MN 80. Kinh Vekhanassa
(Vekhanassa Sutta)
[40] 1. Tôi nghe như vầy. Một thời Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī (Xá-vệ), trong Vườn Jeta (Kỳ-đà), Khu vườn của Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Độc).
2. Bấy giờ, du sĩ Vekhanassa đi đến chỗ Đức Thế Tôn và chào hỏi Ngài. Khi cuộc trò chuyện lịch sự và thân mật này kết thúc, ông đứng sang một bên và trước sự hiện diện của Đức Thế Tôn, ông thốt lên lời cảm thán này:
“Đây là vẻ huy hoàng tuyệt hảo, đây là vẻ huy hoàng tuyệt hảo!”
“Nhưng, này Kaccāna, tại sao ông lại nói: ‘Đây là vẻ huy hoàng tuyệt hảo, đây là vẻ huy hoàng tuyệt hảo!’? Vẻ huy hoàng tuyệt hảo đó là gì?”
“Thưa Tôn giả Gotama, vẻ huy hoàng đó là vẻ huy hoàng tuyệt hảo mà không có vẻ huy hoàng nào khác cao hơn hay siêu việt hơn có thể vượt qua.”
“Nhưng, này Kaccāna, vẻ huy hoàng nào là vẻ huy hoàng mà không có vẻ huy hoàng nào khác cao hơn hay siêu việt hơn có thể vượt qua?”
“Thưa Tôn giả Gotama, vẻ huy hoàng đó là vẻ huy hoàng tuyệt hảo mà không có vẻ huy hoàng nào khác cao hơn hay siêu việt hơn có thể vượt qua.”
3-11. "Này Kaccāna, ông có thể tiếp tục nói như vậy rất lâu…(như Kinh 79, đoạn 10-18)…[41, 42] nhưng ông vẫn không chỉ ra được vẻ huy hoàng đó là gì.
12. "Này Kaccāna, có năm sợi dây dục lạc này (five cords of sensual pleasure - năm đối tượng giác quan gây ra ham muốn). Năm loại nào? Hình sắc nhận biết qua mắt mà được mong muốn, ưa thích, dễ chịu, đáng yêu, liên quan đến ham muốn dục lạc và kích thích lòng ham muốn. Âm thanh nhận biết qua tai… Mùi hương nhận biết qua mũi… Vị nếm nhận biết qua lưỡi… Vật xúc chạm nhận biết qua thân [43] mà được mong muốn, ưa thích, dễ chịu, đáng yêu, liên quan đến ham muốn dục lạc và kích thích lòng ham muốn. Đó là năm sợi dây dục lạc.
13. “Này Kaccāna, sự vui thích và hỷ lạc phát sinh phụ thuộc vào năm sợi dây dục lạc này được gọi là dục lạc (sensual pleasure - niềm vui thích phát sinh từ năm giác quan). Như vậy, dục lạc [phát sinh] thông qua các đối tượng dục lạc, nhưng vượt trên dục lạc, có một niềm vui cao hơn dục lạc, và đó được tuyên bố là cao nhất trong số đó.”[^789]
14. Khi nghe vậy, du sĩ Vekhanassa nói: “Thật tuyệt vời, thưa Tôn giả Gotama, thật kỳ diệu, Tôn giả Gotama đã diễn đạt thật hay: ‘Như vậy, dục lạc [phát sinh] thông qua các đối tượng dục lạc, nhưng vượt trên dục lạc, có một niềm vui cao hơn dục lạc, và đó được tuyên bố là cao nhất trong số đó.’”
“Này Kaccāna, đối với ông, người có quan điểm khác, người chấp nhận giáo lý khác, người tán thành giáo lý khác, người theo đuổi sự tu tập khác, người theo một vị thầy khác, thật khó để biết dục (sensuality - bản chất của ham muốn giác quan) là gì, dục lạc là gì, hay niềm vui cao hơn dục lạc là gì. Nhưng những vị tỳ kheo (bhikkhus - nhà sư Phật giáo) là bậc A-la-hán (arahants - bậc thánh đã giải thoát hoàn toàn) với các lậu hoặc đã tận diệt (with taints destroyed - những ô nhiễm tinh thần như tham, sân, si đã bị loại bỏ hoàn toàn), đã sống đời sống phạm hạnh (lived the holy life - đã hoàn thành con đường tu tập thanh tịnh), đã làm những việc cần làm (done what had to be done - đã hoàn thành nhiệm vụ tu tập để giải thoát), đã đặt gánh nặng xuống (laid down the burden - đã trút bỏ gánh nặng phiền não và vòng luân hồi tái sinh), đã đạt được mục đích tối hậu (reached the true goal - đã đạt đến mục tiêu giải thoát cuối cùng là Niết-bàn), đã phá hủy các kiết sử của sự tồn tại (destroyed the fetters of being - đã chặt đứt những ràng buộc tâm lý khiến chúng sinh trôi lăn trong vòng sinh tử), và hoàn toàn giải thoát nhờ chánh trí (completely liberated through final knowledge - giải thoát hoàn toàn nhờ trí tuệ đúng đắn cuối cùng về bản chất của thực tại) - chính họ mới biết dục là gì, dục lạc là gì, và niềm vui cao hơn dục lạc là gì.”
15. Khi nghe vậy, du sĩ Vekhanassa tức giận và không hài lòng, ông mắng nhiếc, chê bai và chỉ trích Đức Thế Tôn, nói rằng: “Sa môn Gotama sẽ thua cuộc.” Sau đó, ông nói với Đức Thế Tôn: “Vậy là có những sa môn và bà la môn ở đây, không biết quá khứ và không thấy tương lai, lại tuyên bố: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc nên làm đã làm, không còn trở lại trạng thái tồn tại nào nữa.’ Những gì họ nói hóa ra thật nực cười; hóa ra chỉ là lời nói suông, trống rỗng và vô nghĩa.”
16. “Nếu có bất kỳ sa môn và bà la môn nào [44], không biết quá khứ và không thấy tương lai, lại tuyên bố: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc nên làm đã làm, không còn trở lại trạng thái tồn tại nào nữa,’ họ có thể bị bác bỏ theo đúng Pháp (Dhamma - Giáo pháp của Đức Phật, chân lý). Thay vào đó, hãy để quá khứ qua đi, này Kaccāna, và hãy để tương lai đến. Hãy để một người trí tuệ đến, một người trung thực và chân thành, một người ngay thẳng. Ta sẽ hướng dẫn người ấy, Ta sẽ dạy Pháp cho người ấy theo cách mà bằng cách thực hành theo chỉ dẫn, người ấy sẽ sớm tự mình biết và thấy: ‘Như vậy, thực sự, có sự giải thoát khỏi sự trói buộc, đó là, khỏi sự trói buộc của vô minh (ignorance - sự thiếu hiểu biết về bản chất thực tại, đặc biệt là về Bốn Sự Thật Cao Quý, là gốc rễ của khổ đau).’ Giả sử, Kaccāna, có một đứa trẻ sơ sinh mềm yếu nằm sấp, bị trói chặt [ở bốn chi] bằng những sợi dây bền chắc, với sợi thứ năm ở cổ; và sau này, do sự lớn lên và sự trưởng thành của các giác quan, những sợi dây đó lỏng ra, thì đứa trẻ sẽ biết ‘Ta được tự do’ và không còn bị trói buộc nữa. Cũng vậy, hãy để một người trí tuệ đến…‘Như vậy, thực sự, có sự giải thoát khỏi sự trói buộc, đó là, khỏi sự trói buộc của vô minh.’”
17. Khi nghe vậy, du sĩ Vekhanassa thưa với Đức Thế Tôn: “Thật tuyệt vời, thưa Tôn giả Gotama! Thật tuyệt vời, thưa Tôn giả Gotama! Tôn giả Gotama đã làm cho Pháp trở nên rõ ràng…(như Kinh 79, đoạn 19)…cho những người có mắt để thấy các pháp. Con xin quy y (go for refuge - tìm nơi nương tựa, xem là nơi bảo vệ) Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tăng đoàn tỳ kheo (Sangha of bhikkhus - cộng đồng các nhà sư). Kể từ hôm nay, xin Đức Thế Tôn ghi nhớ con là một cư sĩ (lay follower - người tại gia theo đạo Phật) đã quy y Ngài trọn đời.”