MN 110. Kinh Tiểu Kinh Đêm Rằm

(Cūlapunnama Sutta)

1. Như vầy tôi nghe. Một thời Đức Thế Tôn trú tại thành Xá-vệ (Sāvatthī), ở Đông Viên (Eastern Park), trong Lộc Mẫu Giảng Đường (Palace of Migāra’s Mother).

2. Hôm ấy nhằm ngày Bố-tát (Uposatha day) thứ mười lăm, vào đêm trăng tròn, [21] Đức Thế Tôn đang ngồi ngoài trời, giữa Tăng đoàn các vị tỳ kheo (bhikkhus - nhà sư). Bấy giờ, sau khi nhìn khắp Tăng đoàn đang im lặng, Ngài bảo họ như sau:

3. “Này các tỳ kheo, liệu một người không chân chính [^1045] có thể biết về một người không chân chính khác: ‘Người này là người không chân chính’ không?” - “Bạch Thế Tôn, không.” - “Tốt lắm, này các tỳ kheo. Điều đó là không thể, không xảy ra được, rằng một người không chân chính lại biết về một người không chân chính khác: ‘Người này là người không chân chính.’ Nhưng liệu một người không chân chính có thể biết về một người chân chính: ‘Người này là người chân chính’ không?” - “Bạch Thế Tôn, không.” - “Tốt lắm, này các tỳ kheo. Điều đó là không thể, không xảy ra được, rằng một người không chân chính lại biết về một người chân chính: ‘Người này là người chân chính.’”

4. "Này các tỳ kheo, người không chân chính có những phẩm chất xấu; người ấy thân cận như người không chân chính, có ý định như người không chân chính, bàn tính như người không chân chính, nói năng như người không chân chính, hành động như người không chân chính, có quan điểm như người không chân chính, và bố thí như người không chân chính.

5. "Và thế nào là người không chân chính có những phẩm chất xấu? Ở đây, người không chân chính không có niềm tin (saddhā - faith - lòng tin vào Tam Bảo, nghiệp báo, v.v.), không biết xấu hổ (hiri - shame - sự hổ thẹn với lương tâm về việc ác), không biết sợ hãi tội lỗi (ottappa - fear of wrongdoing - sự ghê sợ hậu quả của việc ác); người ấy ít học, lười biếng, hay quên, và không trí tuệ. Đó là cách người không chân chính có những phẩm chất xấu.

6. "Và thế nào là người không chân chính thân cận như người không chân chính? Ở đây, người không chân chính có bạn bè và người đồng hành là những vị sa-môn (samaṇa - recluses - người xuất gia tu hành nói chung) và bà-la-môn (brāhmaṇa - brahmins - tu sĩ hoặc người thuộc giai cấp Bà-la-môn ở Ấn Độ cổ) không có niềm tin, không biết xấu hổ, không biết sợ hãi tội lỗi; những người ít học, lười biếng, hay quên, và không trí tuệ. Đó là cách người không chân chính thân cận như người không chân chính.

7. "Và thế nào là người không chân chính có ý định như người không chân chính? Ở đây, người không chân chính có ý định gây tổn hại cho chính mình, gây tổn hại cho người khác, và gây tổn hại cho cả hai. Đó là cách người không chân chính có ý định như người không chân chính.

8. "Và thế nào là người không chân chính bàn tính như người không chân chính? Ở đây, người không chân chính bàn tính để gây tổn hại cho chính mình, gây tổn hại cho người khác, và gây tổn hại cho cả hai. [22] Đó là cách người không chân chính bàn tính như người không chân chính.

9. "Và thế nào là người không chân chính nói năng như người không chân chính? Ở đây, người không chân chính nói dối, nói đâm thọc, nói lời độc ác, và nói chuyện phù phiếm. Đó là cách người không chân chính nói năng như người không chân chính.

10. "Và thế nào là người không chân chính hành động như người không chân chính? Ở đây, người không chân chính sát sinh, trộm cắp, và tà dâm trong các thú vui nhục dục. Đó là cách người không chân chính hành động như người không chân chính.

11. "Và thế nào là người không chân chính có quan điểm như người không chân chính? Ở đây, người không chân chính có quan điểm (tà kiến - micchāditthi - wrong view - quan điểm sai lầm, không phù hợp sự thật) như sau: ‘Không có bố thí, không có cúng dường, không có tế lễ; không có quả báo của nghiệp thiện ác (kamma vipāka - fruit or result of good and bad actions - kết quả của hành động tốt và xấu); không có đời này, không có đời sau; không có mẹ, không có cha; không có chúng sinh hóa sinh (opapātika - beings who are reborn spontaneously - chúng sinh sinh ra tức thời không qua thai bào); không có các vị sa-môn và bà-la-môn chân chính, đức hạnh trên đời, những người đã tự mình chứng ngộ bằng thắng trí (abhiññā - direct knowledge - sự hiểu biết trực tiếp, siêu việt) và tuyên bố về đời này và đời sau.’ Đó là cách người không chân chính có quan điểm như người không chân chính.

12. "Và thế nào là người không chân chính bố thí như người không chân chính? Ở đây, người không chân chính bố thí một cách cẩu thả, không tự tay trao tặng, không tỏ lòng kính trọng, cho những thứ bỏ đi, bố thí với quan điểm rằng sẽ chẳng có kết quả gì. Đó là cách người không chân chính bố thí như người không chân chính.

13. "Người không chân chính đó - với những phẩm chất xấu như vậy, thân cận như người không chân chính, có ý định như người không chân chính, bàn tính như người không chân chính, nói năng như người không chân chính, hành động như người không chân chính, có quan điểm như người không chân chính, và bố thí như người không chân chính - sau khi thân hoại mạng chung, sẽ tái sinh vào cảnh giới của những người không chân chính. Và cảnh giới của những người không chân chính là gì? Đó là địa ngục (niraya - hell) hoặc thế giới loài vật (tiracchānayoni - animal world).

14. “Này các tỳ kheo, liệu một người chân chính có thể biết về một người chân chính khác: ‘Người này là người chân chính’ không?” [23] - “Bạch Thế Tôn, có.” - “Tốt lắm, này các tỳ kheo. Điều đó là có thể, rằng một người chân chính biết về một người chân chính khác: ‘Người này là người chân chính.’ Nhưng liệu một người chân chính có thể biết về một người không chân chính: ‘Người này là người không chân chính’ không?” - “Bạch Thế Tôn, có.” - “Tốt lắm, này các tỳ kheo. Điều đó là có thể, rằng một người chân chính biết về một người không chân chính: ‘Người này là người không chân chính.’”

15. "Này các tỳ kheo, người chân chính có những phẩm chất tốt; người ấy thân cận như người chân chính, có ý định như người chân chính, bàn tính như người chân chính, nói năng như người chân chính, hành động như người chân chính, có quan điểm như người chân chính, và bố thí như người chân chính.

16. "Và thế nào là người chân chính có những phẩm chất tốt? Ở đây, người chân chính có niềm tin, biết xấu hổ, và biết sợ hãi tội lỗi; người ấy có học hỏi, siêng năng (viriya - energetic - sự nỗ lực, cần cù), tỉnh giác (sati - mindful - sự chú tâm, nhận biết rõ ràng), và có trí tuệ. Đó là cách người chân chính có những phẩm chất tốt.

17. "Và thế nào là người chân chính thân cận như người chân chính? Ở đây, người chân chính có bạn bè và người đồng hành là những vị sa-môn và bà-la-môn có niềm tin, biết xấu hổ, và biết sợ hãi tội lỗi; những người có học hỏi, siêng năng, tỉnh giác, và có trí tuệ. Đó là cách người chân chính thân cận như người chân chính.

18. "Và thế nào là người chân chính có ý định như người chân chính? Ở đây, người chân chính không có ý định gây tổn hại cho chính mình, gây tổn hại cho người khác, hay gây tổn hại cho cả hai. Đó là cách người chân chính có ý định như người chân chính.

19. "Và thế nào là người chân chính bàn tính như người chân chính? Ở đây, người chân chính không bàn tính để gây tổn hại cho chính mình, gây tổn hại cho người khác, hay gây tổn hại cho cả hai. Đó là cách người chân chính bàn tính như người chân chính.

20. "Và thế nào là người chân chính nói năng như người chân chính? Ở đây, người chân chính từ bỏ nói dối, từ bỏ nói đâm thọc, từ bỏ nói lời độc ác, và từ bỏ nói chuyện phù phiếm. Đó là cách người chân chính nói năng như người chân chính.

21. "Và thế nào là người chân chính hành động như người chân chính? Ở đây, người chân chính từ bỏ sát sinh, từ bỏ trộm cắp, [24] và từ bỏ tà dâm trong các thú vui nhục dục. Đó là cách người chân chính hành động như người chân chính.

22. "Và thế nào là người chân chính có quan điểm như người chân chính? Ở đây, người chân chính có quan điểm (chánh kiến - sammāditthi - right view - quan điểm đúng đắn, phù hợp sự thật) như sau: ‘Có bố thí, có cúng dường, có tế lễ; có quả báo của nghiệp thiện ác; có đời này và đời sau; có mẹ và cha; có chúng sinh hóa sinh; có các vị sa-môn và bà-la-môn chân chính, đức hạnh trên đời, những người đã tự mình chứng ngộ bằng thắng trí và tuyên bố về đời này và đời sau.’ Đó là cách người chân chính có quan điểm như người chân chính.

23. "Và thế nào là người chân chính bố thí như người chân chính? Ở đây, người chân chính bố thí một cách cẩn thận, tự tay trao tặng, tỏ lòng kính trọng, cho tặng vật phẩm giá trị, bố thí với quan điểm rằng sẽ có kết quả tốt đẹp. Đó là cách người chân chính bố thí như người chân chính.

24. “Người chân chính đó - với những phẩm chất tốt như vậy, thân cận như người chân chính, có ý định như người chân chính, bàn tính như người chân chính, nói năng như người chân chính, hành động như người chân chính, có quan điểm như người chân chính, và bố thí như người chân chính - sau khi thân hoại mạng chung, sẽ tái sinh vào cảnh giới của những người chân chính. Và cảnh giới của những người chân chính là gì? Đó là địa vị cao quý trong cõi trời hoặc địa vị cao quý trong cõi người.”

Đó là những gì Đức Thế Tôn đã dạy. Các vị tỳ kheo hoan hỷ và tín thọ lời Đức Thế Tôn dạy.

110. TIỂU KINH MÃN NGUYỆT

110. TIỂU KINH MÃN NGUYỆT (Cùlapunnama Sutta)

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi, tại Pubbarama (Ðông Viên) Migaramatupasada (Lộc Mẫu Giảng đường).

Lúc bấy giờ trong ngày Bố-tát, ngày trăng tròn, trong đêm trăm rằm, Thế Tôn đang ngồi giữa trời, xung quanh có chúng Tỷ-kheo đoanh vây. Rồi Thế Tôn nhìn chúng Tỷ-kheo đang yên lặng, hết sức yên lặng và bảo các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo, một người bất chánh (asappurisa) có thể biết một người bất chánh: “Người bất chánh là vị này”, hay không?

– Bạch Thế Tôn, không biết được.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo! Này các Tỷ-kheo không thể có sự tình, không thể có sự kiện, một người bất chánh có thể biết một người bất chánh: “Người bất chánh là vị này.” Này các Tỷ-kheo, nhưng một người bất chánh có thể biết một người chơn chánh: “Người chơn chánh là vị này” hay không?

– Bạch Thế Tôn, không biết được.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo! Này các Tỷ-kheo không thể có sự tình, không thể có sự kiện một người bất chánh có thể biết được một người chơn chánh: “Người chơn chánh là vị này”.

Người bất chánh, này các Tỷ-kheo, là người đầy đủ pháp bất chánh, giao du với người bất chánh, suy tư như người bất chánh, tư lường như người bất chánh, nói năng như người bất chánh, hành động như người bất chánh, có tà kiến như người bất chánh, bố thí như người bất chánh.

Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là người bất chánh đầy đủ pháp bất chánh? Ở đây, này các Tỷ-kheo, người bất chánh bất tín, vô tàm, vô quý, nghe ít, biếng nhác, thất niệm, liệt tuệ. Như vậy, này các Tỷ- kheo, là người bất chánh đầy đủ pháp bất chánh.

Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là người bất chánh giao du với những người bất chánh? Ở đây, này các Tỷ-kheo, những vị Bà-la-môn nào bất tín, vô tàm, vô quý, ít nghe, biếng nhác, thất niệm, liệt tuệ, những vị ấy là bạn, là thân hữu với người bất chánh ấy. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là người bất chánh giao du với người bất chánh.

Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là người bất chánh suy tư như người bất chánh? Ở đây, này các Tỷ- kheo, người bất chánh suy nghĩ tự làm hại mình, suy nghĩ làm hại người khác, suy nghĩ làm hại cả hai… Như vậy, này các Tỷ-kheo, là người bất chánh suy tư như người bất chánh.

Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là người bất chánh tư lường như người bất chánh? Ở đây, này các Tỷ- kheo, người bất chánh tư lường tự làm hại mình, tư lường làm hại người, tư lường làm hại cả hai. Như vậy, này các Tỷ-kheo là người bất chánh tư lường như người bất chánh.

Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là người bất chánh nói năng như người bất chánh? Ở đây, này các Tỷ- kheo, người bất chánh nói lời nói láo, nói lời hai lưỡi, nói ác khẩu, nói lời phù phiếm. Như vậy này các Tỷ-kheo, là người bất chánh nói năng như người bất chánh.

Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là người bất chánh hành động như người bất chánh? Ở đây, này các Tỷ-kheo, người bất chánh sát sanh, lấy của không cho, làm các tà hạnh trong các dục. Như vậy, này các Tỷ-kheo là người bất chánh hành động như người bất chánh.

Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là người bất chánh có tà kiến như người bất chánh? Ở đây, này các Tỷ- kheo, người bất chánh có tà kiến như sau: “Không có bố thí, không có lễ hy sinh, không có tế tự, không có quả dị thục các nghiệp thiện ác, không có đời này, không có đời khác, không có cha, không có mẹ, không có loại hóa sanh. Ở đời, không có những vị Sa-môn, những vị Bà-la-môn chánh hướng, chánh hạnh đã tự mình chứng đạt với thượng trí đời này và đời khác, và truyền dạy lại”. Như vậy, này các Tỷ- kheo, là người bất chánh có tà kiến như người bất chánh.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người bất chánh bố thí như người bất chánh? Ở đây, này các Tỷ-kheo, người bất chánh bố thí một cách vô lễ, bố thí không phải tự tay, bố thí không có suy tư kỹ lưỡng, bố thí những vật không cần dùng, bố thí không nghĩ đến tương lai. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là người bất chánh bố thí như người bất chánh.

Này các Tỷ-kheo, người bất chánh ấy, đầy đủ pháp bất chánh như vậy, giao du với người bất chánh như vậy, suy tư như người bất chánh như vậy, tư lường như người bất chánh như vậy, nói năng như người bất chánh như vậy, hành động như người bất chánh như vậy, có tà kiến như người bất chánh như vậy, bố thí như người bất chánh như vậy, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cảnh giới của những người bất chánh. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là cảnh giới của những người bất chánh? Ðịa ngục hay là bàng sanh.

Này các Tỷ-kheo, một người chơn chánh có thể biết được một người chơn chánh: “Người chơn chánh là vị này” hay không?

– Thưa biết được, bạch Thế Tôn.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo! Sự tình này xảy ra là người chơn chánh có thể biết được người chơn chánh: “Người chơn chánh là vị này”. Nhưng này các Tỷ-kheo, người chơn chánh có thể biết được người bất chánh: “Người bất chánh là vị này” hay không?

– Thưa biết được, bạch Thế Tôn.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo! Này các Tỷ-kheo, có sự tình này là người chơn chánh có thể biết được người bất chánh: “Người bất chánh là vị này”. Này các Tỷ-kheo, người chơn chánh đầy đủ Chánh pháp, giao du với các bậc chơn chánh, suy nghĩ như các bậc chơn chánh, tư lường như các bậc chơn chánh, nói năng như bậc chơn chánh, hành động như bậc chơn chánh, có chánh kiến như bậc chơn chánh, bố thí như bậc chơn chánh.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người chơn chánh đầy đủ Chánh pháp? Ở đây, này các Tỷ-kheo, người chơn chánh có lòng tin, có lòng tàm, có lòng quý, có nghe nhiều, có tinh cần, tinh tấn, có chánh niệm, có trí tuệ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là người chơn chánh đầy đủ những Chánh pháp.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người chơn chánh giao du với các bậc chơn chánh? Ở đây, này các Tỷ- kheo, những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào có lòng tin, có lòng tàm, có lòng quý nghe nhiều, tinh cần, tinh tấn, chánh niệm, có trí tuệ, những vị ấy là bạn, là thân hữu của vị chơn chánh ấy. Như vậy, này các Tỷ- kheo, là người chơn chánh giao du với các bậc chơn chánh.

Và này, các Tỷ-kheo, như thế nào là người chơn chánh suy tư như người chơn chánh? Ở đây, này các

Tỷ-kheo, người chơn chánh không suy nghĩ tự làm hại mình, không suy nghĩ làm hại người khác, không suy nghĩ làm hại cả hai. Như vậy, này các Tỷ-kheo là người chơn chánh suy tư như người chơn chánh.

Và này, các Tỷ-kheo, như thế nào là người chơn chánh tư lường như người chơn chánh? Ở đây, này các Tỷ-kheo, người chơn chánh không tư lường tự làm hại mình, không tư lường làm hại người khác, không tư lường làm hại cả hai. Như vậy, này các Tỷ-kheo là người chơn chánh tư lường như người chơn chánh?

Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là người chơn chánh nói năng như người chơn chánh? Ở đây, này các Tỷ-kheo, người chơn chánh từ bỏ không nói láo, từ bỏ không nói hai lưỡi, từ bỏ không nói ác khẩu, từ bỏ không nói phiếm luận. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là người chơn chánh nói năng như người chơn chánh.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người chơn chánh hành động như người chơn chánh? Ở đây, này các Tỷ- kheo, người chơn chánh từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ làm các tà hạnh trong dâm dục. Như vậy, này các Tỷ-kheo là người chơn chánh hành động như người chơn chánh.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người chơn chánh có chánh kiến như bậc chơn chánh? Ở đây, này các Tỷ-kheo, người chơn chánh có chánh kiến như sau: "Có bố thí, có lễ hy sinh, có tế tự, có quả dị thục các nghiệp thiện ác, có đời này, có đời khác, có cha, có mẹ, có loại hóa sanh. Ở đời có những vị Sa-môn, những vị Bà-la-môn chánh hướng, chánh hạnh, đã tự mình chứng đạt với thượng trí đời này và đời khác, và truyền dạy lại. Như vậy, này các Tỷ-kheo là người chơn chánh có chánh kiến như người chơn chánh.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người chơn chánh bố thí như người chơn chánh? Ở đây, này các Tỷ- kheo, người chơn chánh bố thí một cách lễ độ, bố thí với tự tay, bố thí có suy tư kỹ lưỡng, bố thí những vật cần dùng, bố thí có nghĩ đến tương lai. Như vậy, này các Tỷ-kheo là người chơn chánh bố thí như người chơn chánh.

Này các Tỷ-kheo, người chơn chánh ấy, đầy đủ Chánh pháp như vậy, giao du với người chơn chánh như vậy, suy tư như người chơn chánh như vậy, tư lường như người chơn chánh như vậy, nói năng như người chơn chánh như vậy, hành động như người chơn chánh như vậy, có chánh kiến như người như người chơn chánh như vậy, bố thí như người chơn chánh như vậy, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cảnh giới của những người chơn chánh. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là cảnh giới của những người chơn chánh? Ðại tánh của chư Thiên hay đại tánh của loài Người.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

-ooOoo-

Từ ngữ:

• Đức Thế Tôn / Bhagavā / Blessed One: Danh hiệu tôn kính dành cho Đức Phật, bậc được tôn quý trên đời.
• Ngày Bố-tát / Uposatha day / Uposatha day: Ngày sám hối và tụng giới của Tăng đoàn, thường vào ngày rằm và cuối tháng âm lịch.
• Tăng đoàn / Sangha / Sangha: Cộng đồng các vị tỳ kheo (nam tu sĩ) hoặc tỳ kheo ni (nữ tu sĩ) Phật giáo.
• Tỳ kheo / bhikkhu / bhikkhu: Nhà sư Phật giáo Theravada đã thọ giới cụ túc (giới luật đầy đủ).
• Người không chân chính / asatpurisa / untrue man: Người có phẩm chất xấu, hành động bất thiện, không theo Chánh pháp, đối lập với người chân chính (sappurisa).
• Người chân chính / sappurisa / true man: Người có phẩm chất tốt, hành động thiện lành, sống theo Chánh pháp, đối lập với người không chân chính (asatpurisa).
• Niềm tin / saddhā / faith: Lòng tin trong sạch, không mù quáng, dựa trên sự hiểu biết vào Tam Bảo (Phật, Pháp, Tăng), vào luật nghiệp báo, và vào khả năng giác ngộ.
• Biết xấu hổ / hiri / shame: Sự hổ thẹn với lương tâm khi làm điều ác hoặc có ý định làm điều ác; một trong hai pháp bảo hộ thế gian (cùng với Ottappa).
• Biết sợ hãi tội lỗi / ottappa / fear of wrongdoing: Sự ghê sợ, e ngại hậu quả xấu ác của hành động bất thiện và sự khiển trách của người trí; một trong hai pháp bảo hộ thế gian (cùng với Hiri).
• Sa-môn / samaṇa / recluse: Tu sĩ, người xuất gia khổ hạnh nói chung trong các truyền thống tôn giáo Ấn Độ cổ, những người từ bỏ đời sống thế tục để tìm cầu giải thoát.
• Bà-la-môn / brāhmaṇa / brahmin: Thành viên của giai cấp tu sĩ và học giả trong xã hội Ấn Độ cổ theo hệ thống Vệ Đà; trong Phật giáo, thuật ngữ này đôi khi cũng được dùng để chỉ người có phẩm hạnh cao quý, tương đương A-la-hán.
• Tà kiến / micchāditthi / wrong view: Quan điểm sai lầm, không phù hợp với sự thật như được Đức Phật giảng dạy, đặc biệt là phủ nhận luật nhân quả, nghiệp báo, sự tồn tại của đời sau, và khả năng giác ngộ.
• Quả báo của nghiệp thiện ác / kamma vipāka / fruit or result of good and bad actions: Kết quả, hậu quả tự nhiên, chín muồi của các hành động (nghiệp) tốt hoặc xấu đã được tạo ra trong quá khứ hoặc hiện tại.
• Chúng sinh hóa sinh / opapātika / beings who are reborn spontaneously: Các loài chúng sinh được sinh ra một cách tức thời, hiện hữu đầy đủ hình hài mà không cần qua trung gian như thai sinh (từ bụng mẹ) hay noãn sinh (từ trứng). Ví dụ: chư thiên, chúng sinh địa ngục, ngạ quỷ.
• Thắng trí / abhiññā / direct knowledge: Sự hiểu biết trực tiếp, siêu việt, vượt ngoài nhận thức thông thường của giác quan, đạt được qua sự phát triển thiền định và trí tuệ. Có sáu loại thắng trí thường được đề cập.
• Địa ngục / niraya / hell: Cõi giới đau khổ cùng cực trong các cõi tái sinh, nơi chúng sinh phải chịu đựng quả báo do các ác nghiệp nặng nề đã tạo ra.
• Thế giới loài vật / tiracchānayoni / animal world: Cõi súc sinh, một trong các cõi khổ (cùng địa ngục, ngạ quỷ, a-tu-la), nơi chúng sinh tái sinh chủ yếu do si mê và hành động theo bản năng.
• Siêng năng / viriya / energetic: Sự nỗ lực, tinh cần, không mệt mỏi trong việc tu tập các pháp thiện và đoạn trừ các pháp bất thiện; một trong năm năng lực (ngũ lực) và một yếu tố của Tám Bước Thiện (Bát Chánh Đạo) (Chánh Tinh Tấn).
• Tỉnh giác / sati / mindful: Sự chú tâm, hay biết rõ ràng đối với những gì đang xảy ra trong giây phút hiện tại (thân, cảm giác, tâm, đối tượng của tâm), không lơ đãng, không phán xét; một yếu tố quan trọng trong thiền tập và Tám Bước Thiện (Bát Chánh Đạo) (Chánh Niệm).
• Chánh kiến / sammāditthi / right view: Quan điểm đúng đắn, sự hiểu biết phù hợp với sự thật về Tứ Thánh Đế, luật nhân quả, nghiệp báo, duyên khởi, vô thường, khổ, vô ngã. Đây là yếu tố đầu tiên và nền tảng của Tám Bước Thiện (Bát Chánh Đạo).