MN 73. Kinh Đại Vacchagotta
(Mahāvacchagotta Sutta)
1. Như vầy tôi nghe. Một thời Đức Thế Tôn trú tại Rājagaha (Vương Xá), trong Trúc Lâm, nơi trú ẩn của các con sóc.
2. Bấy giờ, du sĩ (wanderer - paribbājaka - người tu khổ hạnh lang thang không cố định một nơi) Vacchagotta đến gặp Đức Thế Tôn và chào hỏi Ngài. Sau khi trao đổi những lời thăm hỏi thân mật, ông ngồi xuống một bên và thưa với Đức Thế Tôn:
3. “Con đã đàm đạo với Tôn giả Gotama từ lâu. Sẽ thật tốt nếu Tôn giả Gotama dạy cho con một cách ngắn gọn về điều thiện và điều bất thiện.”
“Này Vaccha, Ta có thể dạy ông về điều thiện (wholesome - kusala - những hành động, lời nói, ý nghĩ tốt lành, mang lại kết quả an vui) và điều bất thiện (unwholesome - akusala - những hành động, lời nói, ý nghĩ xấu ác, mang lại kết quả đau khổ) một cách ngắn gọn, và Ta cũng có thể dạy ông về điều thiện và điều bất thiện một cách chi tiết. Tuy nhiên, Ta sẽ dạy ông về điều thiện và điều bất thiện một cách ngắn gọn. Hãy lắng nghe và chú tâm vào những gì Ta sắp nói.”
“Vâng, thưa Ngài,” ông đáp. Đức Thế Tôn nói như sau:
4. "Này Vaccha, tham (greed - lobha - lòng ham muốn, dính mắc) là bất thiện, vô tham (non-greed - alobha - sự không tham lam, xả ly) là thiện; sân (hate - dosa - lòng căm ghét, ác ý) là bất thiện, vô sân (non-hate - adosa - sự không sân hận, lòng từ bi) là thiện; si (delusion - moha - sự mê lầm, không thấy rõ sự thật) là bất thiện, vô si (non-delusion - amoha - sự không mê lầm, trí tuệ) là thiện. Như vậy, ba điều này là bất thiện và ba điều kia là thiện.
5. "Sát sinh là bất thiện, từ bỏ sát sinh là thiện; trộm cắp (lấy của không cho) là bất thiện, từ bỏ trộm cắp là thiện; tà dâm (hành vi sai trái trong các thú vui nhục dục) là bất thiện, từ bỏ tà dâm là thiện; nói dối là bất thiện, từ bỏ nói dối là thiện; nói lời đâm thọc [490] (nói chia rẽ) là bất thiện, từ bỏ nói lời đâm thọc là thiện; nói lời thô ác là bất thiện, từ bỏ nói lời thô ác là thiện; nói lời phù phiếm (nói chuyện vô ích) là bất thiện, từ bỏ nói lời phù phiếm là thiện; tham lam (covetousness - abhijjhā - mong muốn chiếm đoạt tài sản của người khác) là bất thiện, không tham lam (uncovetousness - anabhijjhā - không mong muốn chiếm đoạt) là thiện; ác ý (ill will - byāpāda - tâm mong muốn người khác gặp điều xấu) là bất thiện, không ác ý (non-ill will - abyāpāda - tâm mong muốn điều tốt lành cho người khác, lòng từ) là thiện; tà kiến (wrong view - micchā diṭṭhi - quan điểm sai lầm về thực tại, như không tin nhân quả, nghiệp báo) là bất thiện, chánh kiến (right view - sammā diṭṭhi - quan điểm đúng đắn về thực tại) là thiện. Như vậy, mười điều này là bất thiện và mười điều kia là thiện.
6. “Khi một vị tỳ kheo (bhikkhu - nhà sư Phật giáo đã thọ giới cụ túc) đã từ bỏ tham ái (craving - taṇhā - sự khao khát, ham muốn dục lạc, hiện hữu và phi hiện hữu), cắt đứt nó tận gốc rễ, làm cho nó như một gốc cây cọ bị chặt, loại bỏ nó để nó không còn khả năng tái sinh trong tương lai, thì vị tỳ kheo đó là một vị A-la-hán (arahant - bậc thánh đã đoạn trừ mọi phiền não, đạt giải thoát hoàn toàn), người đã diệt tận các lậu hoặc (taints - āsava - những ô nhiễm tinh thần sâu kín làm chúng sinh trôi lăn trong luân hồi, gồm dục lậu, hữu lậu, vô minh lậu), đã sống đời sống phạm hạnh (holy life - brahmacariya - đời sống thanh tịnh, hướng đến giải thoát), đã làm những việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã phá hủy các kiết sử của sự hiện hữu (fetters of being - saṃyojana - những ràng buộc trói buộc chúng sinh vào vòng luân hồi), và hoàn toàn giải thoát (completely liberated - vimutta - thoát khỏi mọi khổ đau và ràng buộc) nhờ chánh trí (final knowledge - aññā - trí tuệ cuối cùng, trí tuệ của bậc A-la-hán).”
7. "Ngoài Tôn giả Gotama, có vị tỳ kheo nào, đệ tử của Tôn giả Gotama, do tự mình chứng ngộ bằng thắng trí (direct knowledge - abhiññā - trí tuệ siêu việt, sự hiểu biết trực tiếp không qua suy luận) ngay trong hiện tại, nhập và trú trong tâm giải thoát (deliverance of mind - cetovimutti - sự giải thoát khỏi tham ái) và tuệ giải thoát (deliverance by wisdom - paññāvimutti - sự giải thoát khỏi vô minh) không còn lậu hoặc do sự đoạn trừ các lậu hoặc không?"724
“Này Vaccha, không chỉ có một trăm, hay hai, ba, bốn, năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa các vị tỳ kheo, đệ tử của Ta, do tự mình chứng ngộ bằng thắng trí ngay trong hiện tại, nhập và trú trong tâm giải thoát và tuệ giải thoát không còn lậu hoặc do sự đoạn trừ các lậu hoặc.”
8. “Ngoài Tôn giả Gotama và các vị tỳ kheo, có vị tỳ kheo ni (bhikkhunī - nữ tu sĩ Phật giáo đã thọ giới cụ túc) nào, đệ tử của Tôn giả Gotama, do tự mình chứng ngộ bằng thắng trí ngay trong hiện tại, nhập và trú trong tâm giải thoát và tuệ giải thoát không còn lậu hoặc do sự đoạn trừ các lậu hoặc không?”
“Này Vaccha, không chỉ có một trăm… hay năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa các vị tỳ kheo ni, đệ tử của Ta, do tự mình chứng ngộ bằng thắng trí ngay trong hiện tại, nhập và trú trong tâm giải thoát và tuệ giải thoát không còn lậu hoặc do sự đoạn trừ các lậu hoặc.”
9. "Ngoài Tôn giả Gotama, các vị tỳ kheo và tỳ kheo ni, có nam cư sĩ (lay follower - upāsaka - người tại gia theo đạo Phật) nào, đệ tử của Tôn giả Gotama, mặc áo trắng, sống đời phạm hạnh (celibacy - brahmacariya - trong ngữ cảnh cư sĩ, thường chỉ sự giữ gìn năm giới hoặc tám giới, không tà dâm hoặc hoàn toàn không quan hệ tình dục), người mà với sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử (five lower fetters - pañca orambhāgiyāni saṃyojanāni - năm ràng buộc đầu tiên trói buộc vào cõi dục: thân kiến, hoài nghi, giới cấm thủ, tham dục, sân hận), sẽ hóa sinh (spontaneously reappear - opapātika - sinh ra một cách tự nhiên không qua thai bào, thường ở các cõi trời hoặc địa ngục) [trong các Cõi Tịnh Cư (Pure Abodes - suddhāvāsā - năm cõi trời cao nhất dành riêng cho các bậc thánh Bất Lai)] và ở đó đạt được Niết-bàn cuối cùng (final Nibbāna - parinibbāna - sự tịch diệt hoàn toàn, không còn tái sinh) mà không bao giờ trở lại từ thế giới đó không?"725
“Này Vaccha, không chỉ có một trăm… hay năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa các nam cư sĩ, đệ tử của Ta, mặc áo trắng, sống đời phạm hạnh, người mà với sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, [491] sẽ hóa sinh [trong các Cõi Tịnh Cư] và ở đó đạt được Niết-bàn cuối cùng mà không bao giờ trở lại từ thế giới đó.”
10. "Ngoài Tôn giả Gotama, các vị tỳ kheo và tỳ kheo ni, và các nam cư sĩ mặc áo trắng sống đời phạm hạnh, có nam cư sĩ nào, đệ tử của Tôn giả Gotama, mặc áo trắng hưởng thụ các dục lạc (enjoying sensual pleasures - kāmabhogī - người tại gia sống đời sống bình thường, có gia đình và hưởng thụ các thú vui giác quan trong chừng mực đạo đức), người thực hành lời dạy của Ngài, làm theo lời khuyên của Ngài, đã vượt qua nghi ngờ (doubt - vicikicchā - sự hoài nghi, phân vân về Phật, Pháp, Tăng và con đường tu tập), thoát khỏi sự phân vân (perplexity - kathaṃkathā - sự do dự, không chắc chắn), đạt được sự tự tín (intrepidity - vesārajja - sự vững vàng, không sợ hãi khi trình bày giáo pháp), và trở nên độc lập với người khác trong Giáo pháp của Bậc Đạo Sư (Teacher’s Dispensation - satthu sāsana - hệ thống giáo lý và thực hành do Đức Phật giảng dạy) không?"726
“Này Vaccha, không chỉ có một trăm… hay năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa các nam cư sĩ, đệ tử của Ta, mặc áo trắng hưởng thụ các dục lạc, người thực hành lời dạy của Ta, làm theo lời khuyên của Ta, đã vượt qua nghi ngờ, thoát khỏi sự phân vân, đạt được sự tự tín, và trở nên độc lập với người khác trong Giáo pháp của Bậc Đạo Sư.”
11. “Ngoài Tôn giả Gotama, các vị tỳ kheo và tỳ kheo ni, và các nam cư sĩ mặc áo trắng, cả những người sống đời phạm hạnh và những người hưởng thụ các dục lạc, có nữ cư sĩ (lay follower - upāsikā - nữ Phật tử tại gia) nào, đệ tử của Tôn giả Gotama, mặc áo trắng, sống đời phạm hạnh, người mà với sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, sẽ hóa sinh [trong các Cõi Tịnh Cư] và ở đó đạt được Niết-bàn cuối cùng mà không bao giờ trở lại từ thế giới đó không?”
“Này Vaccha, không chỉ có một trăm… hay năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa các nữ cư sĩ, đệ tử của Ta, mặc áo trắng, sống đời phạm hạnh, người mà với sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, sẽ hóa sinh [trong các Cõi Tịnh Cư] và ở đó đạt được Niết-bàn cuối cùng mà không bao giờ trở lại từ thế giới đó.”
12. “Ngoài Tôn giả Gotama, các vị tỳ kheo và tỳ kheo ni, và các nam cư sĩ mặc áo trắng, cả những người sống đời phạm hạnh và những người hưởng thụ các dục lạc, và các nữ cư sĩ mặc áo trắng sống đời phạm hạnh, có nữ cư sĩ nào, đệ tử của Tôn giả Gotama, mặc áo trắng hưởng thụ các dục lạc, người thực hành lời dạy của Ngài, làm theo lời khuyên của Ngài, đã vượt qua nghi ngờ, thoát khỏi sự phân vân, đạt được sự tự tín, và trở nên độc lập với người khác trong Giáo pháp của Bậc Đạo Sư không?”
“Này Vaccha, không chỉ có một trăm… hay năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa các nữ cư sĩ, đệ tử của Ta, mặc áo trắng hưởng thụ các dục lạc, người thực hành lời dạy của Ta, làm theo lời khuyên của Ta, đã vượt qua nghi ngờ, thoát khỏi sự phân vân, đạt được sự tự tín, và trở nên độc lập với người khác trong Giáo pháp của Bậc Đạo Sư.”
13. "Tôn giả Gotama, nếu chỉ có Tôn giả Gotama thành tựu trong Giáo pháp (Dhamma - giáo lý của Đức Phật, chân lý) này, mà không có vị tỳ kheo nào thành tựu, [492] thì đời sống phạm hạnh này sẽ khiếm khuyết ở phương diện đó; nhưng vì Tôn giả Gotama và các vị tỳ kheo đều thành tựu trong Giáo pháp này, nên đời sống phạm hạnh này như vậy là viên mãn ở phương diện đó. Nếu chỉ có Tôn giả Gotama và các vị tỳ kheo thành tựu trong Giáo pháp này, mà không có vị tỳ kheo ni nào thành tựu, thì đời sống phạm hạnh này sẽ khiếm khuyết ở phương diện đó; nhưng vì Tôn giả Gotama, các vị tỳ kheo, và các vị tỳ kheo ni đều thành tựu trong Giáo pháp này, nên đời sống phạm hạnh này như vậy là viên mãn ở phương diện đó. Nếu chỉ có Tôn giả Gotama, các vị tỳ kheo, và các vị tỳ kheo ni thành tựu trong Giáo pháp này, mà không có nam cư sĩ mặc áo trắng sống đời phạm hạnh nào thành tựu, thì đời sống phạm hạnh này sẽ khiếm khuyết ở phương diện đó; nhưng vì Tôn giả Gotama, các vị tỳ kheo và tỳ kheo ni, và các nam cư sĩ mặc áo trắng sống đời phạm hạnh đều thành tựu trong Giáo pháp này, nên đời sống phạm hạnh này như vậy là viên mãn ở phương diện đó. Nếu chỉ có Tôn giả Gotama, các vị tỳ kheo và tỳ kheo ni, và các nam cư sĩ mặc áo trắng sống đời phạm hạnh thành tựu trong Giáo pháp này, mà không có nam cư sĩ mặc áo trắng hưởng thụ các dục lạc nào thành tựu, thì đời sống phạm hạnh này sẽ khiếm khuyết ở phương diện đó; nhưng vì Tôn giả Gotama, các vị tỳ kheo và tỳ kheo ni, và các nam cư sĩ mặc áo trắng, cả những người sống đời phạm hạnh và những người hưởng thụ các dục lạc, đều thành tựu trong Giáo pháp này, nên đời sống phạm hạnh này như vậy là viên mãn ở phương diện đó. Nếu chỉ có Tôn giả Gotama, các vị tỳ kheo và tỳ kheo ni, và các nam cư sĩ mặc áo trắng… thành tựu trong Giáo pháp này, mà không có nữ cư sĩ mặc áo trắng [493] sống đời phạm hạnh nào thành tựu, thì đời sống phạm hạnh này sẽ khiếm khuyết ở phương diện đó; nhưng vì Tôn giả Gotama, các vị tỳ kheo và tỳ kheo ni, các nam cư sĩ mặc áo trắng… và các nữ cư sĩ mặc áo trắng sống đời phạm hạnh đều thành tựu trong Giáo pháp này, nên đời sống phạm hạnh này như vậy là viên mãn ở phương diện đó. Nếu chỉ có Tôn giả Gotama, các vị tỳ kheo và tỳ kheo ni, các nam cư sĩ mặc áo trắng… và các nữ cư sĩ mặc áo trắng sống đời phạm hạnh thành tựu trong Giáo pháp này, mà không có nữ cư sĩ mặc áo trắng hưởng thụ các dục lạc nào thành tựu, thì đời sống phạm hạnh này sẽ khiếm khuyết ở phương diện đó; nhưng vì Tôn giả Gotama, các vị tỳ kheo và tỳ kheo ni, các nam cư sĩ mặc áo trắng, cả những người sống đời phạm hạnh và những người hưởng thụ các dục lạc, và các nữ cư sĩ mặc áo trắng, cả những người sống đời phạm hạnh và những người hưởng thụ các dục lạc, đều thành tựu trong Giáo pháp này, nên đời sống phạm hạnh này như vậy là viên mãn ở phương diện đó.
14. "Ví như sông Hằng nghiêng mình về biển, xuôi dòng về biển, chảy về biển, và hòa vào biển cả, cũng vậy, hội chúng của Tôn giả Gotama với những người xuất gia và tại gia đều hướng về Niết-bàn (Nibbāna - mục tiêu cuối cùng của Phật giáo, trạng thái chấm dứt khổ đau, tịch diệt), xuôi về Niết-bàn, chảy về Niết-bàn, và hòa vào Niết-bàn.
15. “Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Tôn giả Gotama đã làm sáng tỏ Giáo pháp bằng nhiều cách, như thể lật ngửa những gì bị úp xuống, tiết lộ những gì bị che giấu, chỉ đường cho người lạc lối, hay giơ cao ngọn đèn trong bóng tối cho những ai có mắt để thấy các hình sắc. Con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Giáo pháp và quy y Tăng đoàn (Sangha - cộng đồng các vị xuất gia theo Phật) các vị tỳ kheo. Con mong được xuất gia (going forth - pabbajjā - từ bỏ đời sống tại gia để trở thành tu sĩ) dưới sự hướng dẫn của Tôn giả Gotama, con mong được thọ cụ túc giới (full admission - upasampadā - lễ truyền giới chính thức để trở thành một tỳ kheo/tỳ kheo ni).” [494]
16. “Này Vaccha, người trước đây thuộc ngoại đạo muốn xuất gia và thọ cụ túc giới trong Giáo pháp và Giới luật này phải trải qua bốn tháng biệt trú (probation - parivāsa - thời gian thử thách dành cho người ngoại đạo muốn gia nhập Tăng đoàn). Khi hết bốn tháng, nếu các vị tỳ kheo hài lòng về người đó, họ sẽ cho người đó xuất gia và thọ cụ túc giới để trở thành tỳ kheo. Nhưng Ta nhận thấy có sự khác biệt cá nhân trong vấn đề này.”
“Bạch Ngài, nếu những người trước đây thuộc ngoại đạo muốn xuất gia và thọ cụ túc giới trong Giáo pháp và Giới luật này phải trải qua bốn tháng biệt trú, và nếu hết bốn tháng, các vị tỳ kheo hài lòng về họ và cho họ xuất gia và thọ cụ túc giới để trở thành tỳ kheo, thì con sẽ sống biệt trú trong bốn năm. Khi hết bốn năm, nếu các vị tỳ kheo hài lòng về con, xin hãy cho con xuất gia và thọ cụ túc giới để trở thành tỳ kheo.”
17. Rồi du sĩ Vacchagotta được xuất gia dưới sự hướng dẫn của Đức Thế Tôn, và ông đã được thọ cụ túc giới. Không lâu sau khi thọ cụ túc giới, nửa tháng sau khi thọ cụ túc giới, Tôn giả Vacchagotta đến gặp Đức Thế Tôn, sau khi đảnh lễ Ngài, ông ngồi xuống một bên và thưa với Đức Thế Tôn: "Bạch Ngài, con đã đạt được bất cứ điều gì có thể đạt được bằng trí tuệ của một bậc hữu học (disciple in higher training - sekha - người đang trên con đường tu tập, chưa phải A-la-hán nhưng đã chứng đắc các tầng thánh thấp hơn), bằng chánh trí của một bậc hữu học. Xin Đức Thế Tôn hãy dạy con Giáo pháp sâu hơn nữa."727
18. “Vậy thì, này Vaccha, hãy phát triển thêm hai điều này: định (serenity - samatha - sự tĩnh lặng, tập trung của tâm) và tuệ (insight - vipassanā - sự thấy biết rõ ràng, minh sát về bản chất thực của các pháp). Khi hai điều này được phát triển thêm, chúng sẽ dẫn đến sự thâm nhập nhiều yếu tố (penetration of elements - dhātuppaṭivedha - sự hiểu biết sâu sắc về các thành phần cấu tạo nên thực tại).”
19. "Trong chừng mực ông mong muốn: ‘Mong rằng tôi có thể vận dụng các loại thần thông (supernormal power - iddhi - năng lực phi thường có được nhờ tu tập thiền định) khác nhau: từ một thân hiện ra nhiều thân; từ nhiều thân hiện ra một thân; có thể hiện hình và biến mất; có thể đi xuyên qua tường, qua rào chắn, qua núi không bị cản trở, như đi trong hư không; có thể độn thổ và trồi lên khỏi mặt đất như ở trong nước; có thể đi trên mặt nước không chìm như đi trên đất liền; ngồi kiết già, có thể bay đi trong không gian như chim; có thể dùng tay chạm và vuốt mặt trăng, mặt trời hùng mạnh và uy lực như vậy; có thể điều khiển thân thể cho đến tận cõi Phạm thiên’ - ông sẽ có khả năng chứng nghiệm bất kỳ khía cạnh nào trong đó, khi có cơ sở thích hợp.728
20. "Trong chừng mực ông mong muốn: ‘Mong rằng tôi, với thiên nhĩ thông (divine ear element - dibbasota-dhātu - khả năng nghe được các âm thanh ở xa và gần, của cõi người và cõi trời), [495] thanh tịnh và siêu việt hơn tai người thường, có thể nghe được cả hai loại âm thanh, của chư thiên và của loài người, những âm thanh ở xa cũng như ở gần’ - ông sẽ có khả năng chứng nghiệm bất kỳ khía cạnh nào trong đó, khi có cơ sở thích hợp.
21. "Trong chừng mực ông mong muốn: ‘Mong rằng tôi có thể hiểu được tâm của các chúng sinh khác, của những người khác, bằng cách dùng tâm mình bao trùm tâm họ. Mong rằng tôi có thể hiểu một tâm bị ảnh hưởng bởi tham ái là tâm bị ảnh hưởng bởi tham ái và một tâm không bị ảnh hưởng bởi tham ái là tâm không bị ảnh hưởng bởi tham ái; mong rằng tôi có thể hiểu một tâm bị ảnh hưởng bởi sân hận là tâm bị ảnh hưởng bởi sân hận và một tâm không bị ảnh hưởng bởi sân hận là tâm không bị ảnh hưởng bởi sân hận; mong rằng tôi có thể hiểu một tâm bị ảnh hưởng bởi si mê là tâm bị ảnh hưởng bởi si mê và một tâm không bị ảnh hưởng bởi si mê là tâm không bị ảnh hưởng bởi si mê; mong rằng tôi có thể hiểu một tâm co rút là tâm co rút và một tâm phân tán là tâm phân tán; mong rằng tôi có thể hiểu một tâm cao thượng là tâm cao thượng và một tâm không cao thượng là tâm không cao thượng; mong rằng tôi có thể hiểu một tâm bị vượt qua là tâm bị vượt qua và một tâm không bị vượt qua là tâm không bị vượt qua; mong rằng tôi có thể hiểu một tâm định tĩnh là tâm định tĩnh và một tâm không định tĩnh là tâm không định tĩnh; mong rằng tôi có thể hiểu một tâm giải thoát là tâm giải thoát và một tâm không giải thoát là tâm không giải thoát’ (tha tâm thông - understanding minds - cetopariyañāṇa - khả năng biết được tâm niệm của người khác) - ông sẽ có khả năng chứng nghiệm bất kỳ khía cạnh nào trong đó, khi có cơ sở thích hợp.
22. "Trong chừng mực ông mong muốn: ‘Mong rằng tôi có thể nhớ lại nhiều đời quá khứ của mình (túc mạng thông - recollection of past lives - pubbenivāsānussatiñāṇa - khả năng nhớ lại các kiếp sống trước đây), nghĩa là, một kiếp, hai kiếp…(như Kinh 51, §24)…Như vậy với các khía cạnh và chi tiết của chúng, mong rằng tôi có thể nhớ lại nhiều đời quá khứ của mình’ - ông sẽ có khả năng chứng nghiệm bất kỳ khía cạnh nào trong đó, khi có cơ sở thích hợp. [496]
23. "Trong chừng mực ông mong muốn: ‘Mong rằng tôi, với thiên nhãn thông (divine eye - dibbacakkhu - khả năng nhìn thấy các chúng sinh tái sinh và chết đi, thấy được các cảnh giới khác nhau), thanh tịnh và siêu việt hơn mắt người thường, có thể thấy các chúng sinh chết đi và tái sinh, hạ liệt và cao sang, xinh đẹp và xấu xí, may mắn và bất hạnh…(như Kinh 51, §25)…và mong rằng tôi có thể hiểu chúng sinh tiếp diễn như thế nào tùy theo hành động (nghiệp) của họ’ - ông sẽ có khả năng chứng nghiệm bất kỳ khía cạnh nào trong đó, khi có cơ sở thích hợp.
24. “Trong chừng mực ông mong muốn: ‘Mong rằng tôi, do tự mình chứng ngộ bằng thắng trí, ngay trong hiện tại, nhập và trú trong tâm giải thoát và tuệ giải thoát không còn lậu hoặc do sự đoạn trừ các lậu hoặc’ - ông sẽ có khả năng chứng nghiệm bất kỳ khía cạnh nào trong đó, khi có cơ sở thích hợp.”
25. Bấy giờ, Tôn giả Vacchagotta, sau khi hoan hỷ và vui mừng trước những lời dạy của Đức Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Đức Thế Tôn, giữ Ngài ở bên phải mình, rồi ra đi.
26. Không bao lâu sau, sống một mình, ẩn dật, tinh cần, nhiệt tâm, và quyết chí, Tôn giả Vacchagotta, do tự mình chứng ngộ bằng thắng trí, ngay trong hiện tại, đã nhập và trú trong mục đích tối thượng của đời sống phạm hạnh mà vì đó các thiện nam tử chân chính xuất gia từ bỏ đời sống gia đình. Vị ấy biết rõ: “Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.” Và Tôn giả Vacchagotta đã trở thành một trong các vị A-la-hán.
27. Bấy giờ, có một số vị tỳ kheo đang trên đường đến gặp Đức Thế Tôn. Tôn giả Vacchagotta thấy họ từ xa đi tới. Thấy họ, ông đến gặp và hỏi: [497] “Các Tôn giả đang đi đâu vậy?”
“Chúng tôi đang đến gặp Đức Thế Tôn, thưa hiền giả.”
"Nếu vậy, xin các Tôn giả hãy nhân danh tôi cúi đầu đảnh lễ dưới chân Đức Thế Tôn, thưa rằng: ‘Bạch Ngài, tỳ kheo Vacchagotta xin cúi đầu đảnh lễ dưới chân Đức Thế Tôn.’ Rồi nói: ‘Con đã đảnh lễ Đức Thế Tôn, con đã đảnh lễ Đức Thiện Thệ (Sublime One - Sugata - một danh hiệu của Đức Phật, nghĩa là ‘Bậc Thiện Thệ’ hay ‘Bậc Đi Thiện Lành’).’"729
“Vâng, thưa hiền giả,” các vị tỳ kheo ấy đáp. Rồi họ đến gặp Đức Thế Tôn, sau khi đảnh lễ Ngài, họ ngồi xuống một bên và thưa với Đức Thế Tôn: “Bạch Ngài, Tôn giả Vacchagotta xin cúi đầu đảnh lễ dưới chân Đức Thế Tôn, và ông ấy thưa rằng: ‘Con đã đảnh lễ Đức Thế Tôn, con đã đảnh lễ Đức Thiện Thệ.’”
28. “Này các tỳ kheo, dùng tâm của Ta bao trùm tâm của vị ấy, Ta đã biết về tỳ kheo Vacchagotta: ‘Tỳ kheo Vacchagotta đã đạt được tam minh (threefold true knowledge - tevijjā - ba loại trí tuệ siêu việt: Túc mạng thông, Thiên nhãn thông, Lậu tận thông) và có đại thần thông, đại uy lực.’ Và chư thiên cũng đã báo cho Ta biết điều này: ‘Tỳ kheo Vacchagotta đã đạt được tam minh và có đại thần thông, đại uy lực.’”
Đó là những gì Đức Thế Tôn đã nói. Các vị tỳ kheo ấy hài lòng và hoan hỷ trước những lời dạy của Đức Thế Tôn.