MN 35. Tiểu Kinh Saccaka

(Cūḷasaccaka Sutta)

1. Tôi nghe như vầy. Một thời, Đức Thế Tôn trú tại Vesālī, trong Rừng Đại Lâm, tại giảng đường có Mái Nhọn.

2. Lúc bấy giờ, Saccaka, con trai của Niganṭha, đang ở tại Vesālī, là một người giỏi tranh luận và hoạt ngôn, được nhiều người xem là bậc thánh. [^369] Ông ta tuyên bố trước hội chúng Vesālī rằng: “Ta không thấy sa môn hay bà la môn nào, là người đứng đầu một giáo đoàn, người đứng đầu một nhóm, thầy dạy của một nhóm, thậm chí tự xưng là bậc giác ngộ hoàn toàn, mà lại không run rẩy, sợ hãi, toát mồ hôi dưới cánh tay nếu tranh luận với ta. Ngay cả khi ta tranh luận với một cây cột vô tri, nó cũng sẽ run rẩy, sợ hãi nếu tranh luận với ta, huống chi là một con người?”

3. Rồi, vào buổi sáng, tôn giả Assaji mặc y, cầm bát và y ngoài, đi vào Vesālī để khất thực. [^370] Khi Saccaka, con trai của Niganṭha, đang đi dạo và tản bộ để tập thể dục ở Vesālī, [228] ông ta thấy tôn giả Assaji đang đi đến từ xa, liền đến gần và chào hỏi. Sau khi cuộc nói chuyện lịch sự và thân thiện này kết thúc, Saccaka, con trai của Niganṭha, đứng sang một bên và nói với ngài:

35. TIỂU KINH SACCAKA

35. TIỂU KINH SACCAKA (Cùlasaccaka Sutta)

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở tại Vesali, rừng Ðại Lâm, tại giảng đường Trùng Các.

Lúc bấy giờ Niganthaputta Saccaka ở tại Vesali tánh ưa luận chiến, biện luận thiện xảo, được số đông tôn kính. Vị này thường tuyên bố cho hội chúng ở Vesali: “Ta không thấy một Sa-môn hay một Bà-la- môn nào, là vị Hội chủ, là vị Giáo trưởng, vị Sư trưởng Giáo hội, dầu tự cho là bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác, khi đối thoại với ta, không ai là không run sợ, không hoảng sợ, không khiếp sợ, không ai là không toát mồ hôi nách. Dầu ta có đối thoại với một cột trụ vô tình, cột trụ ấy khi đối thoại với ta cũng run sợ, cũng hoảng sợ, cũng khiếp sợ, huống nữa là một người thường”.

Rồi Tôn giả Assaji vào buổi sáng đắp y, cầm bát vào Vesali để khất thực. Niganthaputta Saccaka, thường hay ngao du thiên hạ, thấy Tôn giả Assaji từ xa đi lại. Sau khi thấy, Niganthaputta Saccaka liền đến gần Tôn giả Assaji, nói lên những lời hỏi thăm, chào đón, xã giao rồi đứng một bên. Sau khi đứng một bên, Niganthaputta Saccaka nói với Tôn giả Assaji:

4. “Thưa ngài Assaji, sa môn Gotama rèn luyện đệ tử của mình như thế nào? Và lời dạy của sa môn Gotama thường được trình bày cho các đệ tử như thế nào?”

“Này Aggivessana, đây là cách Đức Thế Tôn rèn luyện đệ tử của mình, và đây là cách lời dạy của Đức Thế Tôn thường được trình bày cho các đệ tử: 'Này các tỳ kheo, sắc thân là vô thường, cảm thọ là vô thường, tri giác là vô thường, các hành là vô thường, thức là vô thường. Này các tỳ kheo, sắc thân là vô ngã, cảm thọ là vô ngã, tri giác là vô ngã, các hành là vô ngã, thức là vô ngã. Tất cả các hành là vô thường; tất cả các pháp là vô ngã. [^371] Đó là cách Đức Thế Tôn rèn luyện đệ tử của mình, và đó là cách lời dạy của Đức Thế Tôn thường được trình bày cho các đệ tử.”

“Nếu đây là điều sa môn Gotama khẳng định, chúng ta quả thật nghe thấy điều khó chịu. Có lẽ một lúc nào đó chúng ta có thể gặp ngài Gotama và trò chuyện với ngài. Có lẽ chúng ta có thể tách ngài ra khỏi tà kiến đó.”

5. Lúc bấy giờ, năm trăm người Licchavi đã tụ họp tại một hội trường vì một số công việc. Rồi Saccaka, con trai của Nigantha, đến gặp họ và nói: “Hãy đến đây, hỡi những người Licchavi tốt lành, hãy đến đây! Hôm nay sẽ có một cuộc trò chuyện giữa ta và sa môn Gotama. Nếu sa môn Gotama duy trì trước mặt ta những gì đã được duy trì trước mặt ta bởi một trong những đệ tử nổi tiếng của ngài, tỳ kheo tên là Assaji, thì giống như một người đàn ông khỏe mạnh có thể nắm lấy bộ lông dài của một con cừu đực và kéo nó đi tới, kéo nó đi lui và kéo nó đi vòng quanh, ta cũng sẽ kéo sa môn Gotama đi tới, kéo ngài ấy đi lui và kéo ngài ấy đi vòng quanh trong cuộc tranh luận. Giống như một người thợ nấu rượu mạnh mẽ có thể ném một cái sàng lớn của người nấu rượu vào một bể nước sâu, và nắm lấy các góc của nó, kéo nó đi tới, kéo nó đi lui và kéo nó đi vòng quanh, ta cũng sẽ kéo sa môn Gotama đi tới, kéo ngài ấy đi lui và kéo ngài ấy đi vòng quanh trong cuộc tranh luận. Giống như một người trộn rượu mạnh mẽ [229] có thể nắm lấy các góc của một cái lọc và lắc nó xuống, lắc nó lên và đập nó xung quanh, ta cũng sẽ lắc sa môn Gotama xuống, lắc ngài ấy lên và đập ngài ấy xung quanh trong cuộc tranh luận. Và giống như một con voi sáu mươi tuổi có thể lao xuống một cái ao sâu và thích thú chơi trò giặt gai, ta cũng sẽ thích thú chơi trò giặt gai với sa môn Gotama. [^372] Hãy đến đây, hỡi những người Licchavi tốt lành, hãy đến đây! Hôm nay sẽ có một cuộc trò chuyện giữa ta và sa môn Gotama.”

6. Sau đó, một số người Licchavi nói: “Làm sao sa môn Gotama có thể bác bỏ những lời khẳng định của Saccaka, con trai của Nigantha? Ngược lại, Saccaka, con trai của Nigantha, sẽ bác bỏ những lời khẳng định của sa môn Gotama.” Và một số người Licchavi nói: “Saccaka, con trai của Nigantha, là ai mà có thể bác bỏ những lời khẳng định của Đức Thế Tôn? Ngược lại, Đức Thế Tôn sẽ bác bỏ những lời khẳng định của Saccaka, con trai của Nigantha.” Rồi Saccaka, con trai của Nigantha, cùng với năm trăm người Licchavi đi đến giảng đường có Mái Nhọn trong Rừng Đại Lâm.

7. Lúc bấy giờ, một số tỳ kheo đang đi kinh hành ngoài trời. Rồi Saccaka, con trai của Nigantha, đến gặp họ và hỏi: “Thưa các ngài, ngài Gotama hiện đang ở đâu? Chúng tôi muốn gặp ngài Gotama.”

“Này Aggivessana, Đức Thế Tôn đã vào Rừng Đại Lâm, và đang ngồi dưới gốc cây để an trú ban ngày.”

8. Rồi Saccaka, con trai của Nigantha, cùng với một đoàn tùy tùng lớn của người Lichavis, đi vào Rừng Đại Lâm và đến gặp Đức Thế Tôn. Ông ta chào hỏi Đức Thế Tôn, và sau khi cuộc nói chuyện lịch sự và thân thiện này kết thúc, ngồi xuống một bên. Một số người Lichavis đảnh lễ Đức Thế Tôn và ngồi xuống một bên: một số chào hỏi ngài, và khi cuộc nói chuyện lịch sự và thân thiện này kết thúc, ngồi xuống một bên; một số chắp tay cung kính hướng về Đức Thế Tôn và ngồi xuống một bên: một số xưng tên và gia tộc trước Đức Thế Tôn và ngồi xuống một bên; một số giữ im lặng và ngồi xuống một bên.

– Này Tôn giả Assaji, Sa-môn Gotama huấn luyện đệ tử như thế nào? Và có những bộ môn nào mà phần lớn Sa-môn Gotama giảng dạy được dành cho đệ tử?

– Này Aggivessana, như thế này, Thế Tôn huấn luyện đệ tử. Với những bộ môn như thế này, phần lớn Sa-môn Gotama giảng dạy được dành cho đệ tử: “Này các Tỷ-kheo, sắc là vô thường, thọ là vô thường, tưởng là vô thường, hành là vô thường, thức là vô thường. Này các Tỷ-kheo, sắc là vô ngã, thọ là vô ngã, tưởng là vô ngã, hành là vô ngã, thức là vô ngã. Tất cả hành là vô thường, tất cả pháp là vô ngã”. Như vậy này Aggivessana, Thế Tôn huấn luyện các đệ tử. Như vậy là các bộ môn mà phần lớn Thế Tôn giảng dạy được dành cho đệ tử.

– Này Tôn giả Assaji, thật sự chúng tôi đã thất vọng khi nghe Sa-môn Gotama thuyết giảng như vậy. Rất có thể chúng tôi sẽ gặp Tôn giả Gotama một thời nào đó và tại một chỗ nào đó. Rất có thể sẽ có một cuộc thảo luận. Rất có thể chúng tôi sẽ đoạn trừ ác tà kiến ấy.

Lúc bấy giờ, có khoảng độ năm trăm vị Licchavi tập hợp tai giảng đường vì một vài công vụ. Rồi Niganthaputta Saccaka đến chỗ các Licchavi ấy, sau khi đến, liền nói các vị ấy như sau:

– Hãy đến, các Tôn giả Licchavi; hãy đến các Tôn giả Licchavi. Hôm nay sẽ có cuộc đàm luận giữa Sa- môn Gotama với ta. Nếu Sa-môn Gotama đứng đối thoại với ta như Tỷ-kheo Assaji, một vị đệ tử danh tiếng của ông ta đã làm, thì như một lực sĩ tay nắm chặt lông một con cừu có lông dài, có thể kéo tới, dặc lui, vần quanh; cũng vậy, ta dùng lời nói, kéo tới, dặc lui, vần quanh Sa-môn Gotama. Cũng như một người lực sĩ nấu rượu, sau khi nhận chìm một thùng rượu lớn xuống hồ nước sâu, nắm một góc thùng có thể kéo tới, dặc lui, vần quanh; cũng vậy, ta dùng lời nói, kéo tới, dặc lui, vần quanh Sa-môn Gotama. Và cũng như một lực sĩ nghiện rượu, sống phóng đãng, sau khi nắm góc một cái sàng, lắc qua lắc lại, lắc xoay quanh. Cũng vậy, ta sẽ dùng lời nói, lắc qua lắc lại, lắc xoay quanh Sa-môn Gotama. Và cũng như một con voi lớn sáu mươi tuổi, sau khi lặn xuống một hồ nước sâu, lại chơi trò phun nước; cũng vậy, ta nghĩ ta sẽ chơi trò chơi phun nước với Sa-môn Gotama. Hãy đến, các Tôn giả Licchavi. Hãy đến các Tôn giả Licchavi. Hôm nay sẽ có cuộc đàm luận giữa Sa-môn Gotama với ta.

Một số Licchavi nói như sau:

– Làm sao Sa-môn Gotama có thể luận thắng Niganthaputta Saccaka? Niganthaputta Saccaka sẽ luận thắng Sa-môn Gotama.

Một số Licchavi lại nói như sau:

– Làm sao chỉ là Niganthaputta Saccaka lại có thể luận thắng Thế Tôn? Thế Tôn sẽ luận thắng Niganthaputta Saccaka.

Rồi Niganthaputta Saccaka với khoảng năm trăm Licchavi vây quanh, cùng đi đến Ðại Lâm, giảng đường Trùng Các.

Lúc bấy giờ một số đông các Tỷ-kheo đang đi qua lại giữa trời. Niganthaputta Saccaka đến các Tỷ-kheo, sau khi đến, liền nói với các vị ấy:

– Chư Tôn giả, nay Tôn giả Gotama ở đâu? Chúng tôi muốn yết kiến Tôn giả Gotama.

– Này Aggivessana, Thế Tôn sau khi đi sâu vào rừng Ðại Lâm, đang ngồi dưới một gốc cây để nghỉ trưa.

Rồi Niganthaputta Saccaka cùng với đại chúng Licchavi, sau khi đi sâu vào rừng Ðại Lâm, đến tại chỗ Thế Tôn. Sau khi đến Niganthaputta Saccaka nói lên với Thế Tôn những lời chúc tụng, hỏi thăm xã giao rồi ngồi xuống một bên. Một số Licchavi đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số Licchavi nói lên với Thế Tôn những lời chúc tụng, hỏi thăm xã giao rồi ngồi xuống một bên; một số Licchavi chấp tay vái Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số Licchavi xưng tên họ của mình rồi ngồi xuống một bên; một số Licchavi im lặng ngồi xuống một bên.

9. Khi Saccaka, con trai của Nigantha, đã ngồi xuống, ông ta nói với Đức Thế Tôn: “Tôi muốn hỏi ngài Gotama một vấn đề, nếu ngài Gotama cho phép tôi được trả lời câu hỏi.”

“Hãy hỏi những gì ông muốn, Aggivessana.” |230|

“Ngài Gotama rèn luyện đệ tử của mình như thế nào? Và lời dạy của ngài Gotama thường được trình bày cho các đệ tử như thế nào?”

“Này Aggivessana, đây là cách ta rèn luyện đệ tử của mình, và đây là cách lời dạy của ta thường được trình bày cho các đệ tử: Này các tỳ kheo, sắc thân là vô thường, cảm thọ là vô thường, tri giác là vô thường, các hành là vô thường, thức là vô thường. Này các tỳ kheo, sắc thân là vô ngã, cảm thọ là vô ngã, tri giác là vô ngã, các hành là vô ngã, thức là vô ngã. Tất cả các hành là vô thường; tất cả các pháp là vô ngã.’ Đó là cách ta rèn luyện đệ tử của mình, và đó là cách lời dạy của ta thường được trình bày cho các đệ tử.”

10. “Một ví dụ xuất hiện trong tôi, thưa ngài Gotama.”

“Hãy giải thích nó xuất hiện như thế nào, Aggivessana,” Đức Thế Tôn nói:

“Giống như khi các hạt giống và cây cối, bất kể loại nào, đạt đến sự tăng trưởng, phát triển và trưởng thành, tất cả đều phụ thuộc vào đất, dựa trên đất; và giống như khi các công việc vất vả, bất kể loại nào, được thực hiện, tất cả đều được thực hiện phụ thuộc vào đất, dựa trên đất - cũng vậy, thưa ngài Gotama, một người có sắc thân là tự ngã, và dựa trên sắc thân, người đó tạo ra công đức hoặc phi công đức. Một người có cảm thọ là tự ngã, và dựa trên cảm thọ, người đó tạo ra công đức hoặc phi công đức. Một người có tri giác là tự ngã, và dựa trên tri giác, người đó tạo ra công đức hoặc phi công đức. Một người có các hành là tự ngã, và dựa trên các hành, người đó tạo ra công đức hoặc phi công đức. Một người có thức là tự ngã, và dựa trên thức, người đó tạo ra công đức hoặc phi công đức.”

11. “Aggivessana, có phải ông đang khẳng định như vầy: ‘Sắc thân là tự ngã của ta, cảm thọ là tự ngã của ta, tri giác là tự ngã của ta, các hành là tự ngã của ta, thức là tự ngã của ta’?”

“Tôi khẳng định như vậy, thưa ngài Gotama: ‘Sắc thân là tự ngã của ta, cảm thọ là tự ngã của ta, tri giác là tự ngã của ta, các hành là tự ngã của ta, thức là tự ngã của ta.’ Và đại chúng này cũng vậy.” [^373]

“Đại chúng này có liên quan gì đến ông, Aggivessana? Xin hãy giới hạn trong lời khẳng định của riêng ông.”

“Vậy thì, thưa ngài Gotama, tôi khẳng định như vầy: ‘Sắc thân là tự ngã của ta, cảm thọ là tự ngã của ta, tri giác là tự ngã của ta, các hành là tự ngã của ta, thức là tự ngã của ta.’”

12. “Trong trường hợp đó, Aggivessana, ta sẽ hỏi ông một câu hỏi ngược lại. Hãy trả lời theo cách ông chọn. [231] Ông nghĩ gì, Aggivessana? Một vị vua cao quý được xức dầu - ví dụ, vua Pasenadi của Kosala hoặc vua Ajātasattu Vedehiputta của Magadha - có thực thi quyền lực trong vương quốc của mình để xử tử những người đáng bị xử tử, phạt tiền những người đáng bị phạt tiền, và trục xuất những người đáng bị trục xuất không?”

“Thưa ngài Gotama, một vị vua cao quý được xức dầu - ví dụ, vua Pasenadi của Kosala hoặc vua Ajātasattu Vedehiputta của Magadha - sẽ thực thi quyền lực trong vương quốc của mình để xử tử những người đáng bị xử tử, phạt tiền những người đáng bị phạt tiền, và trục xuất những người đáng bị trục xuất. Vì ngay cả những cộng đồng và xã hội [chuyên chế] như Vajjians và Mallians cũng thực thi quyền lực trong vương quốc của họ để xử tử những người đáng bị xử tử, phạt tiền những người đáng bị phạt tiền, và trục xuất những người đáng bị trục xuất; vậy thì một vị vua cao quý được xức dầu như vua Pasenadi của Kosala hoặc vua Ajātasattu Vedehiputta của Magadha càng phải như vậy. Ngài ấy sẽ thực thi nó, thưa ngài Gotama, và ngài ấy xứng đáng để thực thi nó.”

13. “Ông nghĩ gì, Aggivessana? Khi ông nói như vầy: ‘Sắc thân là tự ngã của ta,’ ông có thực thi bất kỳ quyền lực nào như vậy đối với sắc thân đó để nói: ‘Hãy để sắc thân của ta như thế này; hãy để sắc thân của ta không như thế này’ không?” [^274] Khi điều này được nói ra, Saccaka, con trai của Nigartha, im lặng.

Lần thứ hai Đức Thế Tôn hỏi câu hỏi tương tự, và lần thứ hai Saccaka, con trai của Nigartha, im lặng. Rồi Đức Thế Tôn nói với ông ta: “Aggivessana, hãy trả lời ngay bây giờ. Bây giờ không phải là lúc để im lặng. Nếu bất cứ ai, khi được Như Lai hỏi một câu hỏi hợp lý đến lần thứ ba, vẫn không trả lời, đầu của người đó sẽ vỡ thành bảy mảnh ngay tại đó.”

14. Lúc bấy giờ, một vị thần cầm chùy kim cang, giữ một cây chùy kim cang bằng sắt đang cháy, rực lửa và phát sáng, xuất hiện trên không trung phía trên Saccaka, con trai của Nigartha, nghĩ rằng: “Nếu Saccaka, con trai của Nigartha này, khi được Đức Thế Tôn hỏi một câu hỏi hợp lý đến lần thứ ba, vẫn không trả lời, ta sẽ chẻ đầu hắn thành bảy mảnh ngay tại đây.” [^275] Đức Thế Tôn thấy vị thần cầm chùy kim cang và Saccaka, con trai của Nigartha, cũng vậy. Rồi Saccaka, con trai của Nigartha, sợ hãi, hoảng hốt và kinh hoàng. [232] Tìm kiếm sự che chở, nương tựa và trú ẩn nơi Đức Thế Tôn, ông ta nói: “Xin hãy hỏi tôi, thưa ngài Gotama, tôi sẽ trả lời.”

15. “Ông nghĩ gì, Aggivessana? Khi ông nói như vầy: ‘Sắc thân là tự ngã của ta,’ ông có thực thi bất kỳ quyền lực nào như vậy đối với sắc thân đó để nói: ‘Hãy để sắc thân của ta như thế này; hãy để sắc thân của ta không như thế này’ không?” - “Không, thưa ngài Gotama.”

16. “Hãy chú ý, Aggivessana, hãy chú ý cách ông trả lời! Những gì ông nói trước đây không phù hợp với những gì ông nói sau đó, và những gì ông nói sau đó cũng không phù hợp với những gì ông nói trước đây. Ông nghĩ gì, Aggivessana? Khi ông nói như vầy: ‘Cảm thọ là tự ngã của ta,’ ông có thực thi bất kỳ quyền lực nào đối với cảm thọ đó để nói: ‘Hãy để cảm thọ của ta như thế này; hãy để cảm thọ của ta không như thế này’ không?” - “Không, thưa ngài Gotama.”

17. “Hãy chú ý, Aggivessana, hãy chú ý cách ông trả lời! Những gì ông nói trước đây không phù hợp với những gì ông nói sau đó, và những gì ông nói sau đó cũng không phù hợp với những gì ông nói trước đây. Ông nghĩ gì, Aggivessana? Khi ông nói như vầy: ‘Tri giác là tự ngã của ta,’ ông có thực thi bất kỳ quyền lực nào đối với tri giác đó để nói: ‘Hãy để tri giác của ta như thế này; hãy để tri giác của ta không như thế này’ không?” - “Không, thưa ngài Gotama.”

18. “Hãy chú ý, Aggivessana, hãy chú ý cách ông trả lời! Những gì ông nói trước đây không phù hợp với những gì ông nói sau đó, và những gì ông nói sau đó cũng không phù hợp với những gì ông nói trước đây. Ông nghĩ gì, Aggivessana? Khi ông nói như vầy: ‘Các hành là tự ngã của ta,’ ông có thực thi bất kỳ quyền lực nào như vậy đối với các hành đó để nói: ‘Hãy để các hành của ta như thế này; hãy để các hành của ta không như thế này’ không?” - “Không, thưa ngài Gotama.”

19. “Hãy chú ý, Aggivessana, hãy chú ý cách ông trả lời! Những gì ông nói trước đây không phù hợp với những gì ông nói sau đó, và những gì ông nói sau đó cũng không phù hợp với những gì ông nói trước đây. Ông nghĩ gì, Aggivessana? Khi ông nói như vầy: ‘Thức là tự ngã của ta,’ ông có thực thi bất kỳ quyền lực nào như vậy đối với thức đó để nói: ‘Hãy để thức của ta như thế này; hãy để thức của ta không như thế này’ không?” - “Không, thưa ngài Gotama.”

20. “Hãy chú ý, Aggivessana, hãy chú ý cách ông trả lời! Những gì ông nói trước đây không phù hợp với những gì ông nói sau đó, và những gì ông nói sau đó cũng không phù hợp với những gì ông nói trước đây. Ông nghĩ gì, Aggivessana, sắc thân là thường hay vô thường?” - “Vô thường, thưa ngài Gotama.” - “Cái gì vô thường là khổ hay lạc?” - “Khổ, thưa ngài Gotama.” - “Cái gì vô thường, khổ, và chịu sự biến đổi có thích hợp để được xem là như vầy: ‘Cái này là của ta, cái này là ta, [233] cái này là tự ngã của ta’ không?” - “Không, thưa ngài Gotama.”

“Ông nghĩ gì, Aggivessana? Cảm thọ là thường hay vô thường?.. Tri giác là thường hay vô thường?.. Các hành là thường hay vô thường?.. Thức là thường hay vô thường?” - “Vô thường, thưa ngài Gotama.” - “Cái gì vô thường là khổ hay lạc?” “Khổ, thưa ngài Gotama.” - “Cái gì vô thường, khổ, và chịu sự biến đổi có thích hợp để được xem là như vầy: ‘Cái này là của ta, cái này là ta, cái này là tự ngã của ta’ không?” - “Không, thưa ngài Gotama.”

21. “Ông nghĩ gì, Aggivessana? Khi một người bám víu vào khổ, nương tựa vào khổ, giữ lấy khổ, và xem cái gì là khổ như vầy: ‘Cái này là của ta, cái này là ta, cái này là tự ngã của ta,’ liệu người đó có bao giờ tự mình hiểu rõ khổ một cách đầy đủ hoặc an trú với khổ đã bị diệt trừ hoàn toàn không?”

“Làm sao có thể, thưa ngài Gotama? Không, thưa ngài Gotama.”

“Ông nghĩ gì, Aggivessana? Như vậy, có phải ông không bám víu vào khổ, nương tựa vào khổ, giữ lấy khổ, và xem cái gì là khổ như vầy: ‘Cái này là của ta, cái này là ta, cái này là tự ngã của ta’?” “Làm sao tôi có thể không, thưa ngài Gotama? Vâng, thưa ngài Gotama.” *376

22. “Giống như một người cần lõi cây, tìm kiếm lõi cây, lang thang tìm kiếm lõi cây, lấy một cái rìu sắc và đi vào rừng, và ở đó người ấy sẽ thấy một thân cây chuối lớn, thẳng, non, không có lõi quả. Rồi người ấy sẽ chặt nó xuống tận gốc, cắt bỏ ngọn, và lột bỏ các bẹ lá; nhưng khi người ấy tiếp tục lột bỏ các bẹ lá, người ấy sẽ không bao giờ thấy đến bất kỳ gỗ giác nào, chứ đừng nói đến lõi cây. Cũng vậy, Aggivessana, khi ông bị ta ép, chất vấn, và tra hỏi về lời khẳng định của chính ông, ông hóa ra là trống rỗng, rỗng tuếch, và sai lầm. Nhưng chính ông đã đưa ra tuyên bố này trước hội chúng Vesālī: ‘Ta không thấy sa môn hay bà la môn nào, là người đứng đầu một giáo đoàn, người đứng đầu một nhóm, thầy dạy của một nhóm, thậm chí tự xưng là bậc giác ngộ hoàn toàn, mà lại không run rẩy, sợ hãi, toát mồ hôi dưới cánh tay nếu tranh luận với ta. Ngay cả khi ta tranh luận với một cây cột vô tri, nó cũng sẽ run rẩy, sợ hãi nếu tranh luận với ta, huống chi là một con người?’ Bây giờ có những giọt mồ hôi trên trán ông và chúng đã thấm qua áo trên của ông và rơi xuống đất. Nhưng bây giờ không có mồ hôi trên cơ thể ta.” Và Đức Thế Tôn vén áo để lộ thân thể màu vàng của mình trước hội chúng. [234] Khi điều này được nói ra, Saccaka, con trai của Nigantha, ngồi im lặng, thất vọng, vai rũ xuống và đầu cúi xuống, ủ rũ, và không phản ứng.

Niganthaputta Saccaka sau khi ngồi xuống một bên nói với Thế Tôn:

– Tôi muốn hỏi Tôn giả Gotama một vấn đề, nếu Tôn giả Gotama cho phép tôi được hỏi.

– Này Aggivessana, hãy hỏi như Ông muốn.

– Tôn giả Gotama huấn luyện đệ tử như thế nào? Những bộ môn nào mà phần lớn Sa-môn Gotama giảng dạy được dành cho đệ tử?

– Này Aggivessana, như thế này Ta huấn luyện đệ tử. Với những bộ môn này, phần lớn Ta giảng dạy được dành cho đệ tử: “Này các Tỷ-kheo, sắc là vô thường, thọ là vô thường, tưởng là vô thường, hành là vô thường, thức là vô thường. Này các Tỷ-kheo, sắc là vô ngã, thọ là vô ngã, tưởng là vô ngã, hành là vô ngã, thức là vô ngã. Tất cả hành là vô thường, tất cả pháp là vô ngã”. Như vậy này Aggivessana, Ta huấn luyện các đệ tử. Các bộ môn như vậy, phần lớn ta giảng dạy được dành cho đệ tử.

– Này Tôn giả Gotama, tôi có một ví dụ.

Thế Tôn nói:

– Này Aggivessana, hãy nói lên ví dụ ấy.

– Như các hột giống, các cây cỏ này được lớn lên, được trưởng thành, được hưng thịnh là vì tất cả chúng đều y cứ vào đất, nương tựa vào đất. Nhờ vậy các hột giống, các cây cỏ này được lớn lên, được trưởng thành, được hưng thịnh. Tôn giả Gotama, như các công nghiệp nặng nhọc này được tạo tác, tất cả

chúng đều y cứ vào đất, nương tựa vào đất. Nhờ vậy, các công nghiệp nặng nhọc này được tạo tác. Cũng vậy, này Tôn giả Gotama, như người này mà tự ngã là sắc, nhờ nương tựa sắc làm thiện sự hay ác sự; như người này mà tự ngã là thọ, nhờ nương tựa thọ làm thiện sự hay ác sự; như người này mà tự ngã là tưởng, nhờ nương tựa tưởng làm thiện sự hay ác sự; như người này mà tự ngã là các hành, nhờ nương tựa các hành làm thiện sự hay ác sự; như người này mà tự ngã là thức, nhờ nương tựa thức làm thiện sự hay ác sự.

– Này Aggivessana, như vậy có phải ông nói: “Sắc là tự ngã của ta, thọ là tự ngã của ta, tưởng là tự ngã của ta, hành là tự ngã của ta, thức là tự ngã của ta”?

– Tôn giả Gotama, như vậy tôi nói: “Sắc là tự ngã của ta, thọ là tự ngã của ta, tưởng là tự ngã của ta, hành là tự ngã của ta, thức là tự ngã của ta”. Và như đại chúng này cũng vậy.

– Này Aggivessana, đại chúng này có quan hệ gì với Ông? Này Aggivessana, hãy giải thích lời nói của Ông.

– Tôn giả Gotama, như vậy tôi nói: “Sắc là tự ngã của ta, thọ là tự ngã của ta, tưởng là tự ngã của ta, hành là tự ngã của ta, thức là tự ngã của ta”.

– Này Aggivessana, Ta sẽ hỏi Ông trở lại về vấn đề này. Ông có thể trả lời nếu Ông muốn. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Một vị vua Sát-đế-lị đã làm lễ quán đảnh, như vua Pasenadi nước Kosala, vua Ajatasattu con bà Vedehi nước Magadha, vua này có quyền hành trong quốc gia của mình, muốn giết những ai đáng bị giết, muốn tước đoạt những ai đáng bị tước đoạt, muốn tẩn xuất những ai đáng bị tẩn xuất không?

– Tôn giả Gotama, một vua Sát-đế-lị đã làm lễ quán đảnh, như vua Pasenadi nước Kosala, vua Ajatasattu, con bà Vedehi nước Magadha, vua này có quyền hành trong quốc gia của mình, muốn giết những ai đáng bị giết, muốn tước đoạt những ai đáng bị tước đoạt, muốn tẩn xuất những ai đáng bị tẩn xuất. Này Tôn giả Gotama, cho đến các giáo đoàn, các đoàn thể, như các Vajji, các Malla, vẫn có quyền hành trong quốc gia của mình, muốn giết những ai đáng bị giết, muốn tước đoạt những ai đáng bị tước đoạt, muốn tẩn xuất những ai đáng bị tẩn xuất, còn nói gì một vua Sát-đế-lị đã làm lễ quán đảnh, như vua Pasenadi nước Kosala, vua Ajatasattu con bà Vedehi nước Magadha. Này Tôn giả Gotama, vị ấy có quyền hành ấy và xứng đáng có quyền hành ấy.

– Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như Ông nói: “Sắc là tự ngã của ta”, Ông có quyền hành gì đối với sắc ấy và có nói được rằng: “Sắc của tôi như thế này, sắc của tôi không phải như thế này” không?

Ðược nói vậy Niganthaputta Saccaka giữ im lặng. Lần thứ hai, Thế Tôn nói với Niganthaputta Saccaka:

– Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như Ông nói: “Sắc là tự ngã của ta”, Ông có quyền hành gì đối với sắc ấy và có nói được rằng: “Sắc của tôi phải như thế này, sắc của tôi không phải như thế này” không?

Lần thứ hai, Niganthaputta Saccaka vẫn giữ im lặng.

Rồi Thế Tôn nói với Niganthaputta Saccaka:

– Này Aggivessana, nay Ông phải trả lời. Nay không phải lúc Ông giữ im lặng nữa. Này Aggivessana, ai được Như Lai hỏi đến lần thứ ba một câu hỏi hợp lý mà không trả lời, thời đầu của người ấy sẽ bị bể ra làm bảy mảnh tại chỗ.

Lúc bấy giờ thần Dạ xoa Vajirapani (Kim Cang Thủ) đang cầm một chùy sắt to lớn, cháy đỏ, sáng chói, đứng trên không trên đầu Niganthaputta Saccaka với ý định: “Nếu Thế Tôn hỏi đến câu hỏi thứ ba, một câu hỏi hợp lý mà Niganthaputta Saccaka không trả lời, thì ta sẽ đánh bể đầu nó ra làm bảy mảnh”. Chỉ có Thế Tôn và Niganthaputta Saccaka mới thấy thần Dạ xoa Vajirapani. Niganthaputta Saccaka sợ hãi, hoảng hốt, lông tóc dựng, ngược, chỉ tìm thấy sự che chở nơi Thế Tôn, chỉ tìm thấy sự an ổn nơi Thế Tôn, chỉ tìm thấy sự nương tựa nơi Thế Tôn, liền bạch Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama hãy hỏi tôi, tôi sẽ trả lời.

– Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như Ông nói: “Sắc là tự ngã của ta”, thì Ông có quyền hành gì đối với sắc ấy và có nói được rằng: “Sắc của tôi phải như thế này, sắc của tôi không phải như thế này” không?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Hãy suy nghiệm kỹ, này Aggivessana. Sau khi suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy trả lời. Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói đầu của Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời nói cuối của Ông. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như Ông nói: “Thọ là tự ngã của ta”, Ông có quyền hành gì đối với thọ ấy và có nói được, rằng: “Thọ của tôi phải như thế này, thọ của tôi không phải như thế này” không?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Hãy suy nghiệm kỹ, này Aggivessana. Sau khi suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy trả lời. Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói đầu của Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời nói cuối của Ông. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như Ông nói: “Tưởng là tự ngã của ta”, Ông có quyền hành gì đối với tưởng ấy và có nói được rằng: “Tưởng của tôi phải như thế này, tưởng của tôi không phải như thế này” không?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Hãy suy nghiệm kỹ, này Aggivessana. Sau khi suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy trả lời. Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói đầu của Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời nói cuối của Ông. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như Ông nói: “Các hành là tự ngã của ta”, Ông quyền hành gì đối với tự ngã ấy và có nói được rằng: “Các hành của tôi phải như thế này, các hành của tôi không phải như thế này” không?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Hãy suy nghiệm kỹ, này Aggivessana. Sau khi suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy trả lời. Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói đầu của Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời nói cuối của Ông. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như Ông nói: “Thức là tự ngã của ta”, Ông quyền hành gì đối với tự ngã ấy và có nói được rằng: “Thức của tôi phải như thế này, thức của tôi không phải như thế này” không?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Hãy suy nghiệm kỹ, này Aggivessana. Sau khi suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy trả lời. Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói đầu của Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời nói cuối của Ông. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Sắc là thường hay vô thường?

– Vô thường, Tôn giả Gotama.

– Cái gì vô thường thì cái ấy là khổ hay lạc?

– Là khổ, Tôn giả Gotama.

– Cái gì vô thường, khổ, biến hoại; có hợp lý chăng khi chánh quán cái ấy là: “Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi”?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Thọ… (như trên)… tưởng… (như trên)… các hành… (như trên)… Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Thức là thường hay vô thường?

– Vô thường, Tôn giả Gotama.

– Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

– Là khổ, Tôn giả Gotama.

– Cái gì vô thường, khổ, biến hoại; có hợp lý chăng khi chánh quán cái ấy là: “Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi”?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Ai ái luyến khổ, chấp trước khổ, tham đắm khổ, quán khổ và nói: “Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi”. Người ấy có thể liễu tri cái khổ của tự mình hay có thể sống trừ diệt khổ không?

– Làm sao có thể được, Tôn giả Gotama? Không thể như vậy, Tôn giả Gotama.

– Này Aggivessana, như một người muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây, đi chỗ này chỗ kia tìm kiếm lõi cây. Người ấy cầm một cái búa sắc bén, đi vào rừng. Người ấy có thể thấy ở đây thân một cây chuối lớn thẳng đứng, còn trẻ, không có khúc đốt. Người ấy có thể chặt gốc cây ấy. Sau khi chặt gốc cây, người ấy chặt ngọn cây. Sau khi chặt ngọn cây, người ấy có thể lột ra các lá cuộn tròn. Nhưng khi lột ra các lá cuộn tròn, người ấy không tìm được giác cây, còn nói gì đến lõi cây. Cũng vậy này Aggivessana, khi được Ta hỏi, Ta cật vấn, Ta chất vấn về những lời của Ông, Ông đã tự tỏ ra trống rỗng, trống không, thất bại. Nhưng này Aggivessana, những lời nói mà Ông tuyên bố cho hội chúng ở Vesali: “Ta không thấy một Sa-môn hay Bà-la-môn nào, là vị Hội chủ, là vị Giáo trưởng, vị Sư trưởng Giáo hội, dầu có tự cho là bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác, khi đối thoại với Ta, không ai là không run sợ, không hoảng sợ, không khiếp sợ, không ai là không bị toát mồ hôi nách. Dầu Ta có đối thoại với một cột trụ vô tình, cột trụ ấy khi đối thoại với ta cũng run sợ, cũng hoảng sợ, cũng khiếp sợ, huống nữa là một người thường”. Nhưng chính từ nơi trán của Ông, này một người thường. Nhưng chính từ nơi trán của ông, này Aggivessana, những giọt mồ hôi đang chảy xuống, sau khi thấm qua thượng y, đang rơi xuống đất. Còn Ta, này Aggivessana, nay không có mồ hôi nào trên thân Ta.

Rồi Thế Tôn để lộ kim thân cho Hội chúng ấy thấy. Khi nghe nói vậy, Niganthaputta Saccaka im lặng, hổ thẹn, thụt vai, cúi đầu, ngồi bàng hoàng, không nói một lời.

23. Rồi Dummukha, con trai của người Licchavis, thấy Saccaka, con trai của Nigantha, trong tình trạng như vậy, nói với Đức Thế Tôn: “Một ví dụ xuất hiện trong tôi, thưa ngài Gotama.”

“Hãy giải thích nó xuất hiện như thế nào, Dummukha.”

“Giả sử, thưa tôn giả, không xa một ngôi làng hoặc thị trấn có một cái ao với một con cua trong đó. Và rồi một nhóm trẻ em trai và gái đi ra từ thị trấn hoặc làng đến ao, xuống nước, và kéo con cua ra khỏi nước và đặt nó trên cạn. Và bất cứ khi nào con cua duỗi một chân ra, chúng lại chặt nó, bẻ gãy nó, và đập nó bằng gậy và đá, đến nỗi con cua với tất cả các chân bị chặt, gãy, và đập nát, sẽ không thể quay trở lại ao như trước. Cũng vậy, tất cả những sự vặn vẹo, quằn quại, và dao động của Saccaka, con trai của Nigantha, đã bị Đức Thế Tôn chặt đứt, bẻ gãy, và đập nát, và bây giờ ông ta không thể đến gần Đức Thế Tôn nữa cho mục đích tranh luận.”

24. Khi điều này được nói ra, Saccaka, con trai của Niganṭha, nói với ông ta: “Chờ đã, Dummukha, chờ đã! Chúng ta không nói chuyện với ông, ở đây chúng ta đang nói chuyện với ngài Gotama.”

[Rồi ông ta nói]: "Hãy để cuộc nói chuyện đó của chúng ta qua đi, thưa ngài Gotama. Giống như cuộc nói chuyện của những sa môn và bà la môn bình thường, tôi nghĩ đó chỉ là lời nói nhảm. Nhưng bằng cách nào một đệ tử của sa môn Gotama là người thực hiện lời dạy của ngài, người đáp ứng lời khuyên của ngài, người đã vượt qua nghi ngờ (vicikicchā - doubt), trở nên thoát khỏi sự bối rối, đạt được sự không sợ hãi, và trở nên độc lập với những người khác trong Giáo Pháp của Đức Thế Tôn?"377

“Ở đây, Aggivessana, bất kỳ loại sắc thân nào, dù là quá khứ, tương lai, hay hiện tại, bên trong hay bên ngoài, thô hay tế, thấp kém hay cao thượng, xa hay gần - một đệ tử của ta thấy tất cả sắc thân như nó thực sự là với trí tuệ chân chính như vầy: ‘Cái này không phải là của ta, cái này ta không phải là, cái này không phải là tự ngã của ta.’ [235] Bất kỳ loại cảm thọ nào… Bất kỳ loại tri giác nào… Bất kỳ loại hành nào… Bất kỳ loại thức nào, dù là quá khứ, tương lai, hay hiện tại, bên trong hay bên ngoài, thô hay tế, thấp kém hay cao thượng, xa hay gần - một đệ tử của ta thấy tất cả thức như nó thực sự là với trí tuệ chân chính như vầy: ‘Cái này không phải là của ta, cái này ta không phải là, cái này không phải là tự ngã của ta.’ Đó là cách mà một đệ tử của ta là người thực hiện lời dạy của ta, người đáp ứng lời khuyên của ta, người đã vượt qua nghi ngờ, trở nên thoát khỏi sự bối rối, đạt được sự không sợ hãi, và trở nên độc lập với những người khác trong Giáo Pháp của Đức Thế Tôn.”

25. “Thưa ngài Gotama, bằng cách nào một tỳ kheo là một vị A-la-hán với các lậu hoặc (āsava - taints) đã bị diệt trừ, người đã sống đời sống thánh thiện, đã làm những gì phải làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục tiêu chân chính, đã phá hủy các kiết sử (saṃyojana - fetters) của sự tồn tại, và hoàn toàn giải thoát nhờ trí tuệ cuối cùng?”

"Ở đây, Aggivessana, bất kỳ loại sắc thân nào, dù là quá khứ, tương lai, hay hiện tại, bên trong hay bên ngoài, thô hay tế, thấp kém hay cao thượng, xa hay gần - một tỳ kheo đã thấy tất cả sắc thân như nó thực sự là với trí tuệ chân chính như vầy: ‘Cái này không phải là của ta, cái này ta không phải là, cái này không phải là tự ngã của ta,’ và nhờ không chấp thủ (anupādā - non-clinging - không nắm giữ), vị ấy giải thoát. Bất kỳ loại cảm thọ nào… Bất kỳ loại tri giác nào… Bất kỳ loại hành nào… Bất kỳ loại thức nào, dù là quá khứ, tương lai, hay hiện tại, bên trong hay bên ngoài, thô hay tế, thấp kém hay cao thượng, xa hay gần - một tỳ kheo đã thấy tất cả thức như nó thực sự là với trí tuệ chân chính như vầy: ‘Cái này không phải là của ta, cái này ta không phải là, cái này không phải là tự ngã của ta,’ và nhờ không chấp thủ, vị ấy giải thoát. Đó là cách mà một tỳ kheo là một vị A-la-hán với các lậu hoặc đã bị diệt trừ, người đã sống đời sống thánh thiện, đã làm những gì phải làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục tiêu chân chính, đã phá hủy các kiết sử của sự tồn tại, và hoàn toàn giải thoát nhờ trí tuệ cuối cùng.

26. “Khi tâm của một tỳ kheo được giải thoát như vậy, vị ấy sở hữu ba phẩm chất vô song: tri kiến vô song, thực hành đạo lộ vô song, và giải thoát vô song. [^378] Khi một tỳ kheo được giải thoát như vậy, vị ấy vẫn tôn kính, tôn trọng, và tôn kính Như Lai như vầy: ‘Đức Thế Tôn là bậc giác ngộ và Ngài dạy Pháp vì sự giác ngộ. Đức Thế Tôn đã được điều phục và Ngài dạy Pháp để điều phục chính mình. Đức Thế Tôn đã an bình và Ngài dạy Pháp vì sự an bình. Đức Thế Tôn đã vượt qua và Ngài dạy Pháp để vượt qua. Đức Thế Tôn đã đạt Niết Bàn (Nibbāna - Nirvana) và Ngài dạy Pháp để đạt Niết Bàn.’”

27. Khi điều này được nói ra, Saccaka, con trai của Niganṭha, [236] trả lời: "Thưa ngài Gotama, chúng tôi đã táo bạo và xấc xược khi nghĩ rằng chúng tôi có thể tấn công ngài Gotama trong cuộc tranh luận. Một người có thể tấn công một con voi điên và tìm thấy sự an toàn, nhưng người đó không thể tấn công ngài Gotama và tìm thấy sự an toàn. Một người có thể tấn công một khối lửa đang cháy và tìm thấy sự an toàn, nhưng người đó không thể tấn công ngài Gotama và tìm thấy sự an toàn. Một người có thể tấn công một con rắn độc khủng khiếp và tìm thấy sự an toàn, nhưng người đó không thể tấn công ngài Gotama và tìm thấy sự an toàn. Chúng tôi đã táo bạo và xấc xược khi nghĩ rằng chúng tôi có thể tấn công ngài Gotama trong cuộc tranh luận.

“Xin Đức Thế Tôn cùng với Tăng đoàn tỳ kheo hoan hỷ nhận lời mời thọ trai của tôi vào ngày mai.” Đức Thế Tôn im lặng đồng ý.

28. Rồi, khi biết rằng Đức Thế Tôn đã đồng ý, Saccaka, con trai của Niganṭha, nói với người Licchavis: “Hãy nghe tôi, hỡi người Licchavis. Sa môn Gotama cùng với Tăng đoàn tỳ kheo đã được tôi mời thọ trai vào ngày mai. Quý vị có thể mang đến cho tôi bất cứ thứ gì quý vị nghĩ là phù hợp với Ngài.”

29. Rồi, khi đêm đã tàn, người Licchavis mang năm trăm món ăn nghi lễ bằng cơm sữa làm quà tặng thực phẩm. Rồi Saccaka, con trai của Niganṭha, cho chuẩn bị thức ăn ngon các loại trong khu vườn của mình và cho báo giờ cho Đức Thế Tôn: “Đã đến giờ, thưa ngài Gotama, bữa ăn đã sẵn sàng.”

30. Rồi, vào buổi sáng, Đức Thế Tôn mặc y, cầm bát và y ngoài, Ngài cùng với Tăng đoàn tỳ kheo đi đến khu vườn của Saccaka, con trai của Niganṭha, và ngồi xuống chỗ đã được chuẩn bị sẵn. Rồi, bằng chính đôi tay của mình, Saccaka, con trai của Niganṭha, đã dâng cúng và làm hài lòng Tăng đoàn tỳ kheo do Đức Phật đứng đầu với các loại thức ăn ngon khác nhau. Khi Đức Thế Tôn đã ăn xong và rút tay ra khỏi bát, Saccaka, con trai của Niganṭha, lấy một chỗ ngồi thấp, ngồi xuống một bên, và nói với Đức Thế Tôn: “Thưa ngài Gotama, cầu mong công đức và quả công đức lớn lao của hành động bố thí này mang lại hạnh phúc cho những người bố thí.”

“Aggivessana, bất cứ điều gì phát sinh từ việc bố thí cho một người nhận như ông - một người không thoát khỏi tham ái, không thoát khỏi sân hận, không thoát khỏi si mê - [237] điều đó sẽ dành cho những người bố thí. Và bất cứ điều gì phát sinh từ việc bố thí cho một người nhận như ta - một người thoát khỏi tham ái, thoát khỏi sân hận, thoát khỏi si mê - điều đó sẽ dành cho ông.” [^379]

Rồi Dummukha, một người con Licchavi, biết được Niganthaputta Saccaka im lặng, hổ thẹn, thụt vai, cúi đầu, ngồi bàng hoàng, không nói một lời, liền bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, con có một ví dụ.

Thế Tôn nói:

– Này Dummukha, hãy nói lên ví dụ ấy.

– Bạch Thế Tôn, như một hồ sen không xa làng hay thị trấn bao nhiêu, ở đây có con cua. Bạch Thế Tôn, rồi một số đông con trai hay con gái đi ra khỏi làng hay thị trấn ấy, đến tại hồ sen kia, sau khi đến, lặn xuống hồ nước ấy bắt con cua lên và đặt nó trên đất khô. Bạch Thế Tôn, khi con cua này thò ra cái càng nào, thì các đứa con trai hay con gái ấy, với cái gậy hay miếng sành, chặt, bẻ gãy và đập nát cái càng ấy. Như vậy, bạch Thế Tôn, con cua ấy bị chặt, bị bẻ gãy, bị đập nát tất cả càng, không thể lội xuống hồ sen ấy như trước. Cũng vậy, bạch Thế Tôn, mọi khúc thuyết, gian kế, tranh luận của Niganthaputta Saccaka đã bị Thế Tôn chặt đứt, bẻ gãy, đập tan. Và nay, bạch Thế Tôn, Niganthaputta Saccaka, không thể đến gặp Thế Tôn, chớ đừng nói là có ý định đàm luận.

Khi được nghe nói vậy, Niganthaputta Saccaka nói với Licchavi Dummukha:

– Ông hãy ngừng nói, Dummukha! Ông hãy ngừng nói, Dummukha! Chúng tôi không đàm luận với Ông. Chúng tôi đang đàm luận với Tôn giả Gotama. Tôn giả Gotama, hãy để yên những lời nói của chúng tôi và lời nói của các Sa-môn, Bà-la-môn khác. Tôi nghĩ cuộc đàm luận vô bổ này thật đáng hối tiếc! Cho đến mức độ nào, một đệ tử Thanh văn của Tôn giả Gotama trở thành tuân phụng giáo điển, chấp nhận giảng huấn, nghi ngờ được đoạn trừ, do dự được diệt tận, thành tựu vô úy, sống trong giáo hội Bổn Sư, khỏi phải nương tựa vào ai?

– Ở đây, này Aggivessana, đệ tử Thanh văn của Ta, đối với mọi sắc pháp, quá khứ, tương lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, thấy như thật với chánh trí tuệ là: “Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi”. Ðối với mọi cảm thọ… đối với mọi tưởng… đối với mọi hành… đối với mọi thức, quá khứ, tương lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, thấy như thật với chánh trí tuệ là: “Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi”. Cho đến mức độ như vậy, này Aggivessana, một đệ tử Thanh văn của Ta trở thành tuân phụng giáo điển, chấp nhận giảng huấn, nghi ngờ được đoaĩn trừ, do dự được diệt tân, thành tựu vô úy, sống trong giáo hội Bổn sư, khỏi phải nương tựa một ai.

– Cho đến mức độ nào, này Tôn giả Gotama, Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, các lậu hoặc đã tân, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, các mục tiêu đạt, hữu kiết sử đã đoạn trừ, được chánh trí giải thoát?

– Ở đây, này Aggivessana, Tỷ-kheo đối với bất cứ sắc pháp nào, quá khứ, tương lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, tất cả các sắc pháp, sau khi như thật quán sát với chánh trí tuệ: “Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi”, chứng được vô chấp thủ giải thoát. Ðối với bất cứ thọ nào… bất cứ tưởng nào… bất cứ hành nào… đối với bất cứ thức nào, quá khứ, tương lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, tất cả các thức, sau khi như thật quán sát với chánh trí tuệ: “Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi”, chứng được vô chấp thủ giải thoát. Cho đến mức độ này, này Aggivessana, Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm đã đặt gánh nặng xuống, các mục tiêu đã đạt, hữu kiết sử đã đoạn trừ, được chánh trí giải thoát.

Với tâm giải thoát như vậy, này Aggivessana, Tỷ-kheo thành tựu ba pháp vô thượng: Kiến vô thượng,

Ðạo vô thượng, Giải thoát vô thượng. Ðược giải thoát như vậy, này Aggivessana, vị ấy chỉ kính lễ, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường Như Lai: “Thế Tôn đã giác ngộ, Ngài thuyết pháp để giác ngộ. Thế Tôn đã điều phục, Ngài thuyết pháp để điều phục. Thế Tôn đã tịch tĩnh, Ngài thuyết pháp để tịch tĩnh. Thế Tôn đã vượt qua, Ngài thuyết pháp để vượt qua. Thế Tôn đã chứng Niết-bàn, Ngài thuyết pháp để chứng Niết-bàn”.

Ðược nghe nói vậy, Niganthaputta bạch với Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama, chúng tôi thật là lỗ mãng, chúng tôi thật là khinh suất. Chúng tôi đã dám nghĩ dùng lời nói để luận chiến với Tôn giả Gotama! Này Tôn giả Gotama, rất có thể còn có sự an toàn cho một người chiến đấu với con voi điên, nhưng không thể có sự an toàn cho một người chiến đấu chống Tôn giả Gotama! Này Tôn giả Gotama, rất có thể còn có sự an toàn cho một người chiến đấu chống đám lửa hừng, nhưng không thể có sự an toàn cho một người chiến đấu chống Tôn giả Gotama! Này Tôn giả Gotama, rất có thể còn có sự an toàn cho một người chiến đấu với con rắn độc dữ tợn, nhưng không thể có sự an toàn cho một người chiến đấu với Tôn giả Gotama! Tôn giả Gotama, chúng tôi thật lỗ mãng, chúng tôi thật là khinh xuất. Chúng tôi đã dám nghĩ, dùng lời nói để luận chiến với Tôn giả Gotama! Mong Tôn giả Gotama nhận lời, ngày mai dùng bữa ăn của tôi cùng với chúng Tỷ-kheo!

Thế Tôn im lặng nhận lời.

Rồi Niganthaputta Saccaka, sau khi biết Thế Tôn đã nhận lời, liền nói với các Licchavi:

– Các Tôn giả Licchavi hãy nghe tôi. Sa-môn Gotama ngày mai được mời ăn với chúng Tỷ-kheo. Hãy đem đến cho tôi những gì quý vị nghĩ là hợp thời.

Rồi những Licchavi ấy, sau khi đêm ấy đã mãn cho đem đến Niganthaputta Saccaka khoảng năm trăm phần cơm cúng dường nấu với sữa. Rồi Niganthaputta Saccaka, tại vườn của mình, cho soạn các món ăn thịnh soạn, loại cứng và loại mềm, rồi cho báo tin giờ cho Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama, nay đã đến giờ. Cơm đã sửa soạn xong.

Rồi Thế Tôn vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi đến khu vườn của Niganthaputta Saccaka, sau khi đến, Ngài ngồi trên chỗ đã soạn sẵn cùng với chúng Tỷ-kheo. Rồi Niganthaputta Saccaka, tự tay hầu hạ các món ăn thịnh soạn loại cứng và loại mền cho chúng Tỷ-kheo, cầm đầu là đức Phật. Rồi Niganthaputta sau khi biết Thế Tôn dùng bữa ăn đã xong, tay đã rời khỏi bát, liền lấy một chiếc ghế thấp khác và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Niganthaputta Saccaka bạch Thế Tôn:

– Này Tôn giả Gotama, trong cuộc bố thí này, nếu có công đức và công đức địa, mong rằng những vị bố thí sẽ được hưởng hạnh phúc.

– Này Aggivessana, sẽ có (công đức) cho những người bố thí, đối với người đáng được cúng dường như Ông, dầu Ông không phải là không có tham, không phải là không có sân, không phải là không có si; sẽ có (công đức) cho Ông, này Aggivessana, đối với người đáng được cúng dường như Ta, và Ta là người không có tham, không có sân, không có si.

-ooOoo-

Từ ngữ:

• tỳ kheo / bhikkhu / monk: Nhà sư, người nam xuất gia tu hành theo Phật giáo.
• vô thường / anicca / impermanent: Tính chất không স্থায়ী, luôn thay đổi của mọi sự vật hiện tượng.
• vô ngã / anattā / not-self: Tính chất không có một bản ngã thường hằng, bất biến trong mọi sự vật hiện tượng.
• các hành / saṅkhārā / formations: Các hiện tượng tâm lý và vật lý có điều kiện, chịu sự chi phối của luật nhân quả.
• thức / viññāṇa / consciousness: Khả năng nhận biết, ý thức của tâm.
• lậu hoặc / āsava / taints: Những ô nhiễm, phiền não làm che mờ tâm trí, ngăn cản sự giác ngộ.
• kiết sử / saṃyojana / fetters: Mười loại ràng buộc, trói buộc chúng sinh trong vòng luân hồi.
• chấp thủ / upādāna / clinging: Sự bám víu, nắm giữ vào các đối tượng, gây ra đau khổ.
• A-la-hán / arahant / perfected one: Bậc thánh đã diệt trừ hoàn toàn phiền não, đạt được giải thoát hoàn toàn.
• Niết Bàn / Nibbāna / Nirvana: Trạng thái an lạc, tịch tĩnh tuyệt đối, chấm dứt mọi khổ đau.
• nghi ngờ / vicikicchā / doubt: Sự không chắc chắn, thiếu niềm tin vào giáo lý.
• không chấp thủ / anupādā / non-clinging: Trạng thái không bám víu, nắm giữ vào bất cứ điều gì.