Skip to content

Pali (vi) [link]

HT Thích Minh Châu [link]

DN 4. KINH SOṆADAṆḌA

(Soṇadaṇḍasutta)
Bản tóm tắt→

1. Các Bà-la-môn và Gia chủ ở Campā (Campeyyakabrāhmaṇagahapatikā)

Tôi nghe như vầy: Một thời Thế Tôn đi du hành ở vương quốc Aṅga cùng với một đại chúng tỳ-kheo khoảng năm trăm vị, và đến Campā. Tại đó, Thế Tôn trú ở Campā, trên bờ hồ Gaggarā.

Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa đang cai quản Campā, một nơi đông đúc dân cư, nhiều cỏ cây, củi, nước và lúa gạo, là một thái ấp hoàng gia do vua Seniya Bimbisāra của nước Magadha ban tặng như một phần thưởng hoàng gia, một ân tứ thiêng liêng.

Các Bà-la-môn và gia chủ ở Campā nghe tin: “Sa-môn Gotama, con trai dòng Sakya, xuất gia từ gia tộc Sakya, đang du hành ở Aṅga cùng đại chúng tỳ-kheo khoảng năm trăm vị, đã đến Campā và đang trú trên bờ hồ Gaggarā. Tiếng đồn tốt đẹp sau đây đã vang lên về Tôn giả Gotama: ‘Ngài là Thế Tôn, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, minh hạnh túc, thiện thệ, thế gian giải, vô thượng sĩ điều ngự trượng phu, bậc thầy của chư thiên và loài người, Phật, Thế Tôn’. Ngài đã tự mình chứng ngộ và giảng dạy cho thế giới này cùng với chư thiên, ma vương, phạm thiên, cho quần chúng gồm Sa-môn, Bà-la-môn, chư thiên và loài người. Ngài thuyết giảng Giáo pháp toàn hảo ở đoạn đầu, toàn hảo ở đoạn giữa, toàn hảo ở đoạn cuối, đầy đủ ý nghĩa và văn tự, phơi bày một đời sống phạm hạnh hoàn toàn thanh tịnh. Thật tốt đẹp thay khi được chiêm ngưỡng một bậc A-la-hán như vậy.” Thế là các Bà-la-môn và gia chủ ở Campā rời khỏi Campā, tụ tập thành từng nhóm đông đảo đi về phía hồ Gaggarā.

Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa đang nghỉ trưa trên tầng gác. Nhìn thấy các Bà-la-môn và gia chủ ở Campā tụ tập thành từng nhóm đi về phía hồ Gaggarā, ông bèn gọi người quản gia: “Này quản gia, vì sao các Bà-la-môn và gia chủ ở Campā lại tụ tập thành từng nhóm đi về phía hồ Gaggarā vậy?”

“Thưa ngài, có Sa-môn Gotama, con trai dòng Sakya, xuất gia từ gia tộc Sakya… đang trú trên bờ hồ Gaggarā. Tiếng đồn tốt đẹp đã vang lên về Tôn giả Gotama… Họ đang đi đến để chiêm ngưỡng Tôn giả Gotama.”

“Nếu vậy, này quản gia, hãy đi đến chỗ các Bà-la-môn và gia chủ ở Campā và nói với họ rằng: ‘Bà-la-môn Soṇadaṇḍa nói thế này: Xin các vị hãy đợi, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa cũng sẽ đi đến để chiêm ngưỡng Sa-môn Gotama’.”

“Vâng, thưa ngài,” người quản gia đáp lời Bà-la-môn Soṇadaṇḍa, rồi đi đến chỗ các Bà-la-môn và gia chủ ở Campā, truyền đạt lại lời nhắn: “Bà-la-môn Soṇadaṇḍa nói thế này: ‘Xin các vị hãy đợi, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa cũng sẽ đi đến để chiêm ngưỡng Sa-môn Gotama’.”

4. KINH SONADANDA (CHỦNG ÐỨC)

(Sonadanda Sutta)

1. Như vậy tôi nghe. Một thời Thế Tôn du hành trong xứ Anga (Ương-già) cùng với đại chúng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị, đến tại thành Campà (Chiêm-bà) và tại Campà, Thế Tôn ở trên bờ hồ Gaggara (Già-già liên-trì). Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Sonadanda (Chủng Ðức) trú tại Campà, một chỗ dân cư đông đúc, cây cỏ, ao nước, lúa gạo phì nhiêu, một vương địa do vua Bimbisara (Tần-bà-ta-la), vua nước Magadha (Ma-kiệt-đà) cấp, một ân tứ của vua, một tịnh ấp.

2. Các Bà-la-môn và gia chủ ở Campà được nghe tiếng đồn như sau: “Sa-môn Gotama, dòng họ Thíchca, xuất gia từ gia tộc Thích-ca, đang du hành trong nước Anga với đại chúng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị đã đến tại thành Campà, và tại Campà. Sa-môn Gotama ở trên bờ hồ Gaggara. Tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền đi về Thế Tôn Gotama: “Ðây là đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Ðiều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Với thắng trí, Ngài tự thân chứng ngộ thế giới này cùng với Thiên giới, Phạm thiên giới, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, các loài Trời và Người - Khi đã chứng ngộ, Ngài còn tuyên thuyết điều Ngài đã chứng ngộ, Ngài thuyết pháp sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có nghĩa có văn. Ngài truyền dạy phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ trong sạch. Tốt đẹp thay, sự chiêm ngưỡng một vị A-la-hán như vậy”.

Rồi các Bà-la-môn và gia chủ ở Campà, từng đoàn từng đoàn, lũ lượt đi ra khỏi Campà và đến tại hồ nước Gaggara.

3. Lúc bấy giờ Bà-la-môn Sonadanda đi lên trên lầu để nghỉ trưa, Bà-la-môn Sonadanda thấy các Bà-la-môn và gia chủ ở Campà từng đoàn từng đoàn, lũ lượt đi ra khỏi Campà và đến tại hồ nước Gaggara. Thấy vậy, Bà-la-môn Sonadanda bèn gọi người gác cửa:

− Này người gác cửa, vì sao các Bà-la-môn và gia chủ ở Campà từng đoàn từng đoàn lũ lượt đi ra khỏi Campà và đến tại hồ Gaggara như vậy?

− Thưa Tôn giả, có Sa-môn Gotama, dòng họ Thích-ca, xuất gia từ gia tộc Thích-ca, đang du hành trong nước Anga với đại chúng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị, đến tại thành Campà, và tại Campà Sa-môn Gotama ở trên bờ hồ Gaggara. Tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền đi về Thế Tôn Gotama: “Ðây là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Ðiều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn”. Nay những người ấy đi đến để yết kiến Tôn giả Gotama.

− Này người giữ cửa, hãy đi đến các Bà-la-môn và gia chủ ở Campà, khi đến nơi, hãy nói với những Bàla-môn và gia chủ: “Bà-la-môn Sonadanda có nói: “Này các Hiền giả, hãy chờ đợi! Bà-la-môn Sonadanda sẽ tự thân hành đến yết kiến Sa-môn Gotama”.

− Dạ vâng!

Người giữ cửa ấy vâng theo lời của Bà-la-môn Sonadanda, đi đến các Bà-la-môn và gia chủ ở Campà. Khi đến xong, liền nói với các Bà-la-môn và gia chủ ở Campà:

− Bà-la-môn Sonadanda có nói: “Này các Hiền giả, hãy chờ đợi! Bà-la-môn Sonadanda sẽ tự thân hành đến yết kiến Sa-môn Gotama”.

2. Lời ca ngợi phẩm chất của Soṇadaṇḍa (Soṇadaṇḍaguṇakathā)

Lúc bấy giờ, có khoảng năm trăm Bà-la-môn từ nhiều vùng khác nhau đang lưu trú tại Campā vì một vài công việc. Các Bà-la-môn này nghe tin: “Bà-la-môn Soṇadaṇḍa sẽ đi đến chiêm ngưỡng Sa-môn Gotama.” Thế là họ đi đến chỗ Bà-la-môn Soṇadaṇḍa và hỏi: “Có thật là ngài Soṇadaṇḍa sẽ đi đến chiêm ngưỡng Sa-môn Gotama không?”

“Đúng vậy, thưa các vị, tôi có ý định: ‘Tôi cũng sẽ đi đến chiêm ngưỡng Sa-môn Gotama’.”

"Ngài Soṇadaṇḍa không nên đi đến chiêm ngưỡng Sa-môn Gotama. Ngài Soṇadaṇḍa không đáng phải đi đến chiêm ngưỡng Sa-môn Gotama. Nếu ngài Soṇadaṇḍa đi đến chiêm ngưỡng Sa-môn Gotama, danh tiếng (danh xưng / yaso) của ngài Soṇadaṇḍa sẽ giảm sút, và danh tiếng của Sa-môn Gotama sẽ tăng lên. Vì danh tiếng của ngài sẽ giảm sút và danh tiếng của Sa-môn Gotama sẽ tăng lên, với lý do này, ngài Soṇadaṇḍa không đáng phải đi đến chiêm ngưỡng Sa-môn Gotama; trái lại, chính Sa-môn Gotama mới đáng phải đi đến chiêm ngưỡng ngài Soṇadaṇḍa.

Bởi vì ngài Soṇadaṇḍa có dòng dõi (thọ sinh / jāti) thuần khiết từ cả cha lẫn mẹ, huyết thống trong sạch cho đến bảy đời tổ tiên, không bị chê trách hay tì vết nào về dòng dõi… Với lý do này, ngài không đáng phải đi đến chiêm ngưỡng Sa-môn Gotama…

Bởi vì ngài Soṇadaṇḍa giàu có, có tài sản lớn, có nhiều tài sản (tài lộc / bhogā)…

Bởi vì ngài Soṇadaṇḍa là người tụng đọc, người trì chú, tinh thông ba bộ Vệ-đà, cùng với từ vựng, nghi quỹ, ngữ âm học, từ nguyên học, và lịch sử là bộ thứ năm; là người am hiểu ngữ pháp, thông thạo triết học tự nhiên và các tướng mạo của bậc đại nhân…

Bởi vì ngài Soṇadaṇḍa đẹp đẽ, dễ nhìn, có ngoại hình (sắc / vaṇṇa) xuất chúng, mang vẻ đẹp của Phạm thiên, vóc dáng của Phạm thiên, không có điểm nào đáng chê trách về ngoại hình

Bởi vì ngài Soṇadaṇḍa sống đạo đức (giới đức / sīlavā), có đạo đức trưởng thành, thành tựu đạo đức trưởng thành…

Bởi vì ngài Soṇadaṇḍa có lời nói tốt đẹp, phát âm rõ ràng, sở hữu giọng nói tao nhã, rành mạch, không khuyết tật, truyền đạt ý nghĩa dễ hiểu…

Bởi vì ngài Soṇadaṇḍa là thầy của nhiều vị thầy, dạy kiến thức Vệ-đà (chú thuật / mante) cho ba trăm thanh niên. Và nhiều thanh niên từ các phương khác, các quốc độ khác đến chỗ ngài Soṇadaṇḍa vì muốn học kiến thức Vệ-đà

Bởi vì ngài Soṇadaṇḍa đã già, lớn tuổi, trưởng thượng, đã đi qua nhiều chặng đường đời, đã đến tuổi xế chiều; trong khi Sa-môn Gotama còn trẻ và mới xuất gia khi còn trẻ…

Bởi vì ngài Soṇadaṇḍa được vua Seniya Bimbisāra của nước Magadha tôn trọng, kính trọng, nể vì, cúng dường và ngưỡng mộ…

Bởi vì ngài Soṇadaṇḍa được Bà-la-môn Pokkharasāti tôn trọng, kính trọng, nể vì, cúng dường và ngưỡng mộ…

Bởi vì ngài Soṇadaṇḍa đang cai quản Campā, một nơi đông đúc dân cư, nhiều cỏ cây, củi, nước và lúa gạo, là một thái ấp hoàng gia do vua Seniya Bimbisāra của nước Magadha ban tặng… Với lý do này, ngài Soṇadaṇḍa không đáng phải đi đến chiêm ngưỡng Sa-môn Gotama; trái lại, chính Sa-môn Gotama mới đáng phải đi đến chiêm ngưỡng ngài Soṇadaṇḍa."

4. Lúc bấy giờ, có khoảng năm trăm Bà-la-môn từ nhiều địa phương khác nhau, đến ở tại Campà vì công vụ. Những Bà-la-môn nghe: “Bà-la-môn Sonadanda sẽ đến yết kiến Sa-môn Gotama”. Những Bà-la môn này đến Bà-la-môn Sonadanda, khi đến xong, liền thưa với Bà-la-môn Sonadanda:

− Có phải Tôn giả Sonadanda sẽ đến yết kiến Sa-môn Gotama?

− Này các Hiền giả, đó là ý định của ta. Ta sẽ đến yết kiến Sa-môn Gotama.

− Tôn giả Canke, chớ có đến yết kiến Sa-môn Gotama. Thật không xứng đáng cho Tôn giả Sonadanda đến yết kiến Sa-môn Gotama. Nếu Tôn giả Sonadanda đến yết kiến Sa-môn Gotama, thì danh tiếng của Tôn giả Sonadanda bị hao tổn, danh tiếng của Sa-môn Gotama được tăng trưởng. Vì danh tiếng của Tôn giả Sonadanda bị hao tổn và danh tiếng của Sa-môn Gotama được tăng trưởng, do điểm này, thật không xứng đáng cho Tôn giả Sonadanda đến yết kiến Sa-môn Gotama, thật xứng đáng cho Sa-môn Gotama yết kiến Tôn giả Sonadanda.

Lại Tôn giả Sonadanda thiện sanh cả từ mẫu hệ và phụ hệ, huyết thống thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ không bị một vết nhơ nào, không bị một dèm pha nào về vấn đề huyết thống thọ sanh. Vì Tôn giả Sonadanda thiện sanh cả từ mẫu hệ và phụ hệ, huyết thống thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị một vết nhơ nào, không bị một chỉ trích nào về vấn đề huyết thống thọ sanh, do điểm này, thật không xứng đáng cho Tôn giả Sonadanda đến yết kiến Sa-môn Gotama, thật xứng đáng cho Sa-môn Gotama đến yết kiến Bà-la-môn Sonadanda. Lại Tôn giả Sonadanda là nhà giàu có, đại phú, sung túc… Lại Tôn giả Sonadanda là nhà phúng tụng, nhà trì chú, thông hiểu ba tập Vedà với danh nghĩa, lễ nghi, ngữ nguyên, chú giải và lịch sử truyền thống là thứ năm, thông hiểu ngữ pháp và văn phạm, biện tài về Thuận thế (tự nhiên học) và tướng của vị đại nhân. Tôn giả Sonadanda đẹp trai, khả ái, làm đẹp lòng người, với màu da thù thắng khôi ngô tuấn tú, cử chỉ trang nhã, dáng điệu cao thượng. Tôn giả Sonadanda thiện ngôn, dùng lời thiện ngôn nói lời tao nhã, ý nghĩa minh bạch, giọng nói không bập bẹ phều phào, giải thích nghĩa lý minh xác. Tôn giả Sonadanda là bậc tôn sư của hàng tôn sư nhiều người, dạy ba trăm thanh niên Bà-la-môn tụng đọc chú thuật, thanh niên Bà-la-môn từ nhiều phương, từ nhiều nước, tha thiết với chú thuật đến với Tôn giả Sanadanda để học thuộc lòng các chú thuật. Tôn giả Sonadanda niên cao, lạp lớn, bậc lão thành, đến tuổi trưởng thượng; còn Sa-môn Gotama thì tuổi trẻ, xuất gia chưa được nhiều năm. Tôn giả Sonadanda được vua Seniya Bimbisara (Tần-bà-ta-la) xứ Magadha (Ma-kiệt-đà) kính trọng, tôn sùng, chiêm ngưỡng, kính lễ, trọng vọng. Tôn giả Sonadanda được Bà-la-môn Pokkharasàdi kính trọng tôn sùng, chiêm ngưỡng, kính lễ, trọng vọng. Tôn giả Sonadanda sống ở Campà, một địa phương dân chúng đông đúc, cỏ cây, ao nước phì nhiêu, lúa gạo sung túc, một vương lãnh địa, một tịnh thí địa, một ân tứ của vua Seniya Bimbisàra xứ Magadha. Do điểm này, thật không xứng đáng cho Tôn giả Sonadanda đến yết kiến Sa-môn Gotama, thật xứng đáng cho Sa-môn Gotama yết kiến Tôn giả Sonadanda.

3. Lời ca ngợi phẩm chất của Đức Phật (Buddhaguṇakathā)

Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa nói với các Bà-la-môn kia:

"Vậy thì, thưa các vị, hãy nghe tôi nói vì sao chính chúng ta mới đáng đi đến chiêm ngưỡng Tôn giả Gotama; và Tôn giả Gotama không đáng phải đi đến chiêm ngưỡng chúng ta. Thưa các vị, Sa-môn Gotama có dòng dõi thuần khiết từ cả cha lẫn mẹ, huyết thống trong sạch cho đến bảy đời tổ tiên, không bị chê trách hay tì vết nào về dòng dõi. Với lý do này, Tôn giả Gotama không đáng phải đi đến chiêm ngưỡng chúng ta; trái lại, chính chúng ta mới đáng đi đến chiêm ngưỡng Tôn giả Gotama.

Thưa các vị, Sa-môn Gotama đã từ bỏ một gia tộc lớn để xuất gia… Thưa các vị, Sa-môn Gotama đã từ bỏ rất nhiều vàng bạc, cả tài sản chôn giấu lẫn tài sản trên mặt đất để xuất gia… Thưa các vị, Sa-môn Gotama khi còn rất trẻ, tóc đen nhánh, đang ở độ tuổi thanh xuân tươi đẹp, trong giai đoạn đầu của cuộc đời, đã từ bỏ gia đình sống không gia đình… Thưa các vị, Sa-môn Gotama mặc cho cha mẹ không đồng ý, khóc lóc nước mắt đầm đìa, đã cạo bỏ râu tóc, khoác áo cà-sa, từ bỏ gia đình sống không gia đình… Thưa các vị, Sa-môn Gotama đẹp đẽ, dễ nhìn, có ngoại hình xuất chúng, mang vẻ đẹp của Phạm thiên, vóc dáng của Phạm thiên, không có điểm nào đáng chê trách về ngoại hình… Thưa các vị, Sa-môn Gotama sống đạo đức, có đạo đức của bậc thánh, có đạo đức thiện lành, thành tựu đạo đức thiện lành… Thưa các vị, Sa-môn Gotama có lời nói tốt đẹp, phát âm rõ ràng, sở hữu giọng nói tao nhã, rành mạch, không khuyết tật, truyền đạt ý nghĩa dễ hiểu… Thưa các vị, Sa-môn Gotama là thầy của nhiều vị thầy… Thưa các vị, Sa-môn Gotama đã cạn sạch đắm nhiễm vào sự dễ chịu giác quan (đoạn tận dục tham / khīṇakāmarāga), không còn dao động… Thưa các vị, Sa-môn Gotama thuyết giảng về nghiệp, thuyết giảng về hành động, đề cao sự vô hại đối với dòng dõi Bà-la-môn… Thưa các vị, Sa-môn Gotama xuất thân từ một gia tộc cao quý, một gia tộc Sát-đế-lỵ không pha trộn… Thưa các vị, Sa-môn Gotama xuất thân từ một gia tộc giàu có, có tài sản lớn, có nhiều tài sản… Thưa các vị, người ta từ các quốc gia khác, các vùng đất khác đến để hỏi Sa-môn Gotama những câu hỏi… Thưa các vị, hàng ngàn chư thiên đã trọn đời nương tựa (quy y / saraṇa) Sa-môn Gotama… Thưa các vị, tiếng đồn tốt đẹp sau đây đã vang lên về Sa-môn Gotama: ‘Ngài là Thế Tôn, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác…’… Thưa các vị, Sa-môn Gotama sở hữu ba mươi hai tướng tốt của bậc đại nhân… Thưa các vị, Sa-môn Gotama luôn chào đón, thân thiện, lịch thiệp, không nhăn nhó, nét mặt cởi mở, luôn là người lên tiếng trước… Thưa các vị, Sa-môn Gotama được bốn chúng tôn trọng, kính trọng, nể vì, cúng dường và ngưỡng mộ… Thưa các vị, nhiều chư thiên và loài người có niềm tin sâu sắc vào Sa-môn Gotama… Thưa các vị, ở bất cứ làng mạc hay thị trấn nào Sa-môn Gotama lưu trú, tại đó các phi nhân không quấy rối loài người… Thưa các vị, Sa-môn Gotama là người đứng đầu một hội chúng, đứng đầu một giáo phái, được xưng tụng là bậc tối thắng trong số các vị sáng lập giáo phái. Danh tiếng của các Sa-môn và Bà-la-môn khác có được là do ngẫu nhiên thế này hay thế khác, nhưng danh tiếng của Sa-môn Gotama không phải như vậy. Danh tiếng của Sa-môn Gotama có được là nhờ sự thành tựu vô thượng về minh và hạnh… Thưa các vị, vua Seniya Bimbisāra của nước Magadha cùng với con cái, vợ, quần thần và tùy tùng đã trọn đời nương tựa Sa-môn Gotama… Thưa các vị, vua Pasenadi của nước Kosala cùng với con cái, vợ, quần thần và tùy tùng đã trọn đời nương tựa Sa-môn Gotama… Thưa các vị, Bà-la-môn Pokkharasāti cùng với con cái, vợ, quần thần và tùy tùng đã trọn đời nương tựa Sa-môn Gotama… Thưa các vị, Sa-môn Gotama được vua Seniya Bimbisāra của nước Magadha tôn trọng, kính trọng, nể vì, cúng dường và ngưỡng mộ… Thưa các vị, Sa-môn Gotama được vua Pasenadi của nước Kosala tôn trọng, kính trọng, nể vì, cúng dường và ngưỡng mộ… Thưa các vị, Sa-môn Gotama được Bà-la-môn Pokkharasāti tôn trọng, kính trọng, nể vì, cúng dường và ngưỡng mộ… Thưa các vị, Sa-môn Gotama đã đến Campā và đang trú trên bờ hồ Gaggarā. Bất kỳ Sa-môn hay Bà-la-môn nào đến ranh giới làng của chúng ta, họ đều là khách của chúng ta. Và khách thì phải được chúng ta tôn trọng, kính trọng, nể vì, cúng dường và ngưỡng mộ. Vì Sa-môn Gotama đã đến Campā và đang trú trên bờ hồ Gaggarā, ngài là khách của chúng ta; và khách thì phải được chúng ta tôn trọng, kính trọng, nể vì, cúng dường và ngưỡng mộ. Với lý do này, Tôn giả Gotama không đáng phải đi đến chiêm ngưỡng chúng ta; trái lại, chính chúng ta mới đáng đi đến chiêm ngưỡng Tôn giả Gotama. Tôi chỉ biết được chừng này lời ca ngợi về Tôn giả Gotama, nhưng Tôn giả Gotama không chỉ có chừng này lời ca ngợi. Lời ca ngợi về Tôn giả Gotama là vô lượng."

Khi được nói như vậy, các Bà-la-môn kia nói với Bà-la-môn Soṇadaṇḍa: “Theo như những lời ngài Soṇadaṇḍa ca ngợi Sa-môn Gotama, dù Sa-môn Gotama có ở cách đây một trăm do-tuần, một thiện nam tử có lòng tin cũng đáng phải mang theo lương khô để đi đến chiêm ngưỡng ngài.”

“Vậy thì, thưa các vị, tất cả chúng ta hãy cùng đi đến chiêm ngưỡng Sa-môn Gotama.”

6. Nghe nói vậy, Bà-la-môn Sonadanda nói với những Bà-la-môn ấy:

− Các Hiền giả, hãy nghe ta giải thích vì sao thật xứng đáng cho chúng ta đến yết kiến Sa-môn Gotama, trái lại thật không xứng đáng cho Sa-môn Gotama đến thăm chúng ta. Này các Hiền giả, thật vậy, Samôn Gotama thiện sanh cả từ mẫu hệ và phụ hệ, huyết thống thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ không bị một vết nhơ nào, không bị một dèm pha nào về vấn đề huyết thống thọ sanh; vì điểm này thật không xứng đáng cho Sa-môn Gotama đến yết kiến chúng ta, trái lại thật xứng đáng cho chúng ta đến yết kiến Sa-môn Gotama.

Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama xuất gia từ bỏ đại gia đình quyến thuộc.

Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama xuất gia từ bỏ rất nhiều vàng bạc, bỏ cả loại đang chôn dưới đất lẫn loại trên mặt đất. Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama trong tuổi thanh niên, tóc còn đen nhánh, trong tuổi trẻ đẹp của thời niên thiếu, đã xuất gia từ bỏ gia đình sống không gia đình.

Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama dầu song thân không đồng ý, khóc than, nước mắt thấm ướt cả mặt, vẫn cạo bỏ râu tóc, khoác áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama đẹp trai, khả ái, làm đẹp lòng mọi người, với màu da thù thắng, khôi ngô tuấn tú, cử chỉ trang nhã, dáng điệu cao thượng.

Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama có đức hạnh, gìn giữ giới hạnh của bậc Thánh, có thiện đức, đầy đủ thiện đức.

Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama thiện ngôn, dùng lời thiện ngôn, nói lời tao nhã, ý nghĩa minh bạch, giọng nói không bập bẹ, phều phào, giải thích nghĩa lý minh xác.

Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama là bậc tôn sư trong các hàng tôn sư của nhiều người.

Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama đã diệt trừ tham dục, đã diệt trừ được mọi xao động của tâm.

Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama chủ trương về nghiệp, chủ trương về hành động, đặt trọng tâm vào chí thiện khi thuyết pháp với chúng Bà-la-môn.

Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama xuất gia từ chủng tộc cao quý, từ dòng họ Sát-đế-lỵ thanh tịnh.

Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama xuất gia từ chủng tộc khá giả, đại phú, tài sản sung mãn.

Này các Hiền giả, thật vậy, dân chúng băng ngàn vượt biển (băng qua nhiều địa phương, băng qua nhiều quốc độ) đến hỏi đạo Sa-môn Gotama.

Này các Hiền giả, thật vậy, có hàng ngàn Thiên, Nhân đến quy y Sa-môn Gotama.

Này các Hiền giả, thật vậy, tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền đi về Sa-môn Gotama: “Ngài là bậc Thế Tôn, A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Ðiều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn”.

Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama có đầy đủ ba mươi hai tướng tốt của bậc đại nhân.

Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama nói lời chào đón, thân thiện, tao nhã, trang trọng, chân trực thẳng thắn, lời nói có dẫn chứng.

Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama được bốn chúng kính trọng, tôn sùng, chiêm ngưỡng, kính nể, trọng vọng.

Này các Hiền giả, thật vậy, rất nhiều Thiên, Nhân tín ngưỡng Sa-môn Gotama.

Này các Hiền giả, thật vậy, ở tại làng nào, thôn ấp nào, Sa-môn Gotama cư trú, tại làng ấy, tại thôn ấp ấy, các loài phi nhân không làm hại loài người. Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama là giáo hội chủ, giáo phái chủ, giáo phái sư, được tôn là tối thượng trong các giáo tổ.

Này các Hiền giả, danh tiếng của một số Sa-môn, Bà-la-môn dựa trên những bằng chứng không đâu, danh tiếng của Sa-môn Gotama không phải vậy. Danh tiếng của Sa-môn Gotama dựa trên trí đức vô thượng của Ngài.

Này các Hiền giả, thật vậy, vua Seniya Bimbisàra nước Magadha, cùng với vương tử, cung phi, thị tùng đều quy y Sa-môn Gotama.

Này các Hiền giả, thật vậy, vua Pasenadi nước Kosala, cùng với vương tử, cung phi, thị tùng đều quy y Sa-môn Gotama.

Này các Hiền giả, thật vậy, Bà-la-môn Pokkharasàdi cùng với các con, vợ, thị giả, đều quy y Sa-môn Gotama.

Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama được vua Seniya Bimbisàra nước Magadha kính trọng, tôn sùng, chiêm ngưỡng, kính lễ, trọng vọng.

Này Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama, được Bà-la-môn Pokkharasàdi kính trọng, tôn sùng, chiêm ngưỡng, kính lễ, trọng vọng.

Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama được vua Pasenadi nước Kosala kính trọng, tôn sùng, chiêm ngưỡng, kính lễ trọng vọng.

Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama đã đến Campà, nay đang ở tại Campà, trên bờ ao Gaggara. Những Sa-môn, Bà-la-môn nào đến ruộng làng chúng ta đều là khách của chúng ta. Ðối với khách, chúng ta phải kính trọng, tôn sùng, chiêm ngưỡng, kính lễ, trọng vọng. Này các Hiền giả, nay Sa-môn Gotama đã đến Campà, hiện ở tại Campà trên bờ hồ Gaggara, như vậy Sa-môn Gotama là khách của chúng ta. Và đã là khách, chúng ta phải kính trọng, tôn sùng, chiêm ngưỡng, kính lễ, trọng vọng. Do điểm này, thật không xứng đáng cho Tôn giả Gotama đến yết kiến chúng ta, thật xứng đáng cho chúng ta đến yết kiến Tôn giả Gotama. Này các Hiền giả, đó là những ưu điểm mà ta được biết về Tôn giả Gotama. Tôn giả Gotama không phải có chừng ấy ưu điểm mà thôi. Tôn giả Gotama có đến vô lượng ưu điểm.

7. Khi nghe nói vậy, các Bà-la-môn ấy nói với Bà-la-môn Sonadanda:

− Tôn giả Sonadanda đã tán thán Sa-môn Gotama như vậy dầu cho một ai ở xa Tôn giả Gotama đến một trăm do tuần cũng đủ cho người ấy cùng gia tộc đi đến yết kiến Sa-môn Gotama, dầu phải đem theo lương thực. Do vậy, tất cả chúng tôi sẽ đi đến yết kiến Sa-môn Gotama.

4. Sự lo âu của Soṇadaṇḍa (Soṇadaṇḍaparivitakka)

Sau đó, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa cùng với một nhóm đông đảo các Bà-la-môn đi đến hồ Gaggarā.

Khi đi qua khu rừng, trong đầu Bà-la-môn Soṇadaṇḍa khởi lên một suy nghĩ trong tâm (tâm tư duy / cetoparivitakka) như sau: "Nếu ta hỏi Sa-môn Gotama một câu hỏi, và Sa-môn Gotama nói với ta: ‘Này Bà-la-môn, câu hỏi này không nên hỏi như vậy, câu hỏi này phải được hỏi như thế này’, hội chúng này sẽ coi thường (khinh miệt / paribhaveyya) ta: ‘Bà-la-môn Soṇadaṇḍa thật ngu ngốc, kém cỏi, không thể hỏi Sa-môn Gotama một câu hỏi cho đúng đắn’. Nếu hội chúng này coi thường ta, danh tiếng của ta sẽ giảm sút. Nếu danh tiếng giảm sút, tài sản của ta cũng sẽ giảm sút. Vì tài sản của chúng ta có được là nhờ danh tiếng.

Nếu Sa-môn Gotama hỏi ta một câu hỏi, và ta trả lời không làm hài lòng tâm trí ngài; rồi Sa-môn Gotama nói với ta: ‘Này Bà-la-môn, câu hỏi này không nên trả lời như vậy, câu hỏi này phải được trả lời như thế này’, hội chúng này sẽ coi thường ta: ‘Bà-la-môn Soṇadaṇḍa thật ngu ngốc, kém cỏi, không thể trả lời câu hỏi làm hài lòng tâm trí Sa-môn Gotama’. Nếu hội chúng này coi thường ta, danh tiếng của ta sẽ giảm sút. Nếu danh tiếng giảm sút, tài sản của ta cũng sẽ giảm sút. Vì tài sản của chúng ta có được là nhờ danh tiếng.

Nếu ta đã đến gần thế này mà quay về không gặp Sa-môn Gotama, hội chúng này sẽ coi thường ta: ‘Bà-la-môn Soṇadaṇḍa thật ngu ngốc, kém cỏi, kiêu ngạo và hèn nhát, không dám đi đến chiêm ngưỡng Sa-môn Gotama. Làm sao đã đến gần thế này mà lại quay về không gặp Sa-môn Gotama?’. Nếu hội chúng này coi thường ta, danh tiếng của ta sẽ giảm sút. Nếu danh tiếng giảm sút, tài sản của ta cũng sẽ giảm sút. Vì tài sản của chúng ta có được là nhờ danh tiếng."

Rồi Bà-la-môn Soṇadaṇḍa đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông chào hỏi Thế Tôn. Sau những lời chào hỏi thân thiện và thăm hỏi xã giao, ông ngồi xuống một bên. Các Bà-la-môn và gia chủ ở Campā cũng vậy: một số đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số chào hỏi Thế Tôn, sau những lời chào hỏi thân thiện và thăm hỏi xã giao thì ngồi xuống một bên; một số chắp tay vái chào Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số xưng tên và dòng họ rồi ngồi xuống một bên; một số giữ im lặng rồi ngồi xuống một bên.

Ngay cả khi đang ngồi đó, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa vẫn tiếp tục trăn trở với những suy nghĩ này: “Nếu ta hỏi Sa-môn Gotama một câu hỏi… (như trên)… Vì tài sản của chúng ta có được là nhờ danh tiếng. Ôi, giá như Sa-môn Gotama hỏi ta một câu hỏi thuộc về lĩnh vực chuyên môn của ta là ba bộ Vệ-đà, chắc chắn ta sẽ trả lời làm hài lòng tâm trí ngài!”

Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Sonadanda cùng với đại chúng Bà-la-môn đi đến bờ hồ Gaggara.

8. Sự lo lắng sau đây khởi lên trong tâm trí của Bà-la-môn Sonadanda khi đi ngang qua khu rừng: “Nếu ta hỏi Sa-môn Gotama một câu và nếu Sa-môn Gotama trả lời với ta như sau: “Này Bà-la-môn, không nên đặt câu hỏi như thế này”. Thời như vậy, hội chúng này sẽ khinh miệt ta: “Bà-la-môn Sonadanda là ngu si, bất tài, không thể hỏi một câu cho chín chắn”. Nếu hội chúng này khinh miệt ta thời danh tiếng ta bị giảm bớt. Và ai bị danh tiếng giảm bớt thời thâu nhận cúng dường bị giảm thiểu. Vì cúng dường của chúng ta tùy thuộc với danh dự chúng ta được có. Nếu Sa-môn Gotama hỏi ta một câu, câu trả lời của ta về câu hỏi ấy có thể không làm cho tâm trí được thỏa mãn; và nếu Sa-môn Gotama nói với ta như sau: “Này Bà-la-môn, câu hỏi ấy nên trả lời như thế này”, thời như vậy, hội chúng này sẽ khinh miệt ta: “Bàla-môn Sonadanda là ngu si bất tài không thể làm cho tâm trí Sa-môn Gotama thỏa mãn với câu trả lời câu hỏi ấy”. Nếu hội chúng này khinh miệt ta thì danh tiếng ta bị giảm bớt và ai bị danh tiếng giảm bớt, thời thâu nhận cúng dường bị giảm thiểu, vì cúng dường của chúng ta tùy thuộc với danh dự chúng ta được có. Nếu ta đi đến gần như thế này mà ta trở về không gặp Sa-môn Gotama, thời hội chúng này sẽ khinh miệt ta: “Bà-la-môn Sonadanda là người ngu si bất tài, kiêu mạn, cứng đầu, sợ hãi, không dám đến yết kiến Sa-môn Gotama, làm sao đã đi đến gần như thế này mà lại trở về không gặp Sa-môn Gotama”. Nếu hội chúng khinh miệt ta, thì danh dự ta bị giảm bớt, và ai bị danh dự giảm bớt thời thâu nhận cúng dường bị giảm thiểu. Vì cúng dường của chúng ta tùy thuộc với danh dự chúng ta được có”.

9. Lúc bấy giờ Bà-la-môn Sonadanda đến chỗ đức Thế Tôn. Sau khi đến bèn nói lời thân ái, chào đón, chúc tụng rồi ngồi xuống một bên. Các Bà-la-môn và gia chủ ở Campà, có người đảnh lễ Sa-môn Gotama rồi ngồi xuống một bên, có người nói lời thân ái chào đón chúc tụng với Sa-môn Gotama rồi ngồi xuống một bên, có người chắp tay vái chào Sa-môn Gotama rồi ngồi xuống một bên, có người nói tên và dòng họ rồi ngồi xuống một bên, có người yên lặng ngồi xuống một bên.

10. Lúc ấy Bà-la-môn Sonadanda đang ngồi, tâm trí lo lắng: “Nếu ta hỏi Sa-môn Gotama một câu và nếu Sa-môn Gotama trả lời với ta như sau: “Này Bà-la-môn, không nên đặt câu hỏi như vậy, nên đặt câu hỏi như thế này”. Thời như vậy hội chúng sẽ khinh miệt ta: “Bà-la-môn Sonadanda là ngu si, bất tài, không thể hỏi một câu cho chín chắn”. Nếu hội chúng này khinh miệt ta thì danh tiếng ta bị giảm bớt. Và ai bị danh tiếng giảm bớt thời thâu nhận cúng dường bị giảm thiểu. Vì cúng dường của chúng ta tùy thuộc với danh tiếng chúng ta được có. Nếu Sa-môn Gotama hỏi ta một câu và câu trả lời của ta về câu hỏi ấy có thể không làm cho tâm trí được thỏa mãn, và nếu Sa-môn Gotama nói với ta như thế này; “Này Bà-la-môn, câu hỏi ấy không nên trả lời như vậy”. Này Bà-la-môn, câu hỏi ấy nên trả lời như thế này, thời như vậy hội chúng này sẽ khinh miệt ta: “Bà-la-môn Sonadanda là người ngu si, bất tài, không làm cho tâm trí Sa-môn Gotama thỏa mãn với câu trả lời (ấy)”. Nếu hội chúng này khinh miệt ta thời danh tiếng ta bị giảm bớt. Và ai danh tiếng bị giảm bớt thì thâu nhận cúng dường bị giảm thiểu. Vì cúng dường của chúng ta tùy thuộc với danh tiếng chúng ta được có. Mong rằng Sa-môn Gotama hãy hỏi ta câu hỏi thuộc sự truyền bá về ba quyển Vedà. Như vậy chắc chắn ta có thể làm tâm trí của Ngài được thỏa mãn với câu trả lời của ta cho câu hỏi ấy”.

5. Định nghĩa về Bà-la-môn (Brāhmaṇapaññatti)

Bấy giờ, Thế Tôn dùng tâm mình thấu hiểu suy nghĩ trong tâm của Bà-la-môn Soṇadaṇḍa, Ngài nghĩ: “Bà-la-môn Soṇadaṇḍa này đang tự làm khổ mình bằng chính tâm trí của ông ta. Hay là Ta hãy hỏi Bà-la-môn Soṇadaṇḍa một câu hỏi thuộc về lĩnh vực chuyên môn của ông ta là ba bộ Vệ-đà.”

Thế rồi Thế Tôn nói với Bà-la-môn Soṇadaṇḍa: “Này Bà-la-môn, với bao nhiêu yếu tố thì các Bà-la-môn công nhận một người là Bà-la-môn, và người ấy có thể nói ‘Tôi là Bà-la-môn’ một cách chân chính mà không phạm lỗi nói dối (vọng ngữ / musāvāda)?”

Lúc đó, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa nghĩ thầm: “Điều ta mong muốn, điều ta khao khát, điều ta dự định, điều ta ước ao: ‘Ôi, giá như Sa-môn Gotama hỏi ta một câu hỏi thuộc về lĩnh vực chuyên môn của ta là ba bộ Vệ-đà, chắc chắn ta sẽ trả lời làm hài lòng tâm trí ngài’, nay Sa-môn Gotama đã hỏi ta một câu hỏi thuộc về lĩnh vực chuyên môn của ta là ba bộ Vệ-đà. Chắc chắn ta sẽ trả lời làm hài lòng tâm trí ngài.”

Thế là Bà-la-môn Soṇadaṇḍa vươn thẳng người lên, nhìn quanh hội chúng rồi nói với Thế Tôn: “Thưa Tôn giả Gotama, với năm yếu tố, các Bà-la-môn công nhận một người là Bà-la-môn, và người ấy có thể nói ‘Tôi là Bà-la-môn’ một cách chân chính mà không phạm lỗi nói dối. Năm yếu tố đó là gì? Ở đây, thưa Tôn giả Gotama, một Bà-la-môn có dòng dõi thuần khiết từ cả cha lẫn mẹ, huyết thống trong sạch cho đến bảy đời tổ tiên, không bị chê trách hay tì vết nào về dòng dõi; là người tụng đọc, người trì chú, tinh thông ba bộ Vệ-đà… am hiểu ngữ pháp, thông thạo triết học tự nhiên và các tướng mạo của bậc đại nhân; đẹp đẽ, dễ nhìn, có ngoại hình xuất chúng…; sống đạo đức, có đạo đức trưởng thành, thành tựu đạo đức trưởng thành; là người thông thái (paṇḍito), người có trí (medhāvī), là người thứ nhất hoặc thứ hai trong số những người dâng lễ vật. Thưa Tôn giả Gotama, với năm yếu tố này, các Bà-la-môn công nhận một người là Bà-la-môn, và người ấy có thể nói ‘Tôi là Bà-la-môn’ một cách chân chính mà không phạm lỗi nói dối.”

“Này Bà-la-môn, trong năm yếu tố này, có thể bỏ đi một yếu tố và công nhận một người là Bà-la-môn với bốn yếu tố, để người ấy có thể nói ‘Tôi là Bà-la-môn’ một cách chân chính mà không phạm lỗi nói dối được không?”

“Được, thưa Tôn giả Gotama. Trong năm yếu tố này, thưa Tôn giả Gotama, chúng ta hãy bỏ đi ngoại hình. Ngoại hình thì làm được gì? Miễn là, thưa Tôn giả Gotama, vị Bà-la-môn có dòng dõi thuần khiết…; tinh thông ba bộ Vệ-đà…; sống đạo đức…; là người thông thái, người có trí… Thưa Tôn giả Gotama, với bốn yếu tố này, các Bà-la-môn công nhận một người là Bà-la-môn, và người ấy có thể nói ‘Tôi là Bà-la-môn’ một cách chân chính mà không phạm lỗi nói dối.”

“Này Bà-la-môn, trong bốn yếu tố này, có thể bỏ đi một yếu tố và công nhận một người là Bà-la-môn với ba yếu tố, để người ấy có thể nói ‘Tôi là Bà-la-môn’ một cách chân chính mà không phạm lỗi nói dối được không?”

“Được, thưa Tôn giả Gotama. Trong bốn yếu tố này, thưa Tôn giả Gotama, chúng ta hãy bỏ đi kiến thức Vệ-đà. Kiến thức Vệ-đà thì làm được gì? Miễn là, thưa Tôn giả Gotama, vị Bà-la-môn có dòng dõi thuần khiết…; sống đạo đức…; là người thông thái, người có trí… Thưa Tôn giả Gotama, với ba yếu tố này, các Bà-la-môn công nhận một người là Bà-la-môn, và người ấy có thể nói ‘Tôi là Bà-la-môn’ một cách chân chính mà không phạm lỗi nói dối.”

“Này Bà-la-môn, trong ba yếu tố này, có thể bỏ đi một yếu tố và công nhận một người là Bà-la-môn với hai yếu tố, để người ấy có thể nói ‘Tôi là Bà-la-môn’ một cách chân chính mà không phạm lỗi nói dối được không?”

“Được, thưa Tôn giả Gotama. Trong ba yếu tố này, thưa Tôn giả Gotama, chúng ta hãy bỏ đi dòng dõi. Dòng dõi thì làm được gì? Miễn là, thưa Tôn giả Gotama, vị Bà-la-môn sống đạo đức…; là người thông thái, người có trí… Thưa Tôn giả Gotama, với hai yếu tố này, các Bà-la-môn công nhận một người là Bà-la-môn, và người ấy có thể nói ‘Tôi là Bà-la-môn’ một cách chân chính mà không phạm lỗi nói dối.”

Khi được nói như vậy, các Bà-la-môn kia nói với Bà-la-môn Soṇadaṇḍa: “Ngài Soṇadaṇḍa chớ nói vậy, ngài Soṇadaṇḍa chớ nói vậy! Ngài Soṇadaṇḍa đang chê bai ngoại hình, chê bai kiến thức Vệ-đà, chê bai dòng dõi; ngài Soṇadaṇḍa hoàn toàn hùa theo quan điểm của Sa-môn Gotama!”

Lúc đó, Thế Tôn nói với các Bà-la-môn kia: “Nếu các vị Bà-la-môn nghĩ rằng: ‘Bà-la-môn Soṇadaṇḍa ít học, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa ăn nói kém cỏi, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa thiếu trí tuệ, và Bà-la-môn Soṇadaṇḍa không đủ khả năng tranh luận với Sa-môn Gotama trong cuộc thảo luận này’, thì hãy để Bà-la-môn Soṇadaṇḍa dừng lại, các vị hãy tranh luận với Ta trong cuộc thảo luận này. Nhưng nếu các vị Bà-la-môn nghĩ rằng: ‘Bà-la-môn Soṇadaṇḍa học rộng, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa ăn nói lưu loát, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa là người thông thái, và Bà-la-môn Soṇadaṇḍa đủ khả năng tranh luận với Sa-môn Gotama trong cuộc thảo luận này’, thì các vị hãy dừng lại, để Bà-la-môn Soṇadaṇḍa tranh luận với Ta.”

Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa thưa với Thế Tôn: “Xin Tôn giả Gotama hãy dừng lại, xin Tôn giả Gotama hãy giữ im lặng, chính tôi sẽ trả lời họ một cách hợp lý.” Rồi Bà-la-môn Soṇadaṇḍa nói với các Bà-la-môn kia: “Các vị chớ nói vậy, các vị chớ nói vậy: ‘Ngài Soṇadaṇḍa đang chê bai ngoại hình, chê bai kiến thức Vệ-đà, chê bai dòng dõi; ngài Soṇadaṇḍa hoàn toàn hùa theo quan điểm của Sa-môn Gotama’. Thưa các vị, tôi không hề chê bai ngoại hình, hay kiến thức Vệ-đà, hay dòng dõi.”

Lúc bấy giờ, cháu trai của Bà-la-môn Soṇadaṇḍa là thanh niên Aṅgaka đang ngồi trong hội chúng đó. Bà-la-môn Soṇadaṇḍa nói với các Bà-la-môn kia: “Các vị có thấy thanh niên Aṅgaka, cháu trai của tôi không?”

“Có, thưa ngài.”

“Thưa các vị, thanh niên Aṅgaka đẹp đẽ, dễ nhìn, có ngoại hình xuất chúng, mang vẻ đẹp của Phạm thiên, vóc dáng của Phạm thiên, không có điểm nào đáng chê trách về ngoại hình; trong hội chúng này không ai sánh bằng cậu ấy về ngoại hình, ngoại trừ Sa-môn Gotama. Thanh niên Aṅgaka là người tụng đọc, người trì chú, tinh thông ba bộ Vệ-đà… am hiểu ngữ pháp, thông thạo triết học tự nhiên và các tướng mạo của bậc đại nhân. Chính tôi là người dạy kiến thức Vệ-đà cho cậu ấy. Thanh niên Aṅgaka có dòng dõi thuần khiết từ cả cha lẫn mẹ, huyết thống trong sạch cho đến bảy đời tổ tiên, không bị chê trách hay tì vết nào về dòng dõi. Chính tôi biết rõ cha mẹ cậu ấy. Nhưng thưa các vị, nếu thanh niên Aṅgaka giết hại sinh mệnh, lấy của không cho, tà dâm với vợ người, nói dối, uống rượu say sưa; thì trong trường hợp này, ngoại hình làm được gì, kiến thức Vệ-đà làm được gì, dòng dõi làm được gì? Miễn là, thưa các vị, vị Bà-la-môn sống đạo đức, có đạo đức trưởng thành, thành tựu đạo đức trưởng thành; là người thông thái, người có trí, là người thứ nhất hoặc thứ hai trong số những người dâng lễ vật. Thưa các vị, với hai yếu tố này, các Bà-la-môn công nhận một người là Bà-la-môn, và người ấy có thể nói ‘Tôi là Bà-la-môn’ một cách chân chính mà không phạm lỗi nói dối.”

11. Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn được biết sự phân vân lo lắng của Bà-la-môn Sonadanda với tri giác của mình, liền tự nghĩ: “Bà-la-môn Sonadanda này đang phân vân lo lắng. Ta hãy hỏi Bà-la-môn Sonadanda với câu hỏi thuộc sự truyền bá về ba quyển Vedà”.

Rồi đức Thế Tôn hỏi Bà-la-môn Sonadanda:

− Này Bà-la-môn, những vị Bà-la-môn phải đầy đủ bao nhiêu đức tính mới được gọi là Bà-la-môn, và để có thể khi nói “tôi là Bà-la-môn “, lời nói ấy là chơn chánh, không phải là lời nói dối?

12. Lúc bấy giờ Bà-la-môn Sonadanda suy nghĩ: “Thật vậy, điều mà chúng ta mong ước, hy vọng, yêu cầu, mong đợi. Mong Sa-môn Gotama hãy hỏi ta câu hỏi thuộc sự truyền về ba quyển Vedà. Như vậy chắc chắn ta có thể làm tâm trí của Ngài được thỏa mãn với câu trả lời cho câu hỏi ấy. Nay Sa-môn Gotama hỏi ta câu hỏi thuộc sự truyền bá về ba quyển Vedà. Chắc chắn ta có thể làm cho tâm trí của Ngài được thỏa mãn với câu trả lời cho câu hỏi ấy”.

13. Rồi Bà-la-môn Sonadanda ngồi thẳng lưng, nhìn xung quanh hội chúng và bạch đức Thế Tôn:

− Có năm đức tánh, những vị Bà-la-môn phải đầy đủ mới được gọi là Bà-la-môn và để có thể khi nói: “Tôi là Bà-la-môn “, lời nói ấy chơn chánh, không phải là lời nói dối. Thế nào là năm? Ở đây, này Tôn giả, người Bà-la-môn thiện sanh cả từ mẫu hệ và phụ hệ, huyết thống thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị một vết nhơ nào, không bị một dèm pha nào về vấn đề huyết thống thọ sanh. Vị ấy là nhà phúng tụng, nhà trì chú, thông hiểu ba tập Vedà với danh nghĩa, lễ nghi, ngữ nguyên, chú giải và lịch sử truyền thống là thứ năm, thông hiểu ngữ pháp và văn phạm, biệt tài về Thuận thế (tự nhiên học) và tướng của vị đại nhân. Vị ấy đẹp trai, khả ái, làm đẹp lòng mọi người, với màu da thù thắng, khôi ngô tuấn tú, cử chỉ trang nhã, dáng điệu cao thượng. Vị ấy có đức hạnh, đức độ cao dày, đầy đủ giới hạnh cao dày. Và vị ấy là người học rộng, sáng suốt, là người đệ nhất hay đệ nhị trong những người cầm muỗng (để đổ bơ làm lễ tế thần). Này Tôn giả Gotama, đó là năm đức tánh, những vị Bà-la-môn phải đầy đủ mới được gọi là Bà-la-môn và để có thể, khi nói: “Tôi là Bà-la-môn “, lời nói ấy là chơn chánh, không phải là lời nói dối.

14. - Này Bà-la-môn, trong năm đức tánh này, có thể bỏ qua một đức tánh nào, chỉ có bốn đức tánh thôi, mà vẫn có thể gọi là Bà-la-môn và để có thể khi nói: “Tôi là Bà-la-môn “, lời nói ấy là lời nói chơn chánh, không phải là lời nói dối.

− Tôn giả Gotama, có thể được. Tôn giả Gotama, trong năm đức tánh này, chúng tôi có thể bỏ dung sắc. Thật vậy, dung sắc làm được gì? Khi một Tôn giả Bà-la-môn thiện sanh từ mẫu hệ và phụ hệ, huyết thống thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị một vết nhơ nào, không bị một dèm pha nào về vấn đề huyết thống thọ sanh. Vị ấy lại là nhà phúng tụng, nhà trì chú, thông hiểu ba tập Vedà với danh nghĩa, lễ nghi, ngữ nguyên, chú giải, và lịch sử truyền thống là thứ năm, thông hiểu ngữ pháp và văn phạm, biệt tài về Thuận thế (tự nhiên học) và tướng của vị đại nhân. Vị ấy có đức hạnh, đức độ cao dày, đầy đủ giới hạnh cao dày. Và vị ấy là người học rộng, sáng suốt, là người đệ nhất hay đệ nhị trong những người cầm muỗng. Này Tôn giả Gotama, những đức tánh này, những vị Bà-la-môn phải đầy đủ mới được gọi là Bà-la-môn và để có thể, khi nói: “Tôi là Bà-la-môn “, lời nói ấy là chơn chánh, không phải là lời nói dối.

15. - Này Bà-la-môn, trong bốn đức tánh này, có thể bỏ qua một đức tánh nào, chỉ có ba đức tánh thôi, mà vẫn có thể gọi là Bà-la-môn và để có thể khi nói: “Tôi là Bà-la-môn “, lời nói ấy là lời nói chơn chánh, không phải là lời nói dối.

− Tôn giả Gotama, có thể được. Tôn giả Gotama, trong bốn đức tánh này, chúng tôi có thể bỏ chú thuật. Thật vậy, chú thuật làm được gì? Khi một Tôn giả Bà-la-môn thiện sanh từ mẫu hệ và phụ hệ, huyết thống thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị một vết nhơ nào, không bị một dèm pha nào về vấn đề huyết thống thọ sanh. Vị ấy lại là nhà phúng tụng, nhà trì chú, thông hiểu ba tập Vedà với danh nghĩa, lễ nghi, ngữ nguyên, chú giải, và lịch sử truyền thống là thứ năm, thông hiểu ngữ pháp và văn phạm, biệt tài về Thuận thế (tự nhiên học) và tướng của vị đại nhân, vị ấy lại có đức hạnh, đức độ cao dày, đầy đủ giới hạnh cao dày, vị ấy là người học rộng, sáng suốt, là người đệ nhất hay đệ nhị trong những người cầm muỗng. - Này Tôn giả Gotama, những đức tính này, những vị Bà-la-môn phải đầy đủ mới được gọi là Bà-la-môn và để có thể, khi nói: “Tôi là Bà-la-môn “, lời nói ấy là chơn chánh, không phải là lời nói dối.

16. - Này Bà-la-môn, trong ba đức tánh này, có thể bỏ qua một đức tánh nào, chỉ có hai đức tánh thôi, mà vẫn có thể gọi là Bà-la-môn và để có thể khi nói: “Tôi là Bà-la-môn “, lời nói ấy là chơn chánh, không phải là lời nói dối.

− Tôn giả Gotama, có thể được. Tôn giả Gotama, trong ba đức tánh này, chúng tôi có thể bỏ thọ sanh. Thật vậy, thọ sanh làm được gì? Khi một Tôn giả Bà-la-môn có đức hạnh, đức độ cao dày, đầy đủ giới hạnh cao dày, vị ấy là người học rộng, sáng suốt, là người đệ nhất hay đệ nhị trong những người cầm muỗng. Những đức tánh này, những vị Bà-la-môn phải đầy đủ mới được gọi là Bà-la-môn và để có thể, khi nói: “Tôi là Bà-la-môn “ lời nói ấy là chơn chánh, không phải là lời nói dối. 17. Khi nghe nói vậy, những vị Bà-la-môn kia nói với Bà-la-môn Sonadanda:

− Này Tôn giả Sonadanda, chớ có nói như vậy! Này Tôn giả Sonadanda, chớ có nói như vậy! Tôn giả Sonadanda khinh bác dung sắc, khinh bác chú thuật, khinh bác thọ sanh. Thật sự Tôn giả Sonadanda đã ngả theo quan niệm của Sa-môn Gotama.

18. Lúc bấy giờ đức Thế Tôn nói với những vị Bà-la-môn ấy:

− Nếu các người Bà-la-môn nghĩ: “Bà-la-môn Sonadanda không phải là bậc đa văn, Bà-la-môn Sonadanda không phải là nhà hùng biện giỏi, Bà-la-môn Sonadanda không phải là nhà bác học và Bà-la-môn Sonadanda không có thể biện luận với Sa-môn Gotama về vấn đề này”, thời Bà-la-môn Sonadanda hãy đứng yên và để các ngươi biện luận với Ta. Nếu các người Bà-la-môn nghĩ: “Bà-la-môn Sonadanda là bậc đa văn, Bà-la-môn Sonadanda là nhà hùng biện giỏi, Bà-la-môn Sonadanda là nhà bác học, và Bàla-môn Sonadanda có thể biện luận với Sa-môn Gotama về vấn đề này”, thời các ngươi đứng yên và để Bà-la-môn Sonadanda biện luận với Ta.

19. Khi nghe nói vậy, Bà-la-môn Sonadanda bạch với đức Thế Tôn:

− Tôn giả Gotama hãy đứng yên. Tôn giả Gotama hãy giữ im lặng. Tôi sẽ trả lời cho các vị Bà-la-môn ấy đúng với chánh pháp.

Rồi Bà-la-môn Sonadanda nói với những vị Bà-la-môn ấy:

− Này các Hiền giả, chớ có nói như vậy: “Tôn giả Sonadanda khinh bác dung sắc, khinh bác chú thuật, khinh bác thọ sanh. Thật sự Tôn giả Sonadanda đã ngả theo quan niệm của Sa-môn Gotama”. Này các Hiền giả, tôi không có phỉ báng dung sắc hoặc chú thuật hoặc thọ sanh.

20. Lúc bấy giờ thanh niên Angaka là người cháu của Bà-la-môn Sonadanda đang ngồi trong hội chúng ấy. Bà-la-môn Sonadanda nói với những vị Bà-la-môn kia:

− Này các Hiền giả, các Hiền giả có thấy người cháu tôi, thanh niên Angaka không?

− Thưa Tôn giả, có thấy.

− Các Hiền giả, thanh niên Angaka là đẹp trai khả ái, làm đẹp lòng mọi người, với màu da thù thắng, khôi ngô tuấn tú, cử chỉ trang nhã, dáng điệu cao thượng, không một ai trong chúng này có thể bằng được về dung sắc, trừ Sa-môn Gotama. Này các Hiền giả, thanh niên Angaka là nhà trì chú, thông hiểu ba tập Vedà, với danh nghĩa, lễ nghi, ngữ nguyên, chú giải, và lịch sử truyền thống là thứ năm, thông hiểu ngữ pháp và văn phạm, biệt tài về Thuận thế (tự nhiên học) và tướng của vị đại nhân. Chính ta dạy cho nó chú thuật. Này các Hiền giả, thanh niên Angaka thiện sanh cả từ mẫu hệ và phụ hệ, huyết thống thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị một chỉ trích nào về vấn đề huyết thống thọ sanh. Ta biết cha và mẹ nó. Này các Hiền giả nếu thanh niên Angaka giết hại các loại hữu tình, lấy của không cho, đi tư thông với vợ người, nói láo, uống rượu, như vậy này các Hiền giả, nay dung sắc làm được cái gì, thọ sanh làm được cái gì? Này các Hiền giả, khi một Bà-la-môn nào có đức hạnh, đức độ cao dày, đầy đủ giới hạnh cao dày, lại là người học rộng, sáng suốt, là người đệ nhất hay đệ nhị trong những người cầm muỗng; này các Hiền giả, những Bà-la-môn nào đầy đủ hai đức tánh ấy mới được gọi là Bà-la-môn và để có thể, khi nói: “Tôi là Bà-la-môn “, lời nói ấy là chơn chánh, không phải là lời nói dối.

6. Thảo luận về Đạo đức và Trí tuệ (Sīlapaññākathā)

“Này Bà-la-môn, trong hai yếu tố này, có thể bỏ đi một yếu tố và công nhận một người là Bà-la-môn với một yếu tố, để người ấy có thể nói ‘Tôi là Bà-la-môn’ một cách chân chính mà không phạm lỗi nói dối được không?”

“Không thể được, thưa Tôn giả Gotama. Thưa Tôn giả Gotama, trí tuệ (tuệ / paññā) được gột rửa bởi sống đạo đức, và sống đạo đức được gột rửa bởi trí tuệ. Nơi nào có sống đạo đức, nơi đó có trí tuệ; nơi nào có trí tuệ, nơi đó có sống đạo đức. Người sống đạo đức thì có trí tuệ, người có trí tuệ thì sống đạo đức. Sống đạo đứctrí tuệ được xem là tối thượng trên đời. Giống như, thưa Tôn giả Gotama, lấy tay rửa tay, hay lấy chân rửa chân; cũng vậy, thưa Tôn giả Gotama, trí tuệ được gột rửa bởi sống đạo đức, và sống đạo đức được gột rửa bởi trí tuệ. Nơi nào có sống đạo đức, nơi đó có trí tuệ; nơi nào có trí tuệ, nơi đó có sống đạo đức. Người sống đạo đức thì có trí tuệ, người có trí tuệ thì sống đạo đức. Sống đạo đứctrí tuệ được xem là tối thượng trên đời.”

"Đúng vậy, này Bà-la-môn! Đúng vậy, này Bà-la-môn! Trí tuệ được gột rửa bởi sống đạo đức, và sống đạo đức được gột rửa bởi trí tuệ. Nơi nào có sống đạo đức, nơi đó có trí tuệ; nơi nào có trí tuệ, nơi đó có sống đạo đức. Người sống đạo đức thì có trí tuệ, người có trí tuệ thì sống đạo đức. Sống đạo đứctrí tuệ được xem là tối thượng trên đời. Giống như, này Bà-la-môn, lấy tay rửa tay, hay lấy chân rửa chân; cũng vậy, này Bà-la-môn, trí tuệ được gột rửa bởi sống đạo đức, và sống đạo đức được gột rửa bởi trí tuệ. Nơi nào có sống đạo đức, nơi đó có trí tuệ; nơi nào có trí tuệ, nơi đó có sống đạo đức. Người sống đạo đức thì có trí tuệ, người có trí tuệ thì sống đạo đức. Sống đạo đứctrí tuệ được xem là tối thượng trên đời.

Nhưng này Bà-la-môn, thế nào là sống đạo đức đó? Thế nào là trí tuệ đó?"

“Thưa Tôn giả Gotama, chúng tôi chỉ biết đến chừng đó về vấn đề này. Thật tốt đẹp thay nếu Tôn giả Gotama giải thích ý nghĩa của lời nói này.”

“Vậy thì, này Bà-la-môn, hãy lắng nghe và suy nghĩ đến (tác ý / manasikarohi) cẩn thận, Ta sẽ giảng.”

“Vâng, thưa Tôn giả,” Bà-la-môn Soṇadaṇḍa đáp lời Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

“Ở đây, này Bà-la-môn, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác… Như vậy, này Bà-la-môn, vị tỳ-kheo thành tựu sống đạo đức. Đó chính là sống đạo đức… vị ấy chứng và an trú vào Thiền-na (Thiền / jhāna) thứ nhất… Thiền-na thứ hai… Thiền-na thứ ba… chứng và an trú vào Thiền-na thứ tư… vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến tri kiến… Vị ấy thấy rõ (tuệ tri / pajānāti): ‘không còn tái sinh nữa’. Điều này thuộc về trí tuệ của vị ấy. Đó chính là trí tuệ, này Bà-la-môn.”

21. - Này Bà-la-môn trong hai đức tánh ấy, có thể bỏ qua một đức tánh, và những người Bà-la-môn đầy đủ một đức tánh nào, để có thể khi nói: “Tôi là Bà môn”, lời nói ấy là lời nói chơn chánh, không phải là lời nói dối.

− Tôn giả Gotama, không thể được. Tôn giả Gotama, trí tuệ được giới hạnh làm cho thanh tịnh, giới hạnh được trí tuệ làm cho thanh tịnh. Chỗ nào có giới hạnh, chỗ ấy có trí tuệ; chỗ nào có trí tuệ, chỗ ấy có giới hạnh; người có giới hạnh nhất định có trí tuệ; người có trí tuệ nhất định có giới hạnh. Giới hạnh và trí tuệ được xem là tối thắng ở trên đời. Tôn giả Gotama, cũng như lấy bàn tay rửa bàn tay, lấy bàn chân để rửa bàn chân; cũng vậy, Tôn giả Gotama, trí tuệ được giới hạnh làm cho thanh tịnh, giới hạnh được trí tuệ làm cho thanh tịnh. Chỗ nào có giới hạnh, chỗ ấy có trí tuệ; chỗ nào có trí tuệ, chỗ ấy có giới hạnh. Người có giới hạnh nhất định có trí tuệ; người có trí tuệ nhất định có giới hạnh. Giới hạnh và trí tuệ được xem là tối thắng ở trên đời.

22. - Thật như vậy, này Bà-la-môn . Này Bà-la-môn, trí tuệ được giới hạnh làm cho thanh tịnh, giới hạnh được trí tuệ làm cho thanh tịnh. Chỗ nào có giới hạnh, chỗ ấy có trí tuệ; chỗ nào có trí tuệ, chỗ ấy có giới hạnh. Người có giới hạnh nhất định có trí tuệ; người có trí tuệ nhất định có giới hạnh. Giới hạnh và trí tuệ được xem là tối thắng ở trên đời. Nhưng này Bà-la-môn, thế nào là giới hạnh, thế nào là trí tuệ?

− Tôn giả Gotama, chúng tôi chỉ biết có vậy là tột bực về vấn đề này. Lành thay, nếu Tôn giả Gotama giải thích ý nghĩa của câu nói ấy!

23. - Này Bà-la-môn, vậy hãy nghe và suy nghĩ kỹ, ta sẽ nói.

− Tôn giả, xin vâng. Bà-la-môn Sonadanda trả lời đức Thế Tôn.

Ðức Thế Tôn thuyết như sau:

− Này Bà-la-môn, ở đây đức Thế Tôn ra đời, là bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác… [giống như kinh “Sa_môn quả”- kinh số 2, đoạn kinh 40-74] … Này Bà-la-môn, như vậy vị Tỷ-kheo đầy đủ giới hạnh. Này_ Bà-la-môn, đó là giới hạnh.

… vị ấy chứng và trú sơ thiền… chứng và trú đệ nhị thiền… đệ tam thiền… chứng và trú đệ tứ thiền… tâm hướng đến tri kiến… Này Bà-la-môn như vậy là trí huệ [như kinh “Sa-môn quả”, đoạn kinh 75-98].

7. Soṇadaṇḍa tuyên bố làm cư sĩ (Soṇadaṇḍaupāsakattapaṭivedanā)

Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa thưa với Thế Tôn: “Tuyệt vời thay, thưa Tôn giả Gotama! Tuyệt vời thay, thưa Tôn giả Gotama! Giống như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã sấp, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho người đi lạc, hay đem đèn sáng vào bóng tối để những ai có mắt có thể thấy được hình sắc; cũng vậy, Tôn giả Gotama đã dùng nhiều phương tiện để làm sáng tỏ Giáo pháp. Con xin nương tựa (quy y / saraṇa) Tôn giả Gotama, nương tựa Giáo pháp và chúng Tỳ-kheo. Xin Tôn giả Gotama nhận con làm người nam cư sĩ (cận sự nam / upāsaka) đã nương tựa từ nay cho đến trọn đời. Và xin Tôn giả Gotama cùng với chúng Tỳ-kheo nhận lời mời dùng bữa ăn ngày mai của con.” Thế Tôn nhận lời bằng sự im lặng.

Bà-la-môn Soṇadaṇḍa biết Thế Tôn đã nhận lời, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh Ngài rồi rời đi. Qua đêm đó, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa cho chuẩn bị thức ăn thượng vị loại cứng và loại mềm tại nhà mình, rồi báo giờ cho Thế Tôn: “Đã đến giờ, thưa Tôn giả Gotama, bữa ăn đã sẵn sàng.” Buổi sáng, Thế Tôn đắp y, mang bát, cùng với chúng Tỳ-kheo đi đến nhà Bà-la-môn Soṇadaṇḍa; sau khi đến, Ngài ngồi trên chỗ đã được dọn sẵn. Bà-la-môn Soṇadaṇḍa tự tay phục vụ và làm hài lòng hội chúng Tỳ-kheo do Đức Phật đứng đầu bằng những thức ăn thượng vị loại cứng và loại mềm.

Khi Thế Tôn đã dùng bữa xong và rút tay khỏi bát, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa lấy một chiếc ghế thấp ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa thưa với Thế Tôn: “Thưa Tôn giả Gotama, nếu con đang ở trong hội chúng mà đứng dậy khỏi chỗ ngồi để đảnh lễ Tôn giả Gotama, hội chúng đó sẽ coi thường con. Nếu hội chúng đó coi thường con, danh tiếng của con sẽ giảm sút. Nếu danh tiếng giảm sút, tài sản của con cũng sẽ giảm sút. Vì tài sản của chúng ta có được là nhờ danh tiếng. Thưa Tôn giả Gotama, nếu con đang ở trong hội chúng mà chắp tay vái chào, xin Tôn giả Gotama hãy xem đó như là con đã đứng dậy chào Ngài. Thưa Tôn giả Gotama, nếu con đang ở trong hội chúng mà tháo khăn quấn đầu ra, xin Tôn giả Gotama hãy xem đó như là con đã cúi đầu đảnh lễ Ngài. Thưa Tôn giả Gotama, nếu con đang ngồi trên xe mà bước xuống xe để đảnh lễ Tôn giả Gotama, hội chúng đó sẽ coi thường con. Nếu hội chúng đó coi thường con, danh tiếng của con sẽ giảm sút, nếu danh tiếng giảm sút, tài sản của con cũng sẽ giảm sút. Vì tài sản của chúng ta có được là nhờ danh tiếng. Thưa Tôn giả Gotama, nếu con đang ngồi trên xe mà hạ cây roi đánh xe xuống, xin Tôn giả Gotama hãy xem đó như là con đã bước xuống xe. Thưa Tôn giả Gotama, nếu con đang ngồi trên xe mà hạ chiếc ô xuống, xin Tôn giả Gotama hãy xem đó như là con đã cúi đầu đảnh lễ Ngài.”

Sau đó, Thế Tôn chỉ dẫn, khích lệ, làm cho phấn chấn và làm cho hoan hỷ Bà-la-môn Soṇadaṇḍa bằng một bài pháp thoại, rồi từ chỗ ngồi đứng dậy và rời đi.

Kết thúc Kinh Soṇadaṇḍa, bài kinh thứ tư.

24. Khi nghe nói như vậy, Bà-la-môn Sonadanda nói với đức Thế Tôn:

− Thật là vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật là vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Tôn giả Gotama, như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy chánh pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương tiện trình bày giải thích. Vậy nay con xin quy y Thế Tôn Gotama, quy y Pháp và quy y Tỷ-kheo Tăng. Mong Tôn giả Gotama nhận con làm đệ tử, từ nay trở đi cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng. Và mong Tôn giả Gotama, ngày mai cùng chúng Tỷ-kheo nhận lời mời đến dùng cơm do con mời.

Ðức Thế Tôn im lặng nhận lời. Lúc bấy giờ Bà-la-môn Sonadanda được biết Ðức Thế Tôn đã nhận lời, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ đức Thế Tôn, thân phía hữu hướng về đức Phật và từ biệt. Rồi Bà-la-môn Sonadanda khi đêm đã mãn liền làm cho sẵn sàng tại nhà các món thượng vị, loại cứng và loại mềm, rồi báo thì giờ cho đức Thế Tôn: “Giờ đã đến, Tôn giả Gotama, cơm đã sẵn sàng”.

25. Khi ấy đức Thế Tôn buổi sáng đắp y, đem theo bình bát, và cùng chúng Tỷ-kheo đi đến cư xá của Bà-la-môn Sonadanda, đi đến liền ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Bà-la-môn Sonadanda tự tay làm cho chúng Tỷ-kheo với đức Phật là vị cầm đầu, thỏa mãn với những món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm. Lúc bấy giờ Bà-la-môn Sonadanda, sau khi được biết đức Thế Tôn dùng cơm đã xong, đã rửa tay và bát, liền lấy một ghế thấp khác ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Sonadanda bạch đức Thế Tôn:

26. - Tôn giả Gotama, khi con ở trong hội chúng nếu con từ chỗ ngồi đứng dậy và đảnh lễ Thế Tôn Gotama thời hội chúng này sẽ phỉ báng con. Ai bị hội chúng này phỉ báng, thời danh tiếng sẽ bị tổn giảm, và ai danh tiếng bị tổn giảm, thời thâu nhận cúng dường bị giảm thiểu. Vì cúng dường tùy thuộc vào danh tiếng chúng con có. Tôn giả Gotama, nếu ở trong hội chúng mà con chắp tay vái chào, mong Tôn giả Gotama nhận đấy là con đứng dậy. Tôn giả Gotama, nếu trong hội chúng mà con tháo khăn đầu, mong Tôn giả Gotama nhận đấy là con vái chào với đầu của con. Tôn giả Gotama, khi con đi trên xe, nếu con xuống xe và đảnh lễ Thế Tôn Gotama, thời hội chúng sẽ phỉ báng con. Ai bị hội chúng này phỉ báng, thời danh tiếng bị tổn giảm, và ai bị danh tiếng tổn giảm, thời thâu nhận cúng dường bị giảm thiểu. Vì sự cúng dường tùy thuộc vào danh tiếng chúng con có. Tôn giả Gotama, nếu trong khi con đi xe, con hạ cán roi xuống, mong Tôn giả Gotama nhận đấy là con xuống xe. Tôn giả Gotama, nếu trong khi con đi xe, con vẫy tay, mong Tôn giả Gotama nhận đấy là con vái chào với đầu của con.

27. Rồi đức Thế Tôn với một thời thuyết pháp, giảng dạy, khích lệ, kích thích và làm cho Bà-la-môn Sonadanda hoan hỷ, rồi từ chỗ ngồi đứng dậy và từ biệt.

-ooOoo-