MN 86. Về Angulimāla

(Angulimāla Sutta)

1. Như vầy tôi nghe. Một thời Đức Thế Tôn trú tại thành Xá-vệ (Sāvatthī), trong Vườn cây Kỳ-đà (Jeta’s Grove), khu vườn của ông Cấp Cô Độc (Anāthapiṇḍika).

2. Bấy giờ, trong vương quốc của vua Ba-tư-nặc (Pasenadi) xứ Kosala, có một tên cướp tên là Angulimāla. Hắn là kẻ sát nhân, tay vấy máu, chuyên đả thương và hung bạo, không chút lòng thương xót chúng sinh (living beings - các loài hữu tình). Làng mạc, thị trấn, [98] và các quận huyện đều bị hắn tàn phá. Hắn liên tục giết người và đeo một vòng hoa kết bằng ngón tay của họ. [^820]

3. Rồi vào buổi sáng, Đức Thế Tôn đắp y, mang bát, vào thành Xá-vệ để khất thực. Sau khi đi khất thực trong thành Xá-vệ trở về, dùng bữa xong, Ngài dọn dẹp chỗ nghỉ, rồi mang bát và y, lên đường hướng về phía Angulimāla. Những người chăn bò, chăn cừu, và nông dân đi ngang qua thấy Đức Thế Tôn đang đi trên con đường dẫn đến chỗ Angulimāla liền nói với Ngài: “Xin ngài đừng đi con đường này, thưa vị sa môn (recluse - người xuất gia tu hành). Trên con đường này có tên cướp Angulimāla, kẻ sát nhân, tay vấy máu, chuyên đả thương và hung bạo, không chút lòng thương xót chúng sinh. Làng mạc, thị trấn, và các quận huyện đều bị hắn tàn phá. Hắn liên tục giết người và đeo một vòng hoa kết bằng ngón tay của họ. Đã có những người đi con đường này thành từng nhóm mười, hai mươi, ba mươi, thậm chí bốn mươi người, nhưng vẫn rơi vào tay Angulimāla.” Khi nghe vậy, Đức Thế Tôn vẫn im lặng tiếp tục đi.

Lần thứ hai… Lần thứ ba, những người chăn bò, chăn cừu, và nông dân lại nói với Đức Thế Tôn như vậy, nhưng Đức Thế Tôn vẫn im lặng tiếp tục đi.

4. Tên cướp Angulimāla thấy Đức Thế Tôn từ xa đi tới. Khi thấy Ngài, hắn nghĩ: “Thật lạ lùng, thật phi thường! Đã có những người đi con đường này thành từng nhóm mười, hai mươi, [99] ba mươi, thậm chí bốn mươi người, nhưng vẫn rơi vào tay ta. Vậy mà bây giờ vị sa môn này lại đến một mình, không người đi cùng, như thể bị số phận xui khiến. Tại sao ta không lấy mạng tên sa môn này nhỉ?” Angulimāla liền lấy gươm và khiên, mang cung và ống tên, rồi bám sát theo sau Đức Thế Tôn.

5. Bấy giờ, Đức Thế Tôn thể hiện một năng lực thần thông (supernormal power - iddhi - năng lực phi thường do tu tập thiền định hoặc do nghiệp quá khứ) khiến tên cướp Angulimāla, dù đi nhanh hết sức, cũng không thể đuổi kịp Đức Thế Tôn đang đi với tốc độ bình thường. Lúc đó, tên cướp Angulimāla nghĩ: “Thật lạ lùng, thật phi thường! Trước đây ta có thể đuổi kịp và bắt được cả một con voi chạy nhanh; ta có thể đuổi kịp và bắt được cả một con ngựa chạy nhanh; ta có thể đuổi kịp và bắt được cả một cỗ xe chạy nhanh; ta có thể đuổi kịp và bắt được cả một con nai chạy nhanh; nhưng bây giờ, dù ta đi nhanh hết sức, ta lại không thể đuổi kịp vị sa môn này đang đi với tốc độ bình thường!” Hắn dừng lại và gọi Đức Thế Tôn: “Dừng lại, sa môn! Dừng lại, sa môn!”

“Ta đã dừng rồi, Angulimāla, ngươi cũng hãy dừng lại đi.”

Lúc đó, tên cướp Angulimāla nghĩ: “Những vị sa môn này, những người con của dòng họ Thích Ca (Sakyans), nói lời chân thật, khẳng định sự thật; nhưng vị sa môn này vẫn đang đi mà lại nói: ‘Ta đã dừng rồi, Angulimāla, ngươi cũng hãy dừng lại đi.’ Hay là ta thử hỏi vị sa môn này xem sao.”

MN 86. KINH ANGULIMÀLA

(Angulimàla Sutta)

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú tại Savatthi, Jetavana, ở tinh xá ông Anthapindika (Cấp cô độc).

Lúc bấy giờ, trong lãnh thổ của quốc vương Pasenadi (Ba-tư-nặc), nước Kosala, có tên cướp Angulimala một thợ săn, tay vấy máu, sát hại, bạo tàn, không có lòng từ mẫn đối với chúng sanh. Vì nó, các làng trở thành không làng, các thị trấn trở thành không thị trấn, quốc độ trở thành không quốc độ. Do nó luôn luôn giết người, nó mang một vòng hoa làm bằng ngón tay người.

Rồi Thế Tôn vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, vào Savatthi để khất thực. Sau khi khất thực ở Savatthi, ăn xong, dọn dẹp sàng tọa, cầm y bát, Ngài quay trở về và đi trên con đường dẫn đến tên cướp Angulimala. Các người chăn bò, các người chăn thú, các người làm ruộng, các người bộ hành thấy Thế Tôn đang đi trên con đường dẫn đến tên cướp Angulimala, thấy vậy liền bạch Thế Tôn: “Thưa Sa-môn, chớ có đi trên con đường này. Thưa Sa-môn, trên con đường này có tên cướp Angulimala, là một thợ săn, tay vấy máu, sát hại, bạo tàn, không có lòng từ mẫn đối với chúng sanh. Vì nó, các làng trở thành không làng, các thị trấn trở thành không thị trấn, các quốc độ trở thành không quốc độ. Do nó luôn luôn giết người, nó mang một vòng hoa làm bằng ngón tay người. Thưa Sa-môn, trên đường này, có mười người, hai mươi người, ba mươi người, bốn mươi người tụ họp lại, tụ họp lại rồi cùng đi. Tuy vậy, họ vẫn rơi vào tay của tên cướp Angulimala”. Ðược nghe nói vậy, Thế Tôn giữ im lặng, vẫn tiếp tục đi.

Lần thứ hai, các người chăn bò, các người chăn thú, các người làm ruộng, các người đi đường bạch Thế Tôn: “Thưa Sa-môn, chớ có đi con đường ấy… rơi vào tay của tên cướp Angulimala”. Lần thứ hai, Thế Tôn giữ im lặng, vẫn tiếp tục đi.

Lần thứ ba, các người chăn bò, các người chăn thú, các người làm ruộng, các người đi đường bạch Thế Tôn: “Thưa Sa-môn, chớ có đi con đường ấy… rơi vào tay của tên cướp Angulimala”. Thế Tôn giữ im lặng, vẫn tiếp tục đi.

Tên cướp Angulimala thấy Thế Tôn từ xa đi lại, sau khi thấy liền nghĩ: "Thật vi diệu thay! Thật hy hữu thay! Con đường này, cho đến mười người, hai mươi người, ba mươi người, bốn mươi người, năm mươi người tụ họp lại, tụ họp lại rồi cùng đi; tuy vậy, chúng vẫn rơi vào tay của ta. Nay người Sa-môn này, chỉ có một mình, không có người thứ hai, lại đi đến, hình như do một sức mạnh gì? Vậy ta giết hại mạng sống của người Sa-môn này! " Rồi tên cướp Angulimala lấy kiếm và tấm khiên, đeo cung và tên vào, và đi theo sau lưng Thế Tôn.

Rồi Thế Tôn hiện thần thông lực một cách làm cho tên cướp Angulimala, dầu cho đi với tất cả tốc lực của nó cũng không có thể bắt kịp Thế Tôn đang đi với tốc lực bình thường. Rồi tên cướp Angulimala suy nghĩ: “Thật vi diệu thay! Thật hy hữu thay! Ta trước đây đuổi theo con voi đang chạy và bắt kịp nó, đuổi theo con ngựa đang chạy và bắt kịp nó, đuổi theo chiếc xe đang chạy và bắt kịp nó, đuổi theo con nai đang chạy và bắt kịp nó. Nay dẫu ta đi với tất cả tốc lực của ta cũng không thể bắt kịp Sa-môn này đang đi với tốc lực bình thường”. Nó thưa với Thế Tôn:

– Hãy đứng lại, Sa-môn! Hãy đứng lại, Sa-môn!

– Ta đã đứng rồi, này Angulimala! Và ngươi hãy đứng lại!

Rồi tên cướp Angulimala suy nghĩ: “Những Sa-môn Thích Tử này là những người nói sự thật và chấp nhận sự thật. Và Sa-môn này dẫu cho đang đi lại nói: “Ta đã đứng rồi, này Angulimala! Và ngươi hãy đứng lại”. Vậy ta hãy hỏi vị Sa-môn này”.

6. Rồi tên cướp Angulimāla nói với Đức Thế Tôn bằng những câu kệ:

“Này sa môn, ngài đang đi, lại bảo tôi ngài đã dừng;
Còn tôi đã dừng đây, ngài lại bảo tôi chưa dừng.
Tôi xin hỏi ngài, ôi sa môn, ý nghĩa là gì đây:
Sao ngài đã dừng rồi, mà tôi thì lại chưa?”

“Angulimāla, Ta đã dừng lại mãi mãi,
Ta đã từ bỏ bạo lực đối với chúng sinh;
Còn ngươi không tự chế đối với mọi loài đang sống:
Đó là vì sao Ta đã dừng, còn ngươi thì chưa.” [100]

“Ôi, cuối cùng thì vị sa môn này, một bậc ẩn sĩ đáng kính,
Đã vì ta mà đến khu rừng lớn này. [^821]
Nghe kệ ngôn của ngài dạy về Chánh pháp,
Con xin nguyện từ bỏ điều ác mãi mãi.”

Nói xong, tên cướp lấy gươm và vũ khí
Ném chúng xuống vực sâu thăm thẳm; Tên cướp đảnh lễ dưới chân Đấng Thiện Thệ,
Và ngay lúc đó xin được xuất gia .

Đấng Giác Ngộ, Bậc Thánh Trí đầy lòng bi mẫn,
Bậc Thầy của thế giới cùng chư thiên,
Nói với ông bằng những lời này: “Hãy đến, tỳ kheo.”
Và như thế, ông đã trở thành một vị tỳ kheo. [^822]

7. Sau đó, Đức Thế Tôn bắt đầu cuộc du hành trở về Xá-vệ cùng với Angulimāla làm thị giả. Đi qua nhiều chặng đường, cuối cùng Ngài đã về đến Xá-vệ, và Ngài trú tại Xá-vệ trong Vườn cây Kỳ-đà, khu vườn của ông Cấp Cô Độc.

8. Bấy giờ, tại cổng hoàng cung của vua Ba-tư-nặc, đám đông dân chúng tụ tập rất đông, la hét ầm ĩ, kêu la: “Tâu Đại vương, tên cướp Angulimāla đang ở trong vương quốc của ngài; hắn là kẻ sát nhân, tay vấy máu, chuyên đả thương và hung bạo, không chút lòng thương xót chúng sinh! Làng mạc, thị trấn, và các quận huyện đều bị hắn tàn phá! Hắn liên tục giết người và đeo một vòng hoa kết bằng ngón tay của họ! Xin Đại vương hãy tiêu diệt hắn!”

9. Rồi vào giữa ban ngày, vua Ba-tư-nặc xứ Kosala cùng với đội kỵ binh năm trăm người rời khỏi Xá-vệ và đi đến khu vườn (nơi Đức Phật đang ở). Nhà vua đi xe ngựa đến cuối đoạn đường xe có thể đi được, rồi xuống xe và đi bộ đến chỗ Đức Thế Tôn. [101] Sau khi đảnh lễ Đức Thế Tôn, vua ngồi xuống một bên, và Đức Thế Tôn hỏi vua: “Có chuyện gì vậy, đại vương? Có phải vua Tần-bà-sa-la (Seniya Bimbisāra) của nước Ma-kiệt-đà (Magadha) đang tấn công ngài, hay dân tộc Licchavi ở thành Vệ-xá-ly (Vesālī), hoặc các vua thù địch khác?”

10. “Bạch Thế Tôn, không phải vua Tần-bà-sa-la của nước Ma-kiệt-đà đang tấn công trẫm, cũng không phải dân tộc Licchavi ở thành Vệ-xá-ly, hay các vua thù địch khác. Nhưng trong vương quốc của trẫm có một tên cướp tên là Angulimāla, kẻ sát nhân, tay vấy máu, chuyên đả thương và hung bạo, không chút lòng thương xót chúng sinh. Làng mạc, thị trấn, và các quận huyện đều bị hắn tàn phá. Hắn liên tục giết người và đeo một vòng hoa kết bằng ngón tay của họ. Bạch Thế Tôn, trẫm sẽ không bao giờ có thể trấn áp được hắn.”

11. “Đại vương, giả sử ngài thấy Angulimāla đã cạo bỏ râu tóc, đắp y vàng, từ bỏ đời sống gia đình, sống đời không gia đình (gone forth from the home life into homelessness - xuất gia, sống đời sống của người tu sĩ); rằng ông ấy từ bỏ sát sinh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ nói dối; rằng ông ấy không ăn vào ban đêm, chỉ ăn một bữa mỗi ngày, và sống phạm hạnh (celibate - brahmacariya - đời sống trong sạch, không dâm dục, hướng đến giải thoát), có đạo đức, phẩm hạnh tốt đẹp. Nếu ngài thấy ông ấy như vậy, ngài sẽ đối xử với ông ấy như thế nào?”

“Bạch Thế Tôn, chúng tôi sẽ đảnh lễ ông ấy, hoặc đứng dậy chào đón, hoặc mời ông ấy ngồi; hoặc chúng tôi sẽ mời ông ấy nhận y phục, vật thực khất thực, chỗ ở, hoặc thuốc men chữa bệnh (medicinal requisites - vật dụng y dược cần thiết cho người bệnh); hoặc chúng tôi sẽ sắp xếp việc bảo vệ, che chở, hộ trì đúng pháp cho ông ấy. Nhưng, bạch Thế Tôn, ông ta là một người vô đạo đức, phẩm hạnh xấu xa. Làm sao ông ta có thể có được đức hạnh và sự tự chế như vậy?”

12. Bấy giờ, Tôn giả Angulimāla đang ngồi không xa Đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn liền duỗi cánh tay phải ra và nói với vua Ba-tư-nặc xứ Kosala: “Đại vương, đây là Angulimāla.”

Lúc đó, vua Ba-tư-nặc sợ hãi, kinh hoàng, và khiếp đảm. Biết vậy, Đức Thế Tôn bảo vua: “Đừng sợ, đại vương, đừng sợ. Không có gì phải sợ hãi từ ông ấy cả.”

Rồi sự sợ hãi, [102] kinh hoàng, và khiếp đảm của nhà vua lắng xuống. Vua đi đến chỗ Tôn giả Angulimāla và hỏi: “Bạch Tôn giả, ngài có thực sự là Angulimāla không?”

“Thưa đại vương, đúng vậy.”

“Bạch Tôn giả, thân phụ của ngài thuộc gia tộc nào? Thân mẫu của ngài thuộc gia tộc nào?”

“Thưa đại vương, thân phụ tôi thuộc dòng Gagga, thân mẫu tôi thuộc dòng Mantāni.”

“Xin Tôn giả Gagga Mantāniputta hãy an tâm. Trẫm sẽ cúng dường y phục, vật thực khất thực, chỗ ở, và thuốc men chữa bệnh cho Tôn giả Gagga Mantāniputta.”

13. Lúc bấy giờ, Tôn giả Angulimāla là người sống trong rừng, chỉ ăn đồ khất thực, mặc y phấn tảo (refuse-rag wearer - paṃsukūlika - y làm từ vải vụn nhặt ở đống rác hoặc nghĩa địa), và chỉ dùng ba y. Ngài trả lời: “Đủ rồi, đại vương, ba y của tôi đã đủ.”

Vua Ba-tư-nặc liền quay lại chỗ Đức Thế Tôn, sau khi đảnh lễ Ngài, vua ngồi xuống một bên và nói: “Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn, thật phi thường thay cách Đức Thế Tôn cảm hóa được người chưa được cảm hóa, mang lại bình an cho người chưa được bình an, và dẫn đến Niết-bàn (Nibbāna - trạng thái giải thoát cuối cùng, chấm dứt khổ đau và tái sinh) những người chưa đạt được Niết-bàn. Bạch Thế Tôn, chính chúng tôi đã không thể cảm hóa ông ta bằng vũ lực và gươm đao, vậy mà Đức Thế Tôn đã cảm hóa được ông ta mà không cần dùng đến vũ lực hay gươm đao. Và bây giờ, bạch Thế Tôn, chúng tôi xin cáo từ. Chúng tôi bận rộn và có nhiều việc phải làm.”

“Bây giờ là lúc, đại vương, ngài làm những gì ngài thấy là phù hợp.”

Rồi vua Ba-tư-nặc xứ Kosala từ chỗ ngồi đứng dậy, sau khi đảnh lễ Đức Thế Tôn, giữ Ngài ở bên phải mình (đi nhiễu quanh theo chiều kim đồng hồ để tỏ lòng tôn kính), rồi cáo từ ra về.

14. Rồi vào buổi sáng, Tôn giả Angulimāla đắp y, mang bát, vào thành Xá-vệ để khất thực. Khi đang đi khất thực từng nhà trong thành Xá-vệ, ngài thấy một người phụ nữ đang sinh khó, sinh ra một đứa trẻ dị dạng. [103] Thấy vậy, ngài nghĩ: “Chúng sinh khổ đau biết bao! Thật vậy, chúng sinh khổ đau biết bao!”

Sau khi đi khất thực ở Xá-vệ trở về, dùng bữa xong, ngài đến chỗ Đức Thế Tôn, đảnh lễ Ngài rồi ngồi xuống một bên và thưa: “Bạch Thế Tôn, sáng nay con đắp y, mang bát, vào thành Xá-vệ để khất thực. Khi đang đi khất thực từng nhà trong thành Xá-vệ, con thấy một người phụ nữ đang sinh khó, sinh ra một đứa trẻ dị dạng. Thấy vậy, con nghĩ: ‘Chúng sinh khổ đau biết bao! Thật vậy, chúng sinh khổ đau biết bao!’”

15. “Trong trường hợp đó, Angulimāla, hãy vào thành Xá-vệ và nói với người phụ nữ ấy: ‘Này chị, từ khi tôi sinh ra, tôi không nhớ là mình đã từng cố ý tước đoạt mạng sống của một chúng sinh nào. Nhờ sự thật này, mong chị được an lành và con của chị cũng được an lành!’”

“Bạch Thế Tôn, như vậy chẳng phải con đang cố ý nói dối sao, vì con đã cố ý tước đoạt mạng sống của rất nhiều chúng sinh?”

“Vậy thì, Angulimāla, hãy vào thành Xá-vệ và nói với người phụ nữ ấy: ‘Này chị, từ khi tôi được sinh ra với sự sinh cao quý (noble birth - ariya jāti - sự tái sinh về mặt tinh thần khi trở thành bậc thánh hoặc khi xuất gia theo Chánh pháp), tôi không nhớ là mình đã từng cố ý tước đoạt mạng sống của một chúng sinh nào. Nhờ sự thật này, mong chị được an lành và con của chị cũng được an lành!’ ${823}”

“Vâng, bạch Thế Tôn,” Tôn giả Angulimāla đáp lời, rồi đi vào thành Xá-vệ, nói với người phụ nữ ấy: “Này chị, từ khi tôi được sinh ra với sự sinh cao quý, tôi không nhớ là mình đã từng cố ý tước đoạt mạng sống của một chúng sinh nào. Nhờ sự thật này, mong chị được an lành và con của chị cũng được an lành!” Sau đó, người phụ nữ và đứa trẻ sơ sinh đều được an lành.

16. Không bao lâu sau, Tôn giả Angulimāla sống một mình, ẩn dật, tinh cần, nhiệt tâm, và quyết chí, đã tự mình chứng ngộ bằng trí tuệ trực tiếp (direct knowledge - abhiññā - thắng trí, sự hiểu biết siêu việt có được qua tu tập), ngay tại đây và bây giờ, đạt đến và an trú vào mục tiêu tối thượng của đời sống phạm hạnh (supreme goal of the holy life - anuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ - mục đích cao nhất của đời tu, tức Niết-bàn/A-la-hán quả), mục tiêu mà vì đó các thiện nam tử chân chính từ bỏ đời sống gia đình, sống đời không gia đình. Vị ấy biết rõ: “Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm xong, không còn trở lui trạng thái này nữa.” [104] Và Tôn giả Angulimāla đã trở thành một trong các vị A-la-hán (arahants - bậc thánh đã đoạn trừ hoàn toàn phiền não, chấm dứt tái sinh).

17. Rồi vào buổi sáng, Tôn giả Angulimāla đắp y, mang bát, vào thành Xá-vệ để khất thực. Bấy giờ, có người ném một cục đất trúng vào thân Tôn giả Angulimāla, người khác ném một cây gậy trúng vào thân ngài, và người khác nữa ném một mảnh sành trúng vào thân ngài. Thế rồi, với đầu bị thương chảy máu, bát bị vỡ, và y bị rách, Tôn giả Angulimāla đi đến chỗ Đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn thấy ngài từ xa đi tới liền bảo: “Hãy chịu đựng, này Bà-la-môn! Hãy chịu đựng, này Bà-la-môn! Ông đang trải nghiệm ngay tại đây và bây giờ kết quả của những nghiệp (deeds - kamma - hành động có chủ ý và quả báo hay kết quả của hành động đó) mà vì chúng ông có thể đã bị đọa đày trong địa ngục (hell - niraya - cõi khổ đau cùng cực trong các cõi tái sinh) nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm.” [^824]

Rồi tên cướp Angulimala với bài kệ nói với Thế Tôn:

– Người đi lại nói: “Ta đã đứng rồi”,
Ta đứng, Ngươi nói: “Sao ta không đứng?”
Sa-môn, ta hỏi về ý nghĩa này,
Sao Ngươi đứng lại, còn ta không đứng?

– Angulimala, Ta đã đứng rồi.
Với mọi chúng sanh, Ta bỏ trượng, kiếm,
Còn ngươi hữu tình, không tự kiềm chế,
Do vậy, Ta đứng, còn Ngươi chưa đứng.

– Ðã lâu tôi kính, bậc Ðại Tiên Nhân,
Nay Sa-môn này bước vào Ðại Lâm.
Không lâu, tôi sẽ đoạn trừ ác pháp,
Sau khi được nghe pháp kệ của Ngài.

Nói xong tên cướp liền quăng bỏ kiếm,
Quăng bỏ khí giới xuống vực thâm sâu,
Tên cướp đảnh lễ dưới chân Thiện Thệ,
Ngay tại chỗ ấy, xin được xuất gia.

Ðức Phật từ bi, bậc Ðại Tiên Nhân,
Ðạo Sư Nhân giới, cùng với Thiên giới,
Ngài đã trả lời: “Thiện lai Tỷ-kheo”.
Uy đức Tỷ-kheo được Ngài xác chứng.

Rồi Thế Tôn cùng Tôn giả Angulimala là Sa-môn tùy tùng, bắt đầu du hành đi đến Savatthi, và tuần tự du hành, Thế Tôn đến Savatthi. Ở đây, Thế Tôn trú tại Savatthi, Jetavana, tại tinh xá ông Anthapindika.

Lúc bấy giờ, tại cửa nội cung vua Pasenadi nước Kosala, một số đông quần chúng tụ họp lại, cao tiếng, lớn tiếng nói lên: “Tâu Ðại vương, trong lãnh thổ Ðại vương, có tên cướp tên Angulimala, là tên thợ săn, bàn tay vấy máu, sát hại, bạo tàn, không có lòng từ mẫn đối với chúng sanh. Do vì nó, các làng trở thành không làng, thị trấn trở thành không thị trấn, quốc độ trở thành không quốc độ. Do nó luôn luôn giết người, nó mang một vòng hoa làm bằng ngón tay người. Ðại vương hãy tẩn xuất nó”.

Rồi vua Pasenadi nước Kosala, với khoảng năm trăm con ngựa, sáng sớm đi ra khỏi Savatthi, đi đến tinh xá, đi xe đến chỗ nào còn đi xe được, rồi vua xuống xe, đi bộ đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với vua Pasenadi xứ Kosala đang ngồi một bên:

– Thưa Ðại vương, có phải vua Seniya Bimbisara nước Magadha tức giận với Ðại vương, hay các người Licchavi ở Vesali, hay một địch vương nào khác?

– Bạch Thế Tôn, vua Seniya Bimbisara xứ Magadha không có tức giận với con, không phải các người Licchavi ở Vesali, cũng không phải có địch vương nào khác. Bạch Thế Tôn, trong lãnh thổ của con, có tên cướp tên là Angulimala, một tên thợ săn, bàn tay vấy máu, sát hại, bạo tàn, không có lòng từ mẫn đối với chúng sanh. Vì nó, các làng trở thành không làng, các thị trấn trở thành không thị trấn, các quốc độ trở thành không quốc độ. Bạch Thế Tôn, nhưng con không có thể tẩn xuất nó được (napatisedhissami).

– Thưa Ðại vương, nếu Ðại vương được thấy Angulimala cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ nói láo, ăn một ngày một bữa, sống Phạm hạnh, giữ giới, hành trì thiện pháp. Ðại vương sẽ làm gì với Angulimala?

– Bạch Thế Tôn, con sẽ đảnh lễ, hay đứng dậy, hay đưa ghế mời ngồi, hay lo liệu bốn sự cúng dường Angulimala, tức là y phục, ẩm thực, sàng tọa và dược phẩm trị bệnh, hay chúng con bảo vệ, hộ trì đúng pháp. Nhưng Bạch Thế Tôn, từ đâu một người phá giới, làm các ác pháp lại có thể trở thành giữ giới, biết chế ngự như vậy?

Lúc bấy giờ tôn giả Angulimala ngồi không xa Thế Tôn bao nhiêu. Rồi Thế Tôn duỗi cánh tay mặt và nói với vua Pasenadi:

– Thưa Ðại vương, đây là Angulimala.

Vua Pasenadi nước Kosala liền hoảng sợ, run sợ, lông tóc dựng ngược. Thế Tôn biết được vua Pasenadi nước Kosala, hoảng sợ, khiếp sợ, lông tóc dựng ngược, bèn nói với vua Pasenadi, nước Kosala:

– Chớ có sợ hãi, thưa Ðại vương! Chớ có sợ hãi, thưa Ðại vương. Ở đây, không có gì đáng sợ hãi cho Ðại vương.

Rồi sự hoảng sợ, khiếp sợ, lông tóc dựng ngược của vua Pasenadi, nước Kosala được tan biến. Rồi vua Pasenadi nước Kosala đến Gần Tôn giả Angulimala, sau khi đến, thưa với Tôn giả Angulimala:

– Thưa Tôn giả, có phải Tôn giả là Angulimala?

– Thưa phải, Ðại vương.

– Thưa Tôn giả, phụ thân Tôn giả thuộc dòng họ gì? Mẫu thân thuộc dòng họ gì?

– Thưa Ðại vương, phụ thân tôi thuộc dòng họ Gagga, mẫu thân thuộc dòng họ Mantani.

– Thưa Tôn giả, mong Tôn giả Gagga Mantaniputta được hoan hỷ. Tôi sẽ cố gắng lo bốn sự cúng dường là y phục, ẩm thực, sàng tọa, y dược trị bệnh cho tôn giả.

Lúc bấy giờ, Tôn giả Angulimala theo hạnh ở rừng núi, đi khất thực mà ăn, sống chỉ với ba y. Rồi Tôn giả Angulimala nói với vua Pasenadi nước Kosala:

– Thôi vừa rồi, thưa Ðại vương, tôi đã đủ ba y.

Rồi vua Pasenadi nước Kosala đi đến gần Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Làm sao Thế Tôn lại nhiếp phục được người không thể nhiếp phục, làm cho an tịnh được người không thể an tịnh, làm cho tịch diệt được người không có thể tịch diệt. Bạch Thế Tôn, đối với người con không thể nhiếp phục với gậy, với kiếm, Thế Tôn đã có thể nhiếp phục được, với không gậy, không kiếm. Bạch Thế Tôn, nay chúng con phải đi. Chúng con có nhiều công việc, có nhiều trách nhiệm phải làm.

– Thưa Ðại vương, nay Ðại vương hãy làm những gì Ðại vương nghĩ là hợp thời.

Rồi vua Pasenadi, nước Kosala, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài và ra đi.

Rồi Tôn giả Angulimala, vào buổi sáng đắp y, cầm y bát đi vào Savatthi để khất thực. Trong khi đi khất thực từng nhà một ở Savatthi, Tôn giả Angulimala thấy một người đàn bà đang sanh đẻ, rất là nguy kịch và đau đớn. Thấy vậy, Tôn giả suy nghĩ: "Thật đau khổ thay các chúng sanh! Thật đau khổ thay các chúng sanh! " Rồi Tôn giả Angulimala, sau khi đi khất thực ở Savatthi, sau buổi ăn, trên con đường đi khất thực trở về, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Angulimala bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, ở đây, con vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi vào thành Savatthi để khất thực. Bạch Thế Tôn, trong khi đi khất thực từng nhà một ở Savatthi, con thấy một người đàn bà đang sanh đẻ, rất là nguy kịch, đau đớn. Thấy vậy, con suy nghĩ: "Thật đau khổ thay các chúng sanh! Thật đau khổ thay các chúng sanh! "

– Này Angulimala, Ông hãy đi đến Savatthi, sau khi đến, nói với người đàn bà ấy như sau: “Này Bà chị, vì rằng tôi từ khi sanh ra chưa bao giờ cố ý giết hại mạng sống của chúng sanh, mong rằng với sự thật ấy, bà được an toàn, và sanh đẻ được an toàn!”

– Bạch Thế Tôn, nếu làm vậy, thời con là cố ý nói láo. Bạch Thế Tôn, con đã cố ý giết hại mạng sống rất nhiều chúng sanh rồi.

– Vậy thì, này Angulimala, Ông hãy đi đến Savatthi, sau khi đến hãy nói với người đàn bà ấy như sau: “Này Bà chị, vì rằng tôi từ khi được Thánh sanh đến này chưa bao giờ cố ý giết hại mạng sống của chúng sanh, mong rằng với sự thật ấy, bà được an toàn và sanh đẻ được an toàn!”

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Angulimala, sau khi vâng đáp Thế Tôn, đi đến Savatthi, sau khi đến nói với người đàn bà ấy như sau: “Thưa Bà chị, vì rằng tôi từ khi được Thánh sanh đến nay chưa bao giờ cố ý giết hại mạng sống của chúng sanh, mong rằng với sự thật ấy, bà được an toàn, và sanh đẻ được an toàn!” Và người đàn bà được an toàn, sanh đẻ được an toàn.

Rồi Tôn giả Angulimala, sống một mình, viễn ly, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, và không bao lâu sau, tự thân chứng ngộ với thắng trí, chứng đắc và an trú ngay trong hiện tại vô thượng cứu cánh Phạm hạnh mà vì mục đích này các Thiện nam tử xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. “Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, từ nay không còn trở lui đời này nữa”. Vị ấy biết như vậy. Và như vậy, Tôn giả Angulimala trở thành một vị A-la-hán nữa.

Rồi Tôn giả Angulimala buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi vào Savatthi để khất thực. Lúc bấy giờ, một cục đất do một người ném, rơi trên thân Tôn giả Angulimala, rồi một cây gậy do một người khác quăng, rơi trên thân Tôn giả Angulimala, rồi một hòn sỏi do một người khác quăng, rơi trên thân Tôn giả Angulimala. Rồi Tôn giả Angulimala bị lỗ đầu, chảy máu, bình bát bị bể, ngoại y bị rách, đi đến Thế Tôn. Thế Tôn thấy Tôn giả Angulimala từ xa đi đến, thấy vậy, liền nói với Tôn giả Angulimala: “Hãy kham nhẫn, này Bà-la-môn! Hãy kham nhẫn, này Bà-la-môn! Ông đang gặt hái ngay trong hiện tại quả báo của nghiệp mà đáng lẽ Ông phải chịu nấu sôi ở địa ngục nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm”.

18. Sau đó, khi Tôn giả Angulimāla đang độc cư, an hưởng niềm hạnh phúc giải thoát (bliss of deliverance - vimuttisukha - sự an lạc do giải thoát khỏi phiền não), ngài đã thốt lên những lời cảm hứng này: [^825]

"Người nào trước sống buông lung
Sau không buông lung nữa,
Người ấy soi sáng thế gian này
Như trăng thoát khỏi mây che.

Người nào lấy thiện nghiệp lấp bù
Những ác nghiệp đã làm,
Người ấy soi sáng thế gian này
Như trăng thoát khỏi mây che.

Vị tỳ kheo trẻ tuổi
Nỗ lực theo lời Phật dạy,
Người ấy soi sáng thế gian này
Như trăng thoát khỏi mây che.

Mong kẻ oán thù tôi nghe được lời Chánh pháp,
Mong họ tận tâm theo lời Phật dạy,
Mong kẻ oán thù tôi thân cận bậc thiện nhân
Là những người giúp người khác chấp nhận Chánh pháp.
[105] Mong kẻ oán thù tôi thỉnh thoảng lắng tai nghe
Và nghe Pháp về nhẫn nhục,
Về những người tán thán lòng từ ái,
Và mong họ thực hành theo Pháp ấy bằng những hành vi từ ái.

Vì chắc chắn khi đó họ sẽ không muốn hại tôi,
Cũng không nghĩ đến việc hại các chúng sinh khác,
Vậy những ai muốn bảo vệ tất cả, dù yếu hay mạnh,
Mong họ đạt được sự bình an vô thượng.

Người làm ống dẫn nước thì dẫn nước,
Người làm tên thì uốn thẳng cây tên,
Người thợ mộc thì đẽo gọt khúc gỗ,
Còn bậc trí thì tự điều phục.

Có kẻ dùng roi gậy để điều phục,
Có kẻ dùng móc sắt, có kẻ dùng roi vọt;
Nhưng ta được điều phục bởi một Đấng như vậy
Người không cần gậy cũng không cần khí giới.

‘Vô Hại’ (Harmless - Ahiṃsaka - Không làm hại) là tên ta mang,
Dù xưa kia ta từng ‘Hữu Hại’. [^826]
Tên ta mang hôm nay mới là thật:
Ta không làm hại bất kỳ chúng sinh nào.

Và dù xưa ta từng sống như tên cướp
Với cái tên ‘Tràng Hoa Ngón Tay’ (Finger-garland - Angulimāla),
Bị dòng đời thác lũ cuốn trôi,
Ta đã đến quy y với Đức Phật.

Và dù xưa ta từng tay vấy máu
Với cái tên ‘Tràng Hoa Ngón Tay,’
Hãy xem nơi nương tựa ta đã tìm thấy:
Dây ràng buộc tái sinh đã bị chặt đứt.

Dù ta đã làm nhiều nghiệp dẫn đến
Tái sinh trong các đường ác,
Nhưng quả báo của chúng đã đến với ta ngay bây giờ, Nên ta thọ thực không nợ. [^827]

Họ là kẻ ngu si và không có trí tuệ
Khi buông thả mình trong sự buông lung,
Nhưng người trí bảo vệ sự không buông lung
Và xem đó là tài sản quý giá nhất của mình.

Đừng buông thả trong sự buông lung
Cũng đừng tìm vui trong dục lạc,
Mà hãy tinh cần thiền định
Để đạt đến phúc lạc cao tột.

Vậy chào mừng lựa chọn đó của ta
Và hãy để nó đứng vững, đó không phải là lựa chọn sai lầm;
Trong tất cả các Pháp mà con người biết đến
Ta đã đến được với Pháp cao tột nhất.\

Vậy chào mừng lựa chọn đó của ta
Và hãy để nó đứng vững, đó không phải là lựa chọn sai lầm;
Ta đã đạt được tam minh
Và đã làm xong tất cả những gì Đức Phật dạy."

Rồi Tôn giả Angulimala sống độc cư, Thiền tịnh, cảm thọ được giải thoát lạc, và trong lúc ấy nói lên lời cảm khái sau đây:

"Ai trước phóng dật, sau không phóng dật,
Sáng chói đời này, như trăng thoát mây,
Ai làm ác nghiệp, nhờ thiện chận lại,
Sáng chói đời này, như trăng thoát mây.

Niên thiếu Tỷ-kheo trung thành Phật giáo,
Sáng chói đời này, như trăng thoát mây.
Mong kẻ địch ta, nghe giảng Pháp thoại!
Mong kẻ địch ta, trung thành Phật giáo!

Mong kẻ địch ta, thọ lãnh chánh pháp,
(Thân tâm) an tịnh, san sẻ mọi người.
Mong kẻ địch ta, từ bậc Thuyết nhẫn,
Từ bậc Tán thán, vô oán hận tâm.

Thời thời nghe pháp, y pháp hành trì.
Một kẻ như vậy, không có hại ta,
Cũng không làm hại một người nào khác.
Vị ấy sẽ chứng tối thượng tịch tịnh.

Hộ trì mọi người, kẻ tham người không,
Như người dẫn nước, hướng dẫn nước chảy,
Như kẻ làm tên uốn cong thân tên,
Như người thợ mộc uốn nắn cây gỗ.

Kẻ trí tự mình, tự điều phục mình,
Có kẻ được điều bởi gậy, roi, móc,
Riêng Ta được điều không gậy, không kiếm.
(Bởi bậc như vậy).

Ta tên Vô Hại, trước ta sát hại,
Nay được chánh danh, vì chẳng hại ai.
Trước ta được tên Angulimala,
Bị nước thác cuốn, ta quy y Phật.

Trước tay vấy máu, danh xưng (Anguli) mala,
Xem ta quy y, đoạn dây sanh tử,
Làm nghiệp như vậy phải sanh ác thú,
Khi lãnh nghiệp báo, không nợ ta hưởng.

Kẻ ngu vô trí, đam mê phóng dật,
Còn người có trí, giữ không phóng dật,
Như giữ tài sản, tối thượng, tối quý,
Chớ mê phóng dật, chớ mê dục lạc.

Giữ không phóng dật, luôn luôn Thiền định,
Chứng đắc đại lạc, quảng đại vô lượng,
Thiện lai, ta đến, không đi lạc hướng,
Không ai khuyên ta theo tư tưởng ác.

Giữa các chân lý (được khéo) giảng dạy,
Chân lý ta theo, chân lý tối thượng,
Thiện lai ta đến, không đi lạc hướng,
Không ai khuyên ta theo tư tưởng ác,
Ba minh ta chứng, Phật lý viên thành.

-ooOoo-

Từ ngữ:

• A-la-hán / arahant / arahant: Bậc thánh đã đoạn trừ hoàn toàn mọi phiền não và nguyên nhân của khổ đau, đã chấm dứt vòng luân hồi sinh tử, đạt đến Niết-bàn.
• bình an vô thượng / anuttaraṃ santiṃ / all-surpassing peace: Sự an lạc cao nhất, trạng thái hoàn toàn tĩnh lặng, đồng nghĩa với Niết-bàn.
• buông lung / pamāda / negligence: Sự lơ là, thiếu chú tâm, phóng túng, không nỗ lực trong việc tu tập thiện pháp và tránh ác pháp.
• Chánh pháp / Dhamma / Dhamma: Giáo pháp của Đức Phật, bao gồm lời dạy về sự thật và con đường thực hành dẫn đến giải thoát.
• dây ràng buộc tái sinh / bhavasaṃyojana / bond of being: Những sợi dây trói buộc chúng sinh vào vòng luân hồi sinh tử, bao gồm các loại phiền não như tham ái, sân hận, si mê, ngã mạn, tà kiến…
• dục lạc / kāma / sensual pleasures: Sự ham muốn và hưởng thụ các đối tượng của năm giác quan (hình ảnh, âm thanh, mùi hương, vị nếm, cảm xúc cơ thể) mang lại khoái cảm tạm thời nhưng cũng là nguồn gốc của khổ đau và ràng buộc.
• địa ngục / niraya / hell: Một trong những cõi tái sinh khổ đau nhất trong luân hồi, nơi chúng sinh phải chịu đựng những hình phạt khủng khiếp do hậu quả của các ác nghiệp nặng nề đã tạo ra.
• điều phục / dameti / tame: Chế ngự, kiểm soát, rèn luyện tâm ý và hành vi để từ bỏ điều ác, thực hành điều thiện, hướng đến sự thanh tịnh và giải thoát.
• đường ác / apāya/duggati / evil realms: Các cõi tái sinh khổ đau, bất hạnh trong vòng luân hồi, bao gồm địa ngục, ngạ quỷ (chịu đói khát), súc sinh (thiếu trí tuệ), và A-tu-la (thường xuyên xung đột, tùy theo ngữ cảnh).
• không buông lung / appamāda / diligence: Sự không lơ là, tinh tấn, luôn chú tâm tỉnh giác trong việc tu tập, đối lập với buông lung (pamāda).
• mục tiêu tối thượng của đời sống phạm hạnh / anuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ / supreme goal of the holy life: Đích đến cao nhất của con đường tu tập theo lời Phật dạy, đó chính là sự chứng ngộ Niết-bàn, đạt quả vị A-la-hán.
• nghiệp / kamma / deeds: Hành động có chủ ý (thân, khẩu, ý) và quả báo hay kết quả tất yếu của hành động đó, chi phối sự tái sinh và trải nghiệm khổ vui của chúng sinh.
• Niết-bàn / Nibbāna / Nibbāna: Trạng thái dập tắt hoàn toàn mọi khổ đau, phiền não và chấm dứt vòng luân hồi sinh tử; mục tiêu cuối cùng của Phật giáo.
• nhẫn nhục / khanti / forbearance: Sự chịu đựng, kiên nhẫn, không tức giận hay phản ứng tiêu cực trước những khó khăn, thử thách, hoặc lời nói, hành động xúc phạm của người khác.
• phạm hạnh / brahmacariya / celibate (trong ngữ cảnh này): Đời sống trong sạch, cao thượng, đặc biệt là việc từ bỏ các hành vi tình dục, nhằm mục đích tu tập giải thoát. Rộng hơn, nó chỉ toàn bộ con đường tu tập theo Tám Bước Thiện (Bát Chánh Đạo).
• phúc lạc cao tột / paramasukha / perfect bliss: Hạnh phúc tối thượng, sự an lạc tuyệt đối, thường được dùng để chỉ niềm hạnh phúc của Niết-bàn.
• quy y / saraṇa / refuge: Hành động nương tựa, tìm kiếm sự che chở và dẫn dắt nơi Tam Bảo (Ba Ngôi Báu): Phật (Đấng Giác Ngộ), Pháp (Giáo pháp của Ngài), và Tăng (cộng đồng những người thực hành theo Giáo pháp).
• sa môn / samaṇa / recluse: Người xuất gia, từ bỏ đời sống thế tục để tu hành, tìm cầu chân lý và giải thoát, thường sống khổ hạnh và khất thực.
• sự sinh cao quý / ariya jāti / noble birth: Sự tái sinh về mặt tinh thần khi một người xuất gia và tu tập theo Chánh pháp, hoặc khi chứng đắc các quả vị thánh, trở thành một thành viên của cộng đồng các bậc thánh (ariya).
• tam minh / tevijjā / triple knowledge: Ba loại trí tuệ siêu việt chỉ có ở bậc A-la-hán: 1. Túc mạng minh (pubbenivāsānussati-ñāṇa): nhớ lại các kiếp sống quá khứ. 2. Thiên nhãn minh (dibbacakkhu-ñāṇa): thấy rõ sự sinh tử và tái sinh của chúng sinh theo nghiệp. 3. Lậu tận minh (āsavakkhaya-ñāṇa): biết rõ sự đoạn tận các lậu hoặc (phiền não gốc rễ).
• thần thông / iddhi / supernormal power: Những năng lực phi thường vượt ngoài khả năng của người bình thường, có được thông qua tu tập thiền định sâu sắc (như thiên nhãn, thiên nhĩ, tha tâm thông, thần túc thông, túc mạng thông) hoặc do phước báu từ các nghiệp quá khứ.
• thiện nghiệp / kusala kamma / wholesome deeds: Những hành động tốt lành, thiện lành về thân, khẩu, ý, được thực hiện dựa trên sự không tham, không sân, không si, mang lại kết quả an vui, hạnh phúc.
• thọ thực không nợ / anaṇo bhuñjati / eat free from debt: Việc một vị tỳ kheo thanh tịnh, tu hành đúng Chánh pháp, sử dụng các vật dụng (như thức ăn) do tín thí cúng dường mà không bị mắc nợ về mặt tâm linh hay nghiệp báo, vì sự tu tập của vị ấy mang lại lợi ích lớn lao, xứng đáng với sự cúng dường đó.
• thiền định / jhāyati / meditate: Thực hành các phương pháp tập trung tâm ý vào một đối tượng duy nhất để đạt được sự tĩnh lặng (samatha) hoặc quán chiếu để phát triển trí tuệ (vipassanā).
• trí tuệ trực tiếp / abhiññā / direct knowledge: Thắng trí, sự hiểu biết siêu việt, trực tiếp không qua suy luận, đạt được nhờ sự phát triển cao độ của thiền định và trí tuệ. Có sáu loại thắng trí (lục thông), bao gồm năm loại thế gian và Lậu tận minh (xuất thế gian).
• Tràng Hoa Ngón Tay / Angulimāla / Finger-garland: Biệt danh của tên cướp khét tiếng vì hắn giết người và xâu các ngón tay nạn nhân thành vòng đeo cổ.
• từ tâm / mettā / kindness: Lòng yêu thương chân thành, mong muốn cho tất cả chúng sinh được an lạc, hạnh phúc; một trong bốn tâm vô lượng (Tứ Vô Lượng Tâm).
• tự chế / saṃvara / restraint: Sự tự kiểm soát, tự kiềm chế, thu thúc lục căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) để không bị cuốn theo các đối tượng bên ngoài, không làm các điều ác.
• tỳ kheo / bhikkhu / bhikkhu: Nhà sư Phật giáo nam đã thọ giới cụ túc (giới luật cao nhất dành cho tu sĩ), sống đời sống phạm hạnh, khất thực để nuôi mạng và tu tập theo giáo pháp của Đức Phật.
• Vô Hại / Ahiṃsaka / Harmless: Tên thật của Angulimāla trước khi trở thành tướng cướp, và cũng là bản chất mới của ông sau khi được Đức Phật cảm hóa, có nghĩa là “người không làm hại”.
• xuất gia / pabbajjā / going forth: Hành động từ bỏ đời sống gia đình, thế tục để trở thành một tu sĩ (sa di hoặc tỳ kheo), sống đời không gia đình, tuân thủ giới luật và thực hành giáo pháp để tìm cầu giải thoát.
• y phấn tảo / paṃsukūlika / refuse-rag wearer: Một trong 13 hạnh đầu đà (dhutaṅga), chỉ việc vị tỳ kheo chỉ mặc y được may từ những mảnh vải vụn nhặt được từ đống rác, nghĩa địa hoặc những nơi bỏ đi khác, thể hiện sự thiểu dục tri túc.