếng sành, chặt, bẻ gãy và đập nát cái càng ấy. Như vậy, bạch Thế Tôn, con cua ấy bị chặt, bị bẻ gãy, bị đập nát tất cả càng, không thể lội xuống hồ sen ấy như trước. Cũng vậy, bạch Thế Tôn, mọi khúc thuyết, gian kế, tranh luận của Niganthaputta Saccaka đã bị Thế Tôn chặt đứt, bẻ gãy, đập tan. Và nay, bạch Thế Tôn, Niganthaputta Saccaka, không thể đến gặp Thế Tôn, chớ đừng nói là có ý định đàm luận.

Khi được nghe nói vậy, Niganthaputta Saccaka nói với Licchavi Dummukha:

– Ông hãy ngừng nói, Dummukha! Ông hãy ngừng nói, Dummukha! Chúng tôi không đàm luận với Ông. Chúng tôi đang đàm luận với Tôn giả Gotama. Tôn giả Gotama, hãy để yên những lời nói của chúng tôi và lời nói của các Sa-môn, Bà-la-môn khác. Tôi nghĩ cuộc đàm luận vô bổ này thật đáng hối tiếc! Cho đến mức độ nào, một đệ tử Thanh văn của Tôn giả Gotama trở thành tuân phụng giáo điển, chấp nhận giảng huấn, nghi ngờ được đoạn trừ, do dự được diệt tận, thành tựu vô úy, sống trong giáo hội Bổn Sư, khỏi phải nương tựa vào ai?

– Ở đây, này Aggivessana, đệ tử Thanh văn của Ta, đối với mọi sắc pháp, quá khứ, tương lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, thấy như thật với chánh trí tuệ là: “Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi”. Ðối với mọi cảm thọ… đối với mọi tưởng… đối với mọi hành… đối với mọi thức, quá khứ, tương lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, thấy như thật với chánh trí tuệ là: “Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi”. Cho đến mức độ như vậy, này Aggivessana, một đệ tử Thanh văn của Ta trở thành tuân phụng giáo điển, chấp nhận giảng huấn, nghi ngờ được đoaĩn trừ, do dự được diệt tân, thành tựu vô úy, sống trong giáo hội Bổn sư, khỏi phải nương tựa một ai.

– Cho đến mức độ nào, này Tôn giả Gotama, Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, các lậu hoặc đã tân, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, các mục tiêu đạt, hữu kiết sử đã đoạn trừ, được chánh trí giải thoát?

– Ở đây, này Aggivessana, Tỷ-kheo đối với bất cứ sắc pháp nào, quá khứ, tương lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, tất cả các sắc pháp, sau khi như thật quán sát với chánh trí tuệ: “Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi”, chứng được vô chấp thủ giải thoát. Ðối với bất cứ thọ nào… bất cứ tưởng nào… bất cứ hành nào… đối với bất cứ thức nào, quá khứ, tương lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, tất cả các thức, sau khi như thật quán sát với chánh trí tuệ: “Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi”, chứng được vô chấp thủ giải thoát. Cho đến mức độ này, này Aggivessana, Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm đã đặt gánh nặng xuống, các mục tiêu đã đạt, hữu kiết sử đã đoạn trừ, được chánh trí giải thoát.

Với tâm giải thoát như vậy, này Aggivessana, Tỷ-kheo thành tựu ba pháp vô thượng: Kiến vô thượng,

Ðạo vô thượng, Giải thoát vô thượng. Ðược giải thoát như vậy, này Aggivessana, vị ấy chỉ kính lễ, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường Như Lai: “Thế Tôn đã giác ngộ, Ngài thuyết pháp để giác ngộ. Thế Tôn đã điều phục, Ngài thuyết pháp để điều phục. Thế Tôn đã tịch tĩnh, Ngài thuyết pháp để tịch tĩnh. Thế Tôn đã vượt qua, Ngài thuyết pháp để vượt qua. Thế Tôn đã chứng Niết-bàn, Ngài thuyết pháp để chứng Niết-bàn”.

Ðược nghe nói vậy, Niganthaputta bạch với Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama, chúng tôi thật là lỗ mãng, chúng tôi thật là khinh suất. Chúng tôi đã dám nghĩ dùng lời nói để luận chiến với Tôn giả Gotama! Này Tôn giả Gotama, rất có thể còn có sự an toàn cho một người chiến đấu với con voi điên, nhưng không thể có sự an toàn cho một người chiến đấu chống Tôn giả Gotama! Này Tôn giả Gotama, rất có thể còn có sự an toàn cho một người chiến đấu chống đám lửa hừng, nhưng không thể có sự an toàn cho một người chiến đấu chống Tôn giả Gotama! Này Tôn giả Gotama, rất có thể còn có sự an toàn cho một người chiến đấu với con rắn độc dữ tợn, nhưng không thể có sự an toàn cho một người chiến đấu với Tôn giả Gotama! Tôn giả Gotama, chúng tôi thật lỗ mãng, chúng tôi thật là khinh xuất. Chúng tôi đã dám nghĩ, dùng lời nói để luận chiến với Tôn giả Gotama! Mong Tôn giả Gotama nhận lời, ngày mai dùng bữa ăn của tôi cùng với chúng Tỷ-kheo!

Thế Tôn im lặng nhận lời.

Rồi Niganthaputta Saccaka, sau khi biết Thế Tôn đã nhận lời, liền nói với các Licchavi:

– Các Tôn giả Licchavi hãy nghe tôi. Sa-môn Gotama ngày mai được mời ăn với chúng Tỷ-kheo. Hãy đem đến cho tôi những gì quý vị nghĩ là hợp thời.

Rồi những Licchavi ấy, sau khi đêm ấy đã mãn cho đem đến Niganthaputta Saccaka khoảng năm trăm phần cơm cúng dường nấu với sữa. Rồi Niganthaputta Saccaka, tại vườn của mình, cho soạn các món ăn thịnh soạn, loại cứng và loại mềm, rồi cho báo tin giờ cho Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama, nay đã đến giờ. Cơm đã sửa soạn xong.

Rồi Thế Tôn vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi đến khu vườn của Niganthaputta Saccaka, sau khi đến, Ngài ngồi trên chỗ đã soạn sẵn cùng với chúng Tỷ-kheo. Rồi Niganthaputta Saccaka, tự tay hầu hạ các món ăn thịnh soạn loại cứng và loại mền cho chúng Tỷ-kheo, cầm đầu là đức Phật. Rồi Niganthaputta sau khi biết Thế Tôn dùng bữa ăn đã xong, tay đã rời khỏi bát, liền lấy một chiếc ghế thấp khác và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Niganthaputta Saccaka bạch Thế Tôn:

– Này Tôn giả Gotama, trong cuộc bố thí này, nếu có công đức và công đức địa, mong rằng những vị bố thí sẽ được hưởng hạnh phúc.

– Này Aggivessana, sẽ có (công đức) cho những người bố thí, đối với người đáng được cúng dường như Ông, dầu Ông không phải là không có tham, không phải là không có sân, không phải là không có si; sẽ có (công đức) cho Ông, này Aggivessana, đối với người đáng được cúng dường như Ta, và Ta là người không có tham, không có sân, không có si.

-ooOoo-