MN 71. KINH VỀ VACCHA VÀ BA SỰ HIỂU BIẾT

(Tevijjavacchasutta) Bản tóm tắt→

1. Tôi đã nghe như vầy—một thời Thế Tôn trú ở Vesālī, tại Đại Lâm, trong Trùng Các Giảng Đường.

2. Lúc bấy giờ, du sĩ Vacchagotta đang trú tại khu vườn của các du sĩ tên là Ekapuṇḍarīka.

3. Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y, cầm bình bát đi vào Vesālī để khất thực. Rồi Thế Tôn suy nghĩ: “Bây giờ đi khất thực ở Vesālī thì còn quá sớm; hay là Ta đi đến khu vườn của các du sĩ Ekapuṇḍarīka, đến chỗ du sĩ Vacchagotta”. Rồi Thế Tôn đi đến khu vườn của các du sĩ Ekapuṇḍarīka, đến chỗ du sĩ Vacchagotta.

4. Du sĩ Vacchagotta thấy Thế Tôn đang đi đến từ xa. Thấy vậy, liền nói với Thế Tôn: “Kính bạch Thế Tôn, xin Ngài hãy đến. Chào mừng Thế Tôn. Đã lâu lắm rồi Thế Tôn mới có dịp đến đây. Kính bạch Thế Tôn, xin Ngài hãy ngồi, đây là chỗ ngồi đã được dọn sẵn”.

Thế Tôn ngồi trên chỗ ngồi đã dọn sẵn. Du sĩ Vacchagotta lấy một cái ghế thấp khác và ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, du sĩ Vacchagotta nói với Thế Tôn:

5. “Kính bạch Thế Tôn, tôi nghe như vầy: ‘Sa-môn Gotama là người hiểu biết toàn bộ và thấy rõ toàn bộ (toàn tri toàn kiến / sabbaññū sabbadassāvī), tự xưng là có sự hiểu biết và thấy rõ bản chất (tri kiến / ñāṇadassanaṁ) không tì vết [rằng]: “Dù tôi đang đi, đang đứng, đang ngủ hay đang thức, sự hiểu biết và thấy rõ bản chất luôn luôn hiện hữu liên tục”’. Kính bạch Thế Tôn, những ai nói rằng: ‘Sa-môn Gotama là người hiểu biết toàn bộ và thấy rõ toàn bộ, tự xưng là có sự hiểu biết và thấy rõ bản chất không tì vết [rằng]: “Dù tôi đang đi, đang đứng, đang ngủ hay đang thức, sự hiểu biết và thấy rõ bản chất luôn luôn hiện hữu liên tục”’, phải chăng họ đang nói đúng những gì Thế Tôn đã nói, không vu khống Thế Tôn bằng những điều không thật, giải thích đúng theo Điều đúng đắn (pháp / dhamma), và không có một vị đồng tu nào có thể phản bác chê trách?”

“Này Vaccha, những ai nói rằng: ‘Sa-môn Gotama là người hiểu biết toàn bộ và thấy rõ toàn bộ, tự xưng là có sự hiểu biết và thấy rõ bản chất không tì vết [rằng]: “Dù tôi đang đi, đang đứng, đang ngủ hay đang thức, sự hiểu biết và thấy rõ bản chất luôn luôn hiện hữu liên tục”’, họ không nói đúng những gì Ta đã nói, họ đang vu khống Ta bằng những điều không có thật, không đúng sự thật.”

6. “Vậy chúng tôi phải giải thích như thế nào, kính bạch Thế Tôn, để nói đúng những gì Thế Tôn đã nói, không vu khống Thế Tôn bằng những điều không thật, giải thích đúng theo Điều đúng đắn, và không có một vị đồng tu nào có thể phản bác chê trách?”

"Này Vaccha, nếu giải thích rằng: ‘Sa-môn Gotama là người có ba sự hiểu biết (Tam minh / tevijjo)’, thì người đó đang nói đúng những gì Ta đã nói, không vu khống Ta bằng những điều không thật, giải thích đúng theo Điều đúng đắn, và không có một vị đồng tu nào có thể phản bác chê trách.

7. Này Vaccha, bất cứ khi nào Ta muốn, Ta nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, như là—một đời, hai đời …[lặp lại]… cứ như thế, Ta nhớ lại nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại cương và các chi tiết.

8. Này Vaccha, bất cứ khi nào Ta muốn, với mắt thần (thiên nhãn / dibbena cakkhunā) thanh tịnh siêu nhiên, Ta thấy chúng sinh chết đi và sinh lại, kẻ hạ liệt người cao sang, kẻ đẹp đẽ người xấu xí, kẻ may mắn người bất hạnh …[lặp lại]… Ta biết rõ (tuệ tri / pajānāmi) chúng sinh đi về đâu tùy theo hành động của họ.

9. Này Vaccha, do nguồn ác (lậu hoặc / āsava) đã cạn kiệt (đoạn tận / khaya), Ta tự mình hiểu toàn bộ (thắng tri / abhiññā) và trực tiếp chứng nghiệm (chứng ngộ / sacchikatvā) ngay trong hiện tại, đạt được và an trú trong tâm giải thoát và tuệ giải thoát không còn nguồn ác.

10. Này Vaccha, nếu giải thích rằng: ‘Sa-môn Gotama là người có ba sự hiểu biết’, thì người đó đang nói đúng những gì Ta đã nói, không vu khống Ta bằng những điều không thật, giải thích đúng theo Điều đúng đắn, và không có một vị đồng tu nào có thể phản bác chê trách."

MN 71. KINH DẠY VACCHAGOTTA VỀ TAM MINH

(Tevijjavacchagotta Sutta)

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Vesali (Tỳ-xá-ly) rừng Ðại Lâm, tại Kutagarasala (Trùng Các Giảng đường).

Lúc bấy giờ, du sĩ ngoại đạo Vacchagotta ở tại Ekapundarika, vườn du sĩ ngoại đạo.

Thế Tôn buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi vào Vesali để khất thực. Rồi Thế Tôn suy nghĩ như sau: “Nay còn quá sớm để đi vào Vesali khất thực. Ta hãy đi đến Ekapundarika vườn các du sĩ ngoại đạo, đi đến du sĩ ngoại đạo Vacchagotta”.

Rồi Thế Tôn đi đến Ekapundarika, vườn du sĩ ngoại đạo, đi đến du sĩ ngoại đạo Vacchagotta. Du sĩ ngoại đạo Vacchagotta thấy Thế Tôn từ đằng xa đi đến, khi thấy vậy, liền nói với Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy đến; bạch Thế Tôn, thiện lai, Thế Tôn ! Bạch Thế Tôn, đã từ lâu, Thế Tôn mới có dịp này, tức là đến tại đây, bạch Thế Tôn, mời Thế Tôn ngồi. Ðây là chỗ đã soạn sẵn.

Thế Tôn ngồi trên ghế đã soạn sẵn. Du sĩ ngoại đạo Vacchagotta lấy một ghế thấp khác và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, du sĩ Vacchagotta bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, con nghe như sau: ‘Sa-môn Gotama là bậc nhứt thiết trí, là bậc nhứt thiết kiến. Ngài tự cho là có tri kiến hoàn toàn: “Khi Ta đi, khi Ta đứng, khi Ta ngủ và khi Ta thức, tri kiến luôn luôn tồn tại, liên tục”’. Bạch Thế Tôn, những ai nói như sau: "Sa-môn Gotama là bậc nhứt thiết trí, là bậc nhứt thiết kiến. Ngài tự cho là có tri kiến hoàn toàn: “Khi Ta đi, khi Ta đứng, khi Ta ngủ và khi Ta thức, tri kiến luôn luôn tồn tại liên tục”. Bạch Thế Tôn, những vị ấy nói về Thế Tôn có đúng với điều đã được nói, những vị ấy không vu khống Thế Tôn với điều không thực, nhưng đã giải thích về Thế Tôn đúng pháp và tùy pháp, và không một đồng pháp hành nào nói lời đúng pháp có thể lấy cớ để quở trách?

– Này Vaccha, những ai nói như sau: ‘Sa-môn Gotama là bậc nhứt thiết trí, là bậc nhứt thiết kiến. Ngài tự cho là có tri kiến hoàn toàn: “Khi Ta đi, khi Ta đứng, khi Ta ngủ và khi Ta thức, tri kiến luôn luôn tồn tại, liên tục”’. Thì đấy là họ nói về Ta không đúng với điều đã được nói, họ đã vu khống Ta với điều không thực, hư ngụy.

– Phải giải thích như thế nào, bạch Thế Tôn, chúng con mới nói về Thế Tôn đúng với điều đã được nói, chúng con không vu khống Thế Tôn với điều không thực, chúng con mới giải thích về Thế Tôn đúng pháp và tùy pháp; và không một đồng pháp hành nào nói lời đúng pháp có thể lấy cớ để quở trách?

– Ông phải giải thích: “Sa-môn Gotama là bậc có ba minh (tevijja)”, thì này Vaccha, Ông mới là người nói về Thế Tôn đúng với điều đã được nói, mới không vu khống Thế Tôn với điều không thực, mới giải thích về Thế Tôn đúng pháp và tùy pháp, và mới không có một đồng pháp hành nào nói lời đúng pháp có thể lấy cớ để quở trách.

Này Vaccha, khi nào Ta muốn, Ta sẽ nhớ đến nhiều đời sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, hai mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều hoại kiếp, nhiều thành kiếp. Ta nhớ rằng: “Tại chỗ kia, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi tại chỗ kia, ta được sanh ra tại chỗ nọ. Tại chỗ ấy, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ nọ, ta được sanh ra ở đây”. Như vậy Ta sẽ nhớ đến những đời sống quá khứ, cùng với các nét đại cương và các chi tiết.

Này Vaccha, nếu Ta muốn, với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, Ta thấy sự sống chết của chúng sanh, người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ. Ta nghĩ rằng: “Thật sự những vị chúng sanh này thành tựu những ác hạnh về thân, thành tựu những ác hạnh về lời nói, thành tựu những ác hạnh về ý, phỉ báng các bậc Thánh, theo tà kiến, tạo các nghiệp theo tà kiến. Những người này, sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn những vị chúng sanh này thành tựu những thiện hạnh về thân, thành tựu những thiện hạnh về lời nói, thành tựu những thiện hạnh về ý, không phỉ báng các bậc Thánh, theo chánh kiến, tạo các nghiệp theo chánh kiến, những người này, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên các thiện thú, Thiên giới, trên đời này”. Như vậy, Ta với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống chết của chúng sanh. Ta tuệ tri rõ rằng chúng sanh, người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ.

Này Vaccha, với sự đoạn diệt các lậu hoặc, Ta ngay trong hiện tại, tự mình với thượng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú, vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát.

Và với sự giải thích: “Sa-môn Gotama là bậc có ba minh,” này Vaccha, người ấy mới là người nói về Thế Tôn đúng với điều đã được nói, mới không vu khống Thế Tôn với điều không thực, mới giải thích về Thế Tôn đúng pháp và tùy pháp, và mới không có một vị đồng hành pháp nào nói lời đúng pháp có thể lấy cớ để quở trách.

11. Khi được nói như vậy, du sĩ Vacchagotta nói với Thế Tôn: “Thưa tôn giả Gotama, có người tại gia nào không từ bỏ (đoạn trừ / appahāya) xiềng xích của người tại gia (gia chủ kiết sử / gihisaṁyojanaṁ) mà sau khi thân hoại mạng chung lại có thể chấm dứt đau khổ (diệt tận khổ đau / dukkhassantakaro) không?”

“Này Vaccha, không có người tại gia nào không từ bỏ xiềng xích của người tại gia mà sau khi thân hoại mạng chung lại có thể chấm dứt đau khổ.”

12. “Thưa tôn giả Gotama, có người tại gia nào không từ bỏ xiềng xích của người tại gia mà sau khi thân hoại mạng chung lại được tái sinh vào cõi trời (sanh thiên / saggūpago) không?”

“Này Vaccha, không phải chỉ có một trăm, không phải hai trăm, không phải ba trăm, không phải bốn trăm, không phải năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa những người tại gia không từ bỏ xiềng xích của người tại gia mà sau khi thân hoại mạng chung lại được tái sinh vào cõi trời.”

13. “Thưa tôn giả Gotama, có tu sĩ phái Ājīvaka (ājīvako, giáo phái tu khổ hạnh đặc trưng với thuyết định mệnh tuyệt đối) nào sau khi thân hoại mạng chung lại có thể chấm dứt đau khổ không?”

“Này Vaccha, không có tu sĩ phái Ājīvaka nào sau khi thân hoại mạng chung lại có thể chấm dứt đau khổ.”

14. “Thưa tôn giả Gotama, có tu sĩ phái Ājīvaka nào sau khi thân hoại mạng chung lại được tái sinh vào cõi trời không?”

“Này Vaccha, trong chín mươi mốt kiếp mà Ta nhớ lại, Ta không thấy một tu sĩ phái Ājīvaka nào được tái sinh vào cõi trời, ngoại trừ một người; và người đó là người thuyết có nghiệp quả (nghiệp luận / kammavādī) và thuyết có hành động (tác nghiệp luận / kiriyavādī).”

15. “Nếu là như vậy, thưa tôn giả Gotama, thì trường phái ngoại đạo (ngoại đạo xứ / titthāyatanaṁ) kia hoàn toàn trống rỗng, ngay cả cơ hội được tái sinh vào cõi trời.”

“Đúng vậy, này Vaccha, trường phái ngoại đạo kia hoàn toàn trống rỗng, ngay cả cơ hội được tái sinh vào cõi trời.”

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Du sĩ Vacchagotta hoan hỷ, vui mừng đón nhận lời Thế Tôn dạy.

Kinh Tevijjavaccha thứ nhất kết thúc.

Khi được nói vậy, du sĩ Vacchagotta bạch Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama, có thể có vị tại gia nào không đoạn trừ kiết sử tại gia mà khi thân hoại mạng chung lại có thể đoạn tận khổ đau?

– Này Vaccha, không có người tại gia nào không đoạn trừ kiết sử tại gia mà khi thân hoại mạng chung lại có thể đoạn tận khổ đau.

– Tôn giả Gotama, có thể có người tại gia nào không đoạn trừ kiết sử tại gia mà khi thân hoại mạng chung lại có thể sanh Thiên?

– Không phải chỉ một trăm, này Vaccha, không phải hai trăm, không phải ba trăm, không phải bốn trăm, không phải năm trăm, nhưng nhiều hơn như vậy là những người tại gia không đoạn trừ tại gia kiết sử mà khi thân hoại lại có thể sanh Thiên.

– Tôn giả Gotama, có hạng tà mạng ngoại đạo nào, sau khi thân hoại mạng chung có thể diệt tận khổ đau?

– Này Vaccha, không có một tà mạng ngoại đạo nào, sau khi thân hoại mạng chung có thể diệt tận khổ đau.

– Tôn giả Gotama, có hạng tà mạng ngoại đạo nào, sau khi thân hoại mạng chung có thể sanh Thiên?

– Này Vaccha, dầu cho ta có nhớ đến 91 kiếp, Ta không biết một tà mạng ngoại đạo nào đã sanh Thiên, trừ một vị, và vị này thuyết về nghiệp và thuyết về tác dụng của nghiệp.

– Sự việc là như vậy, Tôn giả Gotama, thời ngoại đạo giới này (titthayatanan) là trống không cho đến

vấn đề sanh Thiên.

– Sự việc là như vậy, này Vaccha, thời ngoại đạo giới này là trống không cho đến vấn đề sanh Thiên.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Du sĩ ngoại đạo Vacchagotta hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

-ooOoo-