(Cūlagopālaka Sutta)
[225] 1. Tôi nghe như vầy. Một thời, Đức Thế Tôn đang ở tại xứ Vajjian, Ukkācelā, bên bờ sông Hằng. Tại đó, Ngài gọi các tỳ kheo: “Này các tỳ kheo.” - “Bạch Thế Tôn,” các vị ấy đáp. Đức Thế Tôn nói như sau:
34. TIỂU KINH NGƯỜI CHĂN BÒ (Cùlagopàlaka Sutta)
Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn ở giữa các bộ lạc Vajji (Bạt-kỳ) tại Ukkacela, trên bờ sông Hằng. Tại đây Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo.
– Này các Tỷ-kheo.
– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
Những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn thuyết giảng như sau:
2. "Này các tỳ kheo, có một người chăn bò xứ Magadha ngu ngốc, vào tháng cuối mùa mưa, vào mùa thu, không xem xét bờ gần hay bờ xa của sông Hằng, đã lùa đàn bò của mình qua bờ bên kia ở xứ Videhan tại một nơi không có bến. Rồi đàn bò tụ lại giữa dòng sông Hằng, và chúng gặp tai họa và thảm họa. Vì sao vậy? Vì người chăn bò xứ Magadha ngu ngốc đó, vào tháng cuối mùa mưa, vào mùa thu, không xem xét bờ gần hay bờ xa của sông Hằng, đã lùa đàn bò của mình qua bờ bên kia ở xứ Videhan tại một nơi không có bến.
3. "Cũng vậy, này các tỳ kheo, đối với những sa môn và bà la môn không thông thạo về thế giới này và thế giới khác, không thông thạo về cõi của Ma Vương (Māra’s realm - cõi của những thế lực tiêu cực, cám dỗ) và những gì ngoài cõi của Ma Vương, không thông thạo về cõi Chết và những gì ngoài cõi Chết - điều đó sẽ dẫn đến tổn hại và đau khổ lâu dài cho những ai nghĩ rằng họ nên nghe theo và đặt niềm tin vào những người đó.
– Ngày xưa, này các Tỷ-kheo, tại Magadha có người chăn bò vô trí, vào cuối tháng mùa mưa, trong mùa gặt hái, không quan sát bờ bên này sông Hằng, không quan sát bờ bên kia sông Hằng, đuổi đàn bò qua bờ bên kia tại Suvideha, tại chỗ không có thể lội qua được. Này các Tỷ-kheo, những con bò xô nhau tụ lại giữa dòng sông Hằng và gặp tai nạn tại nơi đây. Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo, vì người chăn bò ở Magadha là vô trí, vào cuối tháng mùa mưa, trong mùa gặt hái, không quán sát bờ bên này sông Hằng, không quán sát bờ bên kia sông Hằng, đuổi đàn bò qua bờ bên kia tại Suvideha, tại chỗ không thể lội qua được.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có những Sa-môn hay Bà-la-môn không khéo biết đời này, không khéo biết đời sau, không khéo biết ma giới không khéo biết phi ma giới, không khéo biết tử thần giới, không khéo biết phi tử thần giới, những ai nghĩ rằng cần phải nghe, cần phải tin những vị này, thì họ sẽ gặp bất hạnh đau khổ lâu dài.
4. "Này các tỳ kheo, có một người chăn bò xứ Magadha khôn ngoan, vào tháng cuối mùa mưa, vào mùa thu, sau khi xem xét bờ gần và bờ xa của sông Hằng, đã lùa đàn bò của mình qua bờ bên kia ở xứ Videhan tại một nơi có bến. Ông ta cho những con bò đực, những con đầu đàn, đi trước, và chúng vượt qua dòng sông Hằng và đến bờ bên kia an toàn. Ông ta cho những con bò khỏe mạnh và những con bò cần được thuần hóa đi tiếp theo, và chúng cũng vượt qua dòng sông Hằng và đến bờ bên kia an toàn. Ông ta cho những con bò cái tơ và bò đực non đi tiếp theo, và chúng cũng vượt qua dòng sông Hằng và đến bờ bên kia an toàn. Ông ta cho những con bê và những con bò yếu đi tiếp theo, và chúng cũng vượt qua dòng sông Hằng và đến bờ bên kia an toàn. Lúc đó có một con bê non mới sinh, và được tiếng rống của mẹ thúc đẩy, nó cũng vượt qua dòng sông Hằng và đến bờ bên kia an toàn. Vì sao vậy? Vì người chăn bò xứ Magadha khôn ngoan đó, [226] vào tháng cuối mùa mưa, vào mùa thu, sau khi xem xét bờ gần và bờ xa của sông Hằng, đã lùa đàn bò của mình qua bờ bên kia ở xứ Videhan tại một nơi có bến.
5. "Cũng vậy, này các tỳ kheo, đối với những sa môn và bà la môn thông thạo về thế giới này và thế giới khác, thông thạo về cõi của Ma Vương và những gì ngoài cõi của Ma Vương, thông thạo về cõi Chết và những gì ngoài cõi Chết - điều đó sẽ dẫn đến lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho những ai nghĩ rằng họ nên nghe theo và đặt niềm tin vào những người đó.
6. "Này các tỳ kheo, giống như những con bò đực, những con đầu đàn, vượt qua dòng sông Hằng và đến bờ bên kia an toàn, cũng vậy, những tỳ kheo là A-la-hán (arahants - bậc thánh đã diệt trừ hoàn toàn phiền não), đã diệt trừ các lậu hoặc (taints - những ô nhiễm, phiền não), đã sống đời sống phạm hạnh, đã làm những gì cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích chân thật, đã phá hủy các kiết sử (fetters of being - những ràng buộc của sự tồn tại), và hoàn toàn giải thoát nhờ trí tuệ tối hậu - bằng cách vượt qua dòng sông của Ma Vương, họ đã đến bờ bên kia an toàn.
7. "Giống như những con bò khỏe mạnh và những con bò cần được thuần hóa vượt qua dòng sông Hằng và đến bờ bên kia an toàn, cũng vậy, những tỳ kheo đã diệt trừ năm hạ phần kiết sử (five lower fetters - năm loại ràng buộc ban đầu), sẽ tái sinh hóa sinh [ở cõi Tịnh Cư Thiên] và ở đó đạt được Niết Bàn (Nibbāna - trạng thái giải thoát hoàn toàn) cuối cùng mà không bao giờ trở lại thế giới này nữa - bằng cách vượt qua dòng sông của Ma Vương, họ sẽ đến bờ bên kia an toàn.
8. "Giống như những con bò cái tơ và bò đực non vượt qua dòng sông Hằng và đến bờ bên kia an toàn, cũng vậy, những tỳ kheo đã diệt trừ ba kiết sử và làm suy yếu tham, sân và si, là bậc Nhất Lai (once-returners - những người chỉ còn tái sinh một lần nữa), trở lại thế giới này một lần để chấm dứt khổ đau - bằng cách vượt qua dòng sông của Ma Vương, họ cũng sẽ đến bờ bên kia an toàn.
9. "Giống như những con bê và những con bò yếu vượt qua dòng sông Hằng và đến bờ bên kia an toàn, cũng vậy, những tỳ kheo đã diệt trừ ba kiết sử, là bậc Dự Lưu (stream-enterers - những người đã bước vào dòng thánh), không còn bị đọa vào ác đạo, chắc chắn [sẽ giải thoát], hướng đến giác ngộ - bằng cách vượt qua dòng sông của Ma Vương, họ cũng sẽ đến bờ bên kia an toàn.
10. "Giống như con bê non mới sinh đó, được tiếng rống của mẹ thúc đẩy, cũng vượt qua dòng sông Hằng và đến bờ bên kia an toàn, cũng vậy, những tỳ kheo là Pháp Tùy Hành (Dhamma-followers - những người thực hành theo giáo pháp) và Tín Tùy Hành (faith-followers - những người thực hành theo niềm tin) - bằng cách vượt qua dòng sông của Ma Vương, họ cũng sẽ đến bờ bên kia an toàn. [^368]
11. “Này các tỳ kheo, Ta [227] thông thạo về thế giới này và thế giới khác, thông thạo về cõi của Ma Vương và những gì ngoài cõi của Ma Vương, thông thạo về cõi Chết và những gì ngoài cõi Chết. Điều đó sẽ dẫn đến lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho những ai nghĩ rằng họ nên nghe theo Ta và đặt niềm tin vào Ta.”
12. Đó là những gì Đức Thế Tôn đã nói. Khi bậc Thiện Thệ đã nói như vậy, bậc Đạo Sư nói thêm:
"Cả thế giới này và thế giới kia
Được mô tả rõ bởi người hiểu biết
Và những gì còn trong tầm Ma Vương
Và những gì ngoài tầm với của Chết
Biết trực tiếp tất cả thế giới,
Bậc Giác Ngộ, người hiểu rõ
Mở cánh cửa đến trạng thái bất tử
Để đạt Niết Bàn một cách an toàn;
Vì dòng sông Ma Vương đã vượt qua,
Dòng chảy bị chặn, lau sậy bị dẹp;
Hãy hoan hỷ, các tỳ kheo, mạnh mẽ
Và đặt tâm vào nơi an toàn."
Ngày xưa, này các Tỷ-kheo, tại Magadha có người chăn bò có trí, vào cuối tháng mùa mưa, trong mùa gặt hái, sau khi quán sát bờ bên này sông Hằng, sau khi quán sát bờ bên kia sông Hằng, đuổi đàn bò qua bờ bên kia tại Suvideha, tại chỗ có thể lội qua được. Người đó đuổi đi đầu những con bò đực già, những con đầu đàn. Những con này sau khi lội cắt ngang dòng sông Hằng, qua bờ bên kia một cách an toàn. Rồi người đó đưa qua những con bò đực lớn mạnh, những con bò đực có được huấn luyện. Những con này sau khi lội cắt ngang dòng sông Hằng, qua bờ bên kia một cách an toàn. Rồi người đó đuổi qua những con bò đực con, lớn, những con bò cái con, lớn. Những con này sau khi lội cắt ngang dòng sông Hằng, qua bờ bên kia một cách an toàn. Rồi người đó đuổi qua những con bò con nhỏ, những con bò con còn bú. Những con này sau khi lội cắt ngang dòng sông Hằng, qua bờ bên kia một cách an toàn. Này các Tỷ-kheo thời xưa ấy có con bò còn nhỏ mới sanh, con bò này nhờ chạy theo con bò mẹ, vừa chạy, vừa kêu, sau khi lội cắt ngang dòng sông Hằng, cũng qua bờ bên kia một cách an toàn. Vì sao? Này các Tỷ- kheo, vì người chăn bò ở Magadha là người có trí, vào cuối tháng mùa mưa, trong mùa gặt hái, sau khi quán sát bờ bên này sông Hằng, sau khi quán sát bờ bên kia sông Hằng, đuổi đàn bò qua bờ bên kia tại Suvideha, tại chỗ có thể lội qua được.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có những Sa-môn hay Bà-la-môn khéo biết đối với đời này, khéo biết đối với đời sau, khéo biết ma giới, khéo biết phi ma giới, khéo biết tử thần giới, khéo biết phi tử thần giới. Những ai nghĩ rằng, cần phải nghe, cần phải tin những vị này, thì họ sẽ được hạnh phúc, an lạc lâu dài.
Này các Tỷ-kheo, ví như những con bò đực già, đầu đàn, chúng đã lội cắt ngang dòng sông Hằng và qua bờ bên kia một cách an toàn. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo là những bậc A-la-hán, đã đoạn trừ các lậu hoặc, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích, các hữu kiết sử đã hoàn toàn bị đoạn diệt, đã được giải thoát nhờ chánh trí. Những vị này, sau khi lội cắt ngang dòng sông của Ma vương, đã qua bờ bên kia một cách an toàn.
Này các Tỷ-kheo, ví như những con bò đực lớn mạnh, những con bò đực có huấn luyện, sau khi lội cắt ngang dòng sông Hằng, qua bờ bên kia một cách an toàn. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo sau khi đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, ở tại đấy nhập Niết-bàn, không còn phải trở lại thế giới này nữa. Những vị ấy, sau khi lội cắt ngang dòng sông Ma vương sẽ qua bờ bên kia một cách an toàn.
Ví như, này các Tỷ-kheo, những con bò đực con, lớn, những con bò cái con, lớn, những con này sau khi lội cắt ngang dòng sông Hằng, đã qua bờ bên kia một cách an toàn. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo đã diệt trừ ba kiết sử, làm giảm thiểu tham, sân, si, chứng quả Nhất lai, sau khi trở lại đời này một lần nữa, sẽ diệt tận khổ đau. Những vị ấy, sau khi lội cắt ngang dòng sông Ma vương sẽ qua bờ bên kia một cách an toàn.
Ví như, này các Tỷ-kheo, những con bò con, nhỏ, những con bò con còn bú, những con này sau khi lội cắt ngang dòng sông Hằng, đã qua bờ bên kia một cách an toàn. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, những Tỷ- kheo diệt trừ ba kiết sử, chứng quả Dự lưu, nhất định không còn đọa vào ác đạo, đạt đến chánh giác. Những vị này lội cắt ngang dòng sông Ma vương và sẽ qua bờ bên kia một cách an toàn.
Ví như, này các Tỷ-kheo, con bò con còn nhỏ, mới sanh, con bò này nhờ chạy theo con bò mẹ, vừa chạy, vừa kêu, sau khi lội cắt ngang dòng sông Hằng, đã qua bờ bên kia một cách an toàn. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo tùy pháp hành, tùy tín hành, những vị này sau khi lội cắt ngang dòng sông của Ma vương sẽ qua bờ bên kia một cách an toàn.
Này các Tỷ-kheo, nay Ta khéo biết đối với đời này, khéo biết đối với đời sau, khéo biết đối với ma giới, khéo biết đối với phi ma giới, khéo biết đối với tử thần giới, khéo biết đối với phi tử thần giới. Những ai nghĩ rằng, cần phải nghe, cần phải tin nơi Ta, thì họ sẽ được hạnh phúc, an lạc lâu dài.
Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Sau khi Thiện Thệ nói vậy, bậc Ðạo Sư lại nói thêm bài kệ như sau:
Ðời này và đời sau,
Bậc Trí khéo trình bày,
Cảnh giới Ma đạt được,
Cảnh Tử Thần không đạt.
Bậc Chánh Giác, Trí Giả,
Biết rõ mọi thế giới,
Cửa bất tử rộng mở,
Ðạt an ổn Niết-bàn.
Dòng Ma bị chặt ngang,
Nát tan và hư hoại,
Hãy sống sung mãn hỷ,
Ðạt an ổn Niết-bàn,
(Này các Tỷ-kheo).
-ooOoo-
Từ ngữ: