DN 12. Kinh Lohicca

Lohiccasutta

Như vầy tôi nghe. Một thời Đức Phật du hành trong xứ của người Kosala cùng với một Tăng đoàn đông đảo gồm năm trăm vị tỳ kheo và Ngài đã đến Sālavatikā.621

Khi ấy, Bà-la-môn (brahmin / một giai cấp trong xã hội Ấn Độ cổ đại, thường là tu sĩ hoặc học giả) Lohicca đang sống ở Sālavatikā. Đó là một tài sản của hoàng gia do Vua Pasenadi xứ Kosala ban tặng, đông đúc chúng sinh, đầy cỏ, gỗ, nước và ngũ cốc, một công viên hoàng gia được ban cho một vị Bà-la-môn.622

Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Lohicca có tà kiến (harmful misconception / quan điểm sai lầm, có hại) như sau: “Nếu một sa-môn (ascetic / người tu khổ hạnh, người xuất gia) hay Bà-la-môn nào đạt được một pháp thiện (skillful quality / phẩm chất tốt đẹp, thiện lành) nào đó, vị ấy không nên nói cho ai khác biết. Vì người này có thể làm gì được cho người kia? Giả sử có người cắt đứt một ràng buộc cũ, chỉ để tạo ra một ràng buộc mới. Ta nói, đó là hậu quả của một hành động xấu xa, tham lam như vậy. Vì người này có thể làm gì được cho người kia?”

Bà-la-môn Lohicca nghe rằng:

“Hình như Sa-môn Gotama—một người dòng tộc Sakya, xuất gia từ dòng tộc Sakya—đã đến Sālavatikā, cùng với một Tăng đoàn đông đảo gồm năm trăm vị tỳ kheo. Ngài có tiếng tốt đồn xa như sau: ‘Thế Tôn (Blessed One / bậc được tôn kính trên đời) đó là bậc A-la-hán (perfected / bậc đã hoàn thiện, giác ngộ hoàn toàn), bậc Chánh Đẳng Chánh Giác (fully awakened Buddha / bậc giác ngộ hoàn toàn và đúng đắn), Minh Hạnh Túc (accomplished in knowledge and conduct / đầy đủ trí tuệ và đức hạnh), Thiện Thệ (holy / bậc đã đi qua một cách tốt đẹp), Thế Gian Giải (knower of the world / người hiểu biết thế gian), bậc Vô Thượng Sĩ Điều Ngự Trượng Phu (supreme guide for those who wish to train / bậc tối cao hướng dẫn những người cần được huấn luyện), Thiên Nhân Sư (teacher of gods and humans / thầy của trời và người), bậc Phật (awakened / bậc giác ngộ), Thế Tôn.’ Ngài đã tự mình chứng ngộ bằng trí tuệ của mình thế giới này—với các vị trời, Ma vương (Māras / các thế lực cản trở sự tu tập), và Phạm thiên (divinities / các vị trời ở cõi sắc giới và vô sắc giới), quần chúng này với các sa-môn, Bà-la-môn, chư thiên và loài người—và Ngài làm cho người khác biết rõ. Ngài thuyết giảng một giáo pháp toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa và văn cú rõ ràng. Và Ngài trình bày một đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ và thanh tịnh. Thật tốt lành khi được gặp những bậc A-la-hán như vậy.”

Rồi Bà-la-môn Lohicca gọi người thợ cạo Rosika của mình,624 "Này Rosika thân mến, hãy đến gặp Sa-môn Gotama và nhân danh ta, cúi đầu đảnh lễ dưới chân ngài. Hãy hỏi xem ngài có được khỏe mạnh, an ổn, nhẹ nhàng, có sức lực và sống thoải mái không. Và rồi hãy hỏi xem ngài, cùng với Tăng đoàn tỳ kheo, có vui lòng nhận lời mời dùng bữa ngày mai của Bà-la-môn Lohicca không."625

“Thưa vâng, thưa ngài,” Rosika đáp. Ông ta làm theo lời dặn, và Đức Phật đã im lặng nhận lời.

Sau đó, biết rằng Đức Phật đã nhận lời, Rosika đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đến gặp Bà-la-môn Lohicca và nói với ông: “Tôi đã chuyển lời của ngài đến Đức Phật, và Ngài đã nhận lời.”

Và khi đêm đã qua, Bà-la-môn Lohicca cho chuẩn bị các món ăn tươi ngon đã nấu chín tại nhà mình. Sau đó, ông cho người báo giờ với Đức Phật, nói rằng: “Này Rosika thân mến, hãy đến gặp Sa-môn Gotama và báo giờ, nói rằng: ‘Đã đến giờ, Tôn giả Gotama, bữa ăn đã sẵn sàng.’”

“Thưa vâng, thưa ngài,” Rosika đáp. Ông ta làm theo lời dặn.

Rồi vào buổi sáng, Đức Phật đắp y, mang bát và y, cùng với Tăng đoàn tỳ kheo đi đến Sālavatikā. Lúc ấy, Rosika đang đi theo sau Đức Phật, và đã kể cho Ngài nghe về quan điểm của Lohicca, rồi nói thêm: "Bạch Ngài, xin Ngài hãy can ngăn ông ấy từ bỏ tà kiến có hại đó."626

"Mong là như vậy, Rosika, mong là như vậy."627

Sau đó, Đức Phật đến nhà của Lohicca, nơi Ngài ngồi vào chỗ ngồi đã soạn sẵn. Rồi Lohicca đã tự tay phục vụ và làm hài lòng Tăng đoàn tỳ kheo do Đức Phật dẫn đầu bằng những món ăn tươi ngon đã nấu chín.

12. KINH LOHICCA (LÔ-HI-GIA)

(Lohicca Sutta)

1. Như vậy tôi nghe. Một thời đức Thế Tôn đang đi du hành tại nước Kosala (Câu-tát-la) cùng với đại chúng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị, và đến tại Sàlavatikà (một làng có dãy cây tala bao bọc). Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Lohicca ở tại Sàlavatikà, một chỗ dân cư đông đúc, cây cỏ, ao nước, ngũ cốc phong phú, vốn là đất đai của vua, sau vua Pasenadi (Ba-tư-nặc) cấp cho để hưởng một phần lợi tức.

2. Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Lohicca khởi lên ác kiến sau đây: “Ở đời, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn chứng được thiện pháp, sau khi chúng được thiện pháp không nên nói cho người khác biết, vì có ai lại làm giúp cho ai được? Ví như một người sau khi cắt sợi dây cũ trói buộc, lại tự làm một sợi dây mới khác nữa. Ta nói sự thành tựu là ác pháp, tham pháp vì có ai lại làm giúp cho ai được?”.

3. Bà-la-môn Lohicca nghe đồn: “Sa-môn Gotama là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích-ca, đang du hành tại nước Kosala, cùng với đại chúng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị, nay đã đến Sàlavatikà. Những tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền đi về Sa-môn Gotama: “Ngài là bậc Thế Tôn, A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Ðiều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Ngài đã tự chứng ngộ thế giới này với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, với các chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người, tự mình chứng ngộ với thắng trí rồi hiển thị cho mọi loài được biết. Ngài thuyết pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, trình bày phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, thanh tịnh. Lành thay, nếu được yết kiến một vị A-la-hán như vậy”.

4. Bà-la-môn Lohicca nói với Bhesika, người hớt tóc:

− “Này thiện nhân Bhesika, hãy đi đến Sa-môn Gotama thay mặt ta hỏi thăm Sa-môn Gotama có được ít bệnh ít não, khinh an, khí lực sung mãn, lạc trú không: “Tôn giả Gotama, Bà-la-môn Lohicca hỏi thăm Thế Tôn có được ít bệnh, ít não, khinh an, khí lực sung mãn, lạc trú không?” và nói thêm: “Mong Thế Tôn nhận lời của Bà-la-môn Lohicca sáng mai đến dùng cơm cùng với đại chúng Tỷ-kheo!”.

5. - Tôn giả, xin vâng!

Bhesika người hớt tóc vâng theo lời của Bà-la-môn Lohicca đến với Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên. Bhesika người hớt tóc bạch Thế Tôn:

− Bạch Thế Tôn, Bà-la-môn Lohicca hỏi thăm “Thế Tôn có được ít bệnh, ít não, khinh an, khí lực sung mãn, lạc trú không?” và nói thêm: “Mong đức Thế Tôn nhận lời mời của Bà-la-môn Lohicca sáng mai đến dùng cơm với đại chúng Tỷ-kheo”.

Ðức Thế Tôn im lặng nhận lời.

6. Bhesika, người hớt tóc, được biết Thế Tôn nhận lời, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài, đi đến Bà-la-môn Lohicca, khi đã đến, liền thưa với Bà-la-môn Lohicca:

− Tôn giả, chúng tôi đã thay mặt Tôn giả thưa với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, Bà-la-môn Lohicca hỏi thăm Thế Tôn Gotama có được ít bệnh, ít não, khinh an, khí lực sung mãn không” và nói thêm: “Mong Thế Tôn nhận lời của Bà-la-môn Lohicca sáng mai đến dùng cơm với đại chúng Tỷ-kheo” và Thế Tôn nhận lời.

7. Rồi Bà-la-môn, Lohicca sau khi đêm ấy đã mãn, làm sẵn sàng tại nhà các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm rồi nói với Bhesika, người hớt tóc: − Này thiện nhân Bhesika, hãy đi đến Sa-môn Gotama, khi đã đến, hãy báo giờ cho Sa-môn Gotama: “Bạch Thế Tôn, cơm đã sẵn sàng”.

− Tôn giả, xin vâng!

Bhesika người hớt tóc, vâng theo lời của Bà-la-môn Lohicca, đi đến Thế Tôn, khi đã đến, liền đảnh lễ Thế Tôn và đứng một bên. Sau khi đứng một bên, Bhesika người hớt tóc báo thời giờ cho Sa-môn Gotama: “Bạch Thế Tôn, giờ đã đến, cơm đã sẵn sàng”. Khi ấy Thế Tôn buổi sáng đắp y, đem theo y bát và cùng với chúng Tỷ-kheo đi đến Sàlavatikà.

8. Lúc bấy giờ, Bhesika, người hớt tóc, đang đi sau lưng Thế Tôn. Rồi Bhesika, người hớt tóc bạch Thế Tôn:

− Bà-la-môn Lohicca có khởi lên ác kiến sau đây: “Ở đời có vị Sa-môn hay Bà-la-môn chứng được thiện pháp, sau khi chúng được thiện pháp, không nên nói cho người khác biết, vì có ai lại làm giúp cho ai được? Ví như một người, sau khi cắt sợi dây trói buộc, lại tự làm một sợi dây mới khác nữa. Ta nói sự thành tựu là ác pháp, tham pháp. Vì có ai lại làm giúp cho ai được ?” Bạch Thế Tôn, lành thay, nếu Thế Tôn có thể giúp Bà-la-môn Lohicca trừ ác kiến ấy!

− Này Bhesika, việc ấy có thể được. Này Bhesika, việc ấy có thể được.

1. Chất vấn Lohicca

Khi Đức Phật đã dùng bữa xong và rửa tay và bát, Lohicca lấy một chiếc ghế thấp và ngồi một bên.

Đức Phật nói với ông: “Có thật vậy không, Lohicca, rằng ông có tà kiến có hại như sau: ‘Nếu một sa-môn hay Bà-la-môn nào đạt được một pháp thiện nào đó, vị ấy không nên nói cho ai khác biết. Vì người này có thể làm gì được cho người kia? Giả sử có người cắt đứt một ràng buộc cũ, chỉ để tạo ra một ràng buộc mới. Ta nói, đó là hậu quả của một hành động xấu xa, tham lam như vậy. Vì người này có thể làm gì được cho người kia?’”

“Thưa vâng, Tôn giả Gotama.”

“Này Lohicca, ông nghĩ sao? Có phải ông cư ngụ ở Sālavatikā không?”

“Thưa vâng, Tôn giả Gotama.”

“Này Lohicca, giả sử có người nói rằng: ‘Bà-la-môn Lohicca cư ngụ ở Sālavatikā. Chỉ một mình ông ấy nên hưởng thụ hoa lợi thu được ở Sālavatikā và không chia sẻ cho ai khác.’ Người nói như vậy có gây khó khăn cho những người sống phụ thuộc vào ông hay không?”

“Thưa có, Tôn giả Gotama.”

“Nhưng người gây khó khăn cho người khác là người hành động có lòng từ hay không có lòng từ?”

“Thưa không có lòng từ, Tôn giả.”

“Nhưng người không có lòng từ thì trong tâm có tình thương hay sự thù hận?”

“Thưa có sự thù hận, Tôn giả.”

“Và khi tâm đầy sự thù hận, thì đó là chánh kiến (right view / thấy biết đúng đắn) hay tà kiến?”

“Thưa là tà kiến, Tôn giả Gotama.”

"Người có tà kiến, Ta nói, sẽ tái sinh (reborn / sinh trở lại sau khi chết) vào một trong hai nơi: địa ngục (hell / cõi khổ đau do ác nghiệp) hoặc cõi súc sinh (animal realm / cõi của các loài vật).

Này Lohicca, ông nghĩ sao? Vua Pasenadi có cai trị xứ Kāsi và Kosala không?"629

“Thưa vâng, Tôn giả Gotama.”

“Này Lohicca, giả sử có người nói rằng: ‘Vua Pasenadi cai trị xứ Kāsi và Kosala. Chỉ một mình ngài nên hưởng thụ hoa lợi thu được ở Kāsi và Kosala và không chia sẻ cho ai khác.’ Người nói như vậy có gây khó khăn cho chính ông và những người khác sống phụ thuộc vào Vua Pasenadi hay không?”

“Thưa có, Tôn giả Gotama.”

“Nhưng người gây khó khăn cho người khác là người hành động có lòng từ hay không có lòng từ?”

“Thưa không có lòng từ, Tôn giả.”

“Nhưng người không có lòng từ thì trong tâm có tình thương hay sự thù hận?”

“Thưa có sự thù hận, Tôn giả.”

“Và khi tâm đầy sự thù hận, thì đó là chánh kiến hay tà kiến?”

“Thưa là tà kiến, Tôn giả Gotama.”

"Người có tà kiến, Ta nói, sẽ tái sinh vào một trong hai nơi: địa ngục hoặc cõi súc sinh.

Như vậy, này Lohicca, nếu có ai nói như thế về Lohicca hay về Vua Pasenadi, đó là tà kiến.

Cũng vậy, giả sử có người nói rằng: ‘Nếu một sa-môn hay Bà-la-môn nào đạt được một pháp thiện nào đó, vị ấy không nên nói cho ai khác biết. Vì người này có thể làm gì được cho người kia? Giả sử có người cắt đứt một ràng buộc cũ, chỉ để tạo ra một ràng buộc mới. Ta nói, đó là hậu quả của một hành động xấu xa, tham lam như vậy. Vì người này có thể làm gì được cho người kia?’

Này, có những thiện nam tử, nương theo giáo pháp và sự huấn luyện do bậc Như Lai (Realized One / bậc đã đến như vậy, một danh hiệu của Phật) tuyên thuyết, đạt được sự chứng đắc cao thượng như sau: họ chứng ngộ quả Dự lưu (fruit of stream-entry / thành quả của bậc đã nhập vào dòng Thánh), quả Nhất lai (fruit of once-return / thành quả của bậc chỉ còn một lần tái sinh lại cõi dục), quả Bất lai (fruit of non-return / thành quả của bậc không còn tái sinh lại cõi dục), hoặc quả A-la-hán (perfection / thành quả của bậc đã hoàn thiện, giác ngộ hoàn toàn). Và ngoài ra, có những người làm chín muồi hạt giống để tái sinh vào cõi trời (heavenly state / cảnh giới an vui của chư thiên). Người nói như vậy đã gây khó khăn cho họ. Họ đang hành động không có lòng từ, tâm họ đầy sự thù hận, và họ có tà kiến.630 Người có tà kiến, Ta nói, sẽ tái sinh vào một trong hai nơi: địa ngục hoặc cõi súc sinh.

9. Lúc bấy giờ, Thế Tôn đến tại cư xá của Bà-la-môn Lohicca, khi đến liền ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Bà-la-môn Lohicca tự tay làm cho chúng Tỷ-kheo với đức Phật là vị cầm đầu, thỏa mãn với những món thượng vị, loại cứng loại mềm Bà-la-môn Lohicca, sau khi biết Thế Tôn dùng cơm xong, tay đã rời khỏi bát, liền lấy một ghế ngồi thấp khác và ngồi xuống một bên. Rồi Thế Tôn nói với Bà-la-môn Lohicca:

− Này Lohicca, có thật chăng, Ngươi khởi lên ác kiến như sau: “Ở đời, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn chứng được thiện pháp, sau khi chứng được thiện pháp, không nên nói cho người khác biết, vì có ai lại làm giúp cho ai được? Ví như một người sau khi cắt sợi dây cũ trói buộc, lại tự làm một sợi dây mới khác nữa. Ta nói sự thành tựu ấy là ác pháp, tham pháp. Vì có ai lại làm giúp cho ai được?”

− Vâng phải, Tôn giả Gotama!

10. - Này Lohicca, Ngươi nghĩ thế nào? Có phải Ngươi ở tại Sàlavatikà?

− Vâng phải, Tôn giả Gotama!

− Này Lohicca, nếu có người nói: “Bà-la-môn Lohicca sống ở Sàlavatikà. Hãy để Bà-la-môn Lohicca hưởng một mình mọi sản phẩm của Sàlavatikà, không cho một ai khác”. Người nói vậy là người gây chướng ngại cho ai sống tùy thuộc vào Ngươi, có phải không?

− Tôn giả Gotama, là người gây chướng ngại.

− Này Lohicca, đã là người gây chướng ngại, người ấy có phải là người có từ tâm nghĩ đến lợi ích cho những người kia?

− Tôn giả Gotama, là người không có từ tâm nghĩ đến lợi ích.

− Ðã không có từ tâm nghĩ đến lợi ích, người ấy an trú từ tâm hay an trú hại tâm? − Tôn giả Gotama, hại tâm!

− Khi an trú hại tâm, như vậy là chánh kiến hay tà kiến?

− Tôn giả Gotama, là tà kiến!

− Này Lohicca, Ta nói rằng, một người tà kiến sẽ sanh vào một trong hai ác thú sau đây: địa ngục hay súc sanh.

11. Này Lohicca, ngươi nghĩ thế nào? Có phải vua Pasenadi Kosala (Ba-tư-nặc-câu-tát-la) ở tại Kasi Kosala (Ca-Thi Câu-tát-la) không?

− Tôn giả Gotama, vâng phải!

− Này Lohicca, nếu có người nói: “Vua Pasenadi Kosala sống ở Kasi-Kosala. Hãy để vua Pasenadi Kosala hưởng một mình mọi sản phẩm của Kasi - Kosala, không một ai khác”. Người nói như vậy có phải là người gây chướng ngại cho những ai sống tùy thuộc vào vua Pasenadi Kosala, có phải không?

− Tôn giả Gotama, là người đã gây chướng ngại.

− Này Lohicca, đã là người gây chướng ngại, người ấy có phải là người có từ tâm nghĩ đến lợi ích cho những người kia hay là người không có từ tâm nghĩ đến lợi ích cho những người kia.

− Tôn giả Gotama, là người không có từ tâm nghĩ đến lợi ích.

− Ðã không có từ tâm nghĩ đến lợi ích, người ấy an trú từ tâm hay an trú hại tâm?

− Tôn giả Gotama, hại tâm!

− Khi an trú hại tâm, như vậy là chánh kiến hay tà kiến?

− Tôn giả Gotama, là tà kiến!

− Này Lohicca, ta nói rằng, một người tà kiến sẽ sanh vào một trong hai ác thú sau đây: địa ngục hay súc sanh.

12. Này Lohicca, nếu có người nói: “Bà-la-môn Lohicca sống ở Sàlavatikà. Hãy để Bà-la-môn Lohicca hưởng một mình mọi sản phẩm của Sàlavatikà, không cho một ai khác”. Người nói vậy là người gây chướng ngại cho ai tùy thuộc vào Ngươi; đã là người gây chướng ngại, người ấy không có từ tâm nghĩ đến lợi ích, người ấy an trú hại tâm; và đã an trú hại tâm tức thuộc về tà kiến.

13. Ðã như vậy, này Lohicca, nếu có người nói: “Ở đời có vị Sa-môn hay Bà-la-môn chứng được thiện pháp, sau khi chứng được thiện pháp, không nên nói cho người ta biết, vì có ai lại làm giúp cho ai được?. Ví như một người cắt sợi dây cũ trói buộc, lại tự làm một sợi dây mới khác nữa. Ta nói sự thành tựu là ác pháp, tham pháp. Vì có ai lại làm giúp cho ai được?”. Người nói vậy gây chướng ngại cho những thiện nam tử đến với pháp luật do đức Như Lai giảng dạy và chứng được những quả vị thù thắng đặc biệt như Dự lưu, Nhất lai, Bất lai hay A-la-hán quả. Người nói vậy cũng gây chướng ngại cho những vị đang làm cho thành tựu sư tái sanh lên các cõi trời để được sanh làm chư Thiên. Ðã là người gây chướng ngại, người ấy không có từ tâm nghĩ đến lợi ích, người ấy an trú hại tâm; và đã an trú hại tâm tức thuộc về tà kiến. Và này Lohicca, ta nói rằng một người có tà kiến sẽ sanh vào một trong hai ác thú sau đây: địa ngục hay súc sanh.

14. Này Lohicca, nếu có người nói: “Vua Pasenadi Kosala sống ở tại Kasi-Kosala. Hãy để vua Pasenadi Kosala hưởng một mình mọi sản phẩm của Kasi -Kosala, không cho một ai khác”. Người nói vậy là người gây chướng ngại cho ai sống tùy thuộc vào người ấy. Ðã là người gây nguy hiểm, người ấy không tha thiết đến hạnh phúc. Ðã không tha thiết đến hạnh phúc, người ấy an trú hại tâm; và an trú hại tâm tức thuộc về tà kiến.

15. Ðã như vậy, này Lohicca, nếu có ai nói: “Ở đời có vị Sa-môn chứng được thiện pháp, sau khi chứng được thiện pháp, không nên nói cho người khác, vì có ai lại làm giúp cho ai được? Ví như một người cắt sợi dây cũ trói buộc, lại tự làm một sợi dây mới khác nữa. Ta nói sự thành tựu ấy là ác pháp, tham pháp. Vì có ai lại làm giúp cho ai được?” Người nói vậy gây chướng ngại cho người thiện nam tử đến với pháp luật do đức Như Lai giảng dạy và chứng được những quả vị thù thắng đặc biệt như Dự lưu, Nhất lai, Bất lai hay A-la-hán quả. Người nói vậy gây nguy hiểm cho những vị đang làm cho thành tựu sự tái sanh lên các cõi trời để được sanh làm chư Thiên. Ðã là người gây chướng ngại, người ấy không có từ tâm nghĩ đến lợi ích, người ấy an trú hại tâm; và đã an trú hại tâm tức thuộc về tà kiến”. Và này Lohicca, Ta nói rằng một người có tà kiến sẽ sanh vào một trong hai ác thú sau đây: địa ngục hay súc sinh.

2. Ba loại thầy đáng bị khiển trách

Này Lohicca, có ba loại thầy trên đời đáng bị khiển trách.631 Khi có người khiển trách những vị thầy như vậy, lời khiển trách đó là đúng sự thật, chính xác, hợp pháp và không đáng bị chê bai. Ba loại đó là gì?

Thứ nhất, hãy xét một vị thầy chưa đạt được mục đích của đời sống sa-môn mà vì đó họ đã xuất gia từ đời sống tại gia, sống không gia đình. Họ dạy các đệ tử (disciples / học trò, người theo học) của mình: ‘Điều này là vì lợi ích của các con. Điều này là vì hạnh phúc của các con.’ Nhưng các đệ tử của họ không muốn lắng nghe. Họ không chủ động lắng nghe hay cố gắng để hiểu. Họ tiếp tục quay lưng lại với lời dạy của thầy. Vị thầy đó đáng bị khiển trách: ‘Thưa Tôn giả, ngài chưa đạt được mục đích của đời sống sa-môn; và khi ngài dạy các đệ tử, họ lại quay lưng lại với lời dạy của ngài. Điều đó giống như một người đàn ông ve vãn một người phụ nữ dù cô ấy né tránh, hoặc ôm lấy cô ấy dù cô ấy quay lưng lại.632 Ta nói, đó là hậu quả của một hành động xấu xa, tham lam như vậy. Vì người này có thể làm gì được cho người kia?’ Đây là loại thầy thứ nhất đáng bị khiển trách.

Hơn nữa, hãy xét một vị thầy chưa đạt được mục đích của đời sống sa-môn mà vì đó họ đã xuất gia từ đời sống tại gia, sống không gia đình. Họ dạy các đệ tử của mình: ‘Điều này là vì lợi ích của các con. Điều này là vì hạnh phúc của các con.’ Các đệ tử của họ lại muốn lắng nghe. Họ chủ động lắng nghe và cố gắng để hiểu. Họ không tiếp tục quay lưng lại với lời dạy của thầy.633 Vị thầy đó đáng bị khiển trách: ‘Thưa Tôn giả, ngài chưa đạt được mục đích của đời sống sa-môn; và khi ngài dạy các đệ tử, họ không quay lưng lại với lời dạy của ngài. Điều đó giống như người bỏ ruộng của mình mà lại đi nhổ cỏ cho ruộng người khác. Ta nói, đó là hậu quả của một hành động xấu xa, tham lam như vậy. Vì người này có thể làm gì được cho người kia?’ Đây là loại thầy thứ hai đáng bị khiển trách.

Hơn nữa, hãy xét một vị thầy đã đạt được mục đích của đời sống sa-môn mà vì đó họ đã xuất gia từ đời sống tại gia, sống không gia đình. Họ dạy các đệ tử của mình: ‘Điều này là vì lợi ích của các con. Điều này là vì hạnh phúc của các con.’ Nhưng các đệ tử của họ không muốn lắng nghe. Họ không chủ động lắng nghe hay cố gắng để hiểu. Họ tiếp tục quay lưng lại với lời dạy của thầy. Vị thầy đó đáng bị khiển trách: ‘Thưa Tôn giả, ngài đã đạt được mục đích của đời sống sa-môn; tuy nhiên khi ngài dạy các đệ tử, họ lại quay lưng lại với lời dạy của ngài. Giả sử có người cắt đứt một ràng buộc cũ, chỉ để tạo ra một ràng buộc mới.634 Ta nói, đó là hậu quả của một hành động xấu xa, tham lam như vậy. Vì người này có thể làm gì được cho người kia?’ Đây là loại thầy thứ ba đáng bị khiển trách.

Đó là ba loại thầy trên đời đáng bị khiển trách. Khi có người khiển trách những vị thầy như vậy, lời khiển trách đó là đúng sự thật, chính xác, hợp pháp và không đáng bị chê bai."

16. Này Lohicca, ở đời có ba vị đạo sư đáng bị chỉ trích và ai chỉ trích đạo sư như vậy, sự chỉ trích của vị này chơn chánh, hợp pháp, không lỗi lầm. Thế nào là ba?

Này Lohicca, ở đời có một vị đạo sư không chứng mục đích của Sa-môn quả mà mọi người xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình hướng đến. Không chứng được mục đích Sa-môn quả, vị này thuyết pháp cho các đệ tử: “Như thế này là lợi ích cho các người! Như thế này là hạnh phúc cho các người!” Những đệ tử này không nghe lời dạy của vị ấy, không để tai ghi nhận, không trú tâm phát xuất từ hiểu biết và sống trái ngược với giáo pháp của vị bổn sư. Ðạo sư như vậy cần phải được khiển trách: “Ðại đức không chứng mục đích Sa-môn quả mà Ðại đức xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình hướng đến. Không chứng được mục đích Sa-môn quả ấy, Ðại đức thuyết pháp cho các đệ tử: “Như thế này là lợi ích cho các người. Như thế này là hạnh phúc cho các người”. Những đệ tử này không nghe lời dạy của Ðại đức, không để tai ghi nhận, không trú tâm phát xuất từ hiểu biết và sống trái ngược với giáo pháp của vị bổn sư. Như người tán tỉnh cô gái muốn xa mình, hay ôm hôn cô gái muốn né mặt mình, ta nói cử chỉ ấy là ác pháp, tham pháp vì có ai lại làm giúp cho ai được?”

Này Lohicca, như vậy là hạng đạo sư thứ nhất đáng bị chỉ trích và ai chỉ trích đạo sư như vậy, sự chỉ trích của vị này chơn chánh, hợp pháp, không lỗi lầm.

17. Lại nữa, này Lohicca, ở đời có vị đạo sư không chứng mục đích của Sa-môn quả mà mọi người xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình hướng đến. Không chứng được mục đích Sa-môn quả ấy, vị này thuyết pháp cho các đệ tử: “Như thế này là lợi ích cho các người! Như thế này là hạnh phúc cho các người!”. Những đệ tử này nghe lời dạy của vị ấy, lóng tai ghi nhận và trú tâm phát xuất từ hiểu biết, nhưng sống trái ngược với giáo pháp của vị bổn sư. Ðạo sư như vậy cần phải được khiển trách; Ðại đức không chứng mục đích Sa-môn quả mà Ðại đức xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình hướng đến. Không chứng được mục đích Sa-môn quả ấy, Ðại đức thuyết pháp cho các đệ tử: “Như thế này là lợi ích cho các người! Như thế này là hạnh phúc cho các người”. Những đệ tử này nghe lời dạy của Ðại đức, lóng tai ghi nhận, trú tâm phát xuất từ hiểu biết, nhưng sống trái ngược với giáo pháp của vị bổn sư. Như người bỏ ruộng dưa của mình mà nghĩ đến việc nhỏ cỏ cho ruộng của người. Ta nói cử chỉ ấy là ác pháp, tham pháp vì có ai lại làm giúp cho ai được?” Này Lohicca, như vậy là hạng đạo sư thứ hai đáng bị chỉ trích và ai chỉ trích đạo sư như vậy, sự chỉ trích của vị này chơn chánh, hợp pháp, không sai lầm.

18. Lại nữa, này Lohicca, ở đời có vị đạo sư không chứng mục đích của Sa-môn quả mà mọi người xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình hướng đến. Không chứng được mục đích Sa-môn quả ấy, vị này thuyết pháp cho các đệ tử: “Như thế này là lợi ích cho các người! Như thế này là hạnh phúc cho các người”. Những đệ tử này không nghe lời dạy của vị ấy, không lóng tai nghi nhận, không trú tâm xuất phát từ hiểu biết, sống trái ngược với giáo pháp của vị bổn sư. Ðạo sư như vậy cần phải được khiển trách: “Ðại đức không chứng được mục đích Sa-môn quả mà Ðại đức xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, hướng đến. Không chứng được mục đích Sa-môn quả ấy, Ðại đức thuyết pháp cho các đệ tử: “Như thế này là lợi ích cho các ngươi! Như thế này là hạnh phúc cho các ngươi!” Những đệ tử này nghe lời dạy của Ðại đức, lóng tai ghi nhận, trú tâm phát xuất từ hiểu biết, sống trái ngược với giáo pháp của vị bổn sư. Như người cắt sợi dây cũ trói buộc, lại tự làm một sợi mới khác né mặt mình, ta nói cử chỉ ấy là ác pháp, tham pháp vì có ai lại làm giúp cho ai được?”

Này Lohicca, như vậy là hạng đạo sư thứ ba đáng bị chỉ trích và ai chỉ trích đạo sư như vậy, sự chỉ trích của vị này chơn chánh, hợp pháp, không lỗi lầm.

3. Vị thầy không đáng bị khiển trách

Khi Ngài nói xong, Lohicca thưa với Đức Phật: "Nhưng thưa Tôn giả Gotama, có vị thầy nào trên đời không đáng bị khiển trách không?"635

"Có đấy, Lohicca."636

“Nhưng vị thầy đó là ai?”

"Đó là khi một bậc Như Lai xuất hiện trên đời, một bậc A-la-hán, một bậc Chánh Đẳng Chánh Giác … Đó là cách một vị tỳ kheo thành tựu về giới (ethics / các quy tắc đạo đức). … Vị ấy nhập và trú trong sơ thiền (first absorption / tầng thiền thứ nhất, trạng thái tâm định tĩnh kèm theo niềm vui (rapture / sự vui thích, hân hoan) và an ổn (pleasure / sự dễ chịu, thoải mái), có tầm có tứ(placing the mind and keeping it connected / chủ động hướng ý nghĩ đến đối tượng và giữ sự quan sát đối tượng đó)) … Một vị thầy mà dưới sự hướng dẫn của vị ấy, một đệ tử đạt được sự chứng đắc cao thượng như vậy là người không đáng bị khiển trách. Khi có người khiển trách một vị thầy như vậy, lời khiển trách đó là sai sự thật, không có cơ sở, bất hợp pháp và đáng bị khiển trách.

Vị ấy nhập và trú trong nhị thiền (second absorption / tầng thiền thứ hai, trạng thái tâm định tĩnh, niềm vui và an ổn do định sinh, không tầm, chỉ có tứ(without placing the mind, merely keeping it connected / không có sự hướng ý nghĩ đến đối tượng nào, mà đơn thuân giữ sự quan sát đối tượng bất kỳ)) … tam thiền (third absorption / tầng thiền thứ ba, trạng thái tâm định tĩnh, an ổn, xả niệm tỉnh giác) … tứ thiền (fourth absorption / tầng thiền thứ tư, trạng thái tâm định tĩnh, xả niệm thanh tịnh, không khổ không lạc). Một vị thầy mà dưới sự hướng dẫn của vị ấy, một đệ tử đạt được sự chứng đắc cao thượng như vậy là người không đáng bị khiển trách. …

Vị ấy hướng tâm, chú tâm đến tri kiến (knowledge and vision / sự hiểu biết và thấy rõ) … Một vị thầy mà dưới sự hướng dẫn của vị ấy, một đệ tử đạt được sự chứng đắc cao thượng như vậy là người không đáng bị khiển trách. …

Vị ấy hiểu rõ: ‘… không còn gì phải làm nữa đối với trạng thái này.’ Một vị thầy mà dưới sự hướng dẫn của vị ấy, một đệ tử đạt được sự chứng đắc cao thượng như vậy là người không đáng bị khiển trách. Khi có người khiển trách một vị thầy như vậy, lời khiển trách đó là sai sự thật, không có cơ sở, bất hợp pháp và đáng bị khiển trách."

Khi Ngài nói xong, Lohicca thưa với Đức Phật:

"Ví như, thưa Tôn giả Gotama, một người đang rơi xuống vực thẳm, và một người khác nắm tóc kéo lên và đặt họ trên đất bằng.637 Cũng vậy, khi con đang rơi xuống vực thẳm, Tôn giả Gotama đã kéo con lên và đặt con trên chỗ an toàn.

Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay! Như người dựng đứng lại những gì bị đổ ngã, hay phơi bày những gì bị che kín, hay chỉ đường cho người bị lạc lối, hay như cầm đèn soi sáng trong bóng tối để người có mắt sáng có thể thấy các vật, Tôn giả Gotama đã làm sáng tỏ Pháp (Teaching / Giáo pháp của Đức Phật) bằng nhiều cách. Con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp, quy y Tăng đoàn tỳ kheo. Kể từ hôm nay, xin Tôn giả Gotama ghi nhớ con là một cư sĩ tại gia (lay follower / người Phật tử tu tại nhà) đã quy y trọn đời."

19. Khi nghe nói như vậy, Bà-la-môn Lohicca bạch đức Thế Tôn:

− Tôn giả Gotama, ở đời có vị đạo sư nào không đáng bị chỉ trích?

− Này Lohicca, ở đời có vị đạo sư không đáng bị chỉ trích.

− Tôn giả Gotama, ở đời, thế nào là đạo sư không đáng bị chỉ trích?

20. - Này Lohicca, ở đời, đức Như Lai xuất hiện, là bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Ðiều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn… (như kinh Sa-môn quả, đoạn kinh số 40 - 74, với những thay đổi cần thiết).

54. Khi quán tự thân đã xả ly năm triền cái ấy, hân hoan sanh, do hân hoan, nên hoan hỷ sanh; do tâm hoan hỷ, thân được khinh an, do thân khinh an, lạc thọ sanh, do lạc thọ, tâm được định tĩnh Tỷ-kheo ly dục, ly ác pháp, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm, với tứ. Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn tràn đầy thân mình với hỷ lạc do ly dục sanh, không một chỗ nào trên toàn thân không hỷ lạc do ly dục sanh ấy thấm nhuần.

55. Này Lohicca, như một người hầu tắm lão luyện hay đệ tử người hầu tắm. Sau khi rắc bột tắm trong thau bằng đồng, liền nhồi bột ấy với nước, cục bột ấy thấm nhuần nước ướt nhào trộn với nước ướt, thấm ướt cả trong lẫn ngoài với nước, nhưng không chảy thành giọt - cũng vậy này Lohicca, Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy trên thân mình với hỷ lạc do ly dục sanh, không một chỗ nào trên toàn thân, không được hỷ lạc do ly dục sanh ấy thấm nhuần.

Này Lohicca, đệ tử của vị đạo sư nào chứng được quả vị thù thắng đặc biệt ấy, thời này Lohicca, vị đạo sư không đáng bị chỉ trích. Và ai chỉ trích một vị đạo sư như vậy, sự chỉ trích ấy sẽ không xác thực, không chân chánh, không hợp pháp, và có lỗi lầm.

56. Này Lohicca, lại nữa, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ, chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tỉnh nhất tâm… thiền thứ ba… chứng và trú thiền thứ tư (như kinh Sa-môn quả, đoạn kinh số 77 - 84, với những thay đổi cần thiết).

Này Lohicca, đệ tử của vị đạo sư nào chứng được quả vị thù thắng đặc biệt ấy, thời này Lohicca, vị đạo sư như vậy không đáng bị chỉ trích, và ai chỉ trích một vị đạo sư như vậy, sự chỉ trích ấy sẽ không xác thật, không chân chánh, không hợp pháp, và có lỗi lầm. 62. Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, vị Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng tâm đến lậu tận trí. Vị ấy biết như thật, “Ðây là khổ”… không có đời sống nào khác nữa (như kinh Sa-môn quả, đoạn kinh số 97 - 98).

Này Lohicca, đệ tử của vị đạo sư nào chứng được quả vị thù thắng đặc biệt ấy, này Lohicca, vị đạo sư như vậy không đáng bị chỉ trích, và ai chỉ trích một đạo sư như vậy, sự chỉ trích ấy sẽ không xác thật, không chơn chánh, không hợp pháp, và có lỗi lầm!

78. Khi nghe như vậy, Bà-la-môn Lohicca bạch đức Thế Tôn:

− Như người nắm được tóc của một người sắp sửa rơi vào vực thẳm của địa ngục, nhắc bổng và đặt người ấy trên đất liền, cũng vậy Tôn giả Gotama đã nắm được tóc khi con sắp sửa rơi vào vực thẳm của địa ngục, nhắc bổng và đặt con trên đất liền. Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Tôn giả Gotama, như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì che kín, chỉ đường cho kẻ bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy Chánh pháp đã được đức Thế Tôn dùng nhiều phương tiện trình bày, nay con xin quy y đức Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tỷ-kheo Tăng. Mong đức Thế Tôn nhận con làm đệ tử từ nay trở đi cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.

-ooOoo-