MN 40. Kinh Tiểu Assapura
(Cūḷa-Assapura Sutta)
[281] 1. Tôi nghe như vầy. Một thời Đức Thế Tôn trú tại xứ Anga, ở một thị trấn của người Anga tên là Assapura. Tại đây, Đức Thế Tôn gọi các vị tỳ kheo (bhikkhus): “Này các Tỳ kheo.” - “Bạch Thế Tôn,” các vị ấy đáp lời. Đức Thế Tôn dạy như sau:
2. "Này các Tỳ kheo, người đời nhìn nhận các thầy là ‘Sa môn, Sa môn’ (recluse - người tu hành, người xuất gia tìm đạo). Và khi được hỏi, ‘Các vị là ai?’, các thầy tự nhận mình là Sa môn. Vì các thầy được gọi như vậy và tự nhận như vậy, các thầy nên tu tập như sau: ‘Chúng ta sẽ thực hành con đường đúng với phẩm hạnh sa môn [^422] để danh xưng của chúng ta là chân thật và lời tự nhận là đúng đắn, để sự cúng dường y phục, vật thực, chỗ ở, và thuốc men của thí chủ mang lại quả lớn, lợi ích lớn cho họ, và để sự xuất gia (going forth - từ bỏ đời sống gia đình để tu hành) của chúng ta không uổng phí, mà có kết quả, có thành tựu.’
3. "Này các Tỳ kheo, thế nào là một vị tỳ kheo không thực hành con đường đúng với phẩm hạnh sa môn? Khi nào một vị tỳ kheo còn tham lam mà chưa từ bỏ lòng tham, còn tâm sân hận mà chưa từ bỏ sân hận, còn giận dữ mà chưa từ bỏ giận dữ, còn oán thù mà chưa từ bỏ oán thù, còn khinh miệt mà chưa từ bỏ khinh miệt, còn áp chế mà chưa từ bỏ thái độ áp chế, còn ganh tị mà chưa từ bỏ ganh tị, còn keo kiệt mà chưa từ bỏ keo kiệt, còn gian trá mà chưa từ bỏ gian trá, còn xảo trá mà chưa từ bỏ xảo trá, còn có những ước muốn xấu xa mà chưa từ bỏ những ước muốn xấu xa, còn có tà kiến (wrong view - micchā diṭṭhi - quan điểm sai lầm, không đúng Chánh Pháp) mà chưa từ bỏ tà kiến, [^423] thì khi ấy, Ta nói rằng, vị ấy không thực hành con đường đúng với phẩm hạnh sa môn, vì đã không từ bỏ được những vết nhơ của sa môn, những lỗi lầm của sa môn, những cặn bã của sa môn này – những thứ là nền tảng cho sự tái sinh vào cõi khổ, cảnh giới bất hạnh (state of deprivation/unhappy destination - các cõi tái sinh đau khổ như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh) và phải chịu kết quả ở đó.
4. "Ví như một vũ khí gọi là mataja, được mài sắc cả hai lưỡi, được bọc kỹ và cất trong một bao kiếm vá víu. Ta nói rằng sự xuất gia của vị tỳ kheo như vậy cũng tương tự thế.
5. "Ta không nói rằng phẩm hạnh sa môn có được ở người mặc y phấn tảo chỉ qua việc mặc y phấn tảo, hay ở người tu khổ hạnh lõa thể chỉ qua việc lõa thể, hay ở người sống trong bụi bẩn chỉ qua việc sống trong bụi bẩn, hay ở người tắm gội dưới nước (để thanh tẩy) chỉ qua việc tắm gội dưới nước, hay ở người sống dưới gốc cây chỉ qua việc [282] sống dưới gốc cây, hay ở người sống ngoài trời chỉ qua việc sống ngoài trời, hay ở người thực hành hạnh đứng không nghỉ chỉ qua việc đứng không nghỉ, hay ở người ăn theo giờ quy định chỉ qua việc ăn theo giờ quy định, hay ở người đọc thần chú chỉ qua việc đọc thần chú; Ta cũng không nói rằng phẩm hạnh sa môn có được ở người tu khổ hạnh bện tóc chỉ qua việc bện tóc.
6. "Này các Tỳ kheo, nếu chỉ qua việc mặc y phấn tảo mà một người mặc y phấn tảo còn tham lam lại từ bỏ được lòng tham, còn tâm sân hận lại từ bỏ được sân hận… còn tà kiến lại từ bỏ được tà kiến, thì bạn bè, thân quyến, họ hàng của người ấy đã cho người ấy mặc y phấn tảo ngay từ khi mới sinh ra và khuyên người ấy thực hành việc mặc y phấn tảo rằng: ‘Này bạn thân mến, hãy trở thành người mặc y phấn tảo để khi bạn tham lam, bạn sẽ từ bỏ được lòng tham, khi bạn có tâm sân hận, bạn sẽ từ bỏ được sân hận… khi bạn có tà kiến, bạn sẽ từ bỏ được tà kiến.’ Nhưng Ta thấy ở đây có người mặc y phấn tảo vẫn còn tham lam, vẫn còn tâm sân hận… vẫn còn tà kiến; và đó là lý do Ta không nói rằng phẩm hạnh sa môn có được ở người mặc y phấn tảo chỉ qua việc mặc y phấn tảo.
"Nếu chỉ qua việc lõa thể mà một người tu khổ hạnh lõa thể còn tham lam lại từ bỏ được lòng tham… Nếu chỉ qua việc sống trong bụi bẩn… Nếu chỉ qua việc tắm gội dưới nước… Nếu chỉ qua việc sống dưới gốc cây… Nếu chỉ qua việc sống ngoài trời… Nếu chỉ qua việc đứng không nghỉ… Nếu chỉ qua việc ăn theo giờ quy định… Nếu chỉ qua việc đọc thần chú… Nếu chỉ qua việc bện tóc… [283] … và đó là lý do Ta không nói rằng phẩm hạnh sa môn có được ở người tu khổ hạnh bện tóc chỉ qua việc bện tóc.
7. "Này các Tỳ kheo, thế nào là một vị tỳ kheo thực hành con đường đúng với phẩm hạnh sa môn? Khi bất kỳ vị tỳ kheo nào từng tham lam nay đã từ bỏ lòng tham, từng có tâm sân hận nay đã từ bỏ sân hận, từng giận dữ nay đã từ bỏ giận dữ, từng oán thù nay đã từ bỏ oán thù, từng khinh miệt nay đã từ bỏ khinh miệt, từng áp chế nay đã từ bỏ thái độ áp chế, từng ganh tị nay đã từ bỏ ganh tị, từng keo kiệt nay đã từ bỏ keo kiệt, từng gian trá nay đã từ bỏ gian trá, từng xảo trá nay đã từ bỏ xảo trá, từng có những ước muốn xấu xa nay đã từ bỏ những ước muốn xấu xa, từng có tà kiến nay đã từ bỏ tà kiến, thì khi ấy, Ta nói rằng, vị ấy thực hành con đường đúng với phẩm hạnh sa môn, vì đã từ bỏ được những vết nhơ của sa môn, những lỗi lầm của sa môn, những cặn bã của sa môn này – những thứ là nền tảng cho sự tái sinh vào cõi khổ, cảnh giới bất hạnh và phải chịu kết quả ở đó.
8. "Vị ấy thấy mình đã thanh lọc khỏi tất cả các trạng thái bất thiện (unwholesome states - akusala dhamma - các pháp/tâm sở có hại, gây đau khổ) xấu xa này, thấy mình đã giải thoát khỏi chúng. Khi thấy được điều này, sự hân hoan (gladness - pāmojja) sinh khởi trong vị ấy. Khi hân hoan, hỷ lạc (rapture - pīti - niềm vui phấn khởi, trạng thái sung sướng của tâm) sinh khởi; ở người có hỷ lạc, thân trở nên an tĩnh (tranquil - passaddhi); người có thân an tĩnh cảm thấy lạc (pleasure - sukha); ở người cảm thấy lạc, tâm trở nên định tĩnh (concentrated - samāhita).
9. "Vị ấy an trú, biến mãn một phương với tâm thấm nhuần lòng từ (loving-kindness - mettā - lòng yêu thương, mong muốn chúng sinh được an lạc), cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư; như thế nào, trên, dưới, ngang, khắp tất cả, và đối với tất cả như đối với chính mình, vị ấy an trú biến mãn toàn thế giới với tâm thấm nhuần lòng từ, rộng lớn, cao thượng, vô lượng, không hận thù, không sân độc.
10-12. "Vị ấy an trú, biến mãn một phương với tâm thấm nhuần lòng bi (compassion - karuṇā - lòng thương xót, mong muốn chúng sinh thoát khổ)… với tâm thấm nhuần lòng hỷ (appreciative joy - muditā - niềm vui khi thấy người khác thành công, hạnh phúc)… với tâm thấm nhuần lòng xả (equanimity - upekkhā - tâm bình thản, không thiên vị, không bám chấp)… rộng lớn, cao thượng, vô lượng, không hận thù, không sân độc.
13. [^Note1] "Ví như có một hồ nước trong, mát dịu, dễ chịu, trong suốt, bờ hồ bằng phẳng, đáng thích thú. [284] Nếu một người, bị nắng nóng thiêu đốt và kiệt sức, mệt mỏi, khô khát, đến từ phương đông, phương tây, phương bắc, phương nam hay từ bất cứ đâu, khi gặp hồ nước ấy, người đó sẽ làm dịu cơn khát và cơn sốt do nắng nóng. Cũng vậy, này các Tỳ kheo, nếu bất kỳ ai thuộc dòng dõi quý tộc xuất gia, từ bỏ đời sống gia đình, và sau khi gặp được Giáo pháp và Giới luật (Dhamma and Discipline - Dhamma-Vinaya - lời dạy của Đức Phật và các quy tắc ứng xử cho tu sĩ) do Như Lai (Tathāgata) tuyên thuyết, phát triển lòng từ, bi, hỷ, xả, và nhờ đó đạt được sự an lạc nội tâm (internal peace - ajjhattaṃ santi - sự bình yên, tĩnh lặng bên trong tâm hồn), thì chính nhờ sự an lạc nội tâm đó, Ta nói rằng, vị ấy thực hành con đường đúng với phẩm hạnh sa môn. Và nếu bất kỳ ai thuộc dòng dõi Bà-la-môn xuất gia… Nếu bất kỳ ai thuộc dòng dõi thương gia xuất gia… Nếu bất kỳ ai thuộc dòng dõi lao động xuất gia, từ bỏ đời sống gia đình, và sau khi gặp được Giáo pháp và Giới luật do Như Lai tuyên thuyết, phát triển lòng từ, bi, hỷ, xả, và nhờ đó đạt được sự an lạc nội tâm, thì chính nhờ sự an lạc nội tâm đó, Ta nói rằng, vị ấy thực hành con đường đúng với phẩm hạnh sa môn.
14. “Này các Tỳ kheo, nếu bất kỳ ai thuộc dòng dõi quý tộc xuất gia, từ bỏ đời sống gia đình, và bằng cách tự mình chứng ngộ với thắng trí (direct knowledge - abhiññā - sự hiểu biết trực tiếp, siêu việt thông qua tu tập) ngay trong hiện tại, chứng đạt và an trú trong tâm giải thoát (deliverance of mind - ceto-vimutti - sự giải thoát khỏi phiền não nhờ định tâm) và tuệ giải thoát (deliverance by wisdom - paññā-vimutti - sự giải thoát khỏi vô minh nhờ trí tuệ) vô lậu (taintless - anāsava - không còn lậu hoặc) do sự đoạn tận các lậu hoặc (destruction of the taints - āsavakkhaya - sự chấm dứt hoàn toàn các lậu hoặc (taints - āsava - những ô nhiễm tinh thần tiềm ẩn làm chúng sinh trôi lăn trong luân hồi)), thì vị ấy đã là một sa môn nhờ sự đoạn tận các lậu hoặc. [^424] Và nếu bất kỳ ai thuộc dòng dõi Bà-la-môn xuất gia… Nếu bất kỳ ai thuộc dòng dõi thương gia xuất gia… Nếu bất kỳ ai thuộc dòng dõi lao động xuất gia, từ bỏ đời sống gia đình, và bằng cách tự mình chứng ngộ với thắng trí ngay trong hiện tại, chứng đạt và an trú trong tâm giải thoát và tuệ giải thoát vô lậu do sự đoạn tận các lậu hoặc, thì vị ấy đã là một sa môn nhờ sự đoạn tận các lậu hoặc.”
Đó là những gì Đức Thế Tôn đã dạy. Các vị Tỳ kheo hoan hỷ và tín thọ lời dạy của Đức Thế Tôn.