MN 88. Áo Choàng Ngoài

(Kinh Bāhitika)

1. Như vầy tôi nghe. Một thời Đức Thế Tôn trú ở Xá-vệ (Sāvatthī), tại vườn ông Jeta (Kỳ-đà), khu vườn của ông Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Độc).

2. Vào buổi sáng, Tôn giả A-nan đắp y, mang bát và y vai trái, vào thành Xá-vệ để khất thực. Sau khi khất thực ở Xá-vệ và đi khất thực về, sau bữa ăn, ngài đi đến Đông Viên, Lộc Mẫu Cung (Lâu đài của mẹ Migāra), để nghỉ ban ngày.

3. Lúc bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala đang cưỡi voi Ekapuṇdarīka đi ra khỏi thành Xá-vệ vào giữa trưa. Nhà vua thấy Tôn giả A-nan từ xa và hỏi quan đại thần Sirivaddha: “Kia có phải là Tôn giả A-nan không?” - “Tâu đại vương, vâng, đó là Tôn giả A-nan.”

4. Rồi vua Pasenadi xứ Kosala bảo một người: “Này người kia, hãy đến chỗ Tôn giả A-nan và thay mặt ta đảnh lễ dưới chân ngài, nói rằng: ‘Thưa Tôn giả, vua Pasenadi xứ Kosala xin đảnh lễ dưới chân Tôn giả A-nan.’ Rồi nói tiếp: ‘Thưa Tôn giả, nếu Tôn giả A-nan không có việc gì gấp, xin Tôn giả vì lòng bi mẫn (compassion - lòng thương xót) [113] chờ một lát.’”

5. “Tâu vâng, đại vương,” người đó đáp, rồi đi đến chỗ Tôn giả A-nan, sau khi đảnh lễ ngài, đứng sang một bên và thưa với Tôn giả A-nan: “Thưa Tôn giả, vua Pasenadi xứ Kosala xin đảnh lễ dưới chân Tôn giả A-nan và nhắn rằng: ‘Thưa Tôn giả, nếu Tôn giả A-nan không có việc gì gấp, xin Tôn giả vì lòng bi mẫn chờ một lát.’”

6. Tôn giả A-nan im lặng nhận lời. Sau đó, vua Pasenadi đi voi đến chỗ voi có thể đi, rồi xuống voi và đi bộ đến chỗ Tôn giả A-nan. Sau khi đảnh lễ ngài, vua đứng sang một bên và thưa với Tôn giả A-nan: “Thưa Tôn giả, nếu Tôn giả A-nan không có việc gì gấp, mong ngài vì lòng bi mẫn đi đến bờ sông Aciravati.”

7. Tôn giả A-nan im lặng nhận lời. Ngài đi đến bờ sông Aciravati và ngồi xuống gốc cây trên chỗ đã soạn sẵn. Rồi vua Pasenadi đi voi đến chỗ voi có thể đi, rồi xuống voi và đi bộ đến chỗ Tôn giả A-nan. Sau khi đảnh lễ ngài, vua đứng sang một bên và thưa với Tôn giả A-nan: “Thưa Tôn giả, đây là tấm thảm voi. Xin Tôn giả hãy ngồi lên.”

"Không cần đâu, đại vương. Xin ngài cứ ngồi. Tôi đang ngồi trên tấm tọa cụ của tôi."

8. Vua Pasenadi xứ Kosala ngồi xuống chỗ đã soạn sẵn và thưa: "Thưa Tôn giả A-nan, Đức Thế Tôn có hành xử về thân theo cách nào mà có thể bị các vị sa môn và bà la môn (recluses and brahmins - tu sĩ và người tu khổ hạnh thuộc các truyền thống khác nhau) có trí quở trách không?"⁸³¹

"Không, thưa đại vương, Đức Thế Tôn không hành xử về thân theo cách nào mà có thể bị các vị sa môn và bà la môn có trí quở trách." [114]

"Thưa Tôn giả A-nan, Đức Thế Tôn có hành xử về lời nói... hành xử về ý theo cách nào mà có thể bị các vị sa môn và bà la môn có trí quở trách không?"

"Không, thưa đại vương, Đức Thế Tôn không hành xử về lời nói... hành xử về ý theo cách nào mà có thể bị các vị sa môn và bà la môn có trí quở trách."

9. “Thật vi diệu, thưa Tôn giả, thật hy hữu! Điều mà trẫm không thể hiểu rõ qua câu hỏi thì đã được Tôn giả làm sáng tỏ qua câu trả lời. Trẫm không xem trọng lời khen chê của những người ngu si, thiếu hiểu biết, những người nói mà không tìm hiểu và cân nhắc; nhưng trẫm xem trọng lời khen chê của những người có trí, thông minh, sáng suốt, những người nói sau khi đã tìm hiểu và cân nhắc.”

10. “Vậy, thưa Tôn giả A-nan, hành vi nào về thân bị các vị sa môn và bà la môn có trí quở trách?”

"Bất kỳ hành vi nào về thân bất thiện (unwholesome - không lành mạnh, có hại), thưa đại vương."

"Vậy, thưa Tôn giả A-nan, hành vi nào về thân là bất thiện?"

"Bất kỳ hành vi nào về thân đáng chê trách (blameworthy - đáng bị khiển trách), thưa đại vương."

"Vậy, thưa Tôn giả A-nan, hành vi nào về thân là đáng chê trách?"

"Bất kỳ hành vi nào về thân mang lại phiền não (brings affliction - gây ra đau khổ, khổ sở), thưa đại vương."

"Vậy, thưa Tôn giả A-nan, hành vi nào về thân mang lại phiền não?"

"Bất kỳ hành vi nào về thân có kết quả đau khổ (painful results - quả báo khổ đau), thưa đại vương."

"Vậy, thưa Tôn giả A-nan, hành vi nào về thân có kết quả đau khổ?"

"Bất kỳ hành vi nào về thân, thưa đại vương, dẫn đến phiền não cho chính mình, hoặc phiền não cho người khác, hoặc phiền não cho cả hai, và do đó các trạng thái bất thiện (unwholesome states - các tâm sở bất thiện, các hành động xấu) tăng trưởng và các trạng thái thiện (wholesome states - các tâm sở thiện, các hành động tốt) suy giảm. Hành vi về thân như vậy bị các vị sa môn và bà la môn có trí quở trách, thưa đại vương."⁸³²

11. “Vậy, thưa Tôn giả A-nan, hành vi nào về lời nói bị các vị sa môn và bà la môn có trí quở trách?”

"Bất kỳ hành vi nào về lời nói bất thiện...(tương tự như §10, thay 'hành vi về thân' bằng 'hành vi về lời nói')..."

12. “Vậy, thưa Tôn giả A-nan, hành vi nào về ý bị các vị sa môn và bà la môn có trí quở trách?”

"Bất kỳ hành vi nào về ý bất thiện...(tương tự như §10, thay 'hành vi về thân' bằng 'hành vi về ý') [115]..."

13. “Vậy, thưa Tôn giả A-nan, có phải Đức Thế Tôn chỉ tán thán việc từ bỏ (abandoning - sự đoạn trừ, loại bỏ) tất cả các trạng thái bất thiện không?”

"Đức Như Lai (Tathāgata - một danh hiệu của Đức Phật, nghĩa là 'Người đã đến như vậy' hoặc 'Người đã đi như vậy'), thưa đại vương, đã từ bỏ tất cả các trạng thái bất thiện và sở hữu các trạng thái thiện."⁸³³

14. “Vậy, thưa Tôn giả A-nan, hành vi nào về thân không bị các vị sa môn và bà la môn có trí quở trách?”

"Bất kỳ hành vi nào về thân thiện (wholesome - lành mạnh, tốt đẹp), thưa đại vương."

"Vậy, thưa Tôn giả A-nan, hành vi nào về thân là thiện?"

"Bất kỳ hành vi nào về thân không đáng chê trách (blameless - không có lỗi lầm), thưa đại vương."

"Vậy, thưa Tôn giả A-nan, hành vi nào về thân là không đáng chê trách?"

"Bất kỳ hành vi nào về thân không mang lại phiền não (does not bring affliction - không gây ra đau khổ, khổ sở), thưa đại vương."

"Vậy, thưa Tôn giả A-nan, hành vi nào về thân không mang lại phiền não?"

"Bất kỳ hành vi nào về thân có kết quả an vui (pleasant results - quả báo hạnh phúc), thưa đại vương."

"Vậy, thưa Tôn giả A-nan, hành vi nào về thân có kết quả an vui?"

"Bất kỳ hành vi nào về thân, thưa đại vương, không dẫn đến phiền não cho chính mình, hoặc phiền não cho người khác, hoặc phiền não cho cả hai, và do đó các trạng thái bất thiện suy giảm và các trạng thái thiện tăng trưởng. Hành vi về thân như vậy, thưa đại vương, không bị các vị sa môn và bà la môn có trí quở trách."

15. “Vậy, thưa Tôn giả A-nan, hành vi nào về lời nói không bị các vị sa môn và bà la môn có trí quở trách?”

"Bất kỳ hành vi nào về lời nói thiện...(tương tự như §14, thay 'hành vi về thân' bằng 'hành vi về lời nói')..."

16. “Vậy, thưa Tôn giả A-nan, hành vi nào về ý không bị các vị sa môn và bà la môn có trí quở trách?”

"Bất kỳ hành vi nào về ý thiện...(tương tự như §14, thay 'hành vi về thân' bằng 'hành vi về ý') [116]..."

17. “Vậy, thưa Tôn giả A-nan, có phải Đức Thế Tôn chỉ tán thán việc thực hành (undertaking - sự đảm nhận, thực hiện) tất cả các trạng thái thiện không?”

"Đức Như Lai, thưa đại vương, đã từ bỏ tất cả các trạng thái bất thiện và sở hữu các trạng thái thiện."

18. “Thật vi diệu, thưa Tôn giả, thật hy hữu, Tôn giả A-nan đã nói rất hay! Và trẫm rất hài lòng và hoan hỷ với những gì Tôn giả đã nói rất hay. Thưa Tôn giả, trẫm hài lòng và hoan hỷ đến nỗi, nếu voi báu được phép dâng cho ngài, trẫm sẽ dâng; nếu ngựa báu được phép dâng cho ngài, trẫm sẽ dâng; nếu làng tốt nhất được phép ban cho ngài, trẫm sẽ ban. Nhưng trẫm biết, thưa Tôn giả, những thứ đó không được phép dùng cho Tôn giả A-nan. Nhưng đây là tấm áo choàng ngoài (cloak - loại áo khoác ngoài) của trẫm,[^834] thưa Tôn giả, do vua Ajātasattu xứ Magadha gửi tặng, được gói trong hộp đựng lọng báu, dài mười sáu gang tay và rộng tám gang tay. Xin Tôn giả A-nan vì lòng bi mẫn mà nhận lấy.”

"Không cần đâu, đại vương. Bộ tam y (triple robe - ba loại y phục của một vị tỳ kheo) của tôi đã đủ." [117]

19. “Thưa Tôn giả, cả Tôn giả A-nan và trẫm đều đã thấy sông Aciravatī này khi mây lớn trút mưa nặng hạt trên núi; khi đó sông Aciravatī này tràn cả hai bờ. Cũng vậy, thưa Tôn giả, Tôn giả A-nan có thể dùng tấm áo choàng này để may thêm một bộ tam y cho mình, và ngài có thể chia sẻ bộ tam y cũ của ngài cho các vị đồng phạm hạnh (companions in the holy life - những người cùng tu tập đời sống thánh thiện). Bằng cách này, vật cúng dường của trẫm sẽ lan tỏa. Thưa Tôn giả, xin Tôn giả A-nan nhận lấy tấm áo choàng.”

20. Tôn giả A-nan nhận lấy tấm áo choàng. Rồi vua Pasenadi xứ Kosala nói: “Và bây giờ, thưa Tôn giả, trẫm xin cáo từ. Trẫm bận nhiều công việc.”

"Đại vương, bây giờ là lúc ngài làm những gì ngài thấy là phù hợp."

Sau đó, vua Pasenadi xứ Kosala, hoan hỷ và vui mừng với lời của Tôn giả A-nan, đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đảnh lễ Tôn giả A-nan, đi quanh ngài theo chiều bên phải (thân ái), rồi ra về.

21. Ngay sau khi vua rời đi, Tôn giả A-nan đến gặp Đức Thế Tôn, sau khi đảnh lễ ngài, ngồi xuống một bên, kể lại toàn bộ cuộc đối thoại với vua Pasenadi xứ Kosala, và dâng tấm áo choàng lên Đức Thế Tôn.

22. Bấy giờ Đức Thế Tôn nói với các vị tỳ kheo (bhikkhus - các vị sư nam đã thọ giới cụ túc): “Này các tỳ kheo, thật là lợi ích cho vua Pasenadi xứ Kosala, thật là lợi ích lớn lao cho vua Pasenadi xứ Kosala khi ông có cơ hội gặp gỡ và tỏ lòng kính trọng A-nan.”

Đó là những gì Đức Thế Tôn đã nói. Các vị tỳ kheo hài lòng và hoan hỷ với lời dạy của Đức Thế Tôn.

88. KINH BÀHITIKA

88. KINH BÀHITIKA (Bàhitika Sutta)

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi, Jetavana, tại tịnh xá ông Anathapindika (Cấp cô độc).

Rồi Tôn giả Ananda vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi vào Savatthi để khất thực. Ði khất thực ở Savatthi xong, sau bữa ăn, trên con đường khất thực trở về, Tôn giả đi đến lâu đài Pubbarama Migaramatu (Ðông Viên Lộc Mẫu giảng đường) để nghỉ trưa.

Lúc bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala cưỡi trên con voi Ekapundarika và đi ra khỏi thành Savatthi trong buổi sáng sớm. Vua Pasenadi nước Kosala thấy Tôn giả Ananda từ xa đi đến, thấy vậy liền nói với vị đại thần Sirivaddha:

– Vị Tôn giả ấy, này Sirivaddha, có phải là Ananda không?

– Thưa phải, tâu Ðại vương, Tôn giả ấy là Ananda.

Rồi vua Pasenadi nước Kosala nói với một người khác:

– Này Người kia, hãy đi đến Tôn giả Ananda, sau khi đến, nhân danh ta cúi đầu đảnh lễ chân Tôn giả Ananda, rồi thưa như sau: “Thưa Tôn giả, nếu Tôn giả Ananda không có công việc gì phải làm gấp, thưa Tôn giả, mong Tôn giả hãy vì lòng từ chờ đợi một lát”.

– Thưa vâng, tâu Ðại vương.

Người ấy vâng đáp vua Pasenadi xứ Kosala, đi đến Tôn giả Ananda, sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Ananda rồi đứng một bên. Ðứng một bên, người ấy thưa với Tôn giả Ananda:

– Thưa Tôn giả, vua Pasenadi nước Kosala cúi đầu đảnh lễ chân Tôn giả Ananda, và thưa như sau: “Thưa Tôn giả, nếu Tôn giả Ananda không có công việc gì phải làm gấp, thưa Tôn giả, mong Tôn giả hãy vì lòng từ chờ đợi một lát”.

Tôn giả Ananda im lặng nhận lời. Rồi Tôn giả Ananda đi đến bờ sông Aciravati, sau khi đến, liền ngồi xuống trên chỗ đã đoạn sẵn, dưới một gốc cây. Rồi vua Pasenadi nước Kosala, cưỡi voi cho đến chỗ nào có thể đi voi được, rồi xuống voi đi bộ đến chỗ Tôn giả Ananda, sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Ananda rồi đứng một bên. Ðứng một bên, vua Pasenadi nước Kosala thưa với Tôn giả Ananda:

– Thưa Tôn giả, ở đây, mong Tôn giả Ananda ngồi trên thảm ngựa.

– Thôi vừa rồi, Ðại vương, Ðại vương hãy ngồi. Tôi đã ngồi trên chỗ ngồi của tôi.

Vua Pasenadi nước Kosala ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, vua Pasenadi nước Kosala thưa với Tôn giả Ananda:

– Thưa Tôn giả Ananda, có phải Thế Tôn không làm các thân hành mà các bậc Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở trách?

– Thưa Ðại vương, Thế Tôn không làm các thân hành mà các bậc Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở trách.

– Thưa Tôn giả Ananda, có phải Thế Tôn không làm các khẩu hành… không làm các ý hành mà các bậc Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở trách?

– Thưa Ðại vương, Thế Tôn không làm các khẩu hành, ý hành mà các bậc Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở trách.

– Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả! Thật hy hữu thay, thưa Tôn giả! Thưa Tôn giả, điều mà tôi không thể nói lên một cách đầy đủ trong một câu hỏi, đã được Tôn giả Ananda nói lên một cách đầy đủ trong câu trả lời câu hỏi. Thưa Tôn giả, khi người ngu si, thiếu kinh nghiệm tán thán hay hủy báng những người khác, mà không chứng nghiệm và suy xét, thì chúng tôi không y cứ vào đấy và xem như là lõi cây. Nhưng thưa Tôn giả, khi người có trí, có kinh nghiệm tán thán hay hủy báng những người khác, có chứng nghiệm và suy xét, thì chúng tôi y cứ vào đấy và xem như là lõi cây.

Nhưng thưa Tôn giả Ananda, thế nào là thân hành mà các vị Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở trách?

– Thưa Ðại vương, bất cứ thân hành gì bất thiện.

– Thưa Tôn giả, thế nào là thân hành bất thiện?

– Thưa Ðại vương, bất cứ thân hành gì có tội.

– Thưa Tôn giả, thế nào là thân hành có tội?

– Thưa Ðại vương, bất cứ thân hành gì có hại.

– Thưa Tôn giả, thế nào là thân hành có hại?

– Thưa Ðại vương, bất cứ thân hành nào có khổ báo.

– Thưa Tôn giả, thế nào là thân hành có khổ báo?

– Thưa Ðại vương, phàm thân hành gì đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai, từ nơi thân hành ấy, các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối giảm. Thưa Ðại vương, thân hành như vậy bị các Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở trách.

– Thưa Tôn giả, thế nào là khẩu hành… thế nào là ý hành bị các Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở trách?

– Thưa Ðại vương, bất cứ ý hành gì bất thiện.

– Thưa Tôn giả, thế nào là ý hành bất thiện?

– Thưa Ðại vương, phàm ý hành gì có tội.

– Thưa Tôn giả, thế nào là ý hành có tội?

– Thưa Ðại vương, phàm ý hành gì có hại.

– Thưa Tôn giả, thế nào là ý hành có hại?

– Thưa Ðại vương, phàm ý hành nào có khổ báo.

– Thưa Tôn giả, thế nào là ý hành có khổ báo?

– Thưa Ðại vương, phàm ý hành gì đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai, từ nơi ý hành ấy các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối giảm. Thưa Ðại vương, ý hành như vậy bị các Sa- môn, Bà-la-môn có trí quở trách.

– Thưa Tôn giả Ananda, có phải Thế Tôn tán thán sự đoạn trừ tất cả bất thiện pháp?

– Thưa Ðại vương, Như Lai đã đoạn trừ tất cả bất thiện pháp và thành tựu các thiện pháp.

– Nhưng thưa Tôn giả Ananda, thế nào là thân hành không bị các Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở trách?

– Thưa Ðại vương, bất cứ thiện thân hành nào.

– Thưa Tôn giả, thế nào là thiện thân hành?

– Thưa Ðại vương, phàm thân hành nào không có tội.

– Thưa Tôn giả, thế nào là thân hành không có tội?

– Thưa Ðại vương, phàm thân hành nào không có hại.

– Thưa Tôn giả, thế nào là thân hành không có hại?

– Thưa Ðại vương, phàm thân hành nào có lạc báo.

– Thưa tôn giả, thế nào là thân hành có lạc báo?

– Thưa Ðại vương, phàm thân hành nào không đưa đến tự hại, không đưa đến hại người, không đưa đến hại cả hai, từ nơi thân hành ấy, các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng. Thưa Ðại vương, thân hành như vậy không bị các Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở trách.

– Thưa Tôn giả Ananda, thế nào là khẩu hành… thế nào là ý hành không bị các Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở trách?

– Thưa Ðại vương, bất cứ thiện ý hành nào.

– Thưa Tôn giả, thế nào là thiện ý hành?

– Thưa Ðại vương, phàm ý hành nào không có tội.

– Thưa Tôn giả, thế nào là ý hành không có tội?

– Thưa Ðại vương, phàm ý hành nào không có hại.

– Thưa Tôn giả, thế nào là ý hành không có hại?

– Thưa Ðại vương, phàm ý hành nào có lạc báo.

– Thưa Tôn giả, thế nào là ý hành có lạc báo?

– Thưa Ðại vương, phàm ý hành nào không đưa đến tự hại, không đưa đến hại người, không đưa đến hại cả hai, từ nơi ý hành ấy, các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng. Thưa Ðại vương, ý hành như vậy không bị các Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở trách.

– Thưa Tôn giả Ananda, có phải Thế Tôn tán thán sự thành tựu tất cả thiện pháp?

– Thưa Ðại vương, Như Lai đã đoạn trừ tất cả bất thiện pháp, và thành tựu các thiện pháp?

– Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả! Thật hy hữu thay, thưa Tôn giả! Thật khéo nói thay việc này, thưa Tôn giả. Do Tôn giả Ananda mà chúng tôi, thưa Tôn giả, được hoan hỷ và thỏa mãn với những lời khéo nói của Tôn giả Ananda. Ðược hoan hỷ và thỏa mãn, thưa Tôn giả, với những lời khéo nói của Tôn giả Ananda, chúng tôi vui lòng tặng một con voi báu cho Tôn giả Ananda, nếu Tôn giả Ananda được phép nhận con voi báu. Chúng tôi vui lòng tặng con ngựa báu cho Tôn giả Ananda, nếu Tôn giả Ananda được phép nhận con ngựa báu. Chúng tôi vui lòng tặng một làng ân tứ cho Tôn giả Ananda, nếu Tôn giả Ananda được phép nhận một làng ân tứ. Nhưng thưa Tôn giả, chúng tôi được biết như sau: “Việc này Tôn giả Ananda không được phép”. Thưa Tôn giả, có cuộn vải ngoại hóa này, được gắn vào trong một cán dù, do vua Ajatasattu, con bà Videhi nước Magadha gởi cho tôi, dài mười sáu khuỷu tay, rộng tám khuỷu tay. Thưa Toân giả, mong Tôn giả Ananda vì lòng từ bi nạp thọ cho.

– Thôi vừa rồi, Ðại vương! Tôi đã đủ ba y.

– Thưa Tôn giả, sau cơn mưa lớn trên sườn núi, cả Tôn giả và tôi đã thấy lúc ấy sông Aciravati chảy mạnh, tràn qua hai bên bờ như thế nào. Cũng vậy, thưa Tôn giả, Tôn giả Ananda có thể làm cho mình ba y, từ nơi tấm vải ngoại hóa này. Còn ba y cũ, Tôn giả Ananda có thể đem phân phát cho các đồng Phạm hạnh. Như vậy sự bố thí này của chúng tôi được trôi chảy, như nước lan tràn qua bờ. Thưa Tôn giả, mong Tôn giả nhận cho tấm vải ngoại hóa này.

Rồi Tôn giả Ananda nhận lấy tấm vải ngoại hóa. Rồi vua Pasenadi nước Kosala thưa với Tôn giả Ananda:

– Thưa Tôn giả Ananda, nay chúng tôi phải đi. Chúng tôi có nhiều công vụ, có nhiều trách nhiệm phải làm.

– Thưa Ðại vương, nay Ðại vương hãy làm gì Ðại vương nghĩ là hợp thời.

Rồi vua Pasenadi nước Kosala hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Ananda dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, thân bên hữu hướng về ngài, rồi ra đi.

Tôn giả Ananda, sau khi vua Pasenadi nước Kosala ra đi không bao lâu, liền đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ananda tường thuật lên Thế Tôn tất cả cuộc đàm thoại với vua Pasenadi nước Kosala rồi dâng tấm vải ngoại hóa lên Thế Tôn.

Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

– Thật hạnh phúc thay cho vua Pasenadi nước Kosala! Thật tốt đẹp thay cho vua Pasenadi nước Kosala! Vua đã được yết kiến Tôn giả Ananda và được cúng dường.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

-ooOoo-

Từ ngữ:

• bi mẫn / anukampā / compassion: Lòng thương xót, mong muốn chúng sinh thoát khổ, một trong Tứ vô lượng tâm.
• sa môn và bà la môn / samaṇabrāhmaṇā / recluses and brahmins: Các tu sĩ và người tu khổ hạnh thuộc các truyền thống tôn giáo và triết học khác nhau ở Ấn Độ cổ đại, bao gồm cả Phật giáo và các hệ thống khác. Sa môn chỉ chung những người xuất gia tu hành, bà la môn chỉ giai cấp tu sĩ của đạo Bà-la-môn.
• bất thiện / akusala / unwholesome: Không lành mạnh, có hại, dẫn đến khổ đau; thường liên quan đến ba gốc rễ bất thiện là tham (lobha), sân (dosa), và si (moha).
• đáng chê trách / sāvajja / blameworthy: Đáng bị khiển trách, có lỗi lầm, không phù hợp với đạo đức và giới luật, tạo ra nghiệp xấu.
• mang lại phiền não / sabyābajjha / brings affliction: Gây ra đau khổ, khổ sở, bất an, phiền muộn cho chính mình hoặc cho người khác.
• kết quả đau khổ / dukkhavipāka / painful results: Quả báo khổ đau, hậu quả không mong muốn phát sinh từ các hành động bất thiện (nghiệp bất thiện) trong hiện tại hoặc tương lai.
• trạng thái bất thiện / akusala dhammā / unwholesome states: Các tâm sở bất thiện (như tham, sân, si, ngã mạn, tà kiến, ganh tị,…) và các hành động xấu ác (thân, khẩu, ý) phát sinh từ chúng.
• trạng thái thiện / kusala dhammā / wholesome states: Các tâm sở thiện (như vô tham, vô sân, vô si, tín, tấn, niệm, định, tuệ,…) và các hành động tốt đẹp (thân, khẩu, ý) phát sinh từ chúng.
• từ bỏ / pahāna / abandoning: Sự đoạn trừ, loại bỏ, chấm dứt các pháp bất thiện, phiền não, các trạng thái tâm tiêu cực.
• Như Lai / Tathāgata / Tathāgata: Một danh hiệu tôn kính của Đức Phật, có nhiều nghĩa như “Người đã đến như vậy” (đến với chân lý) hoặc “Người đã đi như vậy” (đi đến Niết-bàn), chỉ người đã đạt giác ngộ hoàn toàn và viên mãn.
• thiện / kusala / wholesome: Lành mạnh, tốt đẹp, có lợi ích, dẫn đến an vui, hạnh phúc; thường liên quan đến ba gốc rễ thiện là vô tham (alobha), vô sân (adosa), và vô si (amoha - trí tuệ).
• không đáng chê trách / anavajja / blameless: Không có lỗi lầm, không đáng bị khiển trách, phù hợp với đạo đức và giới luật, tạo ra nghiệp tốt.
• không mang lại phiền não / abyābajjha / does not bring affliction: Không gây ra đau khổ, khổ sở, bất an cho mình và người khác.
• kết quả an vui / sukhavipāka / pleasant results: Quả báo hạnh phúc, an lạc, hậu quả tốt đẹp phát sinh từ các hành động thiện (nghiệp thiện) trong hiện tại hoặc tương lai.
• thực hành / samādāna / undertaking: Sự đảm nhận, thực hiện, tuân thủ các giới luật hoặc thực hành các pháp thiện, các phương pháp tu tập.
• áo choàng ngoài / bāhitika / cloak: Một loại áo khoác ngoài, trong ngữ cảnh này là một tấm vải lớn, quý giá dùng để khoác bên ngoài.
• tam y / ticīvara / triple robe: Ba loại y phục quy định cho một vị tỳ kheo, gồm y nội (antaravāsaka - mặc như xà rông), y thượng (uttarāsaṅga - vắt qua vai trái), và y tăng-già-lê (saṅghāṭi - y kép, thường xếp lại và vắt qua vai trái, hoặc dùng để đắp khi trời lạnh hoặc vào làng).
• đồng phạm hạnh / sabrahmacārī / companions in the holy life: Những người cùng tu tập đời sống thánh thiện theo lời dạy của Đức Phật, thường chỉ các vị tỳ kheo, tỳ kheo ni, hoặc cả cư sĩ cùng thực hành giáo pháp.
• tỳ kheo / bhikkhu / bhikkhu: Vị sư nam đã thọ giới cụ túc (giới cao nhất, gồm 227 giới theo Luật tạng Theravada) trong Tăng đoàn Phật giáo.