MN 145. Lời Khuyên Dạy Tôn Giả Punna

(Kinh Punnovāda)

[267].1. Như vầy tôi nghe. Một thời Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī (Xá-vệ), trong Vườn Jeta (Kỳ-đà), Khu Vườn của Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Độc). Khi ấy, vào buổi chiều, Tôn giả Punna xả thiền và đi đến chỗ Đức Thế Tôn. [^1315] Sau khi đảnh lễ Đức Thế Tôn, ngài ngồi xuống một bên và bạch rằng:

2. “Bạch Thế Tôn, thật tốt lành biết mấy nếu Đức Thế Tôn ban cho con một lời khuyên dạy ngắn gọn. Sau khi nghe Giáo Pháp (Dhamma - lời dạy của Đức Phật) từ Đức Thế Tôn, con sẽ sống một mình, ẩn dật, tinh cần, nhiệt tâm, và quyết chí.”

“Vậy thì, này Punna, hãy lắng nghe và chú tâm kỹ những gì Ta sẽ nói.”

“Vâng, bạch Thế Tôn,” Tôn giả Punna đáp lời. Đức Thế Tôn dạy như sau:

3. "Này Punna, có những hình sắc nhận biết qua mắt vốn đáng mong cầu, đáng ước muốn, dễ chịu, và đáng yêu thích, liên hệ đến dục vọng (sensual desire - ham muốn qua các giác quan) và gợi lên tham ái (lust - sự ham muốn mãnh liệt, đặc biệt là với các đối tượng giác quan). Nếu một vị tỳ kheo (bhikkhu - vị sư đã thọ giới cụ túc trong Phật giáo) hoan hỷ với chúng, chào đón chúng, và tiếp tục dính mắc (remains holding to them - sự bám víu, chấp thủ vào các đối tượng) vào chúng, thì sự hoan hỷ (delight - niềm vui thích, sự hài lòng với đối tượng giác quan) khởi sinh nơi vị ấy. Này Punna, Ta nói rằng, khi sự hoan hỷ khởi sinh, thì khổ đau (suffering - dukkha - sự bất toại nguyện, đau khổ, phiền não) cũng khởi sinh. [^1316] Này Punna, có những âm thanh nhận biết qua tai… những mùi hương nhận biết qua mũi… những vị nếm nhận biết qua lưỡi… những vật xúc chạm nhận biết qua thân… các đối tượng tâm ý (pháp trần) nhận biết qua tâm ý vốn đáng mong cầu, đáng ước muốn, dễ chịu, và đáng yêu thích, liên hệ đến dục vọng [268] và gợi lên tham ái. Nếu một vị tỳ kheo hoan hỷ với chúng, chào đón chúng, và tiếp tục dính mắc vào chúng, thì sự hoan hỷ khởi sinh nơi vị ấy. Này Punna, Ta nói rằng, khi sự hoan hỷ khởi sinh, thì khổ đau cũng khởi sinh.

4. "Này Punna, có những hình sắc nhận biết qua mắt… âm thanh nhận biết qua tai… mùi hương nhận biết qua mũi… vị nếm nhận biết qua lưỡi… vật xúc chạm nhận biết qua thân… các đối tượng tâm ý nhận biết qua tâm ý vốn đáng mong cầu, đáng ước muốn, dễ chịu, và đáng yêu thích, liên hệ đến dục vọng và gợi lên tham ái. Nếu một vị tỳ kheo không hoan hỷ với chúng, không chào đón chúng, và không tiếp tục dính mắc vào chúng, thì sự hoan hỷ nơi vị ấy sẽ đoạn diệt. Này Punna, Ta nói rằng, khi sự hoan hỷ đoạn diệt, thì khổ đau cũng đoạn diệt.

5. “Này Punna, nay Ta đã cho con lời khuyên dạy ngắn gọn này, con sẽ dự định cư ngụ ở xứ nào?”

“Bạch Thế Tôn, nay Đức Thế Tôn đã ban cho con lời khuyên dạy ngắn gọn này, con sẽ đến cư ngụ tại xứ Sunāparanta.”

“Này Punna, người dân xứ Sunāparanta rất dữ dằn và thô lỗ. Nếu họ mắng nhiếc và hăm dọa con, khi đó con sẽ nghĩ thế nào?”

“Bạch Thế Tôn, nếu người dân xứ Sunāparanta mắng nhiếc và hăm dọa con, con sẽ nghĩ rằng: ‘Những người dân Sunāparanta này thật tốt bụng, thật sự tốt bụng, vì họ đã không dùng nắm tay đánh con.’ Con sẽ nghĩ như vậy, bạch Thế Tôn; con sẽ nghĩ như vậy, bạch Thiện Thệ.”

“Nhưng, này Punna, nếu người dân xứ Sunāparanta dùng nắm tay đánh con, khi đó con sẽ nghĩ thế nào?”

“Bạch Thế Tôn, nếu người dân xứ Sunāparanta dùng nắm tay đánh con, con sẽ nghĩ rằng: ‘Những người dân Sunāparanta này thật tốt bụng, thật sự tốt bụng, vì họ đã không dùng cục đất ném con.’ Con sẽ nghĩ như vậy, bạch Thế Tôn; con sẽ nghĩ như vậy, bạch Thiện Thệ.”

“Nhưng, này Punna, nếu người dân xứ Sunāparanta dùng cục đất ném con, khi đó con sẽ nghĩ thế nào?”

“Bạch Thế Tôn, nếu người dân xứ Sunāparanta dùng cục đất ném con, con sẽ nghĩ rằng: ‘Những người dân Sunāparanta này thật tốt bụng, thật sự tốt bụng, vì họ đã không dùng gậy đánh con.’ Con sẽ nghĩ như vậy, bạch Thế Tôn; con sẽ nghĩ như vậy, bạch Thiện Thệ.” [269]

“Nhưng, này Punna, nếu người dân xứ Sunāparanta dùng gậy đánh con, khi đó con sẽ nghĩ thế nào?”

“Bạch Thế Tôn, nếu người dân xứ Sunāparanta dùng gậy đánh con, con sẽ nghĩ rằng: ‘Những người dân Sunāparanta này thật tốt bụng, thật sự tốt bụng, vì họ đã không dùng dao đâm con.’ Con sẽ nghĩ như vậy, bạch Thế Tôn; con sẽ nghĩ như vậy, bạch Thiện Thệ.”

“Nhưng, này Punna, nếu người dân xứ Sunāparanta dùng dao đâm con, khi đó con sẽ nghĩ thế nào?”

“Bạch Thế Tôn, nếu người dân xứ Sunāparanta dùng dao đâm con, con sẽ nghĩ rằng: ‘Những người dân Sunāparanta này thật tốt bụng, thật sự tốt bụng, vì họ đã không dùng dao sắc lấy mạng sống của con.’ Con sẽ nghĩ như vậy, bạch Thế Tôn; con sẽ nghĩ như vậy, bạch Thiện Thệ.”

“Nhưng, này Punna, nếu người dân xứ Sunāparanta dùng dao sắc lấy mạng sống của con, khi đó con sẽ nghĩ thế nào?”

“Bạch Thế Tôn, nếu người dân xứ Sunāparanta dùng dao sắc lấy mạng sống của con, con sẽ nghĩ như vậy: ‘Đã có những đệ tử của Đức Thế Tôn, vì cảm thấy nhục nhã và nhàm chán thân thể và sự sống này, đã tìm cách kết liễu mạng sống bằng dao. Còn ta, ta bị lấy đi mạng sống bằng dao mà không cần phải tìm kiếm điều đó.’ Con sẽ nghĩ như vậy, bạch Thế Tôn; con sẽ nghĩ như vậy, bạch Thiện Thệ.”

6. “Lành thay, lành thay, Punna! Với sự tự chủ và an tịnh như vậy, con sẽ có thể cư ngụ tại xứ Sunāparanta. Này Punna, bây giờ là lúc con làm những gì con cho là hợp thời.”

7. Bấy giờ, sau khi hoan hỷ và vui mừng với lời dạy của Đức Thế Tôn, Tôn giả Punna từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Đức Thế Tôn, rồi ra đi theo hướng bên phải của Ngài (cử chỉ tôn kính). Sau đó, ngài dọn dẹp chỗ ở của mình, lấy y bát, và lên đường bộ hành đến xứ Sunāparanta. Đi từng chặng, cuối cùng ngài đã đến xứ Sunāparanta và cư ngụ tại đó. Rồi, trong mùa mưa (Rains - Vassa - thời gian an cư kiết hạ của chư tăng) năm đó, Tôn giả Punna đã giúp cho năm trăm nam cư sĩ (men lay followers - upāsaka - Phật tử tại gia nam) và năm trăm nữ cư sĩ (women lay followers - upāsikā - Phật tử tại gia nữ) thực hành Giáo Pháp, còn chính ngài thì chứng đắc tam minh (three true knowledges - tevijjā - ba loại tuệ giác cao tột: túc mạng minh, thiên nhãn minh, lậu tận minh). Sau đó một thời gian, Tôn giả Punna nhập đại bát Niết-bàn (final Nibbāna - parinibbāna - sự tịch diệt hoàn toàn, không còn tái sinh). [^1317]

8. Khi ấy, một số vị tỳ kheo đi đến chỗ Đức Thế Tôn, sau khi đảnh lễ Ngài, họ ngồi xuống một bên và bạch rằng: “Bạch Thế Tôn, thiện nam tử Punna, người [270] đã được Đức Thế Tôn ban cho lời khuyên dạy ngắn gọn, đã viên tịch. Sau khi chết, ông ấy tái sinh về đâu? Cảnh giới tương lai của ông ấy là gì?”

“Này các tỳ kheo, thiện nam tử Punna là người có trí tuệ. Ông ấy đã thực hành đúng theo Giáo Pháp và không làm phiền Ta trong việc giải thích Giáo Pháp. Thiện nam tử Punna đã nhập đại bát Niết-bàn.”

Đó là những gì Đức Thế Tôn đã dạy. Các vị tỳ kheo hài lòng và hoan hỷ với lời dạy của Đức Thế Tôn.

145. KINH GIÁO GIỚI PHÚ-LÂU-NA

145. KINH GIÁO GIỚI PHÚ-LÂU-NA (Punnovàda Sutta)

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà-Lâm), tại tịnh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Ðộc).

Rồi Tôn giả Punna (Phú-lâu-na), vào buổi chiều, từ Thiền tịnh độc cư đứng dậy, đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Punna bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, tốt lành thay nếu Thế Tôn giáo giới với lời giáo giới vắn tắt cho con, để con có thể, sau khi nghe Thế Tôn, sống một mình, nhàn tịnh, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.

– Vậy này Punna, hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Punna vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này Punna, có những sắc do mắt nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo hoan hỷ tán thưởng, chấp thủ và an trú trong ấy, thời do hoan hỷ tán thưởng, chấp thủ và an trú, dục hỷ sanh; và này Punna, Ta nói rằng, từ sự tập khởi của dục hỷ, là sự tập khởi của khổ. Này Punna, có những tiếng do tai nhận thức; có những hương do mũi nhận thức; có những vị do lưỡi nhận thức; có những cảm xúc do thân nhận thức; có những pháp do ý nhận thức; khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo hoan hỷ, tán thưởng, chấp thủ và an trú trong ấy, thời do hoan hỷ, tán thưởng, chấp thủ và an trú tham đắm, dục hỷ sanh; và này Punna. Ta nói rằng, từ sự tập khởi của dục hỷ, là sự tập khởi của khổ.

Này Punna, có những sắc do mắt nhận thức, khả ái, khả lạc, khả hỷ, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo không hoan hỷ, không tán thưởng, không chấp thủ và an trú, thời dục hỷ diệt. Này Punna, Ta nói rằng, tự sự diệt tận dục hỷ là sự diệt tận đau khổ. Này Punna, có những tiếng do tai nhận thức; có những hương do mũi nhận thức; có những vị do lưỡi nhận thức; có những cảm xúc do thân nhận thức; có những pháp do ý nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo không hoan hỷ, không tán thưởng, không chấp thủ và an trú, thời dục hỷ diệt. Này Punna, Ta nói rằng, từ sự diệt tận dục hỷ là sự diệt tận đau khổ.

Này Punna, Ông sẽ sống ở quốc độ nào, nay Ông đã được Ta giáo giới với lời giáo giới vắn tắt?

– Bạch Thế Tôn, nay con đã được Thế Tôn giáo giới với lời giáo giới vắn tắt, có một quốc độ tên là Sunaparanta (Tây Phương Du-na Quốc), con sẽ sống tại đấy.

– Này Punna, người nước Sunaparanta là hung bạo. Này Punna, người nước Sunaparanta là thô ác. Này Punna, nếu người nước Sunaparanta mắng nhiếc Ông, nhục mạ Ông, thời này Punna, tại đấy Ông sẽ như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, nếu người nước Sunaparanta mắng nhiếc con, nhục mạ con, thời tại đấy, con sẽ nghĩ như sau: “Thật là hiền thiện, người nước Sunaparanta này! Thật là chí thiện, người nước Sunaparanta này! Vì rằng họ không lấy tay đánh đập ta”. Bạch Thế Tôn, tại đây con sẽ nghĩ như vậy. Bạch Thiện Thế, tại đấy con sẽ nghĩ như vậy.

– Nhưng này Punna, nếu các người nước Sunaparanta lấy tay đánh đập Ông, thời này Punna, tại đấy Ông sẽ nghĩ như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, nếu các người nước Sunaparanta lấy tay đánh đập con; thời tại đấy, con sẽ nghĩ như sau: "“Thật là thiện, người nước Sunaparanta này! Thật là chí thiện, người nước Sunaparanta này! Vì rằng họ không lấy các cục đất ném đánh ta”. Bạch Thế Tôn, tại đấy con sẽ nghĩ như vậy! Bạch Thiện Thệ, tại đấy con sẽ nghĩ như vậy.

– Nhưng này Punna, nếu các người nước Sunapa ranta lấy các cục đất ném đánh Ông, thời này Punna, tại đấy Ông sẽ nghĩ thế nào?

– Bạch Thế Tôn, nếu các người nước Sunaparanta lấy cục đất ném đánh con; thời tại đấy, con sẽ nghĩ như sau: “Thật là hiền thiện, các người nước Sunaparanta! Thật là chí thiện, các người nước Sunaparanta! Vì rằng họ không lấy gậy đánh đập ta”. Bạch Thế Tôn, tại đấy con sẽ nghĩ như vậy. Bạch Thiện Thệ, tại đấy con sẽ nghĩ như vậy.

– Nhưng này Punna, nếu các người nước Sunapa ranta lấy gậy đánh đập Ông, thời này Punna, tại đấy Ông nghĩ thế nào?

– Bạch Thế Tôn, nếu các người nước Sunaparanta lấy gậy đánh đập con; thời tại đấy, con sẽ nghĩ như sau: “Thật là hiền thiện, các người nước Sunaparanta! Thật là chí thiện, các người nước Sunaparanta! Vì rằng họ không lấy dao đánh đập ta”. Bạch Thế Tôn, tại đấy con sẽ nghĩ như vậy. Bạch Thiện Thệ, tại đấy con sẽ nghĩ như vậy.

– Nhưng này Punna, nếu các người nước Sunapa ranta lấy dao đánh đập Ông, thời này Punna, tại đấy Ông nghĩ thế nào?

– Bạch Thế Tôn, nếu các người nước Sunaparanta lấy dao đánh đập con; thời tại đấy, con sẽ nghĩ như sau: “Thật là hiền thiện, các người nước Sunaparanta! Thật là chí thiện, các người nước Sunaparanta! Vì rằng họ không lấy đao sắc bén đoạt hại mạng ta”. Bạch Thế Tôn, tại đấy con sẽ nghĩ như vậy. Bạch Thiện Thệ, tại đấy con sẽ nghĩ như vậy.

– Nhưng này Punna, nếu các người nước Sunaparanta lấy dao sắc bén đoạt hại mạng Ông, thời này Punna, tại đấy Ông nghĩ thế nào?

– -Bạch Thế Tôn, nếu các người nước Sunapa ranta sẽ lấy dao sắc bén đoạt hại mạng con; thời tại đấy con sẽ nghĩ như sau: “Có những đệ tử của Thế Tôn, ưu phiền và nhàm chán thân thể và sinh mạng đi tìm con dao (để tự sát). Nay ta khỏi cần đi tìm đã được con dao ấy”. Bạch Thế Tôn, tại đấy con sẽ nghĩ như vậy. Bạch Thiện Thệ, tại đấy, con sẽ nghĩ như vậy.

– Lành thay, lành thay, này Punna! Này Punna, Ông có thể sống trong nước Sunaparanta, khi Ông có được đầy đủ sự nhiếp phục và an tịnh này. Này Punna, Ông nay hãy làm những gì Ông nghĩ là hợp thời.

Rồi Tôn giả Punna, sau khi hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài, dọn dẹp sàng tọa, lấy y bát, rồi ra đi, đi đến nước Sunaparanta. Tiếp tục du hành, (Tôn giả Punna) đi đến nước Sunaparanta. Tại đây, Tôn giả Punna sống trong nước Sunaparanta. Rồi Tôn giả Punna nội trong mùa an cư mùa mưa ấy, nhiếp được khoảng năm trăm nam cư sĩ; cũng trong mùa an cư mùa mưa ấy, nhiếp độ khoảng năm trăm nữ cư sĩ; cũng trong mùa an cư mùa mưa ấy, chứng được Tam minh. Sau một thời gian, Tôn giả Punna mệnh chung.

Rồi một số đông Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thiện nam tử Punna ấy, sau khi được Thế Tôn giáo giới với bài giáo giới vắn tắt đã mệnh chung. Sanh thú của vị ấy là gì? Ðời sau của vị ấy là thế nào?

– Này các Tỷ-kheo, Thiện nam tử Punna là bậc Hiền trí. Vị ấy thực hành pháp và tùy pháp. Vị ấy không phiền nhiễu Ta với những câu hỏi về pháp. Này các Tỷ-kheo, Thiện nam tử Punna đã nhập Niết-bàn.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

-ooOoo-

Từ ngữ:

• Giáo Pháp / Dhamma / Dhamma: Lời dạy của Đức Phật, chân lý phổ quát mà Ngài đã khám phá và truyền dạy.
• dục vọng / kāma / sensual desire: Ham muốn, khao khát đối với các đối tượng của năm giác quan (hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị nếm, xúc chạm).
• tham ái / rāga / lust: Sự ham muốn mãnh liệt, say đắm, đặc biệt là với các đối tượng giác quan, thường mang ý nghĩa tiêu cực về sự ràng buộc.
• tỳ kheo / bhikkhu / bhikkhu: Vị sư nam đã thọ giới cụ túc (227 giới theo Luật tạng Theravada), sống đời sống xuất gia để thực hành lời Phật dạy.
• dính mắc / upādāna (ngụ ý bởi ‘holding to’) / attachment (holding to): Sự bám víu, chấp thủ, níu giữ vào các đối tượng, quan điểm, hay kinh nghiệm, là một trong những nguyên nhân chính của khổ đau.
• hoan hỷ / nandī / delight: Niềm vui thích, sự hài lòng, thỏa mãn khi tiếp xúc với các đối tượng giác quan dễ chịu; sự hoan hỷ này nếu không được kiểm soát có thể dẫn đến dính mắc và khổ đau.
• khổ đau / dukkha / suffering: Sự bất toại nguyện, đau khổ, phiền não, bao gồm cả khổ về thể chất và tinh thần, là sự thật đầu tiên trong Bốn Sự Thật Cao Quý.
• mùa mưa / vassa / Rains (rainy season retreat): Khoảng thời gian ba tháng mùa mưa hàng năm (thường từ tháng 7 đến tháng 10 dương lịch) khi chư tăng Phật giáo Theravada phải an cư tại một nơi nhất định để tu học, tránh đi lại làm tổn hại mùa màng và côn trùng.
• nam cư sĩ / upāsaka / men lay followers: Phật tử tại gia nam, người đã quy y Tam Bảo (Phật, Pháp, Tăng) và giữ gìn năm giới hoặc nhiều hơn, nhưng không xuất gia.
• nữ cư sĩ / upāsikā / women lay followers: Phật tử tại gia nữ, người đã quy y Tam Bảo và giữ gìn năm giới hoặc nhiều hơn, nhưng không xuất gia.
• tam minh / tevijjā / three true knowledges: Ba loại tuệ giác siêu việt mà một vị A-la-hán chứng đắc: 1. Túc mạng minh (nhớ lại các kiếp quá khứ), 2. Thiên nhãn minh (thấy được sự sinh tử của chúng sinh), 3. Lậu tận minh (biết rõ sự đoạn trừ các lậu hoặc, phiền não).
• đại bát Niết-bàn / parinibbāna / final Nibbāna: Sự tịch diệt hoàn toàn của một vị Phật hoặc A-la-hán sau khi thân xác vật lý tan rã, chấm dứt hoàn toàn vòng luân hồi sinh tử, không còn tái sinh.