MN 26. Cuộc Tìm Kiếm Cao Quý

(Ariyapariyesanā Sutta - Kinh Thánh Cầu)

1. Tôi nghe như vầy [^297]. Một thời, Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī (Xá Vệ), trong khu rừng Jeta (Kỳ Đà), vườn của ông Anāthapiṇ̣ika (Cấp Cô Độc).

2. Rồi, vào buổi sáng, Đức Thế Tôn đắp y, cầm bát và y ngoài, đi vào Sāvatthī để khất thực. Sau đó, một số tỳ kheo (monks-bhikkhus-nhà sư) đến gặp tôn giả Ānanda và thưa: “Thưa hiền giả Ānanda, đã lâu rồi chúng tôi không được nghe bài pháp nào từ chính miệng Đức Thế Tôn. Thật tốt nếu chúng tôi có thể được nghe một bài pháp như vậy, thưa hiền giả Ānanda.” - “Vậy thì các tôn giả hãy đến tu viện của bà la môn Rammaka. Có lẽ các vị sẽ được nghe một bài pháp từ chính miệng Đức Thế Tôn.” - “Vâng, thưa hiền giả,” họ đáp.

3. Rồi, khi Đức Thế Tôn đã đi khất thực ở Sāvatthī và trở về sau khi thọ thực xong, Ngài nói với tôn giả Ānanda: “Này Ānanda, chúng ta hãy đến Công viên phía Đông, đến Cung điện của Mẹ Migāra, để nghỉ ngơi ban ngày.” - “Vâng, bạch Thế Tôn,” tôn giả Ānanda đáp. [161] Rồi Đức Thế Tôn cùng với tôn giả Ānanda đến Công viên phía Đông, Cung điện của Mẹ Migāra, để nghỉ ngơi ban ngày.

Rồi, khi trời tối, Đức Thế Tôn ra khỏi thiền định và nói với tôn giả Ānanda: “Này Ānanda, chúng ta hãy đến Nơi Tắm phía Đông để tắm.” - “Vâng, bạch Thế Tôn,” tôn giả Ānanda đáp. Rồi Đức Thế Tôn cùng với tôn giả Ānanda đến Nơi Tắm phía Đông để tắm. Khi tắm xong, Ngài bước lên khỏi nước và đứng với một chiếc y để làm khô thân mình. Rồi tôn giả Ānanda thưa với Đức Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, tu viện của bà la môn Rammaka ở gần đây. Tu viện đó rất dễ chịu và thú vị. Bạch Thế Tôn, thật tốt nếu Đức Thế Tôn đến đó vì lòng từ bi.” Đức Thế Tôn im lặng đồng ý.

4. Rồi Đức Thế Tôn đến tu viện của bà la môn Rammaka. Lúc đó, một số tỳ kheo (monks-bhikkhus-nhà sư) đang ngồi cùng nhau trong tu viện thảo luận về Pháp . Đức Thế Tôn đứng ngoài cửa đợi cuộc thảo luận của họ kết thúc. Khi biết rằng cuộc thảo luận đã xong, Ngài ho và gõ cửa, và các tỳ kheo (monks-bhikkhus-nhà sư) mở cửa cho Ngài. Đức Thế Tôn bước vào, ngồi xuống một chỗ ngồi đã được chuẩn bị sẵn, và nói với các tỳ kheo (monks-bhikkhus-nhà sư) như sau: “Này các tỳ kheo, các vị đang ngồi đây thảo luận về điều gì? Và cuộc thảo luận nào của các vị đã bị gián đoạn?”

“Bạch Thế Tôn, cuộc thảo luận về Pháp của chúng con bị gián đoạn là về chính Đức Thế Tôn. Rồi Đức Thế Tôn đến.”

"Tốt lắm, này các tỳ kheo. Thật phù hợp cho các vị, những người con dòng dõi đã từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình vì lòng tin, ngồi lại với nhau để thảo luận về Pháp . Khi các vị tập hợp lại, này các tỳ kheo, các vị nên làm một trong hai việc: thảo luận về Pháp hoặc giữ im lặng cao quý. [^298]

26. KINH THÁNH CẦU

26. KINH THÁNH CẦU (Ariyapariyesanà Sutta)

Tôi nghe như vầy:

Một thời Thế Tôn ở Savatthi, tại Jetavana, vườn ông Anathapindika (Cấp Cô Ðộc).

Rồi Thế Tôn vào buổi sáng đắp y, cầm y bát Savatthi để khất thực. Có một số đông Tỷ-kheo đến chỗ Tôn giả Ananda ở, sau khi đến, nói với Tôn giả Ananda:

– Hiền giả, đã lâu chúng tôi chưa được tận mặt nghe Thế Tôn thuyết pháp. Lành thay, Hiền giả Ananda, nếu chúng tôi được tận mặt nghe Thế Tôn thuyết pháp!

– Các Tôn giả hãy đến chỗ Bà-la-môn Rammaka ở, và các Tôn giả sẽ được tận mặt nghe Thế Tôn thuyết pháp.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Ananda. Rồi Thế Tôn, khất thực ở Savatthi xong, sau buổi ăn trên con đường đi khất thực trở về, cho gọi Tôn giả Ananda:

– Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Pubbarama (Ðông viên), ngôi lầu của Migaramatu (Lộc Mẫu Giảng Ðường) để nghỉ trưa.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Ananda vâng đáp Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với Tôn giả Ananda đi đến vườn Pubbarama, ngôi lầu của Migaramatu để nghỉ trưa. Thế Tôn vào buổi chiều từ Thiền tịnh đứng dậy, gọi Tôn giả Ananda:

– Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Pubbakotthaka để rửa tay, rửa chân.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Ananda vâng đáp Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với Tôn giả Ananda đi đến Pubbakotthaka để rửa tay, rửa chân. Sau khi rửa tay, rửa chân ở Pubbalotthaka xong, Thế Tôn leo đứng trên bờ, đắp một tấm y, phơi tay chân cho khô. Rồi Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, tinh thất của Bà-la-môn Rammaka không xa; bạch Thế Tôn, tịnh thất của Bà-la-môn Rammaka là khả ái; bạch Thế Tôn, tinh thất của Bà-la-môn Rammaka là khả lạc; bạch Thế Tôn, lành thay, nếu Thế Tôn vì lòng từ bi đi đến tịnh thất của Bà-la-môn Rammaka!

Thế Tôn im lặng nhận lời. Rồi Thế Tôn đi đến tịnh thất của Bà-la-môn Rammaka. Lúc bấy giờ, một số đông Tỷ-kheo đang hội họp tại tịnh thất của Bà-la-môn Rammaka để thuyết pháp. Thế Tôn đứng chờ ngoài cửa cho đến khi thuyết pháp xong. Thế Tôn biết cuộc thuyết pháp đã xong, liền đằng hắng và gõ vào thanh cửa. Các Tỷ-kheo ấy mở cửa cho Thế Tôn. Rồi Thế Tôn bước vào tịnh thất của Bà-la-môn Rammaka và ngồi lên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo, các Người nay hội họp bàn vấn đề gì? Và câu chuyện gì giữa các Người bị gián đoạn?

– Bạch Thế Tôn, câu chuyện giữa chúng con thuộc về Thế Tôn và câu chuyện ấy bị gián đoạn khi Thế Tôn đến.

– Này các Tỷ-kheo, lành thay khi Thiện nam tử các Người, vì lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, cùng nhau hội họp để luận bàn đạo pháp. Này các Tỷ-kheo, khi các Người hội họp với nhau, có hai việc cần phải làm: luận bàn đạo pháp hay giữ sự im lặng của bậc Thánh.

(HAI LOẠI TÌM KIẾM)

5. "Này các tỳ kheo, có hai loại tìm kiếm này: tìm kiếm cao quý và tìm kiếm thấp hèn. Và tìm kiếm thấp hèn là gì? Ở đây, một người tự mình chịu sự sinh, lại tìm kiếm cái cũng chịu sự sinh; tự mình chịu sự già, [162] lại tìm kiếm cái cũng chịu sự già; tự mình chịu sự bệnh, lại tìm kiếm cái cũng chịu sự bệnh; tự mình chịu sự chết, lại tìm kiếm cái cũng chịu sự chết; tự mình chịu sự sầu khổ, lại tìm kiếm cái cũng chịu sự sầu khổ; tự mình chịu sự ô nhiễm (defilement - phiền não), lại tìm kiếm cái cũng chịu sự ô nhiễm (defilement- phiền não).

6. "Và cái gì có thể được gọi là chịu sự sinh? Vợ và con cái chịu sự sinh, nô lệ nam và nữ, dê và cừu, gà và lợn, voi, bò, ngựa, vàng và bạc chịu sự sinh. Những đối tượng của sự bám víu (attachment - sự dính mắc) này [^299] chịu sự sinh; và một người bị trói buộc vào những thứ này, mê đắm chúng, và hoàn toàn dấn thân vào chúng, tự mình chịu sự sinh, lại tìm kiếm cái cũng chịu sự sinh.

7. "Và cái gì có thể được gọi là chịu sự già? Vợ và con cái chịu sự già, nô lệ nam và nữ, dê và cừu, gà và lợn, voi, bò, ngựa, vàng và bạc chịu sự già. Những đối tượng của sự bám víu (attachment - sự dính mắc) này chịu sự già; và một người bị trói buộc vào những thứ này, mê đắm chúng, và hoàn toàn dấn thân vào chúng, tự mình chịu sự già, lại tìm kiếm cái cũng chịu sự già.

8. "Và cái gì có thể được gọi là chịu sự bệnh? Vợ và con cái chịu sự bệnh, nô lệ nam và nữ, dê và cừu, gà và lợn, voi, bò, ngựa chịu sự bệnh. Những đối tượng của sự bám víu (attachment - sự dính mắc) này chịu sự bệnh; và một người bị trói buộc vào những thứ này, mê đắm chúng, và hoàn toàn dấn thân vào chúng, tự mình chịu sự bệnh, lại tìm kiếm cái cũng chịu sự bệnh. [^300]

9. "Và cái gì có thể được gọi là chịu sự chết? Vợ và con cái chịu sự chết, nô lệ nam và nữ, dê và cừu, gà và lợn, voi, bò, ngựa chịu sự chết. Những đối tượng của sự bám víu (attachment - sự dính mắc) này chịu sự chết; và một người bị trói buộc vào những thứ này, mê đắm chúng, và hoàn toàn dấn thân vào chúng, tự mình chịu sự chết, lại tìm kiếm cái cũng chịu sự chết.

10. "Và cái gì có thể được gọi là chịu sự sầu khổ? Vợ và con cái chịu sự sầu khổ, nô lệ nam và nữ, dê và cừu, gà và lợn, voi, bò, ngựa chịu sự sầu khổ. Những đối tượng của sự bám víu (attachment - sự dính mắc) này chịu sự sầu khổ; và một người bị trói buộc vào những thứ này, mê đắm chúng, và hoàn toàn dấn thân vào chúng, tự mình chịu sự sầu khổ, lại tìm kiếm cái cũng chịu sự sầu khổ.

11. "Và cái gì có thể được gọi là chịu sự ô nhiễm (defilement - phiền não)? Vợ và con cái chịu sự ô nhiễm (defilement - phiền não), nô lệ nam và nữ, dê và cừu, gà và lợn, voi, bò, ngựa, vàng và bạc chịu sự ô nhiễm (defilement - phiền não). Những đối tượng của sự bám víu (attachment - sự dính mắc) này chịu sự ô nhiễm (defilement - phiền não); và một người bị trói buộc vào những thứ này, mê đắm chúng, và hoàn toàn dấn thân vào chúng, tự mình chịu sự ô nhiễm (defilement - phiền não), lại tìm kiếm cái cũng chịu sự ô nhiễm (defilement - phiền não). Đây là sự tìm kiếm thấp hèn.

12. "Và tìm kiếm cao quý là gì? Ở đây, một người tự mình chịu sự sinh, sau khi hiểu rõ sự nguy hiểm trong cái chịu sự sinh, [163] tìm kiếm cái không sinh, sự an toàn tối thượng khỏi sự trói buộc, Niết Bàn (Nibbāna - trạng thái giải thoát); tự mình chịu sự già, sau khi hiểu rõ sự nguy hiểm trong cái chịu sự già, tìm kiếm cái không già, sự an toàn tối thượng khỏi sự trói buộc, Niết Bàn (Nibbāna); tự mình chịu sự bệnh, sau khi hiểu rõ sự nguy hiểm trong cái chịu sự bệnh, tìm kiếm cái không bệnh, sự an toàn tối thượng khỏi sự trói buộc, Niết Bàn (Nibbāna); tự mình chịu sự chết, sau khi hiểu rõ sự nguy hiểm trong cái chịu sự chết, tìm kiếm cái không chết, sự an toàn tối thượng khỏi sự trói buộc, Niết Bàn (Nibbāna); tự mình chịu sự sầu khổ, sau khi hiểu rõ sự nguy hiểm trong cái chịu sự sầu khổ, tìm kiếm cái không sầu khổ, sự an toàn tối thượng khỏi sự trói buộc, Niết Bàn (Nibbāna); tự mình chịu sự ô nhiễm (defilement - phiền não), sau khi hiểu rõ sự nguy hiểm trong cái chịu sự ô nhiễm (defilement - phiền não), tìm kiếm cái không ô nhiễm (defilement - phiền não), sự an toàn tối thượng khỏi sự trói buộc, Niết Bàn (Nibbāna). Đây là sự tìm kiếm cao quý.

(Hai loại tầm cầu)

Này các Tỷ-kheo, có hai loại tầm cầu này: Thánh cầu và phi Thánh cầu. Chư Tỷ-kheo, và thế nào là phi Thánh cầu? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người tự mình bị sanh lại tầm cầu cái bị sanh, tự mình bị già lại tìm cầu cái bị già, tự mình bị bệnh… tự mình bị chết… tự mình bị sầu… tự mình bị ô nhiễm lại tầm cầu cái bị ô nhiễm.

Này các Tỷ-kheo, cái gì theo các Người gọi là bị sanh? Này các Tỷ-kheo, vợ con là bị sanh; đầy tớ nam, đầy tớ nữ là bị sanh; dê và cừu là bị sanh; gà và heo là bị sanh; voi, bò, ngựa đực, ngựa cái là bị sanh; vàng và bạc là bị sanh. Này các Tỷ-kheo, những chấp thủ ấy bị sanh, và người ấy lại nắm giữ, tham đắm, mê say chúng, tự mình bị sanh lại tầm cầu cái bị sanh.

Và này các Tỷ-kheo, cái gì theo các Người gọi là bị già? Này các Tỷ-kheo, vợ con là bị già; đầy tớ nam, đầy tớ nữ là bị già; dê và cừu là bị già; gà và heo là bị già; voi, bò, ngựa đực, ngựa cái là bị già; vàng và bạc là bị già. Này các Tỷ-kheo, những chấp thủ ấy là bị già, và người ấy lại nắm giữ, tham đắm, mê say chúng, tự mình bị già lại tìm cầu cái bị già.

Và này các Tỷ-kheo, cái gì theo các Người gọi là bị bệnh? Này các Tỷ-kheo, vợ con là bị bệnh; đầy tớ nam, đầy tớ nữ là bi bệnh; dê và cừu là bị bệnh; gà và heo là bị bệnh; voi, bò, ngựa đực, ngựa cái là bị bệnh. Này các Tỷ-kheo, những chấp thủ ấy là bị bệnh, và người ấy lại nắm giữ tham đắm, mê say chúng, tự mình bị bệnh lại tìm cầu cái bị bệnh.

Và này các Tỷ-kheo, cái gì các Người nói là bị chết? Này các Tỷ-kheo, vợ con là bi chết; đầy tớ nam, đầy tớ nữ là bị chết; dê và cừu là bị chết; gà và heo là bị chết; voi, bò, ngựa đực, ngựa cái là bị chết. Này các Tỷ-kheo, những chấp thủ ấy là bị chết, và người ấy lại nắm giữ, tham đắm, mê say chúng, tự mình bị chết lại tìm cầu cái bị chết.

Và này các Tỷ-kheo, cái gì theo các Người gọi là bị sầu? Này các Tỷ-kheo, vợ con là bị sầu; đầy tớ nam, đầy tớ nữ là bị sầu; dê và cừu là bị sầu, gà và heo là bị sầu; voi, bò, ngựa đực, ngựa cái là bị sầu. Này các Tỷ-kheo, những chấp thủ ấy là bị sầu, và người ấy lại nắm giữ, tham đắm, mê say chúng, tự mình bị sầu lại tìm cầu cái bị sầu.

Và này các Tỷ-kheo, cái gì theo các Người gọi là bị ô nhiễm? Này các Tỷ-kheo, vợ con là bị ô nhiễm; đầy tớ nam, đầy tớ nữ là bị ô nhiễm; dê và cừu la bị ô nhiễm; gà và heo là bị ô nhiễm; voi, bò, ngựa đực, ngựa cái là bị ô nhiễm; vàng và bạc là bị ô nhiễm. Và này các Tỷ-kheo, những chấp thủ ấy là bị ô nhiễm, và người ấy lại nắm giữ, tham đắm, mê say chúng, tự mình bị ô nhiễm lại tìm cầu cái bị ô nhiễm. Này các Tỷ-kheo, như vậy gọi là phi Thánh cầu.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh cầu? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người tự mình bị sanh, sau khi biết rõ sự nguy hại của bị sanh, tìm cầu cái vô sanh, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn; tự mình bị già, sau khi biết rõ sự nguy hại của bị già, tìm cầu cái không già, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn; tự mình bị bệnh… cái không bệnh… tự mình bị chết… cái bất tử… tự mình bị sầu… cái không sầu… tự mình bị ô nhiễm, sau khi biết rõ sự nguy hại của ô nhiễm, tìm cầu cái không ô nhiễm, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn. Này các Tỷ-kheo, như vậy, gọi là Thánh cầu.

(TÌM KIẾM GIÁC NGỘ)

13. "Này các tỳ kheo, trước khi ta giác ngộ, khi ta vẫn còn là một vị Bồ Tát (Bodhisatta - người tìm cầu giác ngộ) chưa giác ngộ, ta cũng vậy, tự mình chịu sự sinh, lại tìm kiếm cái cũng chịu sự sinh; tự mình chịu sự già, bệnh, chết, sầu khổ, và ô nhiễm (defilement - phiền não), ta lại tìm kiếm cái cũng chịu sự già, bệnh, chết, sầu khổ, và ô nhiễm (defilement - phiền não). Rồi ta suy nghĩ như vầy: ‘Tại sao, tự mình chịu sự sinh, ta lại tìm kiếm cái cũng chịu sự sinh? Tại sao, tự mình chịu sự già, bệnh, chết, sầu khổ, và ô nhiễm (defilement - phiền não), ta lại tìm kiếm cái cũng chịu sự già, bệnh, chết, sầu khổ, và ô nhiễm (defilement - phiền não)? Giả sử, tự mình chịu sự sinh, sau khi hiểu rõ sự nguy hiểm trong cái chịu sự sinh, ta tìm kiếm cái không sinh, sự an toàn tối thượng khỏi sự trói buộc, Niết Bàn (Nibbāna). Giả sử, tự mình chịu sự già, bệnh, chết, sầu khổ, và ô nhiễm (defilement - phiền não), sau khi hiểu rõ sự nguy hiểm trong cái chịu sự già, bệnh, chết, sầu khổ, và ô nhiễm (defilement - phiền não), ta tìm kiếm cái không già, không bệnh, không chết, không sầu khổ, và không ô nhiễm (defilement - phiền não), sự an toàn tối thượng khỏi sự trói buộc, Niết Bàn (Nibbāna).’

14. "Sau đó, khi còn trẻ, một thanh niên tóc đen, tràn đầy sức sống của tuổi trẻ, đang ở độ tuổi sung mãn nhất, mặc dù cha mẹ ta không muốn và khóc lóc với khuôn mặt đầy nước mắt, ta đã cạo bỏ râu tóc, đắp y vàng, và rời bỏ gia đình, sống đời không gia đình.

15. "Sau khi xuất gia, này các tỳ kheo, để tìm kiếm điều thiện lành, tìm kiếm trạng thái an lạc tối thượng, ta đã đến gặp Ālāra Kālāma và nói với ông ấy: ‘Thưa hiền giả Kālāma, tôi muốn sống đời sống thánh thiện trong Pháp và Luật (Discipline - Giới Luật) này.’ Ālāra Kālāma đáp: ‘Tôn giả có thể ở lại đây. Pháp này là như vậy, một người trí [164] có thể nhanh chóng thể nhập và an trú trong đó, tự mình chứng ngộ bằng tri kiến trực tiếp giáo lý của thầy mình.’ Ta đã nhanh chóng học được Pháp đó. Về mặt đọc tụng và lặp lại lời dạy của ông ấy, ta có thể nói với sự hiểu biết và tự tin, và ta tuyên bố, ‘Ta biết và thấy’ - và cũng có những người khác làm như vậy.

"Ta suy nghĩ: ‘Không phải chỉ bằng niềm tin đơn thuần mà Ālāra Kālāma tuyên bố: “Bằng cách tự mình chứng ngộ với tri kiến trực tiếp, ta thể nhập và an trú trong Pháp này.” Chắc chắn Ālāra Kālāma an trú trong sự biết và thấy Pháp này.’ Rồi ta đến gặp Ālāra Kālāma và hỏi ông ấy: ‘Thưa hiền giả Kālāma, bằng cách nào ngài tuyên bố rằng bằng cách tự mình chứng ngộ với tri kiến trực tiếp, ngài thể nhập và an trú trong Pháp này?’ Để trả lời, ông ấy tuyên bố về cảnh giới vô sở hữu xứ (base of nothingness - Không Vô Biên Xứ). [^301]

"Ta suy nghĩ: ‘Không chỉ Ālāra Kālāma có niềm tin, tinh tấn, chánh niệm, định, và trí tuệ. Ta cũng có niềm tin, tinh tấn, chánh niệm, định, và trí tuệ. Giả sử ta nỗ lực để chứng ngộ Pháp mà Ālāra Kālāma tuyên bố ông ấy thể nhập và an trú bằng cách tự mình chứng ngộ với tri kiến trực tiếp?’

"Ta đã nhanh chóng thể nhập và an trú trong Pháp đó bằng cách tự mình chứng ngộ với tri kiến trực tiếp. Rồi ta đến gặp Ālāra Kālāma và hỏi ông ấy: ‘Thưa hiền giả Kālāma, có phải bằng cách này mà ngài tuyên bố rằng ngài thể nhập và an trú trong Pháp này bằng cách tự mình chứng ngộ với tri kiến trực tiếp?’ - ‘Đúng vậy, này hiền giả.’ - ‘Thưa hiền giả, cũng bằng cách này, tôi cũng thể nhập và an trú trong Pháp này bằng cách tự mình chứng ngộ với tri kiến trực tiếp.’ - ‘Thật là một lợi ích cho chúng ta, này hiền giả, thật là một lợi ích lớn cho chúng ta khi có một tôn giả như vậy làm bạn đồng hành trong đời sống thánh thiện. Vì vậy, Pháp mà ta tuyên bố ta thể nhập và an trú bằng cách tự mình chứng ngộ với tri kiến trực tiếp là Pháp mà ngài thể nhập và an trú bằng cách tự mình chứng ngộ với tri kiến trực tiếp. [165] Và Pháp mà ngài thể nhập và an trú bằng cách tự mình chứng ngộ với tri kiến trực tiếp là Pháp mà ta tuyên bố ta thể nhập và an trú bằng cách tự mình chứng ngộ với tri kiến trực tiếp. Vì vậy, ngài biết Pháp mà ta biết và ta biết Pháp mà ngài biết. Như ta là, ngài cũng vậy; như ngài là, ta cũng vậy. Nào, hiền giả, chúng ta hãy cùng nhau hướng dẫn cộng đồng này.’ "Như vậy, Ālāra Kālāma, thầy của ta, đã đặt ta, học trò của ông, ngang hàng với chính ông và ban cho ta sự tôn vinh cao nhất. Nhưng ta nghĩ: 'Pháp này không dẫn đến sự nhàm chán (disenchantment - sự xả ly), sự vô tham (dispassion - sự ly tham), sự chấm dứt (cessation - sự diệt), sự an tịnh (peace - sự tịnh), tri kiến trực tiếp (direct knowledge - thắng trí), giác ngộ (enlightenment - sự tỉnh thức), Niết Bàn (Nibbāna), mà chỉ đến sự tái xuất hiện ở cảnh giới vô sở hữu xứ (base of nothingness - Không Vô Biên Xứ). [^302] Không hài lòng với Pháp đó, ta rời bỏ nó và ra đi.

(Thánh cầu Giải thoát)

Này các Tỷ-kheo, Ta cũng vậy, trước khi Giác Ngộ, khi chưa chứng Chánh Ðẳng Giác, khi còn là Bồ- tát, tự mình bị sanh lại tìm cầu cái bị sanh, tự mình bị già, lại tìm cầu cái bị già, tự mình bị bệnh… tự mình bị chết… tự mình bị sầu"… tự mình bị ô nhiễm lại tìm cầu cái bị ô nhiễm. Này các Tỷ-kheo, rồi Ta suy nghĩ như sau: "Tại sao Ta, tự mình bị sanh lại tìm cầu cái bị sanh, tự mình bị già… (như trên)… tự mình bi ô nhiễm lại tìm cầu cái bị ô nhiễm? Vậy Ta, tự mình bị sanh, sau khi biết rõ sự nguy hại của bị sanh, hãy tìm cầu cái không sanh vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn; tự mình bị già… cái không già… tự mình bị bệnh… cái không bệnh… tự mình bị chết… cái bất tử… tự mình bị sầu… cái không sầu… tự mình bi ô nhiễm, sau khi biết rõ sự nguy hại của cái bị nhiễm, hãy tìm cầu cái không ô nhiễm, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn.

Rồi này các Tỷ-kheo, sau một thời gian, khi Ta còn trẻ, niên thiếu, tóc đen nhánh, đầy đủ huyết khí của tuổi thanh xuân, trong thời vàng son cuộc đời, mặc dầu cha mẹ không bằng lòng, nước mắt đầy mặt, than khóc, Ta cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

Ta xuất gia như vậy, một người đi tìm cái gì chí thiện, tìm cầu vô thượng tối thắng an tịnh đạo lộ. Ta đến chỗ Alara Kalama ở, khi đến xong liền thưa với Alara Kalama: “Hiền giả Kalama, tôi muốn sống phạm hạnh trong pháp luật này”. Này các Tỷ-kheo, được nghe nói vậy, Alara Kalama nói với Ta: “Này Tôn giả, hãy sống (và an trú). Pháp này là như vậy, khiến kẻ có trí, không bao lâu như vị Bổn sư của mình (chỉ dạy), tự tri, tự chứng, tự đạt và an trú”. Này các Tỷ-kheo, và không bao lâu Ta đã thông suốt pháp ấy một cách mau chóng. Và này các Tỷ-kheo, cho đến vấn đề khua môi và vấn đề phát ngôn mà nói, thời Ta nói giáo lý của kẻ trí và giáo lý của bậc Trưởng lão (Thượng tọa), và Ta tự cho rằng Ta như kẻ khác cũng vậy, Ta biết và Ta thấy.

Này các Tỷ-kheo, Ta suy nghĩ như sau: “Alara Kalama tuyên bố pháp này không phải chỉ vì lòng tin: “Sau khi tự tri, tự chứng, tự đạt, Ta mới an trú”. Chắc chắn Alara Kalama biết pháp này, thấy pháp này rồi mới an trú”. Này các Tỷ-kheo, rồi Ta đi đến chỗ Alara Kalama ở, sau khi đến Ta nói với Alara Kalama: “Hiền giả Kalama, cho đến mức độ nào, Ngài tự tri, tự chứng, tự đạt, và tuyên bố pháp này?” Này các Tỷ-kheo, được nói vậy, Alara Kalama tuyên bố về Vô sở hữu xứ.

Rồi này các Tỷ-kheo, Ta suy nghĩ: "Không phải chỉ có Alara Kalama có lòng tin, Ta cũng có lòng tin. Không phải chỉ có Alara Kalama mới có tinh tấn, Ta cũng có tinh tấn. Không phải chỉ có Alara Kalama mới có niệm, Ta cũng có niệm. Không phải chỉ có Alara Kalama mới có định, Ta cũng có định. Không phải chỉ có Alara Kalama mới có tuệ, Ta cũng có tuệ. Vậy Ta hãy cố gắng chứng cho được pháp mà Alara Kalama tuyên bố: “Sau khi tự tri, tự chứng, tự đạt, ta an trú”.

Rồi này các Tỷ-kheo, không bao lâu sau khi tự tri, tự chứng, tự đạt pháp ấy một cách mau chóng, Ta an trú. Rồi này các Tỷ-kheo, Ta đi đến chỗ Alara Kalama ở, sau khi đến, Ta nói với Alara Kalama: “Này Hiền giả Kalama, có phải Hiền giả đã tự tri, tự chứng, tự đạt và tuyên bố pháp này đến mức độ như vậy?” --“Vâng, Hiền giả, tôi đã tự tri, tự chứng, tự đạt và tuyên bố pháp này đến mức độ như vậy”. – “Này Hiền giả, tôi cũng tự tri, tự chứng, tự đạt và tuyên bố pháp này đến mức độ như vậy”. --“Thật lợi ích thay cho chúng tôi, Thật khéo lợi ích thay cho chúng tôi, khi chúng tôi được thấy một đồng phạm hạnh như Tôn giả! Pháp mà tôi tự tri, tự chứng, tự đạt, và tuyên bố, chính pháp ấy Hiền giả tự tri, tự chứng, tự đạt và an trú; pháp mà Hiền giả tự tri, tự chứng, tự đạt và an trú, chính pháp ấy tôi tự tri, tự chứng tự đạt và tuyên bố; pháp mà tôi biết, chính pháp ấy Hiền giả biết; pháp mà Hiền giả biết, chính pháp ấy tôi biết. Tôi như thế nào, Hiền giả là như vậy; Hiền giả như thế nào, tôi là như vậy. Nay hãy đến đây, Hiền giả, hai chúng ta hãy chăm sóc hội chúng này!”

Như vậy này các Tỷ-kheo, Alara Kalama là Ðạo Sư của Ta, lại đặt Ta, đệ tử của vị ấy ngang hàng với mình, và tôn sùng Ta với sự tôn sùng tối thượng. Này các Tỷ-kheo, rồi Ta tự suy nghĩ: “Pháp này không hướng đến yểm ly, không hướng đến ly tham, không hướng đến đoạn diệt, không hướng đến an tịnh, không hướng đến thượng trí, không hướng đến giác ngộ, không hướng đến Niết-bàn, mà chỉ đưa đến sự chứng đạt Vô sở hữu xứ”. Như vậy này các Tỷ-kheo, Ta không tôn kính pháp này, và từ bỏ pháp ấy, Ta bỏ đi.

16. "Vẫn tìm kiếm, này các tỳ kheo, điều thiện lành, tìm kiếm trạng thái an lạc tối thượng, ta đã đến gặp Uddaka Rāmaputta và nói với ông ấy: 'Thưa hiền giả, tôi muốn sống đời sống thánh thiện trong Pháp và Luật (Discipline - Giới Luật) này. [^303] Uddaka Rāmaputta đáp: ‘Tôn giả có thể ở lại đây. Pháp này là như vậy, một người trí có thể nhanh chóng thể nhập và an trú trong đó, tự mình chứng ngộ bằng tri kiến trực tiếp giáo lý của thầy mình.’ Ta đã nhanh chóng học được Pháp đó. Về mặt đọc tụng và lặp lại lời dạy của ông ấy, ta có thể nói với sự hiểu biết và tự tin, và ta tuyên bố, ‘Ta biết và thấy’ - và cũng có những người khác làm như vậy.

"Ta suy nghĩ: ‘Không phải chỉ bằng niềm tin đơn thuần mà Rāma tuyên bố: “Bằng cách tự mình chứng ngộ với tri kiến trực tiếp, ta thể nhập và an trú trong Pháp này.” Chắc chắn Rāma an trú trong sự biết và thấy Pháp này.’ Rồi ta đến gặp Uddaka Rāmaputta và hỏi ông ấy: ‘Thưa hiền giả, bằng cách nào Rāma tuyên bố rằng bằng cách tự mình chứng ngộ với tri kiến trực tiếp, ông ấy thể nhập và an trú trong Pháp này?’ Để trả lời, Uddaka Rāmaputta tuyên bố về cảnh giới phi tưởng phi phi tưởng xứ (base of neither-perception-nor-non-perception - Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ).

"Ta suy nghĩ: ‘Không chỉ Rāma có niềm tin, [166] tinh tấn, chánh niệm, định, và trí tuệ. Ta cũng có niềm tin, tinh tấn, chánh niệm, định, và trí tuệ. Giả sử ta nỗ lực để chứng ngộ Pháp mà Rāma tuyên bố ông ấy thể nhập và an trú bằng cách tự mình chứng ngộ với tri kiến trực tiếp?’

"Ta đã nhanh chóng thể nhập và an trú trong Pháp đó bằng cách tự mình chứng ngộ với tri kiến trực tiếp. Rồi ta đến gặp Uddaka Rāmaputta và hỏi ông ấy: ‘Thưa hiền giả, có phải bằng cách này mà Rāma tuyên bố rằng ông ấy thể nhập và an trú trong Pháp này bằng cách tự mình chứng ngộ với tri kiến trực tiếp?’ ‘Đúng vậy, này hiền giả.’ - ‘Thưa hiền giả, cũng bằng cách này, tôi cũng thể nhập và an trú trong Pháp này bằng cách tự mình chứng ngộ với tri kiến trực tiếp.’ - ‘Thật là một lợi ích cho chúng ta, này hiền giả, thật là một lợi ích lớn cho chúng ta khi có một tôn giả như vậy làm bạn đồng hành trong đời sống thánh thiện. Vì vậy, Pháp mà Rāma tuyên bố ông ấy thể nhập và an trú bằng cách tự mình chứng ngộ với tri kiến trực tiếp là Pháp mà ngài thể nhập và an trú bằng cách tự mình chứng ngộ với tri kiến trực tiếp. Và Pháp mà ngài thể nhập và an trú bằng cách tự mình chứng ngộ với tri kiến trực tiếp là Pháp mà Rāma tuyên bố ông ấy thể nhập và an trú bằng cách tự mình chứng ngộ với tri kiến trực tiếp. Vì vậy, ngài biết Pháp mà Rāma biết và Rāma biết Pháp mà ngài biết. Như Rāma là, ngài cũng vậy; như ngài là, Rāma cũng vậy. Nào, hiền giả, bây giờ hãy hướng dẫn cộng đồng này.’

"Như vậy, Uddaka Rāmaputta, bạn đồng hành của ta trong đời sống thánh thiện, đã đặt ta vào vị trí của một người thầy và ban cho ta sự tôn vinh cao nhất. Nhưng ta nghĩ: ‘Pháp này không dẫn đến sự nhàm chán (disenchantment - sự xả ly), sự vô tham (dispassion - sự ly tham), sự chấm dứt (cessation - sự diệt), sự an tịnh (peace - sự tịnh), tri kiến trực tiếp (direct knowledge - thắng trí), giác ngộ (enlightenment - sự tỉnh thức), Niết Bàn (Nibbāna), mà chỉ đến sự tái xuất hiện ở cảnh giới phi tưởng phi phi tưởng xứ (base of neither-perception-nor-non-perception - Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ).’ Không hài lòng với Pháp đó, ta rời bỏ nó và ra đi.

17. "Vẫn tìm kiếm, này các tỳ kheo, điều thiện lành, tìm kiếm trạng thái an lạc tối thượng, ta đã đi lang thang qua xứ Magadha (Ma Kiệt Đà) cho đến khi cuối cùng ta đến Senānigama gần Uruvelā (Ưu Lâu Tần Loa). [167] Ở đó, ta thấy một khu đất dễ chịu, một khu rừng thú vị với một dòng sông trong vắt với bờ sông êm đềm, dễ chịu và gần đó là một ngôi làng để khất thực. Ta suy nghĩ: ‘Đây là một khu đất dễ chịu, đây là một khu rừng thú vị với một dòng sông trong vắt với bờ sông êm đềm, dễ chịu và gần đó là một ngôi làng để khất thực. Điều này sẽ thích hợp cho sự nỗ lực của một người con dòng dõi quyết tâm nỗ lực.’ Và ta ngồi xuống đó nghĩ: 'Điều này sẽ thích hợp cho sự nỗ lực. [^304]

Rồi này các Tỷ-kheo, Ta, kẻ đi tìm cái gì chí thiện, tìm cầu vô thượng tối thắng an tịnh đạo lộ. Ta đi đến chỗ Uddaka Ramaputta, khi đến xong Ta nói với Uddaka Ramaputta: "Hiền giả, tôi muốn sống phạm hạnh trong pháp luật này. Ðược nói vậy, này các Tỷ-kheo, Uddaka Ramaputta nói với Ta: “Này Tôn giả, hãy sống (và an trú), pháp này là như vậy, khiến người có trí không bao lâu như vị Bổn sư của mình (chỉ dạy) tự tri, tự chứng, tự đạt và an trú”. Này các Tỷ-kheo, Ta đã thông suốt pháp ấy một cách mau chóng. Và này các Tỷ-kheo, cho đến vấn đề khua môi và vấn đề phát ngôn mà nói, thời Ta nói giáo lý của kẻ trí, và giáo lý của bậc Trưởng lão (Thượng Tọa), và Ta tự cho rằng Ta như người khác cũng vậy, Ta biết và Ta thấy.

Này các Tỷ-kheo, Ta suy nghĩ như sau: “Rama tuyên bố pháp này không phải vì lòng tin: “Sau khi tự tri, tự chứng, tự đạt, ta mới an trú”. Chắc chắn Rama thấy pháp này, biết pháp này, rồi mới an trú”. Này các Tỷ-kheo, rồi Ta đi đến chỗ Uddaka Ramaputta ở, sau khi đến Ta nói với Uddaka Ramaputta: “Hiền giả Rama, cho đến mức độ nào, Ngài tự tri, tự chứng, tự đạt và tuyên bố pháp này?” Này các Tỷ-kheo được nghe nói vậy, Uddaka Ramaputta tuyên bố về Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

Rồi này các Tỷ-kheo, Ta suy nghĩ: "Không phải chỉ có Rama mới có lòng tin. Ta cũng có lòng tin. Không phải chỉ có Rama mới có tinh tấn, Ta cũng có tinh tấn. Không phải chỉ có Rama mới có niệm, Ta cũng có niệm. Không phải chỉ có Rama mới có định, Ta cũng có định. Không phải chỉ có Rama mới có tuệ, Ta cũng có tuệ. Vậy ta hãy cố gắng chứng cho được pháp mà Rama tuyên bố: “Sau khi tự tri, tự chứng, tự đạt, tự an trú”.

Rồi này các Tỷ-kheo, không bao lâu sau khi tự tri, tự chứng, tự đạt pháp ấy một cách mau chóng, Ta an trú. Rồi này các Tỷ-kheo, Ta đi đến chỗ Uddaka Ramaputta ở, sau khi đến, Ta nói với Uddaka Ramaputta: “Này Hiền giả Rama, có phải Hiền giả đã tự tri, tự chứng, tự đạt và tuyên bố pháp này đến mức độ như vậy?” --“Vâng Hiền giả, tôi đã tự tri, tự chứng, tự đạt và tuyên bố pháp này đến mức độ như vậy”. --“Này Hiền giả, tôi cũng đã tự tri, tự chứng, tự đạt và tuyên bố pháp này đến mức độ như vậy.” Thật lợi ích thay cho chúng tôi! Thật khéo lợi ích thay cho chúng tôi, khi chúng tôi được thấy một đồng phạm hạnh như Tôn giả! Pháp mà tôi, tự tri tự chứng, tự đạt và tuyên bố, chính pháp ấy Hiền giả tự tri, tự chứng, tự đạt và an trú; pháp mà Hiền giả tự tri, tự chứng, tự đạt và an trú, chính pháp ấy tôi tự tri, tự chứng, tự đạt và tuyên bố; pháp mà tôi biết, chính pháp ấy Hiền giả biết; pháp mà Hiền giả biết, chính pháp ấy tôi biết. Tôi như thế nào, Hiền giả là như vậy; Hiền giả như thế nào, Tôi là như vậy. Nay hãy đến đây, Hiền giả, hai chúng ta hãy chăm sóc hội chúng này!"

Như vậy, này các Tỷ-kheo, Uddaka Ramaputta-là Ðạo Sư của Ta, lại đặt Ta, đệ tử của vị ấy ngang hàng với mình, và tôn sùng Ta với sự tôn sùng tối thượng. Này các Tỷ-kheo, rồi Ta suy nghĩ: “Pháp này không hướng đến yểm ly, không hướng đến ly tham, không hướng đến đoạn diệt, không hướng đến an tịnh, không hướng đến thượng trí, không hướng đến giác ngộ, không hướng đến Niết-bàn, mà chỉ đưa đến sự chứng đạt Phi tưởng phi phi tưởng xứ”. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Ta không tôn kính pháp ấy và từ bỏ pháp ấy, Ta bỏ đi.

Này các Tỷ-kheo, Ta, kẻ đi tìm cái gì chí thiện, tìm cầu vô thượng tối thắng an tịnh đạo lộ, tuần tự du hành tại nước Magadha (Ma kiệt đà) và đến tại tụ lạc Uruvela (Ưu lâu tần loa). Tại đây, Ta thấy một địa điểm khả ái, một khóm rừng thoải mái, có con sông trong sáng chảy gần, với một chỗ lội qua dễ dàng khả ái, và xung quanh có làng mạc bao bọc dễ dàng đi khất thực. Này các Tỷ-kheo, rồi Ta tự nghĩ: “Thật là một địa điểm khả ái, một khóm rừng thoải mái, có con sông trong sáng chảy gần, với một chỗ lội qua dễ dàng khả ái, và xung quanh có làng mạc bao bọc dễ dàng đi khất thực. Thật là một chỗ vừa đủ cho một Thiện nam tử tha thiết tinh cần có thể tinh tấn”. Và này các Tỷ-kheo, Ta ngồi xuống tại chỗ ấy và nghĩ: “Thật là vừa đủ để tinh tấn”.

(GIÁC NGỘ)

18. "Rồi, này các tỳ kheo, tự mình chịu sự sinh, sau khi hiểu rõ sự nguy hiểm trong cái chịu sự sinh, tìm kiếm cái không sinh, sự an toàn tối thượng khỏi sự trói buộc, Niết Bàn (Nibbāna), ta đã đạt được cái không sinh, sự an toàn tối thượng khỏi sự trói buộc, Niết Bàn (Nibbāna); tự mình chịu sự già, sau khi hiểu rõ sự nguy hiểm trong cái chịu sự già, tìm kiếm cái không già, sự an toàn tối thượng khỏi sự trói buộc, Niết Bàn (Nibbāna), ta đã đạt được cái không già, sự an toàn tối thượng khỏi sự trói buộc, Niết Bàn (Nibbāna); tự mình chịu sự bệnh, sau khi hiểu rõ sự nguy hiểm trong cái chịu sự bệnh, tìm kiếm cái không bệnh, sự an toàn tối thượng khỏi sự trói buộc, Niết Bàn (Nibbāna), ta đã đạt được cái không bệnh, sự an toàn tối thượng khỏi sự trói buộc, Niết Bàn (Nibbāna); tự mình chịu sự chết, sau khi hiểu rõ sự nguy hiểm trong cái chịu sự chết, tìm kiếm cái không chết, sự an toàn tối thượng khỏi sự trói buộc, Niết Bàn (Nibbāna), ta đã đạt được cái không chết, sự an toàn tối thượng khỏi sự trói buộc, Niết Bàn (Nibbāna); tự mình chịu sự sầu khổ, sau khi hiểu rõ sự nguy hiểm trong cái chịu sự sầu khổ, tìm kiếm cái không sầu khổ, sự an toàn tối thượng khỏi sự trói buộc, Niết Bàn (Nibbāna), ta đã đạt được cái không sầu khổ, sự an toàn tối thượng khỏi sự trói buộc, Niết Bàn (Nibbāna); tự mình chịu sự ô nhiễm (defilement - phiền não), sau khi hiểu rõ sự nguy hiểm trong cái chịu sự ô nhiễm (defilement - phiền não), tìm kiếm cái không ô nhiễm (defilement - phiền não), sự an toàn tối thượng khỏi sự trói buộc, Niết Bàn (Nibbāna), ta đã đạt được cái không ô nhiễm (defilement - phiền não), sự an toàn tối thượng khỏi sự trói buộc, Niết Bàn (Nibbāna). Tri kiến (knowledge and vision - trí tuệ và tuệ giác) khởi lên trong ta: ‘Sự giải thoát của ta là không thể lay chuyển; đây là lần sinh cuối cùng của ta; bây giờ không còn sự tái sinh nữa.’

19. "Ta suy nghĩ: ‘Pháp này mà ta đã đạt được là sâu sắc, khó thấy và khó hiểu, an bình và cao thượng, không thể đạt được bằng lý luận đơn thuần, vi tế, chỉ có thể được kinh nghiệm bởi người trí. [^305] Nhưng thế hệ này thích thú trong sự thế tục (worldliness - sự ham muốn trần tục), thích thú trong sự thế tục (worldliness - sự ham muốn trần tục), vui mừng trong sự thế tục (worldliness - sự ham muốn trần tục). [^306] Thật khó cho một thế hệ như vậy để thấy được sự thật này, đó là, duyên khởi (dependent origination - lý duyên sinh), điều kiện đặc thù (specific conditionality - tính điều kiện). Và thật khó để thấy được sự thật này, đó là, sự tịnh chỉ của tất cả các hành (formations - các pháp hữu vi), sự từ bỏ tất cả các bám víu (attachments - các dính mắc), sự diệt tận của tham ái (craving - ái dục), sự vô tham (dispassion - ly tham), sự chấm dứt (cessation - sự diệt), Niết Bàn (Nibbāna). [168] Nếu ta giảng dạy Pháp , những người khác sẽ không hiểu ta, và điều đó sẽ gây ra sự mệt mỏi và phiền toái cho ta.’ Sau đó, những vần kệ này tự nhiên đến với ta, chưa từng được nghe trước đây:

'Đủ rồi với việc giảng dạy Pháp
Mà ngay cả ta cũng khó khăn mới đạt được;
Vì nó sẽ không bao giờ được nhận thức
Bởi những kẻ sống trong tham ái và sân hận.
Những kẻ nhuốm màu tham ái, chìm trong bóng tối
Sẽ không bao giờ nhận ra Pháp sâu xa này
Đi ngược lại dòng chảy thế tục,
Vi tế, sâu sắc, và khó thấy.'

Suy nghĩ như vậy, tâm ta nghiêng về sự không hành động hơn là giảng dạy Pháp . [^307]

20. "Rồi, này các tỳ kheo, Phạm Thiên Sahampati (Brahmā Sahampati) biết được ý nghĩ trong tâm ta bằng tâm của ngài và ngài suy nghĩ: ‘Thế giới sẽ bị mất, thế giới sẽ diệt vong, vì tâm của Như Lai (Tathāgata - người đã đến như vậy), bậc A La Hán (accomplished - bậc đã thành tựu), Chánh Đẳng Giác (fully enlightened - bậc giác ngộ hoàn toàn), lại nghiêng về sự không hành động hơn là giảng dạy Pháp .’ Rồi, nhanh như một người đàn ông khỏe mạnh có thể duỗi cánh tay đang co lại hoặc co cánh tay đang duỗi ra, Phạm Thiên Sahampati biến mất khỏi cõi Phạm Thiên (Brahma-world - cõi trời) và xuất hiện trước ta. Ngài sắp xếp y trên của mình trên một vai, và chắp tay cung kính hướng về ta, nói: ‘Bạch Thế Tôn, xin Đức Thế Tôn hãy giảng dạy Pháp , xin bậc Thiện Thệ (Sublime One - bậc cao cả) hãy giảng dạy Pháp . Có những chúng sinh ít bụi trong mắt (beings with little dust in their eyes - những chúng sinh ít bị phiền não che lấp) đang tàn lụi vì không được nghe Pháp . Sẽ có những người hiểu được Pháp .’ Phạm Thiên Sahampati nói như vậy, và rồi ngài nói thêm:

'Ở Magadha (Ma Kiệt Đà) cho đến nay đã xuất hiện
Những giáo lý không thanh tịnh được tạo ra bởi những kẻ còn ô nhiễm.
Hãy mở cánh cửa đến Bất Tử! Hãy để họ nghe
Pháp mà bậc Vô Nhiễm (Stainless One - bậc không còn ô nhiễm) đã tìm thấy.
Giống như một người đứng trên đỉnh núi
Có thể nhìn thấy mọi người xung quanh bên dưới,
Cũng vậy, hỡi bậc Trí Tuệ, bậc Toàn Giác (All-seeing Sage - bậc thấy tất cả),
Hãy lên cung điện của Pháp .
Xin bậc Vô Ưu (Sorrowless One - bậc không còn sầu khổ) hãy nhìn xuống loài người này,
Chìm trong sầu khổ, bị khuất phục bởi sinh và già. [169]
Hãy đứng dậy, hỡi vị anh hùng chiến thắng, vị trưởng đoàn lữ hành,
Bậc không còn mắc nợ (Debtless one - bậc không còn nợ nghiệp), và hãy đi khắp thế gian.
Xin Đức Thế Tôn hãy giảng dạy Pháp ,
Sẽ có những người hiểu được.'

21. "Rồi ta lắng nghe lời thỉnh cầu của Phạm Thiên, và vì lòng từ bi đối với chúng sinh, ta quán sát thế gian bằng con mắt của một vị Phật (eye of a Buddha - Phật nhãn). Quán sát thế gian bằng con mắt của một vị Phật, ta thấy những chúng sinh ít bụi trong mắt (beings with little dust in their eyes - những chúng sinh ít bị phiền não che lấp) và những chúng sinh nhiều bụi trong mắt (beings with much dust in their eyes - những chúng sinh bị nhiều phiền não che lấp), với căn tánh lanh lợi (keen faculties - căn tánh sắc bén) và với căn tánh đần độn (dull faculties - căn tánh chậm lụt), với phẩm chất tốt (good qualities - phẩm chất thiện) và với phẩm chất xấu (bad qualities - phẩm chất ác), dễ dạy (easy to teach - dễ giáo hóa) và khó dạy (hard to teach - khó giáo hóa), và một số người sống thấy sự sợ hãi trong sự khiển trách và trong thế giới khác. Giống như trong một ao sen xanh, sen đỏ hoặc sen trắng, một số hoa sen sinh ra và lớn lên trong nước phát triển mạnh mẽ chìm trong nước mà không trồi lên khỏi mặt nước, và một số hoa sen khác sinh ra và lớn lên trong nước nằm trên mặt nước, và một số hoa sen khác sinh ra và lớn lên trong nước trồi lên khỏi mặt nước và đứng thẳng, không bị ướt bởi nước; cũng vậy, quán sát thế gian bằng con mắt của một vị Phật, ta thấy những chúng sinh ít bụi trong mắt và những chúng sinh nhiều bụi trong mắt, với căn tánh lanh lợi và với căn tánh đần độn, với phẩm chất tốt và với phẩm chất xấu, dễ dạy và khó dạy, và một số người sống thấy sự sợ hãi trong sự khiển trách và trong thế giới khác. Rồi ta trả lời Phạm Thiên Sahampati bằng những vần kệ:

'Mở ra cho họ là những cánh cửa đến Bất Tử,
Hãy để những người có tai bây giờ thể hiện niềm tin của họ.
Nghĩ rằng điều đó sẽ gây phiền toái, hỡi Phạm Thiên,
Ta đã không nói Pháp vi tế và cao thượng.'

Rồi Phạm Thiên Sahampati nghĩ: ‘Ta đã tạo cơ hội cho Đức Thế Tôn giảng dạy Pháp .’ Và sau khi đảnh lễ ta, giữ ta ở bên phải, ngài liền biến mất ngay lập tức.

22. "Ta suy nghĩ như vầy: ‘Ta nên giảng dạy Pháp cho ai trước tiên? Ai sẽ hiểu Pháp này nhanh chóng?’ Rồi ta nghĩ: ‘Ālāra Kālāma là người trí tuệ, thông minh, và sáng suốt; ông ấy từ lâu đã ít bụi trong mắt (has long had little dust in his eyes - ít bị phiền não che lấp). Giả sử ta [170] giảng dạy Pháp cho Ālāra Kālāma trước tiên. Ông ấy sẽ hiểu nó nhanh chóng.’ Rồi các vị chư thiên (deities - các vị trời) đến gặp ta và nói: ‘Bạch Thế Tôn, Ālāra Kālāma đã qua đời bảy ngày trước.’ Và tri kiến (knowledge and vision - trí tuệ và tuệ giác) khởi lên trong ta: ‘Ālāra Kālāma đã qua đời bảy ngày trước.’ Ta nghĩ: ‘Sự mất mát của Ālāra Kālāma là một mất mát lớn. Nếu ông ấy nghe được Pháp này, ông ấy sẽ hiểu nó nhanh chóng.’

23. "Ta suy nghĩ như vầy: ‘Ta nên giảng dạy Pháp cho ai trước tiên? Ai sẽ hiểu Pháp này nhanh chóng?’ Rồi ta nghĩ: ‘Uddaka Rāmaputta là người trí tuệ, thông minh, và sáng suốt; ông ấy từ lâu đã ít bụi trong mắt. Giả sử ta giảng dạy Pháp cho Uddaka Rāmaputta trước tiên. Ông ấy sẽ hiểu nó nhanh chóng.’ Rồi các vị chư thiên đến gặp ta và nói: ‘Bạch Thế Tôn, Uddaka Rāmaputta đã qua đời đêm qua.’ Và tri kiến khởi lên trong ta: ‘Uddaka Rāmaputta đã qua đời đêm qua.’ Ta nghĩ: ‘Sự mất mát của Uddaka Rāmaputta là một mất mát lớn. Nếu ông ấy nghe được Pháp này, ông ấy sẽ hiểu nó nhanh chóng.’

24. "Ta suy nghĩ như vầy: ‘Ta nên giảng dạy Pháp cho ai trước tiên? Ai sẽ hiểu Pháp này nhanh chóng?’ Rồi ta nghĩ: ‘Các tỳ kheo (bhikkhus - các nhà sư) trong nhóm năm người (group of five - nhóm Kiều Trần Như) đã phục vụ ta khi ta đang nỗ lực [^308] đã rất hữu ích. Giả sử ta giảng dạy Pháp cho họ trước tiên.’ Rồi ta nghĩ: ‘Các tỳ kheo trong nhóm năm người bây giờ đang sống ở đâu?’ Và với thiên nhãn (divine eye - mắt thần), thanh tịnh và vượt qua mắt người, ta thấy rằng họ đang sống ở Benares (Ba La Nại) trong Vườn Nai (Deer Park - Lộc Uyển) tại Isipatana (Chư Thiên Đọa Xứ).

(Giác Ngộ)

Rồi này các Tỷ-kheo, Ta tự mình bị sanh, sau khi biết rõ sự nguy hại của cái bị sanh, tìm cầu cái không sanh, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn và đã chứng được cái không sanh, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn; tự mình bị già, sau khi biết rõ sự nguy hại của cái bị già, tìm cầu cái không già, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn; và đã chứng được cái không già, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn; tự mình bị bệnh, sau khi biết rõ sự nguy hại của cái bị bệnh, tìm cầu cái không bệnh, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn và đã chứng được cái không bệnh, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn; tự mình bị chết, sau khi biết rõ sự nguy hại của cái bị chết, tìm cầu cái không chết, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn và đã chứng được cái không chết, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn; tự mình bị sầu, sau khi biết rõ sự nguy hại của cái bị sầu, tìm cầu cái không sầu, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn và đã chứng được cái vô sầu, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn; tự mình bị ô nhiễm, sau khi biết rõ sự nguy hại của cái bị ô nhiễm, tìm cầu cái không bị ô nhiễm, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn và đã chứng được cái không ô nhiễm, vô thượng an ổn, khỏi các khổ ách, Niết-bàn. Và tri kiến khởi lên nơi Ta. Sự giải thoát của Ta không bị dao động. Nay là đời sống cuối cùng của Ta, không còn sự tái sanh nữa.

Này các Tỷ-kheo, rồi Ta suy nghĩ như sau: “Pháp này do Ta chứng được, thật là sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, cao thượng, siêu lý luận, vi diệu, chỉ người trí mới hiểu thấu. Còn quần chúng này thì ưa ái dục, khoái ái dục, ham thích ái dục. Ðối với quần chúng ưa ái dục, khoái ái dục, ham thích ái dục, thật khó mà thấy được định lý Idapaccàyata Paticcasamuppada (Y Tánh Duyên Khởi Pháp); sự kiện này thật khó thấy; tức là sự tịnh chỉ tất cả hành, sự trừ bỏ tất cả sanh y, ái diệt, ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn. Nếu nay Ta thuyết pháp mà các người khác không hiểu Ta, thời như vậy thật khổ não cho Ta, như vậy thật bực mình cho Ta!” Này các Tỷ-kheo, rồi những kệ bất khả tư nghì, từ trước chưa từng được nghe, được khởi lên nơi Ta:

Sao Ta nói Chánh pháp,
Ðược chứng ngộ khó khăn?
Những ai còn tham sân,
Khó chứng ngộ pháp này.

Ði ngược dòng, thâm diệu,
Khó thấy, thật tế nhị,
Kẻ ái nhiễm vô minh,
Không thấy được pháp này.

Rồi này các Tỷ-kheo, với những suy tư như vậy, tâm của Ta hướng về vô vi thụ động, không muốn thuyết pháp.

Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ Phạm thiên Sahampati khi biết được tâm tư của Ta; với tâm tư của mình, liền suy nghĩ: “Than ôi, thế giới sẽ tiêu diệt, thế giới sẽ bi hoại vong, nếu tâm của Như Lai, bậc A-la- hán, Chánh Ðẳng Giác hướng về vô vi thụ động, không muốn thuyết pháp”. Rồi này các Tỷ-kheo, Phạm thiên Sahampati, như một nhà lực sĩ duỗi cánh tay đang co, hay co cánh tay đang duỗi; cũng vậy, vị ấy biến mất từ thế giới Phạm thiên, và hiện ra trước mặt Ta. Này các Tỷ-kheo, rồi Phạm thiên Sahampati đắp thượng y một bên vai chắp tay hướng vái Ta và bạch với Ta: "Bạch Thế Tôn, hãy thuyết pháp! Bạch Thiện Thệ, hãy thuyết pháp! Có những chúng sanh ít nhiễm bụi trần sẽ bi nguy hại nếu không được nghe

Chánh pháp. (Nếu được nghe), những vị này có thể thâm hiểu Chánh pháp". Này các Tỷ-kheo, Phạm thiện Sahampati nói như vậy. Sau khi nói vậy, lại nói thêm như sau:

Xưa tại Magadha,
Hiện ra pháp bất tịnh,
Pháp do tâm cấu uế,
Do suy tư tác thành.
Hãy mỡ tung mở rộng,
Cánh cửa bất tử này.
Hãy để họ nghe Pháp,
Bậc Thanh tịnh Chứng Ngộ.

Như đứng trên tảng đá,
Trên đỉnh núi (tột cao)
Có người đứng nhìn xuống,
Ðám chúng sanh quây quần.
Cũng vậy, ôi Thiện Tuệ,
Bậc Biến Nhãn cùng khắp,
Leo lên ngôi lâu đài,
Xây dựng bằng Chánh pháp
Bậc Thoát Ly sầu muộn,
Nhìn xuống đám quần sanh,
Bị sầu khổ áp bức,
Bị sanh già chi phối,

Ðứng lên vị Anh Hùng,
Bậc Chiến Thắng chiến trường.
Vị trưởng đoàn lữ khách,
Bậc Thoát Ly nợ nần.
Hãy đi khắp thế giới,
Bậc Thế Tôn Chánh Giác!
Hãy thuyết vi diệu pháp,
Người nghe sẽ thâm hiểu!

Này các Tỷ-kheo, sau khi biết được lời Phạm thiên yêu cầu, vì lòng từ bi đối với chúng sanh, với Phật nhãn, Ta nhìn quanh thế giới. Này các Tỷ-kheo, với Phật nhãn, Ta thấy có hạng chúng sanh ít nhiễm bụi đời, nhiều nhiễm bụi đời, có hạng lợi căn, độn căn, có hạng thiện tánh, ác tánh, có hạng dễ dạy, khó dạy, và một số ít thấy sự nguy hiểm phải tái sanh thế giới khác và sự nguy hiểm làm những hành động lỗi lầm. Như trong hồ sen xanh, hồ sen hồng hay hồ sen trắng có một số hoa sen xanh, sen hồng, hay sen trắng sanh ra dưới nước, lớn lên dưới nước, không vượt lên khỏi mặt nước, được nuôi dưỡng dưới nước. Có một hoa sen xanh, sen hồng hay sen trắng sanh ra dưới nước, lớn lên dưới nước, sống vươn lên tới mặt nước. Có một số hoa sen xanh, sen hồng hay sen trắng sanh ra dưới nước, lớn lên dưới nước, vươn lên khỏi mặt nước, không bị nước đẫm ướt. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, với Phật nhãn, Ta thấy có hạng chúng sanh ít nhiễm bụi đời, nhiều nhiễm bụi đời, có hạng lợi căn, độn căn, có hạng thiện tánh, ác tánh, có hạng dễ dạy khó dạy, và một số ít thấy sự nguy hiểm phải tái sanh thế giới khác và sự nguy hiểm làm những hành động lỗi lầm. Và này các Tỷ-kheo, Ta nói lên bài kệ sau đây với Phạm thiên Sahampati:

Cửa bất tử rộng mở,
Cho những ai chịu nghe.
Hãy từ bỏ tín tâm,
Không chính xác của mình.

Tự nghĩ đến phiền toái,
Ta đã không muốn giảng,
Tối thượng vi diệu pháp,
Giữa chúng sanh loài Người.
(Ôi Phạm thiên)

Này các Tỷ-kheo, rồi Phạm thiên Sahampati tự nghĩ: “Ta đã tạo cơ hội cho Thế Tôn thuyết pháp”, đảnh lễ Ta, thân phía hữu hướng (về Ta) rồi biến mất tại chỗ.

Này các Tỷ-kheo, rồi Ta tự suy nghĩ: “Ta sẽ thuyết pháp cho ai đầu tiên, ai sẽ mau hiểu Chánh pháp này?” Này các Tỷ-kheo, rồi Ta tự nghĩ: “Nay có Alara Kalama là bậc trí thức, đa văn, sáng suốt, đã từ lâu sống ít nhiễm bụi đời. Ta hãy thuyết pháp đầu tiên cho Alara Kalama, vị này sẽ mau hiểu Chánh pháp này”. Này các Tỷ-kheo, rồi chư Thiên đến Ta và nói như sau: “Bạch Thế Tôn, Alara Kalama đã mệnh chung bảy ngày rồi”. Rồi tri kiến khởi lên nơi Ta: “Alara Kalama đã mệnh chung bảy ngày rồi”. Này các Tỷ-kheo, Ta nghĩ: “Thật là một thiệt hại lớn cho Alara Kalama: Nếu nghe pháp này, Alara Kalama sẽ mau thâm hiểu”.

Rồi này các Tỷ-kheo, Ta lại nghĩ: “Ta sẽ thuyết pháp cho ai đầu tiên? Ai sẽ mau hiểu Chánh pháp này?” Rồi này các Tỷ-kheo, Ta lại nghĩ: “Nay có Uddaka Ramaputta-là bậc tri thức, đa văn, sáng suốt, đã từ lâu sống ít nhiễm bụi đời. Ta hãy thuyết pháp đầu tiên cho Uddaka Ramaputta. Vị này sẽ mau hiểu Chánh pháp này.” Rồi chư Thiên đến Ta và nói như sau: “Bạch Thế Tôn Uddaka Ramaputta đã mệnh chung ngày hôm qua”. Rồi tri kiến khởi lên nơi Ta: “Uddaka Ramaputta đã mệnh chung hôm qua”. Này các Tỷ-kheo, Ta nghĩ: “Thật là một thiệt hại lớn cho Uddaka Ramaputta. Nếu nghe pháp này, Uddaka Ramaputta sẽ mau thâm hiểu”.

Này các Tỷ-kheo, rồi Ta suy nghĩ: “Ta sẽ thuyết pháp cho ai đầu tiên? Ai sẽ mau hiểu Chánh pháp này?” Rồi này các Tỷ-kheo, Ta lại nghĩ: “Nhóm năm Tỷ-kheo này đã hầu hạ Ta khi Ta còn nỗ lực tinh cần, nhóm ấy thật giúp ích nhiều. Vậy ta hãy thuyết pháp đầu tiên cho nhóm năm Tỷ-kheo!” Rồi này các Tỷ- kheo, Ta lại nghĩ: “Nay nhóm năm Tỷ-kheo ở tại đâu?” Này các Tỷ-kheo, với thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, Ta thấy nhóm năm Tỷ-kheo hiện ở Baranasi (Ba la nại), tại Isipatana, vườn Lộc Uyển. Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi ở tại Uruvela lâu cho đến khi mãn ý, Ta lên đường đi đến Baranasi.

(GIẢNG DẠY PHÁP)

25. "Rồi, này các tỳ kheo (monks-bhikkhus-nhà sư), khi Như Lai ở Uruvelā bao lâu tùy thích, Như Lai bắt đầu du hành đến Benares. Giữa Gayā và nơi Giác Ngộ, đạo sĩ Ājīvaka Upaka thấy Như Lai trên đường và nói: ‘Này đạo hữu, các căn của đạo hữu thật thanh tịnh, sắc da của đạo hữu thật trong sáng và rạng rỡ. Đạo hữu xuất gia theo ai? Ai là thầy của đạo hữu? Đạo hữu tuyên xưng Pháp của ai? [171]’ Như Lai trả lời đạo sĩ Ājīvaka Upaka bằng những vần kệ:

'Ta là bậc đã vượt qua tất cả, là bậc toàn tri,
Không ô nhiễm giữa mọi pháp, từ bỏ tất cả,
Nhờ đoạn tận ái dục mà giải thoát.
Đã tự mình giác ngộ tất cả điều này,
Ta còn chỉ ai là thầy?

Ta không có thầy, và người như Ta
Không hề tồn tại trên khắp thế gian
Cùng với tất cả chư thiên, bởi vì Ta
Không có ai sánh bằng.

Ta là bậc Ứng Cúng trên thế gian, Ta là bậc Đạo Sư Tối Thượng.
Chỉ một mình Ta là bậc Toàn Giác
Mà lửa phiền não đã được dập tắt và diệt trừ.

Giờ đây Ta đi đến thành Kāsi
Để chuyển Pháp Luân (Wheel of Dhamma - Bánh xe Pháp).
Trong một thế gian đã trở nên mù lòa
Ta đi để đánh lên hồi trống Bất Tử.'

'Với những lời tuyên bố của đạo hữu, đạo hữu hẳn phải là bậc Chiến Thắng Hoàn Vũ. [^309]
'Những người chiến thắng là những người như Ta
Những người đã đạt đến sự diệt trừ các lậu hoặc.
Ta đã chiến thắng tất cả các ác pháp,
Do đó, này Upaka, Ta là một người chiến thắng.'

"Khi nghe vậy, đạo sĩ Ājīvaka Upaka nói: ‘Mong là như vậy, này đạo hữu.’ Lắc đầu, ông ta đi theo một con đường khác và rời đi. [^310]

26. "Rồi, này các tỳ kheo, du hành qua nhiều chặng đường, cuối cùng Như Lai đến Benares, đến Vườn Nai tại Isipatana, và Như Lai đến gặp nhóm năm tỳ kheo. Các tỳ kheo thấy Như Lai đến từ xa, và họ đồng ý với nhau rằng: ‘Này các đạo hữu, sa môn (recluse - người tu khổ hạnh) Gotama sống xa hoa, đã từ bỏ sự nỗ lực, và quay trở lại với sự xa hoa đang đến. Chúng ta không nên đảnh lễ ông ta, đứng dậy chào ông ta, hoặc nhận bình bát và y ngoài của ông ta. Nhưng có thể chuẩn bị một chỗ ngồi cho ông ta. Nếu ông ta thích, ông ta có thể ngồi xuống.’ Tuy nhiên, khi Như Lai đến gần, các tỳ kheo thấy mình không thể giữ lời giao ước. Một người đến gặp Như Lai và nhận bình bát và y ngoài của Như Lai, một người khác chuẩn bị chỗ ngồi, và một người khác đặt nước rửa chân cho Như Lai; tuy nhiên, họ gọi Như Lai bằng tên và là 'đạo hữu.'311

27. "Sau đó, Như Lai nói với họ: ‘Này các tỳ kheo, đừng gọi Như Lai (Tathāgata - Như Lai) bằng tên và là “đạo hữu.” Như Lai là bậc Ứng Cúng, [172] bậc Toàn Giác. Hãy lắng nghe, này các tỳ kheo, Bất Tử đã được chứng ngộ. Ta sẽ chỉ dạy các ngươi, Ta sẽ giảng Pháp cho các ngươi. Thực hành theo như được chỉ dạy, bằng cách tự mình chứng ngộ ngay tại đây và ngay bây giờ thông qua tri kiến trực tiếp, các ngươi sẽ sớm chứng nhập và an trú trong mục tiêu tối thượng của đời sống phạm hạnh (holy life - đời sống tu hành thanh tịnh) mà vì mục tiêu đó, các thiện nam tử đã đúng đắn từ bỏ đời sống gia đình để sống đời sống không gia đình.’

"Khi nghe vậy, nhóm năm tỳ kheo trả lời Như Lai rằng: ‘Này đạo hữu Gotama, bằng sự hành trì, sự thực hành, và sự thực hiện các khổ hạnh mà đạo hữu đã thực hiện, đạo hữu đã không đạt được bất kỳ trạng thái siêu nhân nào, bất kỳ sự xuất sắc nào trong tri kiến và tuệ giác xứng đáng với các bậc thánh nhân (noble ones - bậc thánh). [^312] Vì đạo hữu hiện đang sống xa hoa, đã từ bỏ sự nỗ lực và quay trở lại với sự xa hoa, làm sao đạo hữu có thể đạt được bất kỳ trạng thái siêu nhân nào, bất kỳ sự xuất sắc nào trong tri kiến và tuệ giác xứng đáng với các bậc thánh nhân?’ Khi nghe vậy, Như Lai nói với họ: ‘Như Lai không sống xa hoa, cũng không từ bỏ sự nỗ lực và quay trở lại với sự xa hoa. Như Lai là bậc Ứng Cúng, bậc Toàn Giác. Hãy lắng nghe, này các tỳ kheo, Bất Tử đã được chứng ngộ…từ bỏ đời sống gia đình để sống đời sống không gia đình.’

"Lần thứ hai, nhóm năm tỳ kheo nói với Như Lai: ‘Này đạo hữu Gotama…làm sao đạo hữu có thể đạt được bất kỳ trạng thái siêu nhân nào, bất kỳ sự xuất sắc nào trong tri kiến và tuệ giác xứng đáng với các bậc thánh nhân?’ Lần thứ hai, Như Lai nói với họ: ‘Như Lai không sống xa hoa…từ bỏ đời sống gia đình để sống đời sống không gia đình.’ Lần thứ ba, nhóm năm tỳ kheo nói với Như Lai: ‘Này đạo hữu Gotama…làm sao đạo hữu có thể đạt được bất kỳ trạng thái siêu nhân nào, bất kỳ sự xuất sắc nào trong tri kiến và tuệ giác xứng đáng với các bậc thánh nhân?’

28. "Khi nghe vậy, Như Lai hỏi họ: ‘Này các tỳ kheo, các ngươi có bao giờ nghe Ta nói như thế này trước đây chưa?’ - 'Thưa không, bạch Thế Tôn. [^313] - ‘Này các tỳ kheo, Như Lai là bậc Ứng Cúng, bậc Toàn Giác. Hãy lắng nghe, này các tỳ kheo, Bất Tử đã được chứng ngộ. Ta sẽ chỉ dạy các ngươi, Ta sẽ giảng Pháp cho các ngươi. Thực hành theo như được chỉ dạy, bằng cách tự mình chứng ngộ ngay tại đây và ngay bây giờ thông qua tri kiến trực tiếp, các ngươi sẽ sớm chứng nhập và an trú trong mục tiêu tối thượng của đời sống phạm hạnh mà vì mục tiêu đó, các thiện nam tử đã đúng đắn từ bỏ đời sống gia đình để sống đời sống không gia đình.’ [173]

29. "Như Lai đã có thể thuyết phục nhóm năm tỳ kheo. [^314] Rồi Như Lai đôi khi chỉ dạy hai tỳ kheo trong khi ba người còn lại đi khất thực, và sáu người chúng ta sống bằng những gì mà ba tỳ kheo đó mang về từ việc khất thực. Đôi khi Như Lai chỉ dạy ba tỳ kheo trong khi hai người còn lại đi khất thực, và sáu người chúng ta sống bằng những gì mà hai tỳ kheo đó mang về từ việc khất thực.

30. "Rồi nhóm năm tỳ kheo, được Như Lai chỉ dạy và hướng dẫn như vậy, bản thân họ chịu sự sinh, sau khi hiểu rõ sự nguy hiểm trong những gì chịu sự sinh, tìm cầu sự an toàn tối thượng không sinh khỏi sự trói buộc, Niết Bàn (Nibbāna - trạng thái giải thoát hoàn toàn), đã đạt được sự an toàn tối thượng không sinh khỏi sự trói buộc, Niết Bàn; bản thân họ chịu sự già, bệnh, chết, sầu, và ô nhiễm, sau khi hiểu rõ sự nguy hiểm trong những gì chịu sự già, bệnh, chết, sầu, và ô nhiễm, tìm cầu sự không già, không bệnh, không chết, không sầu, và không ô nhiễm, sự an toàn tối thượng khỏi sự trói buộc, Niết Bàn, họ đã đạt được sự không già, không bệnh, không chết, không sầu, và không ô nhiễm, sự an toàn tối thượng khỏi sự trói buộc, Niết Bàn. Tri kiến và tuệ giác khởi lên trong họ: ‘Sự giải thoát của chúng ta là không thể lay chuyển; đây là đời sống cuối cùng của chúng ta; không còn sự tái sinh nữa.’

(Khai giảng Chánh Pháp)

Này các Tỷ-kheo, một tà mạng ngoại đạo tên là Upaka, đã thấy Ta khi Ta còn đi trên con đường giữa Gaya và cây Bồ-đề. Sau khi thấy, vị ấy nói với Ta:

“-- Các căn của Hiền giả thật sáng suốt. Da sắc của Hiền giả thật thanh tịnh, thật thanh khiết. Này Hiền giả, vì mục đích gì, Hiền giả xuất gia? Ai là bậc Ðạo Sư của Hiền giả? Hiền giả hoan hỷ thọ trì pháp của ai?”

Này các Tỷ-kheo, khi nghe nói vậy, Ta nói với tà mạng đạo Upaka bài kệ như sau:

"-- Ta, bậc Thắng tất cả,
Ta, bậc Nhất thiết Trí.
Hết thảy pháp, không nhiễm,
Hết thảy pháp, xả ly.
Ta sống chân giải thoát,
Ðoạn tận mọi khát ái.
Như vậy Ta tự giác,

Còn phải y chỉ ai?

Ta không có Ðạo Sư,
Bậc như Ta không có.
Giữa thế giới Nhơn, Thiên,
Không có ai bằng Ta.
Bậc Ứng Cúng trên đời,
Bậc Ðạo Sư vô thượng.
Tự mình Chánh Ðẳng Giác,
Ta an tịnh, thanh thoát.

Ðể chuyển bánh xe Pháp.
Ta đến thành Kàsi.
Gióng lên trống bất tử,
Trong thế giới mù lòa."

"-- Như Hiền giả đã tự xưng, Hiền giả xứng đáng là bậc Chiến thắng Vô tận. "

"-- Như Ta, bậc Thắng giả,
Những ai chứng lậu tận,
Ác pháp, Ta nhiếp phục,
Do vậy, Ta vô địch".
(Này Upaka)

Này các Tỷ-kheo, sau khi được nói vậy, tà mạng ngoại đạo Upaka nói với Ta:

“-- Này Hiền giả, mong rằng sự việc là vậy”.

Nói xong, Upaka lắc đầu rồi đi theo một ngã khác.

Này các Tỷ-kheo, rồi Ta tuần tự đi đến Baranasi, Isipatana, vườn Lộc Uyển, đi đến chỗ nhóm năm Tỷ- kheo ở. Này các Tỷ-kheo, nhóm năm Tỷ-kheo khi thấy Ta từ xa đi đến, đã cùng nhau thỏa thuận như sau: “Này các Hiền giả, nay Sa-môn Gotama đang đi đến; vị này sống trong sự sung túc, đã từ bỏ tinh cần, đã trở lui đời sống đầy đủ vật chất. Chúng ta chớ có đảnh lễ, chớ có đứng dậy, chớ có lấy y bát. Hãy đặt một chỗ ngồi, và nếu vị ấy muốn, vị ấy sẽ ngồi”. Này các Tỷ-kheo, nhưng khi Ta đi đến gần, năm Tỷ-kheo ấy không thể giữ đúng điều đã thỏa thuận với nhau. Có người đến đón Ta và cầm lấy y bát, có người sắp đặt chỗ ngồi, có người đem nước rửa chân đến. Nhưng các vị ấy gọi Ta bằng tên với danh từ Hiền giả (Avuso).

Này các Tỷ-kheo khi ta nghe nói vậy, Ta nói với nhóm năm Tỷ-kheo:

"-- Này các Tỷ-kheo, chớ có gọi Ta bằng tên và dùng danh từ Hiền giả. Này các Tỷ-kheo, Như Lai là bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác. Hãy lóng tai, Pháp bất tử đã chứng được, Ta giảng dạy, Ta thuyết pháp. Sống đúng theo lời khuyến giáo, các Ông không bao lâu, sau khi tự tri, tự chứng, tự đạt ngay trong hiện tại, mục đích vô thượng của phạm hạnh mà các Thiện nam tử, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, các Ông sẽ an trú. "

Này các Tỷ-kheo, khi nghe nói vậy, nhóm năm Tỷ-kheo nói Ta:

"-- Hiền giả Gotama, với nếp sống này, với đạo tu này, với khổ hạnh này, Hiền giả đã không chứng

được Pháp siêu nhân, tri kiến, thù thắng xứng đáng bậc Thánh, thì này làm sao Hiền giả, với nếp sống sung túc, với sự từ bỏ tinh cần, với sự trở lui đời sống vật chất đầy đủ, lại có thể chứng được Pháp siêu nhân, tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh?"

Này các Tỷ-kheo, khi nghe nói vậy, Ta nói với nhóm năm Tỷ-kheo:

“-- Này các Tỷ-kheo, Như Lai không sống sung túc, không từ bỏ tinh cần, không trở lui đời sống vật chất đầy đủ. Này các Tỷ-kheo, Như Lai là bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác. Này các Tỷ-kheo, hãy lóng tai, Pháp bất tử đã chứng được, Ta giảng dạy, Ta thuyết pháp. Sống đúng theo lời khuyến giáo, các Ông không bao lâu, sau khi tự tri, tự chứng, tự đạt ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của Phạm hạnh mà các Thiện nam tử xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, các Ông sẽ an trú.”

Này các Tỷ-kheo, lại lần thứ hai, nhóm năm Tỷ-kheo nói với Ta:

“-- Hiền giả Gotama, với nếp sống này… (như trên)… tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh?”

Này các Tỷ-kheo, lại lần thứ hai Ta nói với nhóm năm Tỷ-kheo:

“-- Này các Tỷ-kheo, Như Lai không sống sung túc… (như trên)… các Ông sẽ an trú.”

Này các Tỷ-kheo, lại lần thứ ba, nhóm năm Tỷ-kheo nói với Ta:

“-- Hiền giả Gotama, với nếp sống này… (như trên)… tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh?”

Này các Tỷ-kheo, khi nghe nói vậy, Ta nói với nhóm năm Tỷ-kheo:

“-- Này các Tỷ-kheo, từ trước đến nay, các Ông có chấp nhận là Ta chưa bao giờ nói như vậy chăng?”

"-- Bạch Thế Tôn chưa bao giờ như vậy. "

“-- Này các Tỷ-kheo, Như Lai là bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác. Hãy lóng tai, Pháp bất tử đã chứng được, Ta giảng dạy, Ta thuyết pháp. Sống đúng theo lời khuyến giáo, các Ông không bao lâu, sau khi tự tri, tư chứng, tự đạt được ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của phạm hạnh mà các Thiện nam tử xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, các Ông sẽ an trú”.

Này các Tỷ-kheo, Ta đã làm cho nhóm năm Tỷ-kheo chấp nhận. Này các Tỷ-kheo, Ta thuyết giảng cho hai Tỷ-kheo. Ba Tỷ-kheo kia đi khất thực. Ðồ ăn mà ba Tỷ-kheo này khất thực mang về, đủ nuôi sống cho nhóm sáu người. Này các Tỷ-kheo, Ta thuyết giảng cho ba Tỷ-kheo. Hai Tỷ-kheo kia đi khất thực… Ðồ ăn mà hai Tỷ-kheo này khất thực mang về, đủ nuôi sống cho nhóm sáu người. Này các Tỷ-kheo, chúng năm Tỷ-kheo, sau khi được Ta thuyết giảng, sau khi được Ta khuyến giáo, tự mình bị sanh, sau khi biết được sự nguy hại của cái bị sanh, tìm cầu cái không sanh, vô thượng an ổn, thoát khỏi các (khổ) ách, chứng Niết-bàn và đã chứng được cái không sanh, vô thượng an ổn, thoát khỏi các (khổ) ách, chứng Niết-bàn, tự mình bị già… cái không già… tự mình bị bệnh… cái không bệnh… tự mình bị chết… cái không chết… tự mình bi sầu… cái không sầu… tự mình bị ô nhiễm, sau khi biết được sự nguy hại của cái bị ô nhiễm, tìm cầu cái không ô nhiễm, vô thượng an ổn, thoát khỏi các (khổ) ách, chứng Niết-bàn, và đã chứng được cái không ô nhiễm, vô thượng an ổn, thoát khỏi các (khổ) ách, chứng Niết-bàn. Tri và kiến khởi lên nơi họ: “Sự giải thoát của chúng ta không bị dao động, đây thức gì được hiện khởi như vậy đều quy là đời sống cuối cùng. Nay không còn tái sanh nữa”.

(DỤC LẠC)

31. "Này các tỳ kheo, có năm sợi dây dục lạc này. [^315] Năm sợi dây đó là gì? Các sắc pháp (Forms - hình dạng, đối tượng của mắt) có thể nhận biết bằng mắt, đáng mong muốn, đáng khao khát, dễ chịu và đáng yêu, liên quan đến dục vọng, và kích thích lòng tham. Các âm thanh có thể nhận biết bằng tai…Các mùi hương có thể nhận biết bằng mũi…Các vị có thể nhận biết bằng lưỡi…Các xúc chạm có thể nhận biết bằng thân, đáng mong muốn, đáng khao khát, dễ chịu và đáng yêu, liên quan đến dục vọng, và kích thích lòng tham. Đây là năm sợi dây dục lạc.

32. "Đối với những sa môn và bà la môn bị trói buộc vào năm sợi dây dục lạc này, say mê chúng và hoàn toàn đắm chìm trong chúng, và sử dụng chúng mà không thấy sự nguy hiểm trong chúng hoặc hiểu rõ sự thoát khỏi chúng, có thể hiểu về họ rằng: ‘Họ đã gặp phải tai họa, gặp phải thảm họa, Ác Ma (Evil One - Ma Vương) có thể làm với họ bất cứ điều gì hắn muốn.’ Giả sử một con nai rừng bị trói nằm trên một đống bẫy; có thể hiểu về nó rằng: ‘Nó đã gặp phải tai họa, gặp phải thảm họa, người thợ săn có thể làm với nó bất cứ điều gì hắn muốn, và khi người thợ săn đến, nó không thể đi đến nơi nó muốn.’ Cũng vậy, đối với những sa môn và bà la môn bị trói buộc vào năm sợi dây dục lạc này…có thể hiểu về họ rằng: ‘Họ đã gặp phải tai họa, gặp phải thảm họa, Ác Ma có thể làm với họ bất cứ điều gì hắn muốn.’

33. "Đối với những sa môn và bà la môn không bị trói buộc vào năm sợi dây dục lạc này, không say mê chúng hoặc hoàn toàn đắm chìm trong chúng, và sử dụng chúng, thấy rõ sự nguy hiểm trong chúng và hiểu rõ sự thoát khỏi chúng, [174] có thể hiểu về họ rằng: 'Họ đã không gặp phải tai họa, không gặp phải thảm họa, Ác Ma không thể làm với họ bất cứ điều gì hắn muốn. [^316] Giả sử một con nai rừng không bị trói nằm trên một đống bẫy; có thể hiểu về nó rằng: ‘Nó đã không gặp phải tai họa, không gặp phải thảm họa, người thợ săn không thể làm với nó bất cứ điều gì hắn muốn, và khi người thợ săn đến, nó có thể đi đến nơi nó muốn.’ Cũng vậy, đối với những sa môn và bà la môn không bị trói buộc vào năm sợi dây dục lạc này…có thể hiểu về họ rằng: ‘Họ đã không gặp phải tai họa, không gặp phải thảm họa, Ác Ma không thể làm với họ bất cứ điều gì hắn muốn.’

34. "Giả sử một con nai rừng đang lang thang trong rừng hoang: nó đi mà không sợ hãi, đứng mà không sợ hãi, ngồi mà không sợ hãi, nằm mà không sợ hãi. Tại sao vậy? Bởi vì nó nằm ngoài tầm săn bắn của người thợ săn. Cũng vậy, hoàn toàn xa lìa các dục lạc, xa lìa các pháp bất thiện, một tỳ kheo chứng nhập và an trú trong sơ thiền (first jhāna - tầng thiền thứ nhất), có tầm (applied thought - suy nghĩ hướng đến đối tượng), có tứ (sustained thought - suy nghĩ duy trì trên đối tượng), với hỷ (rapture - trạng thái hân hoan) và lạc (pleasure - trạng thái an lạc) do ly dục sinh. Tỳ kheo này được gọi là đã che mắt Māra, đã trở nên vô hình đối với Ác Ma bằng cách tước đi cơ hội của con mắt Māra. [^317]

35. "Lại nữa, với sự an tịnh của tầm và tứ, một tỳ kheo chứng nhập và an trú trong nhị thiền (second jhāna - tầng thiền thứ hai), có nội tĩnh (self-confidence - sự tự tin) và nhất tâm (singleness of mind - sự tập trung vào một điểm) không có tầm và tứ, với hỷ và lạc do định sinh. Tỳ kheo này được gọi là đã che mắt Māra…

36. "Lại nữa, với sự phai tàn của hỷ, một tỳ kheo an trú trong xả (equanimity - trạng thái thăng bằng, không vui không khổ), và chánh niệm (mindful - tỉnh giác) và tỉnh giác (fully aware - nhận biết rõ ràng), vẫn cảm thấy lạc bằng thân, vị ấy chứng nhập và an trú trong tam thiền (third jhāna - tầng thiền thứ ba), mà các bậc thánh nhân tuyên bố: ‘Vị ấy có sự an trú lạc thọ, có xả và chánh niệm.’ Tỳ kheo này được gọi là đã che mắt Māra…

37. "Lại nữa, với sự từ bỏ lạc và khổ, và với sự biến mất trước đó của hỷ và ưu, một tỳ kheo chứng nhập và an trú trong tứ thiền (fourth jhāna - tầng thiền thứ tư), không có khổ-không có lạc và thanh tịnh của niệm (mindfulness - sự tỉnh giác) nhờ xả. Tỳ kheo này được gọi là đã che mắt Māra…

38. "Lại nữa, với sự vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng (perceptions of form - nhận thức về hình dạng), với sự biến mất của các xúc tưởng (perceptions of sensory impact - nhận thức về sự va chạm giác quan), với sự không chú ý đến các tưởng khác nhau (perceptions of diversity - nhận thức về sự đa dạng), nhận biết rằng ‘hư không là vô biên,’ một tỳ kheo chứng nhập và an trú trong không vô biên xứ (base of infinite space - tầng trời vô biên). Tỳ kheo này được gọi là đã che mắt Māra…

39. "Lại nữa, bằng cách vượt qua hoàn toàn không vô biên xứ, nhận biết rằng ‘thức là vô biên,’ một tỳ kheo chứng nhập và an trú trong thức vô biên xứ (base of infinite consciousness - tầng trời thức vô biên). Tỳ kheo này được gọi là đã che mắt Māra…

40. "Lại nữa, bằng cách vượt qua hoàn toàn thức vô biên xứ, nhận biết rằng ‘không có gì cả,’ một tỳ kheo chứng nhập và an trú trong vô sở hữu xứ (base of nothingness - tầng trời không có gì). Tỳ kheo này được gọi là đã che mắt Māra…

41. "Lại nữa, bằng cách vượt qua hoàn toàn vô sở hữu xứ, [175] một tỳ kheo chứng nhập và an trú trong phi tưởng phi phi tưởng xứ (base of neither-perception-nor-non-perception - tầng trời không có tưởng cũng không phải không có tưởng). Tỳ kheo này được gọi là đã che mắt Māra, đã trở nên vô hình đối với Ác Ma bằng cách tước đi cơ hội của con mắt Māra.

42. “Lại nữa, bằng cách vượt qua hoàn toàn phi tưởng phi phi tưởng xứ, một tỳ kheo chứng nhập và an trú trong diệt thọ tưởng định (cessation of perception and feeling - sự chấm dứt nhận thức và cảm giác). Và các lậu hoặc của vị ấy được đoạn trừ nhờ thấy bằng trí tuệ. Tỳ kheo này được gọi là đã che mắt Māra, đã trở nên vô hình đối với Ác Ma bằng cách tước đi cơ hội của con mắt Māra, và đã vượt qua sự tham ái (attachment - sự dính mắc) đối với thế gian. [^318] Vị ấy đi mà không sợ hãi, đứng mà không sợ hãi, ngồi mà không sợ hãi, nằm mà không sợ hãi. Tại sao vậy? Bởi vì vị ấy nằm ngoài tầm với của Ác Ma.”

Đó là những gì Đức Thế Tôn đã nói. Các tỳ kheo hoan hỷ và hài lòng với lời của Đức Thế Tôn.

(Năm dục)

Này các Tỷ-kheo, có năm dục trưởng dưỡng. Thế nào là năm? Các sắc do mắt nhận thức, sắc này khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, kích thích lòng dục, hấp dẫn. Các tiếng do tai nhận thức… (như trên)… các hương do mũi nhận thức… các vị do lưỡi nhận thức… các xúc do thân cảm xúc là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, kích thích lòng dục, hấp dẫn. Này các Tỷ-kheo, như vậy, là năm dục trưởng dưỡng.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào bị trói buộc, bị tham đắm, bị mê say bởi năm dục trưởng dưỡng này, không thấy sự nguy hại của chúng, không biết rõ sự xuất ly khỏi chúng, mà thọ dụng chúng, những vị ấy cần phải được hiểu là: “Các Người đã rơi vào bất hạnh, đã rơi vào tai họa, đã bị Ác ma sử dụng như ý muốn”. Này các Tỷ-kheo, như một con nai sống trong rừng bị sập bẫy nằm xuống, con nai ấy cần phải được hiểu là: "Nó đã rơi vào bất hạnh, đã rơi vào tai họa, đã bị thợ săn sử dụng như ý muốn. Khi người thợ săn đến, con nai không thể bỏ đi như ý muốn. Này các Tỷ-kheo, cũng vậy, những vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào bị trói buộc… (như trên)… đã bị Ác ma sử dụng như ý muốn.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào không bị trói buộc, không bị tham đắm, không bị mê say bởi năm dục trưởng dưỡng này, thấy sự nguy hại của chúng, biết rõ sự xuất ly khỏi chúng, và thọ dụng chúng, những vị ấy cần phải được hiểu là: “Các Người không rơi vào bất hạnh, không rơi vào tai họa, không bi Ác ma sử dụng như ý muốn”. Này các Tỷ-kheo, như một con nai sống trong rừng, không bị sập bẫy phải nằm xuống, con nai ấy cần phải được hiểu là: “Nó không rơi vào bất hạnh, nó không rơi vào tai họa, nó không bị người thợ săn sử dụng như ý muốn”. Khi người thợ săn đến, con nai có thể bỏ đi như ý muốn. Này các Tỷ-kheo, cũng vậy, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào không bị trói buộc… không bị Ác ma sử dụng như ý muốn.

Chư Tỷ-kheo, ví như con nai sống trong rừng, đi qua đi lại trong rừng, an tâm nó đi, an tâm nó đứng, an tâm nó ngồi, an tâm nó nằm. Tại sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì nó vượt khỏi tầm tay của người thợ săn. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo ly dục, ly ác bất thiện pháp chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc, do ly dục sanh, có tầm có tứ. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là: một vị đã làm Ác Ma mù mắt, đã diệt trừ mọi vết tích, đã vượt khỏi tầm mắt Ác ma.

Này các Tỷ-kheo, lại nữa Tỷ-kheo diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tĩnh nhất tâm. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là… đã vượt khỏi tầm mắt của Ác ma.

Này các Tỷ-kheo, lại nữa Tỷ-kheo ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các vị Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng và trú Thiền thứ ba. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là… đã vượt khỏi tầm mắt của Ác ma.

Này các Tỷ-kheo, lại nữa Tỷ-kheo xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là… vượt khỏi tầm mắt của Ác ma.

Này các Tỷ-kheo, lại nữa Tỷ-kheo vượt lên mọi sắc tướng, diệt trừ mọi chướng ngại tưởng, không tác ý đối với dị tưởng, Tỷ-kheo nghĩ rằng: “Hư không là vô biên”, chứng và trú Không vô biên xứ. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là… đã vượt khỏi tầm mắt của Ác ma.

Này các Tỷ-kheo, lại nữa Tỷ-kheo vượt lên mọi Không vô biên xứ, nghĩ rằng: “Thức là vô biên”, chứng và trú Thức Vô biên xứ. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là… đã vượt khỏi tầm mắt của Ác ma.

Này các Tỷ-kheo, lại nữa Tỷ-kheo vượt lên mọi Thức vô biên xứ, nghĩ rằng: “Không có vật gì”, chứng và trú Vô sở hữu xứ. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là… đã vượt khỏi tầm mắt của Ác ma.

Này các Tỷ-kheo, lại nữa Tỷ-kheo vượt lên mọi Vô sở hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Này các Tỷ-kheo, Tỷ- kheo ấy được gọi là…đã vượt khỏi tầm mắt của Ác ma.

Này các Tỷ-kheo, lại nữa Tỷ-kheo vượt lên mọi Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng và trú Diệt thọ tưởng (định). Sau khi thấy bằng trí tuệ, các lậu hoặc được đoạn trừ. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là một vị đã làm Ác ma mù mắt, đã diệt trừ mọi vết tích, đã vượt khỏi tầm mắt Ác ma. Vị ấy đã vượt khỏi mọi triền phược ở đời. An tâm vị ấy đi, an tâm vị ấy đứng, an tâm vị ấy ngồi, an tâm vị ấy nằm. Vì sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì vị ấy vượt khỏi tầm tay của Ác ma.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

-ooOoo-

Từ ngữ:

• tỳ kheo / bhikkhu / monks: Nhà sư, người nam xuất gia tu hành trong Phật giáo.
• Pháp / Dhamma / Dhamma: Giáo lý của Đức Phật, con đường dẫn đến giác ngộ.
• Ứng Cúng / Arahant / Accomplished One: Bậc đã thành tựu viên mãn, diệt trừ hoàn toàn phiền não, đạt đến Niết Bàn.
• Toàn Giác / Sammāsambuddha / Fully Enlightened One: Bậc Giác Ngộ hoàn toàn, tự mình chứng ngộ chân lý và có khả năng giảng dạy cho người khác.
• Pháp Luân / Dhammacakka / Wheel of Dhamma: Bánh xe Pháp, biểu tượng cho sự truyền bá giáo lý của Đức Phật.
• Bất Tử / amata / Deathless: Trạng thái không còn sinh tử luân hồi, Niết Bàn.
• lậu hoặc / āsava / taints: Các ô nhiễm, phiền não làm che mờ tâm trí, ngăn cản sự giác ngộ.
• phạm hạnh / brahmacariya / holy life: Đời sống tu hành thanh tịnh, hướng đến mục tiêu giải thoát.
• tri kiến trực tiếp / abhiññā / direct knowledge: Sự hiểu biết trực tiếp, không qua trung gian, đạt được nhờ tu tập thiền định.
• Niết Bàn / Nibbāna / Nibbana: Trạng thái giải thoát hoàn toàn khỏi khổ đau, chấm dứt sinh tử luân hồi.
• dục lạc / kāmasukha / sensual pleasure: Sự vui thích, khoái lạc từ các giác quan.
• Ác Ma / Māra / Evil One: Ma Vương, thế lực tượng trưng cho những chướng ngại trên con đường tu tập.
• sơ thiền / paṭhamajjhāna / first jhāna: Tầng thiền thứ nhất, trạng thái định tâm có tầm, tứ, hỷ, lạc do ly dục sinh.
• tầm / vitakka / applied thought: Suy nghĩ hướng đến đối tượng thiền.
• tứ / vicāra / sustained thought: Suy nghĩ duy trì trên đối tượng thiền.
• hỷ / pīti / rapture: Trạng thái hân hoan, phấn khởi trong thiền định.
• lạc / sukha / pleasure: Trạng thái an lạc, thoải mái trong thiền định.
• nhị thiền / dutiyajjhāna / second jhāna: Tầng thiền thứ hai, trạng thái định tâm có nội tĩnh, nhất tâm, hỷ, lạc do định sinh.
• nội tĩnh / ajjhattaṃ / self-confidence: Sự tự tin, an tịnh bên trong.
• nhất tâm / ekaggatā / singleness of mind: Sự tập trung vào một điểm, không tán loạn.
• tam thiền / tatiyajjhāna / third jhāna: Tầng thiền thứ ba, trạng thái định tâm có xả, chánh niệm, tỉnh giác, và lạc.
• xả / upekkhā / equanimity: Trạng thái thăng bằng, không vui không khổ, không thiên vị.
• chánh niệm / sati / mindfulness: Sự tỉnh giác, ghi nhớ, chú tâm vào hiện tại.
• tỉnh giác / sampajañña / fully aware: Sự nhận biết rõ ràng, đầy đủ về những gì đang diễn ra.
• tứ thiền / catutthajjhāna / fourth jhāna: Tầng thiền thứ tư, trạng thái định tâm thanh tịnh, xả niệm thanh tịnh.
• sắc tưởng / rūpasaññā / perceptions of form: Nhận thức về hình dạng, đối tượng của mắt.
• xúc tưởng / phassasaññā / perceptions of sensory impact: Nhận thức về sự va chạm giác quan.
• tưởng khác nhau / nānattasaññā / perceptions of diversity: Nhận thức về sự đa dạng, khác biệt.
• không vô biên xứ / ākāsānañcāyatana / base of infinite space: Tầng trời vô biên, nơi hành giả nhận thức về sự vô biên của hư không.
• thức vô biên xứ / viññāṇañcāyatana / base of infinite consciousness: Tầng trời thức vô biên, nơi hành giả nhận thức về sự vô biên của thức.
• vô sở hữu xứ / ākiñcaññāyatana / base of nothingness: Tầng trời không có gì, nơi hành giả nhận thức về sự trống rỗng.
• phi tưởng phi phi tưởng xứ / nevasaññānāsaññāyatana / base of neither-perception-nor-non-perception: Tầng trời không có tưởng cũng không phải không có tưởng, trạng thái định tâm vi tế nhất.
• diệt thọ tưởng định / saññāvedayitanirodha / cessation of perception and feeling: Sự chấm dứt hoàn toàn nhận thức và cảm giác, trạng thái cao nhất của thiền định.
• tham ái / taṇhā / attachment: Sự dính mắc, ham muốn, nguyên nhân chính của khổ đau.